Xirurgik infeksiya to‘g‘risida ta’limot - Педагогика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	35.5KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	Педагогика

Xirurgik infeksiya to‘g‘risida ta’limot

Купить

X IRURGIK INFEKSIYA TO’G’RISIDA TA’LIMOT.
Reja :
1. Qo’llar terisini ng tuzilishi va biologik xususiyatlari to’g’risida
qisqacha ma’lumot.
2. Qo’lni opersiyaga tayyorlash asoslari mexanik tozalash, kimyoviy
dezinfeksiya va qotirish. Xirurgik qo’lqoplarni qo’llash.
3. Operasiya maydoncha si ni tayyorlash asoslari va shilliq pardalarni
dezinfeksiyasi.
4. Hayvonlarni operasiyaga tayyorlash va ishlab chikarish sharoitida
xirurgik ishni tashkil qilish.

Ko’p tekshirishlarga asoslanib shu narsa aniklandiki, odam terisi doim
mikroorganizmlar manbai bo’lib keladi. Ular asosan terida joylashgan
notekisliklar, ajinlar, teri va yo g’ bezlari, tuklar piyozchalarida joylashadi.
Terini yuzasi epidermis qavati bilan qoplangan , u mu h im va murakkab
b o’ lib, tana va asosiy terini tash q i mu h itdan h imoya qiladi. Epidermis qatlami
doimo n o bud b o’ lib yana yangilanib t u radi.
Keyingi qatlam teri asosi yoki chin teri derma, u biriktiruvchi
to’qimadan xosil bo’lgan, unda teri bezlari (yog’ va ter) qon, limfa tomirlar,
nerv tolalar i , reseptolar va tuklarni ildizi joylashadi.
Undan ke y in osti qavati joylashgan , u s i yrak biriktiruvchi to’qimadan
tuzilgan, terini tashqi kavati yog’ bilan qoplangan , u triglesirin va yog’
kislotalar i aralashshmasidan tashkil topgan. U epidermisni quruq xavoda
qur i shdan, namlikda esa maserasiyadan saqlaydi, shuning uchun normal
h olatda qo’lning terisi elastik va infeksiyaga qarshi mustaxkam bo’ladi,
Terining yog’i, yog’ bezlaridan ishlab chiqariladi, ular ayniqsa qo’lni ng
kaftini orqa tarafidan k o’ proq joylashshgan. Ter bezlari - terni ishlab
chiqaradi u bilan organizmdan keraksiz moddalar chiqariladi, uni xar doim
ishlab chiqarilishi terini namligini va yumshoqligini saqlab turadi. Ular
ayniqsa kaftda ko’p joylashgan 1 sm – 1000 gacha va bir sutkada 65 to 800
gr ter ishlab chiqaradi.
Mikroblar faqat teri yuzasida emas, balki yog’ va ter bezlari y o’ llarida
h am joylashadi, ular ichida 10 % patogen bo’lishi mumkin. Tekshirishlarga
ko’ra odam qo’l i ning terisida xar doim juda ko’p miqdorda mikroorganizmlar
mavjud, asosan ular terini notekisliklarida, tirnoq osti bo’shlig’ida joylashadi.
Mikroblar ayniksa veterinariya vrachlarni qo’lida q o’ p miqdorda
bo’ladi, chunki ular hayvonlar bilan ishlaydi. Mikroblarni miqdori
elastikliginii, silli q ligini y o’ qotgan, shikastlangan terida ko’pay a di. Shuning
uchun xirurglar va vrachlar qo’lning terisiga e ’ tibor berib yurishi kerak,

agarda elastikligi, yumshoqligi yo’qolsa Tushnov suyuqligini surtish lozim,
tarkibi : kastor yog’i – 5,0 , gliserin – 20,0 , etil spirti - 75,0 yoki qo’lga
surtiladigan biror bir mal h am surtiladi. 1885 yilda Kamlel xirurglar orasida
birinchi marta qo’llarni operasiyadan oldin yuvish shart ekanligini taklif
qildi. Shundan s o’ ng fanlar taraqqiyotiga asoslanib yangi usullar ishlab
chiqildi va xirurgik amaliyotga tadbiq etildi.
Qo’llarni tayyorlash usullarining asosida uch bosqich yotadi:
1) mexanik tozalash
2) kimiyoviy dezinfeksiya
3) terini qotirish
Mexanik tozalash – teri yuzasida ajralgan epidermisni, mikroblarni va
tirnoq osti b o’ shlig’idan iflosliklarni yo’qotishga qaratilgan. Uni o’tkazish
uchun щ yetka, iliq suv va sochiq kerak.
S.I.Spasokukoskiy va I.T.Kochergin (1928) sovunni щ rniga 0,5 % li
nashatir spirtini suvdagi eritmasidan faydalanishni tavsiya etadilar.
Bu eritma terini juda yaxshi va chukur yog’sizlantiradi. Qo’ lni yuvilishi
tirsakdan boshlanib barmoq uchlarida tug al lanadi, steril sochiq bilan
quritilishi barmoq uchlaridan to tirsakgacha olib boriladi.
Kimyoviy dez i nfeksiya – bunda bakterisid xususiyatlarga ega b o’ lgan
kimyoviy eritmalar qo’llaniladi , bularga 70 spirt, 1:2000 kaliy ish q ori, 3%
rux sulfati, 0,1% sulema va boshkalar. Eritmalar yuvilgan qo’l terisidagi
qolgan mikrob va bakteriyalarni yo’qotishga yordam beradi, bu bilan teri
steril xolatiga yaqinlashadi.
Lekin bu eritmalar ter va yog’ bezlari yullarida mavjud bo’lgan
mikroblarga ta’sir qilmaydi. Ularni terini yuzasiga vaqtincha chiqmasligini
oldini olish ma q sadida terini qotirish tavsiya etiladi. Qotirish natijasida ko’l
terisining yuza kismi zichlanadi, bu esa bezlar sekretini chiqishini oldini
oladi. Buning uchun kuyidagi eritmalar qo’llaniladi: 96 spirt, 5% tanin,

1:1000 yodni spirtdagi eritmasi va boshkalar. Ular tamponlar yordamida
teriga surtiladi, ayniqsa barmok uchlariga e’tibor beriladi.
Hozirgi vaqtgacha ma’lum bo’lgan qo’llarni tozalash usullari mutloq
sterillikni ta’minlamaydi. Shu sababli 1891 yilda amerikalik xirurg Xolsted
operasiya o’tkazish vaqtida rezina qo’lkoplarni kiyishni taklif qildi.
Rezinadan yasalgan qo’lkoplarni ishlatilishi operasiya qiluvchining qo’lini
to’la sterilligini ta’minlashga imkon beradi.
Operasiya vaqtida qo’lkoplarning yirtilishi mumkinligini nazarda tutib,
ularni kiyishdan oldin yukorida bayon qilingan usullaridan biri bo’yicha
qo’llarni puxta tozalash lozim. Qo’lkoplarni sterillash va faydalanishida
kuyidagilarga e’tibor qilish kerak:
1. Ichiga va sirtiga talk sepib avtoklavda sterillanadi.
2. Qo’lqoplar 15 minut davomida suvda dokaga o’ rab kaynatiladi.
3. Qo’lkoplarni k i ygandan keyin ularni spirt bilan artish lozim.
4. Operasiya vaqtida k o’ lkoplarni butunligini di qq at bilan kuzatish va
yirtilganda tez almashtirish lozim.
Xirurgik operasiya o’tkazishdan oldin operasiya maydoncha si ni
tayyorlash katta a h amiyatga ega, chunki hayvon terisida va terining ustki
qavatida xamma vaqt iflosliklar, ko’p miqdorda mikroblar mavjud,
tayyorlanmagan operasiya maydonchasi orqali operasiya o’tkazish vaqtida
jarohatga iflostiklar, mikroblar tushib yallig’lanish jarayon ni rivojlantiradi.
Operasiya maydoncha si ni tayyorlash to’rt bosqichdan iborat: terini ust k i
qavatini (jun n i, tuk n i) ni olish, mexanik tozalash va yog’sizlantirish,
kimyoviy dezinfeksiya va qotirish, maydonchani chegaralash. Operasiya
qilinadigan joydagi junlar, tuklar qaychi yordamida qirkiladi yoki usti a r ra
yordamida qirib olinadi, oxirgisi yaxshi tozalanishni ta’minlaydi. Ju n ni
tushirish uchun depilyatorlardan foydalanishi mumkin. Bu juda kerakli
tadbir, chunki jun bilan birga chang, iflosliklar, ko’p miqdordagi

