Xalq og‘izaki badiiy ijodi janirlari - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	361.0KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

Xalq og‘izaki badiiy ijodi janirlari

Купить

XALQ OG'IZAKI BADIIY IJODI
JANIRLARI

Xalqimiz ma’naviy va milliy qadriyatlarga nihoyatda boy. Birgina
nikoh to‘yidan keyingi marosim hisoblangan kelin salomning o‘zi har
bir hududda o‘ziga xos tarzda o‘tkaziladi. Aslida kelin salom ham
xalq og‘zaki ijodining yorqin bir ko‘ri-nishidir. Biz ertaklar, laparlar,
ayti-shuvlar, topishmoqlar, allalar va maqol- larni eshitib
ulg‘ayganmiz.
Xalqimizning xayoliy dunyosi, yuksak tafakkuri mahsuli bo‘lgan bu
yanglig‘ xalq og‘zaki ijodi namunalarini tinglab tafakkur olamimiz
kengayib,

OQNI QORADAN, YAXSHINI YOMONDAN FARQLAY OLDIK. INSONNI MA’NAVIY
YUKSAKLIK SARI ETAKLOVCHI BU BOY MADANIY MEROSIMIZ ASRLAR OSHA
O‘Z QADR-QIMMATINI YO‘QOTMAY, YILLAR O‘TGAN SARI SAYQAL TOPIB
BORMOQDA. AGAR ALLA MISOLIDA SO‘Z YURITADIGAN BO‘LSAK, UNDA
ONANING FARZANDIGA BO‘LGAN CHEKSIZ MEHRI, JIGARBANDIGA ATALGAN
GO‘ZAL TO‘YG‘ULARI, XUSH TILAKLARI MUJASSAM. ALLA – HAYOTBAXSH,
HUZURBAXSH, BARCHA YAXSHILIGU, EZGULIKLARNING DEBOCHASI,
BOSHLANISH OHANGIDIR. BIL’AKS, UNING O‘ZI YURAKNING NOZIK
TORLARIDAN YARALIB, DUNYOLARGA JON BAXSH ETADI. ONA ALLA AYTAR
EKAN, FARZANDINING KELAJAKDA BAXTLI, SAODATLI VA SHU BILAN BIR
QATORDA, SOG‘LOM, QO‘RQMAS, SHIJOATLI, BOTIR BO‘LIB ULG‘AYISHINI
ISTAYDI.

Alla tinglagan bola mehrni o‘z tanasiga, shuuriga singdiradi. Bu go‘zal
ohang insonda, uning ong qatlamlarida bir umr nurli qo‘shiq bo‘lib
saqlanib qoladi va farzandlar qalbiga mehr-oqibat, samimiylik,
rahmdillik, yurtparvarlik, jasurlik kabi ijobiy xislatlarni jo qiladi. Alla
nafaqat onaning bolaga mehri, balki bolaning onaga mehr-oqibatini
ham ma’nan ta’minlaydi. Shu bois bu qo‘shiqning umri boqiydir. U
qaysi tilda yangramasin, dillarni titratadi, qalblarga faqatgina ezgulik
urug‘ini sepadi.

Qo‘li arslon bilakligim, Botir, qoplon yurakligim, Yaxshi - yomon kunimda,
Menga juda kerakligim Alla, bolam alla-yo, Jonim, bolam alla-yo.
Xalq og‘zaki ijodining boshqa bir qator janrlari ham borki, ularga biz
hayotimiz davomida ko‘p bora duch kelamiz. Masalan bobo-buvilarimiz,
ajdodlarimizning ko‘rgan-kechirganlari asosida dunyoga kelgan ertaklardir.
Bolajonlarimiz uchun niho-yatda qiziqarli va maroqli bo‘lgan ertak-larning
ham turli yo‘nalishlari mavjud. Jumladan, afsonaviy, sehrli ertaklar,
sarguzasht ertaklar, hayotiy-maishiy ertaklar, hayvonlar haqidagi ertaklar,
xalq qahramonlari hayoti tasvirlangan ertaklar...

Ular uzoq o‘tmishning belgilarini saqlagan holda, insonlarning
bugungi hayoti bilan hamohang tarzda o‘z qadr-qimmatini
asrlar osha yo‘qotmaydi.
Folkloristik termin sifatida ertak, ayrim hududlarda esa matal
deb nomlanuvchi, bolaligimizning beg‘ubor onlarida doimo
bizga yo‘ldosh bo‘lgan “Zumrad va Qimmat”, “Kenjabotir”,
”Yoriltosh”, “Uch og‘ayni botirlar”, “Ur to‘qmoq”, “Chol
bilan kampir”, “Ochil dasturxon”, “Ilon pari”, “Podachining
qizi” kabi ertaklarni bir yodga olaylik.

Xalq og‘zaki ijodiyotining eng qadimiy, ommaviy va keng tarqalgan
janrlaridan bo‘lgan bu ertaklarni qayta-qayta tinglagani-miz, undagi
yaxshilig-u yomonlik, ezgulig-u yovuzlikdan ta’sirlanib,
buvilarimizdan eshitgan matalla-rimiz qahramonlariga o‘xshashga
intilganlarimiz hali-hanuz yodimiz-da. Ta’kidlash o‘rinliki, bolalik
xoti-ralarimizning qat-qatidan joy olgan o‘zbek xalq ertaklari
xalqimizning o‘tmish hayoti, ijtimoiy munosa-batlari, urf-odatlari,
siyosiy va
axloqiy tushunchalarini yaqqol namoyish qila olishi bilan
ahamiyatlidir .

Ertaklarni xalqimizning badiiy tarixi, jonli san’ati deyish mumkin desak
xato bo‘lmaydi. Xalq og‘zaki ijodining yana bir qirrasi bu latifa va
loflardir. Kichik hajmdagi nasriy asarlar ichida latifalar va loflar
insonlarga bir lahzalik kulgu ulashishi, zavq bag‘ishlashi bilan
ahamiyatlidir.
Azaldan latifa aytuvchilar va lofchilar alohida iste’dodga ega, hayotiy
tajribasi katta insonlar bo‘lgan. Aytilayotgan latifada so‘zlarga alohida
urg‘u berish, qochiriq va kosa tagida nimkosa borligiga sha’ma qilish ular
foydalanadigan usullardir. Hozirda Farg‘ona viloyatida xalq og‘zaki
ijodining bu janridan foydalanishning o‘ziga xos maktabi yaratilgan,
desak mubolag‘a bo‘lmaydi.

Endi keksalarimiz tomonidan aytiladigan ayrim duolar haqida to‘xtalsak. Biror
safarga otlanayotganimizda kattalar “Oy borib, omon kel”, “Yo‘ling bexatar
bo‘lsin”, “Olloh panohida asrasin”, deya duo qilishadi. Yoxud biror xayrli
yumushni bajarganimizda “Boshing omon bo‘lsin”, “Olganing oltin bo‘lsin”,
“Xonadoning farzandga to‘lsin”, deya duoga qo‘l ochishadi.
Albatta, ushbu ezgulikka yo‘g‘rilgan tilaklar insonga ruhiy quvvat va o‘ziga
ishonch tuyg‘ularini uyg‘otadi. Demak, xalq og‘zaki ijodining har bir qirrasida
hayotiy haqiqat, xalqimizning orzu-istak va kechinmalari mujassamdir. Yana bir
haqiqat shundaki, biz hali xalq ijodiyotining barcha jihatlarini o‘rganib
ulgurganimiz yo‘q. Uning hali bizga notanish qirralari bisyor. Hayot davom etar
ekan, xalq og‘zaki ijodi ham mazmun-mohiyatini boyitib, o‘z tarbiyaviy
ahamiyati jihatidan qadr topib boraveradi.

ETIBORINGIZ UCHUN RAHMAT

Xalq og‘izaki badiiy ijodi janirlari

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish