Войти Регистрация

Docx

  • Рефераты
  • Дипломные работы
  • Прочее
    • Презентации
    • Рефераты
    • Курсовые работы
    • Дипломные работы
    • Диссертациии
    • Образовательные программы
    • Инфографика
    • Книги
    • Тесты

Информация о документе

Цена 3000UZS
Размер 3.3MB
Покупки 0
Дата загрузки 08 Май 2024
Расширение pptx
Раздел Презентации
Предмет Медицина

Продавец

Bohodir Jalolov

Химиотерапиянинг асосий мезонлари. Антибиотиклар

Купить
Химиотерапиянинг асосий мезонлари. Антибиотиклар Pежа  Химиотерапиянинг асосий мезонлари.  Антибиотиклар асосий таъсир механизмлари.  Пенициллинлар гурухи антибиотиклари. Микробларга қарши таъсир доираси. Таъсир механизми.  Цефалоспоринлар. Умумий тавсифи. Қўлланилиши. Ножўя таъсирлари. Микробларга қарши таъсир кўрсатиш хоссасига эга бўлган дори воситалари икки гуруҳга бўлинади: I. ТАНЛАБ ТАЪСИР КЎРСАТМАЙДИГАН ПРЕПАРАТЛАР - улар кўпгина микроорганизмларга ҳалокатли таъсир кўрсатади. Уларга антисептиклар ва дезинфекцияловчи моддалар киради. Антисептиклар – сиртга, тери ва шиллиқ қаватлар тўқималарига суртилади. Алоҳида антисептикларни меъда-ичак тракти ва пешоб йўлларида жойлашган микроорганизмларга таъсир кўрсатиш учун қўлланилади. Концентрациясига кўра улар бактериоцид ёки бактериостатик таъсир кўрсатади. Тери, шиллиқ қаватлар, жарохат юзасида, йирингли яралар бўшлиқлари тозалаш мақсадида, фрункул ва бошқа инфекцион жарохатларда қўлланилади. Дезинфекцияловчи воситалари - тиббий анжомлар, ускуналар, хоналар, идиш- товоқлар, беморнинг ажратмаларини зарарсизлантириш учун хи II. ТАНЛАБ ТАЪСИР ЭТУВЧИ ВОСИТАЛАРГА - химиотерапевтик воситалар деб юритилади. Бу гуруҳ препаратларига маълум тур микроорганизмларгагина таъсир этиш хосдир. Асосий терапевтик таъсир кенглигини катта эканлигидир. Терапевтик таъсир кенглиги бу бактериостатик (бактериоцид) концентрацияси билан макроорганизм учун заҳарли бўлган концентрациялар орасидаги фарқ. ХИМИОТЕРАПИЯ ВОСИТАЛАР - маълум инфекцион ва паразитар хасталик қўзғатувчиларига нисбатан танлаб таъсир этувчи моддаларга айтилади. Бундан ташқари уларга вируслар, замбуруғлар, содда жониворлар ва гижжаларга қарши препаратлар ҳам киради. Бу кучли ва турғун антимикроб таъсир қилиш ва нохуш таъсиротлар ривожланишини олдини олишда муҳим ахамиятга эга. Антибактериал химиотерапевтик воситаларга қуйидаги иккита сифат хосдир: 1 ) маълум турдаги хасталик қўзғатувчиларга танлаб таъсир кўрсатиш, яъни муайян антимикроб таъсир спектрига эгадир; 2) инсон ва жониворларга кам захарли. Александр Флеминг – Британиялик микробиолог. 1928 йил 1-чи антибиотик пенициллинни очган ХИМИОТЕРАПИЯНИНГ АСОСИЙ ПРИНЦИПЛАРИ I. ДАВОЛАШНИНГ БОШЛАНИШИ: Бирламчи ташхис қўйилиши билан, флора ва сезувчанликка экма олиб, натижани кутмасдан бошланади (чунки жавоб- 3-5-10 кундан кейин). II. АНТИБИОТИК ТАНЛАШ: Химиотерапия воситасини тўғри танлаш, яъни микроорганизим табиати ва унинг ушбу химиотерапевтик воситасига сезгирлик аниқлаш. Агарда бу маълум бўлмаса кенг таъсирга эга бўлган микробга қарши воситасини қўллаш керак. Юқумли хасталикни химиотерапиясини иложи борича эрта бошлаш керак, чунки бу вақтда микроб сон жихатдан кўп бўлмай, организм аъзоларнинг функциялари жиддий бузилишларга учрамаган бўлади . I.. Бирламчи: II..Кейинги : 1) Аниқ диагноз бўлганда (сифилис – пенициллин; холера-тетрациклин, чума- стрептомицин)- тор таъсир спектрига эга танланади 2) Бошқа холларда– кенг таъсир спектрига эга АБ . Даволаш VI.ЮБОРИШ РИТМИНИ ТАНЛАШ: 1) Организмда антибиотикнинг доимий концентрациясини ушлаб турган холда амалга оширилади, бу самарали даволаш учун ва микроорганизмларнинг резистентлиги ривожланишига тўскинлик қилади. VII.АНТИБИОТИКО ТЕРАПИЯНИНГ ДАВОМИЙЛИГИ: 1) Ўткир инфекцион жараёнларда – 5-7 кун (минимал) даволаш 2) Сурункали ва ярим ўткир инфекцион холатларда 2-3 хафта ва ундан кўп (хар 7-10 кунда алмаштирилади). 3) Клиник симптомлар йўқолгандан кейин яна 2-3 кун антибиотикотерапия давом эттирилади. 4) Хасталикнинг белгилари сўнгандан кейин ҳам химиотерапевтик воситаларни маьлум давр қўллаб туриш керак, чунки халок бўлмаган микроорганизимлар яна кўпайиши ва шу туфайли уларда ушбу воситага адаптация, резистентлик ривожланиши мумкин (орттирилган резистентлик). VIII.ДАВОЛАШНИ ТУГАТИШ ШАРТЛАРИ: Антибиотикларнинг таъсир механизмлари Бактерия хужайраси Цитоплазматик мембрана ядроХужайра мембранаси Таснифи Бактерицид Бактериостатик пенициллинлар, цефалоспоринлар, карбапенемлар, монобактамлар, аминогликозидлар, полимиксинлар, ристомицин макролидлар, тетрациклинлар, левомицетинлар. Таъсир доирасига караб Грам м (+) микроорганизмларга таъсир қилувчи антибиотиклар Грам м (-) микроорганизмларга таъсир қилувчи антибиотиклар Кенг таъсир доирасига эга антибиотиклар бензилпенициллин лар , бициллин лар , оксациллин, макролид лар полимиксинлар , амидинопенициллинлар , монобактамлар аминопенициллинлар, карбоксипенициллинлар, уреидопенициллинлар, цефалоспоринлар, аминогликозидлар, тетрациклинлар, левомицетин, рифампицинлар ПЕНИЦИЛИНЛАР юқори фаолликка эга, кам захар ва нохуш таъсири кам. Пенциллин таъсирида бактерияларнинг хужайра қобиғи (пептид занжиридан иборат мукопротеид) синтезланиши бузилади. ТАСНИФИ I . БИОЛОГИК СИНТЕЗ УСУЛИ БИЛАН ОЛИНГАН ПЕНЦИЛЛИН ПРЕПАРАТЛАРИ (биосинтетик пенциллинлар).  Парэнтерал йўл билан қўлланувчи (МИТда парчаланиб кетади)  а) қисқа таъсир этувчилар (Na, К-бензилпенциллинлар)  б) давомли таъсир этувчилар (бензилпенциллиннинг новокаинли тузи, Бициллин-3, Бициллин-5).  Энтерал йўл билан киритилувчи (феноксиментилпенициллин-кислотага чидамли).  II. ЯРИМ СИНТЕТИК ПЕНИЦИЛЛИНЛАР.  парэнтерал йўл билан киритиладиган (МИТ да парчаланиб кетади).  а) пенциллиназа таъсирига чидамлилар. (Метациллин Nа)  б) кенг таъсир спектрига эга препаратлар (карбенициллиннинг ди Nа тузи, Тикарци ГРАММ МУСБАТ БАКТЕРИЯЛАР : кокклар (пенициллиназа ферментини ишлаб чиқармайдиган стафилаккокларга стрептоккокларга, пневмоккокларга), грамм манфий коклар (менингоккок, гонокок), дифтерия таёқчаси (коринобактериялар), куйдирги таёқчаси, газли гангрена қўзғатувчиси, қоқшол (столбняк), спирохеталар, патоген замбуруғларга (актиномицетлар) таъсир кўрсатади. ичак бактерияси, сил қўзғатувчиси, вируслар, риккетсиялар, содда ҳайвонлар, дрожалар каби замбуруғларга таъсир кўрсатмайди. БИОСИНТЕТИК ПЕНИЦИЛЛИНЛАР - Бензилпенициллин – юқори антибактериал фаолликка эга, таъсир спектри чекланган антибактериал таъсирга эга. Таъсир кўрсатади Таъсир кўрсатмайди Қўлланилиши Яралар, йирингли плеврит, септик эндокардит, пневмониялар, бронхитлар, ангина, дифтерия, сибир язваси, эпидемик менингит, сифилис, гонорея, қокшол ва бошқалар. • Бицилин-1 . Бензилпенициллиннинг дибензилэтилендиаминли тузи тахминан таъсири 7-10 кун давом этади. • Бицилин-3 . Бензилпенициллин, новоцилин ва бицилин-1нинг тенг қисмларидан иборт аралашма. Тез ва давомли таъсир кўрсатади. • Бицилин-5 . Тўрт қисм Бициллин-1 ва бир қисим новоцилиндан иборат. 1 ойда бир марта киритилади. ЧИҚАРИЛИШ ШАКЛИ – 500 000 ва 1000000 ТБ фл Бензилпенициллин ЯРИМ - СИНТЕТИК ПЕНИЦИЛЛИНЛАР • МЕТАЦИЛИН - таъсир спектри бензилпенициллинга тенг. Таъсири 4-6 соат меъданинг кислотали мухитида парчаланади; Пенцилиназа ферментини ишлаб чиқарувчи стафилоккокларга яхши таъсир этади, бу ферментни ишлаб чиқармайди. Стафилаккокларга таъсир этмайди. ГЭБдан ўтмайди. Кўпроқ буйрак ва оз миқдорда ўт йўллари орқали ажралади. Қон зардоби оқсиллар билан п-т=20-50% боғланади. Мушак ичига киритилади. • ОКСАЦИЛЛИН - пенциллиназа таъсирига чидамли. Активлиги буйича метацилиндан 5-8 марта кучли. Қон оқсиллари билан 90% боғланади. ГЭБдан ўтмайди. Давомийлиги 4-6 соат. • ДИКЛОКСАЦИЛЛИН -оксациллинга нисбатан кучлироқ антимикроб таъсирига эга, пенициллиназа таъсирига чидамли, меъдада парчаланмайди. МИТдан яхши сўрилади. АМПИЦИЛЛИН - грамм мусбат ва грамм манфий микроорганизимларга (сальмонелла, шигеллар, протейининг баъзи штамлари, ичак таёқчаси, фридлендер таёқчаси ва бошқалар) таъсир этади. Лекин барча ярим сунъий пенициллинлар каби, грамм мусбат бактерияларга бензилпенициллинга нисбатан сусроқ, лекин оксациллин ва метацилинга нисбатан кучлироқ таъсир кўрсатади. Пенциллиназа ҳосил қилувчи микроорганизимларга таъсир этмайди, ошқозонда парчаланмайди. МИТдан яхши, лекин бошқа пенициллинларга нисбатан кам сўрилади. ГЭБдан оксациллинга нисбатан яхшироқ ўтади. Қон оксиллари билан 10-30% боғланади. Таъсири 4-8 соат. Препарат кам захар бўлиб, беморлар уни яхши қабул қилади. ЧИҚАРИЛИШ ШАКЛИ: Қўлланилиши Нафас йўли ва ЛОР аъзолари яллиғланиш касалликлари (синусит, тонзиллит, фарингит, ўрта отит, бронхит, пневмония, ўпка абцесси), буйрак ва сийдик чиқариш йўллари инфекциялари (пиелонефрит, пиелит, цистит, уретрит), гонорея, билиар система касалликлари (холангит, холецистит), цервицит, тери ва юмшоқ тўқималар инфекциялари, импетиго, иккиламчи дерматозлар; суяк-бўғим системаси инфекциялари; Ошқозон-ичак тракти инфекциялари (қорин тифи и паратиф, дизентерия, сальмонеллез). АМПИОКС (ампициллин+оксациллин) таъсир доираси кенг. Оғир хасталикларда хам самарадорлиги баланд. (сепсис, эндокардит). Карбициллин-таъсир спектори кенг. Антимикроб таъсир кучи ампициллинникидек, лекин ундан фарқ қилиб протейнинг ҳамма турига ва кўк йиринг таёқчасига ҳам кучли таъсир этади. Пенциллиназа таъсирига чидамсиз. Меъданинг кислотали мухитида парчаланиб кетади ва шунинг учун томирга ёки мушакка киритилади. ГЭБдан ёмон ўтади. Зардоб оксиллари билан препаратнинг 50% боғланади. 4-6 соат таъсир этади. Карбенициллин айниқса кўк йиринг таёқчаси, протей, ичак таёқчаси билан чақирилган хасталикларда (пиелонефрит, пневмония, септициемия, перитонит ва бошқалар) юқори самара беради. Ножўя таъсирлари • аллергик реакциялар (1-10%, мед. персонал, ишлаб чиқаришдаги ходимларда хам қўллаш бошлангандан бир неча кун кейин юзага чиқади). Терида ҳар хил тошмалар, дерматитлар, истмалаш, артритлар, шиллиқ қаватларнинг шишиб кетиши, артралгиялар, эритродермиялар, буйракнинг жаррохатланиши. Баъзан (20мин. дан кейин) анафилактик шок; • аллергик табиатга эга бўлмаган захарли таъсири . (маҳаллий яллиғланиш: глоссит, стоматит, кўнгил айнаш, ич кетиш). • Мушакка киритилганда оғриқ бўлиши, инфильтратлар, асептик некроз, томирга киритилганда-флебит тромбофлебитлар ривожланиши мумкин. • нейротоксик таъсирнинг эндолюмбал киритилганда ривожланади (арохноидит, энцефалопатиялар); • энтерал йўл билан киритилганда, айниқса, кенг спектрли препаратларни: дизбактериоз, кандидомикоз ривожланиши мумк ЦЕФАЛОСПОРИНЛАР Бу ярим синтетик антибиотиклар бўлиб Cephalosporinum fcremonium замбуруғлари ишлаб чиқаради. Таъсир механизми пенициллиникига ўхшаб транспепетидаза ферментини сусайтириб бактерия қобиғини биосентезини бузади. Цефалоспоринлар юқори фармакологик самарадорликка эга ва кам токсик. Цефалоспоринлар антимикроб активлиги қиёсий тавсифи стафилококк Грамм манфий бактерияЦефалоспоринлар Цефалос порин авлодла ри Фаоллиг и Цефалоспоринлар I поколение II поколение III поколение IV поколение Парентерал Цефалотин Цефазолин Цефуроксим Цефамандол Цефокситин Цефотетан Цефотаксим Цефтриаксон Цефтазидим Цефоперазон Цефоперазон/ сульбактам Цефепим Цефпиром Перорал Цефалексин Цефадроксил Цефаклор Цефуроксим аксетил Цефиксим цефтибутен I – авлод цефалоспоринлар I-авлод намоёндалари айниқса грамм мусбат коккларга қарши самарадор (пневмококклар, стрептококклар, стафилакокклар). Баъзи грамм манфий бактериялар ( Escherichia coli, Klebsiella pneumonia, Proteus mirabilis ) ҳам сезгирдир. 1 Acinetobacter calcoaceticus - шартли патоген грамм манфий бактерия; йирирнгли яллиғ-ланишнинг қўзғатувчиси (сепсис, эндокардит, абсесслар, пешоб йўллари инфексияси ва бошқалар). 2 Serratia marcescens (Bacterium prodigiosum) – шартли патоген грамм манфий бактерия, йирингли яллиғланиш қўзғотувчиси (Яралар инфексияси, остеомиелит, нафас ва пешоб йўллари инфексияси ва бошқалар). 3 Bacteroides fragilis - спора ҳосил қилмайдиган грамм манфий бактерия; операциядан кейинги даврдаги йирингли асоратларни, сепсис, абсесслар (ўпка, мия ва бошқалар) қўзғ I – авлод цефалоспоринлар стрептококкстафилококк Escherichia coli I авлод цефалоспоринлари тонзиллофарингит, тери ва юмшоқ тўқималар инфекциялари, шунингдек, операциядан кейинги асоратларнинг олдини олиш учун ишлатилади. Цефалоспоринларнинг II-авлоди таъсир спектри I-авлод препаратларини каби бўлиб, улардан ташқари Enterobacter , индол ижобий протейларга ҳам таъсир кўрсатади. Қатор препаратлар Bacteroides fragilis ва Serratia нинг баъзи бир штаммларига қарши самарадордир (цефокситин, цефаметазол, цефотетан). Ушбу гуруҳ препаратлари грамм мусбат коккларга таъсири бўйича I-авлод препаратларига нисбатан фаолсизроқдир. Кўк йиринг таёқчаси уларга сезгир эмас. II – авлод цефалоспоринлар Enterobacter II авлод цефалоспоринлари юқори ва пастки нафас йўлларининг бактериал инфекциялари, сийдик йўллари инфекциялари, тери, юмшоқ тўқималар, суяклар ва бўғимларнинг инфекциялари, шунингдек, жарроҳликда периоператиф антибиотик профилактикаси учун ишлатилади. II – авлод цефалоспоринлар III – авлод цефалоспоринлар анчагина катта таъсир спектри хосдир, айниқса грамм манфий бактерияларга нисбатан. Грамм мусбат коккларга улар II-авлод цефалоспоринларига кўра камроқ даражада таъсир кўрсатади. Цефтазидим ва Цефоперазоннинг Pseudomonas aeruginosa га қарши кучли таъсир этиши аниқланган. Цефотаксим ҳам ушбу қўзғотувчига қарши таъсирга эга, аммо бироз камроқ даражада. Цефтизоксим ва моксалактам Bacteroides fragilis га нисбатан антибактериал фаолликка эга. Цефалоспоринларнинг бу гуруҳи Enterobacter, Serratia ҳамда Haemophilus va Neisseria ларнинг β-лактамаза ишлаб чиқарувчи штаммларига таъсир кўрсатади. Кўпинча III –авлод цефалоспроринларининг муҳим хоссаларидан бўлиб уларнинг гематоэнцефалик тўсиқдан ўта олиш қобилияти ҳисобланади (цефоперазон ва цефиксимдан ташқари). III – авлод IY-авлод цефалоспоринларининг антимикроб таъсир спектри III –авлод препаратларикига нисбатан янада кенгроқ. Улар грамм мусбат коккларга нисбатан анча самарадор. Кўк йиринг таёқчаси ва бошқа грамм манфий бактериялар, шу жумладан β-лактамаза ишлаб чиқарувчиларга нисбатан юқори фаолликка эга. IY – авлод цефалоспоринлар Гематоэнцефалик тўсиқдан I ва II авлод препаратлар деярли ўтмайди. Шу билан бир қаторда III-авлод цефалоспоринларининг кўплари бош мия тўқимасига ўтади. Цефалоспоринлар кўпгина беъморларда аллергик реакцияларни ривожланишига олиб келади. Баъзан бензилпенициллинлар билан сенсибилизация кузатилади. Ноаллергик асоратлардан буйракни шикастланиш кузатилиши мумкин (асосан цефапоридин ва цефрадинни қўллаганда кузатилади). Кучсиз лейкопения ривожланиши мумкин. Бундан ташқари кўпгина препаратлар маҳаллий таъсирлантирувчи хоссага эгадир (айниқса цефалотим). Шу сабабли мушак ичига киритилганда оғриқ, инфилтратлар, томирга киритилганда флебитлар ривожланиши мумкин. Суперинфекция бўлиши мумкинлигини ҳам инобатга олиш зарур. Энтерал қўлланувчи препаратлар диспепсик ўзгаришлар чақириши мумкин. Баъзи пре ХУЛОСА Антибактериал дори воситалари билан даволаш хасталикни босқичига ва микроорганизмларнинг сезувчанлигига бевосита боғлиқдир 1. Xarkevich D.A. Farmakologiya. Uchebnik- 2021, Moskva «Meditsina». 2. Alayeva M.J., Xakhimov Z.Z., Ismailov S.R., Aminov S.S., Mustanov B.T. Farmakologia. Darslik– 2018, T. – 650 b. 3. Manucha ir Ebadi. Pharmacology. Textbook. 3- edition,Boston New York Toronto London, 1996.-p.357. 4. Azizova S.S. Farmakologiya elektron darslik. 2005 y. 5. Vidal. Lekarstvennыe preparatы v Uzbekistane. Spravochnik. 2010, M.: AstraFarmServis,. – 672 s. 6. Karen Whalen. Pharmacology. Textbook. 6- edition. «Lippincott ilustrated reviews». 2015.- p. 637. Foydalanilgan adabiyotlar ЭЪТИБОРИНГИЗ УЧУН РАХМАТ!
Купить
  • Похожие документы

  • Sog‘liqni saqlash tizimi va uning xususiyatlari
  • Rentgenologik tekshirishning umumiy, xususiy va maxsus usullari
  • Jigarda gormonlarning zararsizlantirilishi
  • Qon ivishi, qon guruhlari va rezus omili
  • Sust boruvchi neyrovirusli infeksion kasalliklar

Подтвердить покупку

Да Нет

© Copyright 2019-2026.

  • Инструкция по снятию с баланса
  • Контакты
  • Инструкция использования сайта
  • Инструкция загрузки документов
  • O'zbekcha