mikroorganizmlar olib tashlanadi. Operasiyadan bir sutka yoki 12 soat oldin
hayvonni operasiya qilinadigan joyi issiq suv, sovun va щ yetkalar yordamida
yuviladi. Ayniqsa chot, dum, son, jinsiy organlar, urug’don xaltachasi atrofi
sinchiklab yuviladi, chunki ular juda h am ifloslangan bo’ladi. Tuyoqlarda
o’ tkaziladigan operasiyalarda yuvishdan tashqari 2% kreolin eritmasida
vanna qilinadi. Zudlik bilan bajarilayotgan operasiyalarda ifloslangan
maydoncha 0,5-1% li nashatir spirt eritmasi yordamida t o zalanib efir bilan
yog’sizlantiriladi.
Operasiya maydonchasini dezinfeksiya va qotirish ma q sadida,
bakterisid va qotirish xususiyatlariga ega b o’ lgan kimyoviy eritmalardan
foydalanish tavsiya qilinadi. Bularga kuyidagilar kiradi: 5-10 % li yodni ng
spirtdagi eritmasi, 5% tanin, 5% pikrin kislotasi, 10% kaliy permanganat, 1%
yashil brilliant, Ayatin, Asepur, Septoneks, 96 0
spirt, Boxers suyukligi
(Formalin 5,0 eozin 0,05 spirt – 95,0). Eritmalar operasiya maydonchasi
ch o tga karab aylana shaklida xarakat kilib surtiladi. Fakat yirigli uchoqlarni
yorishda; chetdan markazga qarab surtiladi.
Terini tayyorlanmagan joylardan operasiya maydonchasiga iflosliklarni
tushunini oldini olish ma q sadida u choyshablar, salfetkalar yordamida
chegaralanadi (jadvaldan misollar).
Shillik pardalar bilan koplangan organlarda operasiya o’tkazish vaqtida
ularni tayyorlashga katta a h amiyat borish lozim. Ko’zning shilliq pardasi
uchun – 0,1% etakrid i n laktat, 3% borat kislotasi 2% protolgal.
Og’iz va burun b o’ shlig’ini yuvish uchun yuqoridagi eritmalardan
tash q ari 0,1 % li kaliy permanganat, qin bo’ shlig’i 1% li sut kislotasi,
1:1000 etakridin laktat, 2% lizol, jinsiy lab l arga 3% yod eritmasi surtiladi.
T o’ g’ri ichak axlatdan b o’ sh a tilgandan keyin 1% kaliy permanganat,
2% lizol eritmalari bilan yuviladi , teshik atrofiga yod surtiladi.

Hayvonni operasiyaga tayyorlash katta axamiyatga ega , chunki
operasiyani natijasi shunga bo g’ lik. Operasiyadan oldin hayvonni hayo tiy
mu hi m bulgan organlarni ish faoliyati tekshiriladi: yurak, o’ pka, jigar va
buyrakning, ularning funksiyasini uzgarishlarini uz vaqtida aniqlab t o’ g’ri
chora tadbirlar tuzib bartaraf qilish mumkin, tekshirish vaktida infeksion
kasalliklarni ink o r etish lozim. Operasiya reja li ravishda olib borilsa hayvon
12-24 soatli yarim parxezda saqlanadi. Aniqlangan kasllikni davolash
lozim.

Foydalanilgan adabiyotlar:
1. Operativ xirurgiya – X.K.Rustamov, Ya.O.Okbutayev,
B.D.Narziyev. -1997 .
2. Operativnaya xirurgiya - I.I.Magda i dr. – 1990 .
3. A. David Weaver, Guy St Jean, Adrian Steiner “Bovine surgery and
Lameness” USA,
2005
4. Operativnaya xirurgiya s osnovami topograficheskoy anatomii
domashnix jivotn ы x Magda I.I., Itkin B.Z., Voronin I.I. 1979 g.
5. Xirurgicheskiye operasii u krupnogo rogatogo skota. Kuznesov T.S.,
1979 g.

Xirurgik infeksiya to‘g‘risida ta’limot

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish