Войти Регистрация

Docx

  • Рефераты
  • Дипломные работы
  • Прочее
    • Презентации
    • Рефераты
    • Курсовые работы
    • Дипломные работы
    • Диссертациии
    • Образовательные программы
    • Инфографика
    • Книги
    • Тесты

Информация о документе

Цена 12000UZS
Размер 60.6KB
Покупки 0
Дата загрузки 07 Ноябрь 2026
Расширение docx
Раздел Дипломные работы
Предмет Педагогика

Продавец

Bohodir Jalolov

Уткир ревматик иситма

Купить
                   Мавзу: « Уткир ревматик иситма »
РЕЖА:
     I . МАВЗУНИНГ ДОЛЗАРБЛИГИ.
       II . НАЗАРИЙ КИСМ
      1. Этиология ва патогенез
      2. Эпидемиология
      3. Уткир ревматик иситма клиникаси
      4. Классификация
      5. Диагностика
      6. Дифференциал диагноз
      7. Даволаш
      8. Профилактика ва асоратлари
    III . АМАЛИЙ КИСМ (Касаллик тарихи)
    IV . ХУЛОСА
    V . ФОЙДАЛАНИЛГАН АДАБИЁТЛАР
            МАВЗУНИНГ ДОЛЗАРБЛИГИ.
Хар йили дунёнинг турли мамлакатларида ревматизм касаллигига 
багишланган турли монографиялар, маколалар, илмий ишлар 
ёзилмокда.Ревматизм билан ер курраси ахолисининг 2-4% хасталанган, 
иқтисоди тубан давлатларда кенг тарқалган. Ревматизмнинг бирламчи 
хуружи болалик ва ўсмирлик даврларда (7-15 ёшда) содир бўлади, 
қарияларда жуда кам учрайди. Аёллар эркакларга нисбатан 2,5-3 марта кўп 
касалланади. Охирги йилларда ревматизм билан хасталаниш ва унинг 
рецидив сони камайган, бунинг сабаби беморларни самарали 
диспансеризация муолажаларини қўллашдир.
       
                           УТКИР РЕВМАТИК ИСИТМА (УРИ)
  ТАРИФИ. Ревматизм (бод касаллиги) - умумий инфекцион-аллергик 
касаллик бўлиб, бириктирувчи тўқиманинг системли яллиғланиши билан 
ифодаланади, аксарият, юрак ва қон-томирларни шикастлайди.
 
                                    ЭПИДЕМИОЛОГИЯ
 Ревматизм билан ер курраси ахолисининг 2-4% хасталанган, иқтисоди тубан 
давлатларда кенг тарқалган. Ревматизмнинг бирламчи хуружи болалик ва 
ўсмирлик даврларда (7-15 ёшда) содир бўлади, қарияларда жуда кам учрайди.
Аёллар эркакларга нисбатан 2,5-3 марта кўп касалланади. Охирги йилларда 
ревматизм билан хасталаниш ва унинг рецидив сони камайган, бунинг сабаби
беморларни самарали диспансеризация муолажаларини қўллашдир.
                                       ЭТИОЛОГИЯСИ.
  Инфекция - касаллик ривожланиши ўткир ёки сурункали бурун-томоқ 
инфекцияси билан боғлиқдир. Қўзғатувчи омил бета-гемолитик стрептококк 
(А серологик гурухи).Ирсий моиллик бўлган кишиларда стрептококк  инфекцияси аутоиммун жараёнини вужудга келтиради. Ревматизм 
ривожланишининг стрептококк инфекцияси билан боғлиқлигини 
тасдиқловчи далиллар:
  Ревматизм олдидан бурун-томоқ стрептококк инфекциясининг (ангина, 
фарингит, скарлатина) ўтказилиши.
  Юқори нафас йўлларининг ўткир касалликлари кенг тарқалган вақтда 
ревматизм билан хасталанишнинг кўпайиши.
  Ревматизм билан оғриган беморларда стрептококка қарши антитаналар 
(АСЛ-О, АСГ, АСК) титрининг ортиши.
  Стрептококк инфекцияси ўчоғини фаол даволаш ва стрептококка қарши 
профилактика чораларини қўллаш ревматизм билан хасталанишни ва унинг 
қайталаниши-ни камайишига олиб келади.
  Ревматизмнинг стрептококк инфекцияси билан чақирилиши хасталикнинг 
классик турига (ўткир давом этувчи, жараёнда бўғинлар шикастланиши) хос. 
Касалликнинг чўзилувчан, яширин, ёки узлуксиз қайталанувчи турларида 
жараённинг стрептококк инфекцияси билан боғлиқлиги 
аниқланмаган.Стрептококк антитана титрининг кўтарилиши йуқ.Ревматизм 
қайталанишида бициллин профилактикаси натижасиз. Бу ҳолатда ревматизм 
аллергик (стрептококк инфекциясига боғлик; бўлмаган), инфекцион-токсик 
ёки вирусли табиатда бўлади.
                                              
 ПАТОГЕНЕЗИ.
Аллергия назарияси - иммун бузулиши. Сенсибилизацияловчи агентлар 
(стрептококк ва унинг токсинлари, вируслар) организмнинг хусусий 
оқсиллари парчаланишини чақиради ва улар ўз навбатда антигенга 
(аутоантигенга) айланади. Организмни антигенга нисбатан 
сенсибилизациясини ошиши аллергик холатни ривожлантиради. Антигенни 
организмга тарқалиши аутоантитана аутоагрессорлар ҳосил бўлишини 
кучайтиради ва улар ўзаро реакцияга киришиб иммун бирикмани  (комплексни) шакллантиради. Иммун бирикма қон билан айланиб, 
бириктирувчи тукимага (эндокард, миокард, бўғинларга) чўкади, жойлашади 
ва уларда гиперергик яллиғланиш холатини вужудга келтиради. Бу холат 
ревматизм деб номланади.
 Токсик-аллергик назарияси - стрептококк кўп микдорда кардиотоксик 
хусусиятли модда ишлаб чиқаради. Вирус концепцияси - вирусли ва 
стрептококкли кардитларнинг кўпчилик клиник ва морфологик 
кўринишларининг бир-бирига ўхшашлигига асосланган.
  Гормонлар ўзгариши - мия ортиғи (гипофиз) ва буйрак усти бези 
фаолиятининг бузилиши ахамиятли - хасталик зўриққан даврда қонда 
гормонлар миқдори камаяди, бунда гормонлар билан даволаш яхши самара 
беради.
  ПАТОЛОГИК АНАТОМИЯСИ . Ревматизм ривожланиши 4 босқичдан 
иборат.
-мукоидли бўкиш
-фибриноидли ўзгариш - коллаген некрози ривожланади
-гранулематоз - Ашоф-Талалаев гранулемаси хосил бўлади
- склероз - гранулемалар турғун склеротик ўзгаришга айланади.
                 РЕВМАТИК ИСИТМАНИНГ ИШЧИ ТАСНИФИ
 (Россия ревматологлар Ассоциацияси 2001 г.)
Клиник синдромлар
    I .Асосий :  
1.Ревмокардит бирламчи
2.Ревмокардит кайталама: -юрак иллатисиз
                                                    -юрак иллати фонида
3.Хорея: юракнинг кушилишисиз ваюрак кушилиши билан
4. Артрит: -юракнинг кушилишисиз
                    -юрак кушилиши билан II. Кушимча:
-Халкасимон эритема
- Ревматик тугуналар
- Арталгия
- Абдоминал синдром ва бошка серозитлар
- Олдин келуви стрептококкли инфекция
III. Фаоллик даражаси:  1, 2, 3.
IV. Кечиши:  Уткир, чузилган, латент.
V. Окибати : юрак иллатисиз, юрак иллати билан.
VI. Кон айланиш етишмовчилиги боскичи:  0,  I ,  IIa , IIb ,  III
 КЛИНИК КЎРИНИШИ.  Кўп қиррали (полиморфли) – жараён ўткирлигига,
шикастланган аъзо ва системалар сони ва табиатига (характерига), касаллик 
бошланишида беморнинг тиббий ёрдамга мурожат қилган даврига, даволаш 
натижаларига боғлик. Ревматизм одатда стрептококкли томок, бурун 
инфекцияси билан касалланишдан(ангина,сурункали тонзиллит, гайморит) 
1,5-4 хафта ўтгач бошланади. Қайта хуруж килишда (рецидивда) бу муддат 
киска (1-2 кун) бўлади. Хасталик иситмалаш (харорат кўтарилиши аксарият 
37,5—38,5°С, кам холларда 39-40°С), титроқсиз терлаш билан кузатилади. 
Ревматизмда энг кўп зарарланадиган аъзо юрак хисобланади. Ревматикли 
жараён юракнинг ҳамма қаватини шикастлайди, лекин асосан эндомиокардит
(ревмокардит) типида ривожланади. Ревмокардит бирламчи (биринчи хуруж)
ва қайталанувчи (такрорланувчи хуружлар), шаклланган қопқоқ нуқсонлари 
ёки уларсиз бўлади.
 Ревматик миокардитнинг клиник белгилари.
  Хансираш - енгил, кўпинча харакатда сезилади.
  Кардиалгия - юрак соҳасида давомли кучсиз санчикли, ёки симилловчи 
оғриқлар безовта қилади. Оғриқ ҳеч қаерга тарқалмайди.
  Тахикардия - юрак ўйнаши, харакатда тезлашади.
  Кардиомегалия - Перкуссияда юрак чегарасининг ўзгариши 
аниқланмайди.Рентгенографияда кўп холларда юрак чегараларининг чапга,  кам холларда диффузли кенгайиши кузатилади.Аускултацияда юрак 
товушлари, айниқса юрак чукида  I  тон сусайган (бўғиқлашган), гохида  III , 
яна кам ҳолда  IV  тон эшитилиши аниқланади. Юрак чўққисида ва митрал 
копкоги соҳасида мушакли майин систолик шовқин эшитилади. Артериал 
босими меъёрда. Пульс юмшоқ, кичкина, гохида тахикардия 
кузатилади.ЭКГда Р тишчаси ва ( QRS  комплексининг кенгайиши, 
яссиланиши, Р Q  оралиғининг узайганлиги, Т тишчасининг икки даврлиги ва 
пастга қараганлиги аниқланади.
  Ревматик эндокардит белгилари.
Юрак чўққисида митрал қопқоғи етишмовчилиги ривожланиши натижасида 
дағал, барқарор систолик шовқин эшитилади. У бемор холати ўзгарганда ёки 
жисмоний зўриқишдан сўнг кучаяди ва қўлтиқ ости соҳасига йўналади.Ўпка 
артериясида  II  тон кучаяди.Юрак чўккисида митрал қопқоғи тешиги 
торайиши (стенози) оқибатида диастоликшовқин эшитилади.Ревматикли 
перикардит ревматизмда кам кузатилади, асосан болаларда ва ёшларда 
учрайди. Перикардит ёки экссудативли бўлади.
 • ҚУРУҚ перикардит
 Юрак соҳасида доимий оғриқ
 Тўш суягининг чап қирғоғида перикарднинг ишқаланиш шовқини 
эшитилади.
 ЭКГ - касаллик бошида  S -Т оралиғи тепага кўтарилади, кейинчалик 
изоэлектрикчизиғига қайтади. Т тишчаси манфий ёки икки фазали.
 ЭКССУДАТЛИ перикардит - қуруқ перикардитнинг ривожланиш давоми 
ҳисобланади ва юрак халтачасида сероз-фиброзли суюқлиқ йиғилади.
 Юрак соҳасидаги оғриқ йўқолади.
 Кучайиб борувчи хансираш пайдо бўлади.
 Экссудат миқдори кўп бўлса юрак соҳаси бўртиб чиқади, қовурға оралиғи 
яссиланади, чўзди уриши пайпасланмайди.
 Перкуссияда юрак чегаралари ҳар томонга кенгаяди.
 Аускултацияда юрак товушлари ва шовқинлари эшитилмайди.  ЭКГ - қуруқ перикардитдек,  QRS  комплекси волтажи пасайган.
 УТД - юрак халтачасида экссудат борлигини тасдиқлайди.
Ревматик васкулит. Ревматизм таъсирида тож артериялар яллиғланиши 
(ревматикли коронаритлар) майда ўчоқли миокард инфарктини чақириши 
мумкин. Мия артерияларининг ревматизм билан зарарланиши ўткинчи 
парезларни ёки менингоэнцефалит синдромини вужудга келтириши мумкин.
Ревматик полиартрит - типик реактивлик синовит, бўғим бўшлиғига суюқлик
йиғилиши, периартикуляр бўғим атрофидаги тўқималарнинг шишиши ва 
қизариши, гоҳида кучли оғрик натижасида бўғим харакатини 
қийинлашганлиги ва чекланганлиги билан кузатилади. Характерли белгилар:
 Иирик бўғимлар шикастланиши - (тизза, тўпиқ, тирсак, елка, бироз камрок - 
билак - кафт бўғими)
 Бўғимлар яллиғланиши симметрик.
 Кўчиб (учиб) юрувчи хусусиятдаги артрит - шикастланиш бир бўғимда 
камайиб, бошқасида кўпайиши қайд қилинади. Бўғинлардаги яллиғланиш 
