Ustyurt okrugi iqlimi, suvlari, tuproqlari, o‘simliklari va hayvonot dunyosi - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	33.1MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

Ustyurt okrugi iqlimi, suvlari, tuproqlari, o‘simliklari va hayvonot dunyosi

Купить

USTYURT OKRUGI IQLIMI, SUVLARI,
TUPROQLARI, O‘SIMLIKLARI VA
HAYVONOT DUNYOSI Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм

Ustyurt okrugi keskin kontinental iqlim xususiyatiga ega bo‘lib,
qishi quruq va sovuq, yozi issiq va quruq. Iqlimi

Ustyurt
O‘zbekistonning qishi
eng sovuq hududidir.
Buning sababi u eng
shimolda joylashgani
bo‘lib, tabiiy
to‘siqlarning yo‘qligi
tufayli Arktika va Sibir
sovuq havo
massalarining bemalol
kirib kelishidir.

Shu tufayli yanvarning o‘rtacha harorati –10 –11°C, ba’zan sovuq
havo massalarining turib qolishi natijasida harorat –38°C gacha
pasayadi.

Yozi qisqa va uncha jazirama issiq emas, iyulning o‘rtacha
harorati +26 +27°C, ba’zan eng yuqori harorat +44°C ga yetadi.

Okrug ancha shimolda joylashganligi tufayli, oktabrning
boshlaridan sovuq tusha boshlaydi, binobarin, sovuq
bo‘lmaydigan kunlar O‘zbekiston bo‘yicha eng qisqa bo‘lib,
153 kunni tashkil etadi.

Bunga yana bir sabab, Ustyurtning shimol tomoni ochiq
bo‘lganligi tufayli sentabrning boshidan may oyigacha
shimoli-sharqiy shamollarning esib turishidir.

Ustyurtda yog‘in kam tushadi, uning o‘rtacha yillik miqdori
100 —120 mm. Yog‘inni, asosan, g‘arbiy va shimoli-g‘arbiy havo
massalari olib keladi. Eng ko‘p yog‘in bahorga, eng kami qishga
to‘g‘ri keladi.

Qor juda kam yog‘ib, izg‘irinli shamollar uni uchirib
ketishi natijasida yer yuzasi muzlaydi.

Ustyurt tabiiy geografik okrugiga tushadigan yillik yog‘in
miqdorini 100 foiz desak, uning 17 foizi qishga, 34 foizi
bahorga, 23 foizi yozga, 26 foizi kuzga to‘g‘ri keladi.

Ustyurt O‘zbekistonning eng shimoliy qismida joylashganligi
tufayli, qishi quruq sovuq bo‘ladi, chunki antisiklon ob-havosining
uzoq vaqt turib qolishi sababli yog‘in kam tushadi,

aksincha, yozda O‘zbekiston bo‘yicha eng ko‘p yog‘in yog‘adi.
Bunga asosiy sabab haroratning nisbatan pastligi, g‘arbiy
havo massalari va Kaspiy dengiziga yaqinligidir.

Ustyurt tabiiy geografik okrugida doimiy oqar suvlar yo‘q.
Bahorda berk botiqchalar va pastqam yerlar yomg‘ir va erigan
qor suvlari bilan to‘lib, kichik (efemer) ko‘lchalarni hosil qiladi.

Yozda bu ko‘lchalardagi suvlar bug‘lanib ketib, sho‘rxok-
botqoq yerlarga aylanib qoladi.

Yerosti suvlari mavjud bo‘lib, ularning chuqurligi 20—50 m
atrofida, lekin aksariyati sho‘r, ichishga yaroqsiz. So‘nggi
paytlarda bu davr yotqiziqlari orasida ichishga yaroqli suvlar
mavjudligi aniqlandi.

Asosiy tuprog‘i sur-qo‘ng‘ir bo‘lib, chirindi miqdori oz
(0,5—0,8 foiz), sho‘rlashgan.

Shuningdek, botiqlarda sho‘rxoklar, sho‘rxok-botqoq
tuproqlar va qumli tuproqlar tarqalgan.

Ustyurt o‘simligi, asosan, shuvoq va sho‘ralardan iborat.

Bundan tashqari, iloq,

Bahorda efemer va efemeroid o‘simliklar o‘sib, ular
yozda qurib qoladi.

Ustyurtda jayron,

yumronqoziq, qo‘shoyoqlar,

qushlardan to‘rg‘ay,

quzg‘un uchraydi.

Ustyurtda „Qizil kitob“ga kirgan katta shalpangquloq,

qoplon (gepard),

Ustyurt qo‘yi kabi hayvonlar yashaydi.

Yo‘qolib ketayotgan sayg‘oqlarni muhofaza qilish maqsadida
Ustyurt platosida „Sayg‘oqli“ buyurtmaxonasi tashkil
etilgan. Buyurtmaxona 2016-yilda Majmua (landshaft) buyurtma
qo‘riqxonaga aylantirildi.
1

2020- yil Okrugning janubida Ustyurt milliy tabiat bog ‘i
tashkil etildi. Milliy bog‘ O‘zbekistondagi eng katta milliy
bog‘ga aylandi.

2

© Foydalanilgan adabiyotlar:
•
P.Baratov, M. Mamatqulov –Geografiya (O‘rta Osiyo
tabiiy geografiyasi. O‘zbekiston tabiiy geografiyasi)
– umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 7- sinfi uchun
darslik — Toshkent; „O‘qituvchi“ NMIU, 2017 /
www.eduportal.uz
•
Atlas (O‘rta Osiyo va O‘zbekiston tabiiy
geografiyasi), 7-sinf, O‘zbekiston Yer resurslari,
geodeziya, kartografiya va davlat kadastri qo‘mitasi,
Toshkent 2017

Ustyurt okrugi iqlimi, suvlari, tuproqlari, o‘simliklari va hayvonot dunyosi

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish