Xalq ta’limi muassasalari xodimlari malakasini oshirish jarayonlarini monitoring qilishning axborot tizimini loyihalash

  XALQ TA’LIMI MUASSASALARI XODIMLARI MALAKASINI 
OSHIRISH JARAYONLARINI MONITORING QILISHNING 
AXBOROT TIZIMINI LOYIHALASH 
               5I-BOB.  XALQ TA’LIMI MUASSASALARI XODIMLARINI MALAKA OSHIRISH 
AXBOROT TIZIMLARININING NAZARIY ASOSLARI

Mazkur  bobda  xalq  ta’limi  muassasalari  xodimlari  malakasini  oshirishda  raqamli 
texnologiyalarni qo‘llash  orqali  avtomatlashtirilgan axborot tizimlarinining nazariy asoslari tahlil 
qilingan.  Axborot  tizimlari  uchun  ma’lumotlar  bazasining  asosiy  tushunchalari,  bu  jarayonni 
loyihalash,  tizimlarni  yaratishning  yangicha  usullari,  avtomatlashtirilgan  axborot  tizimlarining 
afzalliklari,  axborot  tizimlari  uchun  ma’lumotlar  bazasining  modellari  va  ularning  ahamiyati 
chuqurroq keltirilib o‘tilgan.  

Axborot   tizimi   –   bu   qo‘yilgan   maqsadga   erishish   yo‘lida   foydalanish   uchun   axborotlarni  
yig’ish,   ishlov   berish,   saqlash   va   uzatish   uchun   qo‘llaniladigan   vositalar   va   usullarning   o‘zaro  
mutanosibligidir
               Har   qanday   axborot   tizimining   ishini   ta’minlovchi   jarayonlarni   
shartli   ko‘rinishida   quyidagi   qismlarga   bo‘lish   mumkin : 6
  - ichki   va   tashqi   manbalardan   ma’lumot   kiritish;
 - kiritilgan axborotga ishlov berish va uni qulay shaklda taqdim   etish;
 - iste’molchilarga   taqdim   etish   yoki   boshqa   tizimga   uzatish   uchun  
axborotni     chiqarish;
 - teskari   aloqa   –   kirgan   axborotni   tahrirlash   uchun   korxona   (firma)  
xodimlari   tomonidan qayta   ishlangan   axborot.              4
1-rasm.Axborot tizimidagi jarayonlar 7              II BOB. XALQ TA’LIMI MUASSASALARI XODIMLARI MALAKASINI OSHIRISH 
AXBOROT TIZIMINI MODELINI ISHLAB CHIQISH
O‘zbekiston  Respublikasi  Prezidentining  “Xalq  ta’limi  sohasidagi  ilmiy-tadqiqot 
faoliyatini  qo‘llab-quvvatlash  hamda  uzluksiz  kasbiy  rivojlantirish  tizimini  joriy  qilish  chora-
tadbirlari to‘g‘risida” 2021-yil 25-yanvardagi PQ-4963-son   qarori   ijrosini ta’minlash maqsadida 
“Xalq ta’limi xodimlarini uzluksiz kasbiy rivojlantirish tizimini tashkil etish tartibi to‘g‘risidagi 
nizomni  tasdiqlash  haqida”  O‘zbekiston  Respublikasi  Vazirlar  Mahkamasining  17.01.2022 
yildagi  25-sonli  qarori  qabul  qilingan.  Keltirilgan  qarorlarning  ijrosini  ta’minlash  maqsadida 
mazkur  dissertatsiya  ishi  muayyan  darajada  xizmat  qiladi.  Bundan  kelib  chiqib  xalq  ta’limi 
xodimlarini  uzluksiz  kasbiy  rivojlantirish  tizimini  tashkil  etish  tartibi  to‘g‘risidagi  nizomda 
keltirilgan vazifalardan keltirib o‘tamiz. 8              7-bob. Elektron platforma orqali malaka oshirish
83.  Uzluksiz  kasbiy  rivojlantirishni  ta’minlash  uchun  elektron  platformadan  foydalanilishi 
mumkin[5].
84.  Elektron  platforma  barcha  xalq  ta’limi  xodimlarini  uzluksiz  kasbiy  rivojlantirishga  doir 
ma’lumotlar o‘zida jamlab borilishini ta’minlaydi.
85.  Elektron  platformaning  tuzilishi,  elektron  platformaga  xalq  ta’limi  xodimlari  haqidagi 
ma’lumotlarni kiritish, qayta ishlash va foydalanish tartibi Vazirlik tomonidan belgilanadi.
Elektron platformada xalq ta’limi xodimlarining elektron portfoliosi shakllantiriladi.
86.  Uzluksiz  kasbiy  rivojlantirish  kurslari  o‘quv  rejasi  va  dasturlari  tarkibiga  kiruvchi  o‘quv 
modullarini  mustaqil  o‘zlashtirish  bo‘yicha  interaktiv  o‘quv  majmualari  ham  elektron  platformaga 
joylashtiriladi.
87.  Ta’lim  oluvchi  xodim  uzluksiz  kasbiy  rivojlantirish  kurslari  o‘quv  rejasi  va  dasturlari  tarkibiga 
kiruvchi  har  bir  o‘quv  modulini  o‘qib  o‘zlashtiradi,  o‘quv  moduli  bo‘yicha  nazorat  ishlarini  bajaradi  va 
elektron platforma tomonidan baholanadi (kredit ballari qo‘yiladi). 9              10
4-rasm. “Uzluksiz kasbiy ta’lim” elektron 
platformasi.
                11
5-rasm.  Xalqaro   ekspertlarning   fikrlari va qulayliklar sahifalari.   
Sertifikatni   haqiqiylikka   tekshirish va ommabop kurslar sahifasi.              III-BOB.  XALQ  TA’LIMI  MUASSASALARI  XODIMLARI  MALAKASINI  OSHIRISH  JARAYONLARINI  MONITORING  QILISHNING  AXBOROT  TIZIMINI  LOYIHALASH
            Mazkur  bobda  xalq  ta’limi  muassasalari  xodimlari  malakasini  oshirish  jarayonini  monitoring  qilish  tizimini  loyihalash  amalga  oshirilgan  va  tizimning  tavfsifi  keltirib  o‘tilgan.  Bunda  axborot  tizimining  ma’lumotlar  bazasini  loyihalash  jarayoni  bajarilgan. 
Xalq  ta’limi  muassasalari  xodimlari  malakasini  oshirish  axborot  tizimini  ishlab  chiqishda  hozirgi  zamonaviy  veb  ilovalar  ishlab  chiqish  texnalogiyalaridan  foydalanildi. Aniqroq  qilib  aytadigan  bo’lsak  loyihaning  front-end  qismi  uchun  html,  css,  js,  bootstraplardan  foydalanilgan.  Back-and 
qismini  ishlab  chiqish  uchun  PHP  dasturlash  tilidan  foydalanilgan.  PHP  dasturlash  tili  tanlanganligining  asosiy  sabablari  veb  ilovalar  ishlab  chiqish  uchun  juda  qulay  va  foydalanish  uchun  ham  ancha  soda.  Shu  sababli  xalq  ta’limi  muassasalari  xodimlari  malakasini  oshirish  axborot  tizimini 
ishlab chiqishda PHP dasturlash tilidan foydalanildi .  12              10 13
Online malaka oshirish
Kirish testini 
ishlash Malaka oshirish Shaxsiy portfolio 
yaratish
 
Pedagoglarning 
bilim va 
ko’nikmasini 
aniqlash Pedagoglarni o’z 
yo’nalishi bo’yicha 
malakasini 
oshirish, ochiq 
ma’lumotlardan 
foydalanish Pedagoglarni shu 
paytgacha erishgan 
yutuqlari, Xalqaro 
sertifikatlari
7-rasm. Online malaka oshirishni raqamlashtirish                     14
Shaxsiy portfoliosining qisqacha tavsifi
Desirtatsiyaning  asosiy  yangiligidan  biri  bu  portfolio  tizimi  hisoblanadi. 
Malaka  oshirishning  so’ngida  ko’rsatadigan  ballari  hamda  pedagog 
kadrlarning  o’z  yo’nalishi  bo’yicha  Xalqaro  sertifikatga  ega  ekanligi, 
o’quvchisi Xalqaro yoki Respublika g’olib sovrindoriga ega ekanligiga qarab  
pedagog  kadrlarning  shaxsiy  portfoliosi  shakillanadi  va  aynan  shu  natijalar 
asosida  keyingi  malaka oshirish  muddati  aniqlanadi. Misol  uchun yuqoridagi 
shartlarni  qanoatlantirivchi  tinglovchi  (foydalanuvchi)  bir  yilda  emas  balki 
ikki yilda yilda o’z malakasini oshiradi.              15
10-rasm. Foydalanuvchini avtorizatsiyadan o‘tkazish 
sahifasi              13 16
11-rasm. Malaka oshirish tizimi bosh sahifasi              14 17
Malakasini oshirish 
axborot tizimini 
Admin moduli
Foydalanuvchi moduli
12-rasm. Dasturiy ta’minotning boshqaruv modullari              18A
d
m
in
 m
o
d
u
li im
k
o
n
iy
atlari
Yo'nalishlarni (foydalanuvchi malaka oshiradigan soha) kiritish, 
tahrirlash, o’chirish
Yangi darslarni yaratish. Kiritilgan darslarni tahrirlash. Keraksiz 
darslarni o’chirish
Har bir dars so’ngida darsni yakunlovchi testni kiritish. Kiritilgan darsni 
yakunlovchi testni tahrirlash. Keraksiz darsni yakunlovchi testni o’chirish.
Foydalanuvchilarning natijalarni tahlil qilish
Avtomatlashtirilgan foydalanuvchilarning natijalariga qarab 
sertifikatlarni taqdim qilish jarayonini boshqarish
12-rasm. Admin moduli imkoniyatlari              19
13-rasm .  Dasturiy ta ’ minotning Admin moduli              17 20F
o
y
d
alan
u
ch
i m
o
d
eli
Ro'yxatdan o'tish
Kirish testtini ishlash, natijasidan kelib chiqib kiyingi darslarda qatnashish
Darslarni ko'rib chiqish va har bir dars yakunidagi darsni yakunlovchi 
testni ishlash (Shu testdan yetarlicha ball to'plaganidan so'ng 
foydalanuvchi kiyingi darsda qatnasha oladi.  
Foydalanuvchi uz partfoliosini yaratish
Chat-bot orqali muammoli vaziyatlarni muhokama qilish, yechimlar 
topish. 
Ochiq malumotlardan foydalangan holda o'zi uchun yangi bilimlarni 
egallash.
14-rasm. Tinglovchi (foydalanuvchi) imkoniyatlari              21
14-rasm Kirish testi sahifasi              22
15-rasm Darslar sahifasi              23
Foydalanuvchi  kirish  testidan  yetarlicha  ball  to’plaganidan  so’ng  malaka 
oshirish darslarida qatnasha oladi. Har bir dars tarkibi quyidagilardan iborat.
1. Dars nomi.
2. Dars uchun tayyorlangan vedio rolik.
3. Darsning ma’ruza matni
4. Darsni yakunlovchi test.
16-rasm Darslar sahifasi              24
17-rasm. Shaxsiy kabinetda  
tinglovchi(foydalanuvchi)larning  diplom darajalari sahifasi              25
Tinglovchi ko’rsatgan natijalariga ko’ra 
malaka oshirish testidan so’ng har bir 
tinglovchiga diplom darajalari taqdim 
etiladi. Diplom darajalari tinglovchining 
malaka oshirish testi, Xalqaro sertifikat 
darajasi mavjudligi, o’quvchisi  olimpiada   
g’olib sovrindoriga ega ekanligiga ko’ra 
guruhlanadi. Agar tinglovchi(foydalanuvchi) 
 malaka oshirish testini 85-100% oralig’ida 
ishlasa unga  10 ball beriladi , 
tinglovchining  o’zining yo’nalishi bo’yicha 
Xalqaro sertifikat darajasi mavjud bo’lsa 10 
ball beriladi , o’quvchisi  olimpiada   g’olibi 
bo’lsa unga 10 ball beriladi.  
 
  Jami tinglovchi(foydalanuvchi) 30 ball 
to’plasa unga I darajali diplom taqdim 
etiladi va unga tizim 1 yildan so’ng 
foydalanish uchun ruxsat etiladi. Agar 
tinglovchi(foydalanuvchi)  malaka 
oshirish nazorat testini 70-85% oralig’ida 
ishlasa, unga 7 ball beriladi. Jami 27 ball 
to’plasa  II darajali diplom taqdim etiladi 
va unga tizim 9 oydan so’ng foydalanish 
uchun ruxsat etiladi. Agar  Bu natijalar 
tinglovchi(foydalanuvchi)larning shaxsiy 
kabinetida saqlanadi.              XULOSA  26
Dissertatsiyaning  Xalq  ta’limi  muassasalari  xodimlarini  malaka  oshirish 
axborot  tizimlarinining  nazariy  asoslari   nomli  I  bobida  quyidagi  ishlar  amalga 
oshirilgan.  Mazkur  bobda  xalq  ta’limi  muassasalari  xodimlari  malakasini 
oshirishda  raqamli  texnologiyalarni  qo‘llash  orqali  avtomatlashtirilgan  axborot 
tizimlarinining  nazariy  asoslari  tahlil  qilingan.  Axborot  tizimlari  uchun 
ma’lumotlar  bazasining  asosiy  tushunchalari,  bu  jarayonni  loyihalash, 
tizimlarni  yaratishning  yangicha  usullari,  avtomatlashtirilgan  axborot 
tizimlarining  afzalliklari,  axborot  tizimlari  uchun  ma’lumotlar  bazasining 
modellari va ularning ahamiyati chuqurroq keltirilib o‘tilgan.               27
Dissertatsiyaning  Xalq  ta’limi  muassasalari  xodimlari  malakasini  oshirishning  uslubiy  va 
dasturiy  asoslari  nomli  II  bobida  quyidagi  ishlar  amalga  oshirilgan.  II  bobda  xalq  ta’limi 
muassasalari  xodimlari  malakasini  oshirish  jarayonlarini  monitoring  qilishning  axborot  tizimini 
loyihalash  mexanizmlari  keltirib  o‘tilgan.  Xalq  ta’limi  muassasalari  xodimlari  malakasini 
oshirishning  meyyoriy  xujjatlari,  xalq  ta’limi  muassasalari  xodimlari  malakasini  oshirishdagi 
mavjud axborot tizimlari keltirib o‘tilgan.
Dissertatsiyaning   Xalq  ta’limi  muassasalari  xodimlari  malakasini  oshirish  jarayonlarini 
monitoring  qilishning  axborot  tizimini  loyihalash  nomli  III  bobida  quyidagi  ishlar  amalga 
oshirilgan.  III  bobda  xalq  ta’limi  muassasalari  xodimlari  malakasini  oshirish  jarayonini 
monitoring  qilish  tizimini  loyihalash  amalga  oshirilgan  va  tizimning  tavfsifi  keltirib  o‘tilgan. 
Bunda axborot tizimining ma’lumotlar bazasini loyihalash jarayoni bajarilgan. 
 
 
 
               25
E’TIBORINGIZ UCHUN 
RAHMAT