жараёнининг йуколиши беморникг соғайишини кўрсатмайди, полиартрит 
«ёниб ўтади», янги тана хароратининг кўтарилиши бўғимлар зарарланиши 
билан кузатилади, кейин тинчиди ва яна қайталанади, баъзан бўғинлардаги 
яллиғланиш муолажаларсиз ҳам йўқолади.
 Бўғим синдроми бутунлай орқага қайтади (йўқолади), рентгенограммада 
анатомик ўзгаришлар аниқланмайди, бўғим фаолияти тикланади.
 Ревматизмда, кўпинча қайталанишида, бўғимлар шикастланиши 
яллиғланишисиз, фақат оғриқ (артралгия) билан намоён бўлади - 
полиартралгия.
Ревматикли миозит - кам учрайди, мушакларда кучли оғриқ ва холсизлик 
билан кузатилади. Суяклар ўзгармайди.  Тери зарарланиши - терида халқасимон, пушти рангли тошма (эритема) 
вужудга келади. Улар оғримайди, қичишмайди, теридан кўтарилмайди. 
Эритема қўлнинг ички сатхи, оёқ, қорин, бўйин, кўкрак терисида жойлашади.
Тери ости ревматикли тугунлар - бирламчи ревматизмга хос, диаметри 0,5-
Зсм, қора рангли бўлиб, кўпинча бўғинларнинг ташқи тарафида пайдо 
бўлади. Улар шакли думолоқсимон, харакати чегараланган, оғримайди, 
асосан тизза, умуртқалар атрофида жойлашади.
Марказий нерв системаси зарарланиши - кичик хорея кўринишида болаларда 
кузатилади. Хасталикнинг клиник манзараси қўл-оёқларнинг ва мимика 
мушакларнинг хаотик эхтиёрсиз харакати билан ифодаланади, рецидивлар 
(қайталанишлар) билан ўтиши мумкин, уйқуда симптомлар мутлақо 
кузатилмайди, лекин 17-18 ёшда асосан йўқолади.
Ўпка зарарланиши - васкулитлар атрофида вужудга келади. Ревматикли 
пневмонитлар ва плевритлар иккитомонлама. Балғам таркибида 
эозинофиллар Антибиотикли давого резистентли (чидамли). Ревматизмга 
қарши дорилар яхши самара кўрсатади.
Буйрак зарарланиши - ревматизм қўзиган даврида протеинурия ва гематурия 
билан ифодаланади, кам холларда нефрит ривожланади.
 ЛАБОРАТОРИЯ СИНАМАЛАРИ.
Сийдикда микрогематурия, протеинурия.
Қонда ЭЧТ кўтарилади (50-70 мм/с), лейкоцитоз полартритга хос, 
эндокардитда эса ўзгариш аниқланмайди. Узоқ давом этувчи ва тўхтовсиз 
қайталанувчи шаклида гипохромли анемия. Диспротеинемия (гипоалбуминемия, гиперглобулинемия, айниқса 
гаммаглобулинлар ошади).
С-реактивли оқсил пайдо бўлиши стрептококка қарши антитаналар 
(антистрептомалуронидаза-АСГ, антистрептокиназа-АСК, антистрептолизин-
О -(АСЛ-О) титрининг кўтарилиши кузатилади.
ТАСНИФИ.  А.И.Нестеров (1964) бўйича ревматизм касаллиги икки фазага 
бўлинади: фаол ва фаолсиз
 1. Ревматизмнинг фаолсиз фазаси бу ҳолатда ревматизм ўтказган беморларда
клиник ва лаборатория текширувлари яллиғланиш жараёни ёки иммунитет 
бузилишлари белгиларини аниқланмайди. Хасталикнинг фаолсиз даврида 
беморлар иш қобилияти сақланади, гемодинамика бузилиши эса, агарда юрак
нуқсони шаклланган бўлса, жисмоний зўриқишдан сўнг кузатилади.
 2. Хасталикнинг фаол фазаси кечишида 3 даража тафовут қилинади: 1-
минимал (паст), П-ўртача, Ш-максимал (юқори). Фаолликни аниқлашда 
клиник кўриниши, ҳамда лаборатория кўрсаткичлари ўзгаришлари даражаси 
кўлланилади.
- Фаолликнинг  I  даражаси стрептококк инфекцияси тасирида организмнинг 
c енсибилизацияланиши натижасида юзага келади ва кардит белгиларининг 
кам ифодаланиши билан характерланади: ҳамма лаборатория кўрсаткичлари 
нормада ёки бирмунча ўзгарган, қонда стрептококк антигени топилиши, 
антитаналар титри ошишининг аниқланиши мумкин.
- Фаолликнинг  II  даражаси мужассамлашган клиник симптомлар 
(ревматикли полиартрит, кардит, хорея ва бошқалар) билан кузатиладиган 
гиперергик реакция билан характерланади. Яллиғланиш фаоллиги 
кўрсаткичлари ўртача ёки озгина ўзгарган. -  Фаолликнинг  III  даражаси ревматизм жараёнининг рецидиви 
(қайталаниши) билан характерланади. У бириктирувчи тўқимада чуқур 
иммунологик, яллиғланиш ва дистрофия жараёнларини акс эттиради. 
Клиника-лаборатория кўрсаткичларини динамикада текшириш фаоллик 
даражасини аниқ белгилаш имконини беради.
Тасниф фаол ревматик жараён жойлашиши (кардит, артрит, хорея ва 
бошқалар), резидуал кўринишлар (белгилар) характери (миокардиосклероз ва
бошқалар), қон айланиш ҳолати бўйича ҳам ўтказилади. Таснифнинг «кечиш 
характери» графасида кечишининг асосий вариантлари ифодалан-ган, уларни
аниқлаш бирламчи ревматик жараённинг ёки унинг қайталанишининг 
бошланиш ўткирлиги ва кечиши давоматининг клиник даврий принципига 
асосланган.
Ўткир шакли тўсатдан иситмалаш билан бошланиши, бўғимлардаги кўчиб 
юрувчи оғриқ ва ревматик кардитнинг тез ривожланиши билан фарқланади. 
ЭЧТ кўтарилиши, лейкоцитоз, АСЛ-О, алфа ва гамма-глобулинлар титри 
кўпайиши, тез ва кўпинча тўлик (2-Зой мобайнида) яллиғланишга қарши даво
самараси кузатилади. ЭКГ да атриовентрикуляр ўтказувчанлиги 
кўзғалишининг бузилиши,
интервал (оралиқ)нинг кенгайиши, манфий-Т тишча аниқланади.
^ Ярим ўткир шакли клиник симптомлари ривожланиши вақт бўйича 
чўзилганлиги билан характерланади. Кўп ҳолларда хасталик 3-6 ой давом 
этади. Жараён аксарият зўрайишга, такрорланишга мойил, антиревматик 
даво самарадорлигининг аник мезони йўк.
^ Чўзилувчи - суст кечувчи шакли жуда кўп учрайди, аксарият юрак қопқоқ 
нуқсонлари шаклланган муҳитда такрорланувчи ревмокардитли беморларда 
аниқланади. Ревмокардит кечиши узоқ (6 ойдан ортик), ифодаланган  зўриқишсиз ва тўлиқ ремиссиясиз бўлади. Ревматик жараён фаоллиги ўртача,
клиник ва лаборатория симптомлари динамикаси якдеол аниқланмайди.
^ Узлуксиз-такрорланувчи шакли клиник манзарада шикастланган 
тўқималарда яллиғланишнинг экссудатли компоненти устунлиги билан 
ифодаланади. Диффузли миокардит аниқланади, оғир ҳолатларда серозитлар,
ўпка васкулити қўшилиши билан панкардит ривожланади, бу ҳолат юрак 
етишмовчилигига ва тромбоэмболия асоратларига сабабчи бўлади.
^ Латентли(субклиник, симптомсиз) шакли кўп тарқалган. Касаллик 
бошланиши ва кечиши яширин. Клиник манзараси атипик: беморлар бош 
оғриғига, иштаҳа йўқоли-шига, бўғимларда кучсиз оғриққа, субфебрил тана 
ҳароратига шикоят қиладилар. Юрак товушлари бўғиқ, тахикардия 
кузатилиши мумкин. Аниқ диагноз қопқоқ нуқсонлари вужудга келгандан 
сўнг қўйилади.
Охирги йилларда ревматизмнинг кечиши ўзгарган касалликнинг ёркин 
клиник манзарали турлари миқдори кескин ка-майган. Ревматикли 
полиартритлар ва полисерозитлар жуда кам кузатилади. Юрак белгилари 
билан кузатиладиган чўзилувчан ва узлуксиз қайталанувчи кечишли 
беморлар сони кўпайиб бормоқда.
Ишчи таснифининг охирги бўлимида кон айланиш фаолиятининг ҳолати 
Стражеско-Василенко бўйича қон айланиш етишмовчилигини  I ,  II  А,  II  Б,  III  
босқичларга бўлиб кўрсатилган.
Шундай қилиб, ревматизмнинг ишчи таснифи, ревматизм фазасини баҳолаш,
клиник-морфологик кўриниши, ҳамда лаборатория кўрсаткичлари ва юрак 
фаолиятининг ҳолати нуқтаи назаридан фаоллигини ва прогнозини аниқлаш 
им-конини беради.                                    ДИАГНОСТИКА 
ТАШХИС қўйиш аксарият қийин. Бунинг сабаби, УРИнинг асосий клиник 
белгилари бўлмиш кардит ва полиартрит ревматизм учун специфик эмас. 
Хорея, ҳалқасимон эритема ва ревматикли тугунлар катта диагностик 
аҳамиятга эга, лекин улар жуда кам учрайди.
Ревматизм ташхисини қўйиш 1988 йилда БССТ таклиф қилган Кисел-Джонс 
Нестеревлар қуйидаги мезонларига асос-ланган.
^ Асосий (катта) белгилари.
Кардит. Юрак соҳасида огриқ, юрак чегаралари кенгайиши (кардиомегалия), 
юрак чўққисида систолик ва дистолик шовқинлар борлиги, экссудатли 
перикардит, перикардитнинг ишқаланиш шовқини, ЭКГнинг характерли 
кўрсаткичлари, бошқа сабабларсиз кон айланиши етишмовчилигининг 
ривожланиши билан ифодаланади.
Полиартрит - бўғимда оғриқ, ҳаракат чегараланиши, шиш, тери қизариши, 
маҳаллий иссиқликни сезиш билан намоён бўлади.
^ Хорея - юз мимик мушаклари ва қўл-оёқларнинг ихтиёрсиз тортилиши 
(силкиниши) билан кузатилади.
Тери ости тугунлар - кичик, зич (қаттиқ), оғриқсиз.
Ҳалқасимон эритема - пушти рангли, ҳалқа шаклида, нотекис контурли 
қайталанувчи тошмалар, кўкракнинг ён сатҳида, бўйинда, оёқда жойлашади 
ва иссик таъсирида кучаяди.
^ Ревматизмга хос анамнез - касалликни яқинда ўтказилган бурунтомоқнинг 
стрептококкли инфекцияси билан боғлиқлигига кўрсатма, такрорланувчи 
ангиналар ёки юқори нафас йўли яллиғланиш жараёнлари, оила аъзолари 
орасида, қўшниларда ревматизм касаллигининг борлиги.3-5 кун давомида ех  ювантибус усулида ревматизмга қарши дорилар билан даволаш 
самарадорлиги.
Қўшимча (кичик) белгилар.
Умумий.
Ҳарорат кўтарилиши.
Ҳолсизлик (аденамия), тез чарчашлик, жиртакилик, дармонсизлик.
Тери қатламининг бўзариши.
Терлаш.
Бурундан қон кетиши.
Абдоминал синдроми.
Махсус (лаборатория кўрсаткичлари).
Лейкоцитоз (нейтрофилли).
Диспротеинемия, ЭЧТ ошиши.
Патологик серологик кўрсаткичлар: қонда стрептококкли антиген, АСЛО-О. 
АСК, АСТ титрларини кўпайиши.
Гиперфибриногенемия.
С-реактивли овқсилнинг пайдо бўлиши, алфа-2 ва 
гаммаглобулинлар,зардобли мукопротеидлар, гликопротеидлар миқдорининг
кўпайиши.
Беморларда иккита асосий (хорея, ҳалқасимон эритема ёки ревматикли 
тугун) ёки битта асосий ва иккита қўшимача мезонлар аниқланиши 
ревматизм ташхисини ишончли ҳисобланади.
Ўтган даврда кўп марта «ревматизм ҳуружини» ўтказганлигига қарамай юрак
нуқсонлари бўлмаса одатда ревматизм ташхиси инкор қилинади.
                                  ДИФФЕРЕНЦИАЛ ДИАГНОЗ
   P евматизмнинг бошланғич босқичларида палиартрит ва кардитни 
аниқлашга асосланади. Касалликни стрептококк инфекцияси билан  боғлиқлигини, бемор ёшини, оилавий ревматик анамнезини ҳисобга олиш 
керак. Лекин, ревматикли полиартритни реактивли (иерсинозли, 
салмонеллезли) артрит, ювенилли артрит, геморрагияли васкулит билан 
қиёслаш даркор.
 Ювенилли ревматоид артрити (ЮРА) деярли ҳар доим 16 ёшгача бошланади
ва аксарият умуртқа поғонасининг бўйин соҳасмда оғриқ билан кузатилади, 
кейинчалик бо-шқа бўғимлар соҳасида хасталикка чалинади. Артрит ЮРА-да
турғун (барқарор), ревматизмда эса «кўчиб юрувчи» табиатда. Ревматикли 
полиартрит (7-10 кунда) кардитнинг қўшилиши, стрептококка қарши 
антитаналар титрининг баландлиги, аспирин самарадорлиги хос.
 Геморрагияли васкулит клиникаси ревматизмга ўхшаш полиартритдан 
бошланиши мумкин, лекин абдоминал белгилар билан пурпурларни пайдо 
бўлиши, кейинчалик буй-рак патологиясининг ривожланиши тўғри ташхис 
қўйишга ёрдам беради.
 Бирламчи ревмокардит ривожланишини кўп сонли норевматик 
миокардитлар (вирусли, бактерияли ва бошқалар) билан таққослайдилар. 
Бирламчи ревмокардит синд-роми асосларига қуйидагилар киради:
а. Касалликни бурун-томоқ стрептококк инфекцияси билан сурункали 
боғланиши борлиги;
б. Ревмокардитнинг бирламчи клиник белгилари билан ўтказилган 
стрептококк инфекциясининг тамом бўлиши орасида латент даврнинг (2-4 
хафта) борлиги;
в. Касаллик аксарият 7-15 ёшда ривожланади;
г. Касаллик бошланиши ўткир ёки ярим ўткир;
д. Касаллик бошланишида кўпинча полиартрит аниқланади;
е. Юрак шикоятлари пассив характерли;
ж. Миокардит, перикардит, валвулитларнинг аксарият биргаликда 
кузатилиши; з. Ревматизм клиник кўринишларининг ифодаланиши билан жараён 
фаоллигининг лаборатория кўрсаткичлари ўртасида аниқ боғлиқлик 
(корреляция) борлиги.
^ Норевматик миокардитга характерли:
а. Вирусли инфекциялар ва стресс таъсирлари билан сурункали боғланиш.
б. Ўтказилган инфекциядан сўнг латент даврининг кискариши ёки умуман 
йўқлиги.
в. Миокардитнинг ўрта ёки кекса ёшда ривожланиши.
г. Хасталикни секин-аста ривожланиши.
д. Касаллик бошланишида бўғим синдромининг йўқлиги.
е. Юрак соҳасидаги шикоятларнинг фаол эмоционаллиги.
ж. Кардитнинг клиник кўринишларини ёрқин ифодаланиши жараён 
фаоллигини кўрсатувчи лаборатория белгилари йўқлиги ёки сезиларсиз 
(кучсиз) ифодаланиши билан кузатилади.
з. Астенизация ва вегетатив дистония симптомлари борлиги.
 Қайталанувчи эндокардитда юрак нуқсонининг шаклланган муҳитида, 
аксарият аорта нуқсонида, инфекцион эндокардитни инкор қилиш керак. У 
ҳолда яқин анамнездаги бактерияли инфекцияни-инфицирланган 
жароҳатларни, йирингли инфекцияларни ва бошқаларни (инобатга) олиш 
керак. Инфекционли эндокардитда беморлар кескин ҳолсизликка, ориқлашга,
эт увишишига, суякларда ва мушакларда оғрикка, кучли артралгия ёки кўчиб 
юрувчи (мигрируюгций) артритга шикоят қиладилар. Инфекцион ар-тритга 
қуйидаги белгилар хос: эт увишиб, терлаш билан узоқ давом этувчи 
ремиттирли, гоҳида интермиттерли иситма, тери қатламларини бўзариши, 
тирноқлар соат ойнаси, бармоқлар учи эса «ноғора чўпи» шаклида ўзгариши, 
тромбоэмболияларга мойиллик, диффузли гломерулонефрит, васкулитлар ва 
гепатоспленомегалия ривожланиши, жадаллашувчи анемия, ревматоид 
омилларни аниқлаш, кескин гипергаммаглобулинемия, бактеримия катта 
ташхисий аҳамиятга эга.  ^ Системли кизил бўрича (СКБ) бошаланиши даврида ревмокардит 
симптомларига ўхшаш кўринишда ривожаланади. СКБни ревмокардитдан 
фарқлаш учун баъзи ички аъзолар (бўғимлар, юрак, перикард, ўпка, буйрак, 
талокнинг специфик шикастланишини инобатга олиш лозим. СКБда 
ревматизмдаги ўзгаришлардан фарқли ўлароқ тери зарарланиши - «капалак» 
симптоми, лейкопения, анемия, ЭЧТ кескин ошиши, фармол синамаси 
мусбатли,  L Е -хужайраларни ва антинуклеар омилларни аниқланиши, 
картикостероид давонинг самарадорлиги кузатилади.
 ^ Баъзи ҳолларда қайталанувчи, кўпинча, чўзилувчан ревмокардитни 
миокардитнинг оғир, жадаллашувчи Абрамов-Фидлер тури билан фарқлаш 
керак. Бунда тери қатламлари бўзарган, цианотик кулранг, юз кериккан 
(салкиган). Юрак соҳасидаги доимий кучли оғриқ, кескинлашувчи ҳансираш,
ҳолсизлик, дори-дармонлар таъсирининг са-марасизлиги, жадаллашувчи қон 
етишмовчилиги беморда ваҳима, қўрқув ҳолатини вужудга келтиради. 
Текширилганда тахикардия, гипотония, юрак ҳажмининг катталаш-ганлиги, 
юрак товушларининг бўғиқлашганлиги аниқланади. Мушакли систолмк 
шовқин билан бир қаторда баъзи беморларда мезодиастолик шовқин, от 
дупури ритми, эк-страсистолия эшитилади.
                                               ДАВОЛАШ
 Даволаш 3 босқичли бўлиши керак: стационар, поликлиника, санатория.
^ Биринчи босқич.
Ревматизмнинг фаол даври даволаш стационар (касалхона) шароитида 
ўтказилади. Ревмокардитга шубҳа туғилса бемор албатта ўринда ётиши 
лозим (15-20 кун) ва таркиби витаминларга бой ва тузи кам бўлган овқатлар 
истеъмол қилинади.
Антибиотиклар (пенициллин, эритромицин) УРИни даволашда самарасиз 
лекин 10-14 кун давомида қўлланилади, чункм мазкур хасталикка учраган 
кўпчилик беморларда сурункали стрептококк ўчоғи кузатилади. Яллиғланишга қарши дори-дармонлар ревматизм, давосининг асоси 
ҳисобланади. Бунда тез таъсир қилувчи яллиғланишга қарши носпецифик 
дорилар (ЯҚНД)ва кор-тикостероидлар қўлланилади.
^ Гормонлар бирламчи ревмокардитда, аксарият юрак қопқоқ нуқсонлари 
шаклланишига хавф туғилиши юқори бўлганда, қайталанувчи ревмокардитда
валвулит жадаллашувига шубҳа туғилганда, беморларда кардитнинг биринчи
белгилари намоён бўлганди қўлланилади. Тавсия қилинадиган гормон 
миқдори 1 кг тана вазнига (оғирли-гига) 1-3 мг преднизалонга нисбатан 
юборилади (таблетка майдаланиб, овқатдан кейин кўп миқдордаги суюқлик 
билан ичилади). Даволаш даврида гормон миқдори аста-секин 
камайтирилади. Гармон даво самараси иштаҳа яхшиланиши, ҳарорат 
пасайиши ва бўғим белгиларининг йўқолишига қараб белгиланади.
Яллиғланишга карпш носпецифик дорилар (ЯҚНД) аспирин, бутадион, 
индометацин, волтарен, ортафен, реопирин ва бошқалар преднизалон 
миқдори аста-секин камайтирилиб, суткада 10-15 мг ни ташкил қилганда 
тавсия қилинади (одатда бу ҳолат беморнинг касалхонадан чиқиши олди 
кунларига тўғри келади). Ревматизм жараёни фаоллигининг морфологик 
белгилари 3-4,5 ойдан оритқ давом этишлиги тасдиқланган. Шунинг учун 
ЯҚНД шу давр оралиғида қабул қилинади. Даволаш самарадорлиги бемор 
ҳолатининг яхшиланиши, ҳароратнинг мухим меъёрланиши, кардиалгияни 
йўқолиши, юрак товушлари жарангдорлигини тикланиши ва шовқинларнинг 
йўқолиши, жараён фаоллиги белгиларининг меъёрлашуви, ЭКГ ва 
ЭХОкардиография кўрсаткичларининг мўътадиллашувига нисбатан 
баҳоланади.
^ Юрак етишмовчилиги ва бошқа аъзолар белгилари ёки ҳамкор хасталиклар 
кузатилса уларга мос (хос) даво берилади.
Иккинчи босқич. Созловчи даво поликлиника ёки маҳаллий махсус саломатликни қайта 
тиклаш марказида ўтказилади. Бу ерда гормонлар истеъмоли мутлақо 
тўхтатилади, ЯҚНД қабул қилиниши назоратда давом эттирилади, миокард 
метаболизмини созлайдиган воситалар буюрилади. Вақти-ваьқти билан қон 
таркибини текшириш, электр ва ЭХОкардиография текширувлари 
ўтказилади.
^ Учинчи босқич.
Ревмотологик марказда диспансер кузатуви ва маҳаллий санаторияда 
профилактика чоралари бажарилади.
                                     ПРОФИЛАКТИКАСИ 
Бирламчи ва иккламчи турларига бўлинади.
-Бирламчи профилактика аҳолининг яшаш шароитини яхшилашга, соғлиқни 
сақлаш маданиятини кучайтиришга қаратилган умумий давлат иши 
ҳисобланади. Унинг мақсади-соғлом инсонларни ревматизмга дучор 
қилмаслик.
^ Стрептококк инфекцияси билан курашиш.инфекция ташувчиларни (олиб 
юрувчиларни) аниқлаш (томоқ, бурун инфекциясида албатта бактериологик 
текшириш ўтказилиши шарт).стрептококкли томоқ-бурун инфекциясини 
антибиотиклар билан даволаш лозим.сурункали стрептококк инфекцияси 
ўчоғини тозалаш (соғломлаштириш) керак.
^ Аҳоли орасида иш олиб бориш, бунинг мақсади - ангина ва фарингитга 
чалинган беморларга албатта врачга мурожат қилишликни тушунтириш.
Ўсмир ёшда касалликнинг кўпайиши, беморлар оиласи аъзоларида 
ревматизм ривожланишига катта хавф туғилиши ва стрептококк инфекцияси 
қўзишини ҳисобга олиб, болалар ва ўсмирлар коллективида ва ревматизмли 
беморлар бўлган аҳоли орасида юқорида айтилган профилактика чораларини 
ўтказиш ижобий натижа беради. Иккиламчи профилактика ревматизм ўтказган беморларда жараён 
қайталаниши (рецидив) олдини олиш мақсадида ўтказилади. Бунда 
антибиотиклар асосий ўринни эгаллайди. Йил мобайнида бициллин 
профилактикаси ижобий натижа беради. (бициллин-5 1,5 млн бирликда 
мушак орасига 3-4 хафтада 1 марта юборилади). Иккиламчи профилактика 
муолажасини ревматизмнинг охирги ишончли ҳуружидан кейин камида 5 
йил давомида ўтказилади. Ҳар хил жарроҳлик муолажалари (тиш суғуриш, 
аборт, танзиллоэктомия) қўлланилиши олдидан антибиотикни қабул 
килишликни беморларга тавсия қилинади.
  
                                       АСОРАТЛАРИ.
- Юрак қопкоқ нуқсонларининг шаклланиши.
- Юрак дамланиш етишмовчилигининг ривожланиши.
- Юрак ритмининг бузилиши.
- Тромбоэмболия (аксарият бўлмача фибрилляцияси пайдо бўлганда).
- Септик эндокардитнинг содир бўлиши.
                                                II . АМАЛИЙ КИСМ (Касаллик тарихи).
ПАСПОРТ КИСМИ.
Бемор ФИО:                    Абдусаломова Райхона
Тугилган йили:               2011-й. 2- июль.
Турар манзили:              Окдарё тумани Янгиобод махалласи
Миллати                          узбек
Кон гурухи:                      I  гурух  Rh  (+) мусбат
Отаси:                               Умаров Умиджон 1985-й
Онаси:                              Умарова Наргиза 1988-й
Ташхиси: Уткир ревматик иситма.
Хамрох касаллик: анемия  II -даражаси. 
Шикояти:   оёк бугимларидаги огрикларга, дармонсизликка, иштахаси 
пастлигига, тез чарчашга, томогини тез-тез огришига
Anamnesis   morbi :
Ота-онасининг сузидан бола 20 кундан бери касал.Касаллигини тез-тез 
шамоллаш билан боглайди. Касаллиги оёклар огриши билан бошланган. 
Илгари ревматик иситма буйича стационар даволанган. Текшириш ва 
даваолаш максадида болалар касалликлари булимига ёткизилган.
Anamnesis   vitae : Бола биринчи хомиладорлик биринчи фарзанд, вактида тугилган. 
Хомиладорлик силлик кечган, тугулганда дархол кичкирган, кукракни 1- 
куни фаол олган. Чакалоклик даврида касалликларга чалинмаган. Вирусли 
гепатит А билан касалланмаган. УРВИ буйича бир неча марта амбулатор 
шароитда ва 1 марта стационар даволанган. Ота-онаси уртасида якин 
кариндошлик мавжуд эмас. Ирсий касалликларни инкор этади. 
Status   praesens   objectivus :
Умумий ахволи уртача огирликда, эс-хуши аник. Юз киёфаси тинч. Тери ва 
куринарли шиллик пардалари тоза, окарган ва нам. Тургор ва эластиклиги 
сакланган. Тери ости ёг катлами ортик ривожланган. Периферик лимфа 
тугунлари жаг ости ва буйин сохаларида нухатдик пайпасланади, огриксиз, 
харакатчан. Суяк ва бугим тизими деформациясиз. Мушаклар тонуси ва кучи
сакланган, атрофия кузатилмайди. 
Нафас олиш тизими:
Нафаси бурун оркали эркин,бир минутда 20 марта,ритмик.Хар иккали томон 
кукрак кафаси нафас олиш актида бир хилда иштирок этади.Пайпаслаб 
курилганда кукрак кафаси эластик.Товуш дириллаши хар иккала томондан 
бир хил.Перкуссияда хар иккала томондан аник упка товуши 
эшитилади.Аускултацияда аник везикуляр товуш эшитилади,хриплар йук.
Юрак кон томир тизими.
Юрак сохасини кечирганда узгаришлар куринмайди.Пайпаслаб  курилганда 
юрак чукки турткиси кузга ташланмайди. Аускултацияда юрак тонлари 
бугик. Юрак уриши 1 мин.84 марта,ритмик,уртача тарангликда ва 
туликликда артериал  кон босими 120\70 мм.сим.ус.Юрак чегарасини 
перкутор аниклаганда:
Унгдан: унг парастернал чизикнинг уртаси ва туш суягининг унг кирраси.
Чапдан:кукрак сургичи устида.
Юкори чегараси:  III -чи ковурга буйлаб.
Юрак тонлари бир оз тумтоклашган,юкори кисмида систолик шовкин 
эшитилади. Овкат хазм килиш тизими:
Иштахаси паст, диспептик холатлар кузатилмайди. Тили тоза ва нам. Бодом 
безлари катталашган. Корин хажми симметрик. Корин юмшок, огриксиз. 
Жигар ва талоги катталашмаган. Физиологик чикишлари регуляр.
Сийдик таносил тизими:
Буйрак сохаси узгаришсиз, бел сохаси контурлари текислиги бир хил. Буйрак
пайпасланмайди. Пастернацкий белгиси иккала томонлама хам манфий. 
Сийдик чикариш огриксиз, сийдик ранги оч сарик рангда, сийиш тез-тез. 
Эндокрин тизими: 
Гавда тузилиши ёшига мутаносиб. Танада ортикча ёг босиш холати 
кузатилади. Ташки жинсий белгилари боланинг ёшига ва жинсига мос 
ривожланган. Калконсимон без катталашмаган.
Асаб-сезги тизими:
Боланинг эс-хуши аник, кайфияти нисбатан тетик. Психик ва эмоционал 
холати бузилмаган. Менингиал белгилар ва патологик рефлекслар 
кузатилмайди. Эшитиш ва куриш яхши сакланган.
Дастлабки ташхис: Кайталовчи ревматик иситма
Даволаш режаси:
1. Умумий кон тахлили
2. Умумий сийдик тахлили 
3. Умумий нажас тахлили
4. ЭхоКГ ва УТТ текшируви
5. Антибиотикотерапия
6. Витаминотерапия
7. Симптоматик даво, физодаво, фиточой
Лаборатор текширишлар натижаси.
1.Умумий кон тахлили. Нв – 88г/л
Эритроцит – 3.58х10 г/л
Р/К – 0,83%
Лейкоцит – 6.01х 10 г/л
Тромбоцит – 330х 10 г/л
Среднее содержание гемоглобина в эритроците - 22.8
Среднее концентрациия гемоглобина в эритроците - 311 г/л
Средний объем эритроцитов - 73.1 
Анизоцитоз эритроцитов - абсолютные значения -31.6 
Сумма уровень лимфоцитов -18.5 
Сумма уровень моноцитов -5.9
2. Кон биохимик тахлили:
Билирубин в крови - 12.3 мкмоль/л
АСТ - 0.25 мкмоль/л
АЛТ - 0.51 мкмоль/л
Креатинин в крови - 73.7
Мочевина в крови - 6.2 мкмоль/л
3. Результат анализа
С- Реактив.белок-  (+++)
Ревматоидный фактор - отр.
Фибриноген - 464
Фармоловая проба - (+++)
Асло - 305
Йодная проба- отр.
   
     4.ЭКГ текшируви
Юрак ритми синусоидал, тугри. ЧСС 56-93  Юрак укининг жойлашуви вертикал жойлашган. Юрак коринчаларида 
метаболик характердаги узгариш йук.
Даволаш варакаси
Пархез стол  N _15
1. Tab. Zitmac 250 mg. 2 tab x 1 marta ovq.keyin
2. Sol. Cianocobalamini 500 mg m/o
3. Sol. Vit B1 5%-1.0  m/o
4. Tab. Inufeni 1 tan x 2 marta ovqatdan keyin.
Кундалик 30.06.22й
t  – 37  C .                         Шикояти: оёк бугимларидаги огрикларга,                       
p / s - 84 та                     дармонсизликка, иштахасизликка, тез чарчашга, 
А/Б 120/80 мм.с.у     томогини тез-тез огришига
                                        Бемор  умумий ахволи уртача огирликда.
                                        эс –хуши узида. Кузгалувчан. Териси  ва кузга 
куринадиган шиллик пардалари окарган. Аускультацияда упкаларда 
везикуляр нафас эшитилади. Юрак тонлари бугиклашган. Пульси бир 
минутда 84 марта, ритмик урта тулалик ва таранглик да. Териси курук ок 
караш билан копланган. Корин юмшок, огриксиз.Жигар ва талоги 
катталашмаган. Ахлат ва сийдиги нормал. Эркин тарзда.
 Тавсия: даволанишни давом эттириш.  Кундалик 01.07.22й
t  – 37  C .                         Шикояти: оёк бугимларидаги огрикларга,                       
p / s - 84 та                     дармонсизликка, иштахасизликка, тез чарчашга, 
А/Б 120/80 мм.с.у     томогини тез-тез огришига
                                        Бемор  умумий ахволи уртача огирликда.
                                        эс –хуши узида. Кузгалувчан. Териси  ва кузга 
куринадиган шиллик пардалари окарган. Аускультацияда упкаларда 
везикуляр нафас эшитилади. Юрак тонлари бугиклашган. Пульси бир 
минутда 84 марта, ритмик урта тулалик ва таранглик да. Териси курук ок 
караш билан копланган. Корин юмшок, огриксиз.Жигар ва талоги 
катталашмаган. Ахлат ва сийдиги нормал. Эркин тарзда.
 Тавсия: даволанишни давом эттириш. 
                                        ХУЛОСА
Демак, Ревматизм тиббиёт амалиётида кенг учрайди. Уларни °з ва±тида 
ани±лаш, бир-биридан фар±лай билиш, касалликни даволашнинг самарасини
оширувчи омиллардан бири б°либ ³исобланади. Касалликнинг ташхисини 
лаборатор текширувлар а³амиятининг катта эканлигини ³исобга олиб, 
ревматизмга хос лаборатор текширувларга °згаришларни фар±лай билиш 
талаб ±илинади.
                                 
                         ФОЙДАЛАНИЛГАН АДАБИЁТЛАР:
1.Бобожонов С.Н. Ички касалликлар. Тиббиёт институтлари талабалари учун 
Т., Ибн Сино. 2003.
2.Внутренние болезни. Под ред. Ф.Комарова, В.Г. Кукеса, А.С. Сметнева. 2-
ое перераб. И доп. Изд. М.Медицина. 1990., с 454-460.
3.Внутренние болезни. Лекции для студентов и врачей. Под ред. Б.И. 
Шулутко. – Л., 1991. С 364-373.
4.Внутренние болезни. В 10 книгах, ред. Т.Р.Харрисон, книга 6, перевод с 
английского языка. Под ред. Е.Браунвальд. М., Медицина, 1993. 
Инфекционные заболевания мочевых путей. Пиелонефрит и родственные с 
ними состояния. Уолтер Е.Стамм, Марвин Турн. С 341-342.
5.Маколкин В.И. Овчаренко С.И. Внутренние болезни. Руководство к 
практическим занятиям. М. Медицина. 1994.
6.Камолов Н.М. Куйлиев М.У. Ички касалликлар. Укув кулланмаси.- Т. Ибн 
Сино. 1991.
7.Моисеев В.С., Сумарков А.В. Внутренние болезни и ихособенности в 
тропиках. Учебное пособие. –М., Медицина. 1990. С 299-302.
8.Практическая нефрология / А.П.Пелещук, Л.А. Пыриг., Н.Я.Мельман и т.д. 
Под. Ред. Проф. А.П.Пелещука. 2-е изд. Киев.: Здоровья.1983.
9.Справочник не нефрологии./Авт.: И.Е.Тареева, С.О.Андросова. В.М. 
Ермоленко и др.: Под ред. ИН.А.Мухина. М., Медицина, 1980
10.У.Б.Шаропов, Ф.Х.Гаффорова, У.И.Шодмонов, У.Б.Шаропов тахрири 
остида. –Т.:Ибн Сино, 1994.

Уткир ревматик иситма

Купить
  • Похожие документы

  • 2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
  • 1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
  • 1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
  • Ahmad al-farg‘oniy
  • Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish

Подтвердить покупку

Да Нет

© Copyright 2019-2026.

  • Инструкция по снятию с баланса
  • Контакты
  • Инструкция использования сайта
  • Инструкция загрузки документов
  • O'zbekcha