xiyoniylar va kidariylar davlati - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	1,019.1KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

xiyoniylar va kidariylar davlati

Купить

MAVZU: XIYONIYLAR VA KIDARIYLAR
DAVLATI.

милодий IV - V асрлар ўрта Осиё ҳудудларига Кўчманчи қабилаларнинг кириб келиши, қабилалар иттифоқи
юзага келиши, янги сиёсий кучлардан бири К и дарийлар бўлиб,улар ҳақидаги асосий маълумотлар
Хитойнинг Бэйши Солномасида ҳамдағарб муаллиф тарихчиларидан бири Приск Панийский маълумотларида
учрайди.Тадқиқотчиларнинг фикрича, к идарий ларни нг дастлабки,
ватани Шарқ и й Ту рк истон эди.


Тадқиқотчилар Кидар ҳукмронлик қилган даврни IV асрнинг иккинчи
ярми ва V асрнинг биринчи чораги билан белгилайдилар. Кидар (ёки Кидара) аввал бошда
Эрон шоҳи Шопур II га бўйсунган. Оқ хунлар бостириб келиши билан ўз ўғли Пирони
Пешоварда қолдириб Шимолга йўл олган. Оқ хунлар билан кураш манбаларда 400-йилларга
тўғри келиши таъкидланган. Кидар Шопур II (309-379 йй)нинг замондоши бўлиб, авваламбор
кушонлар ҳокимиятининг давомчиси сифатида уларга бўйсуниб келган ҳамда хионийлар
ёрдамида Бақтрияда кушонлар ҳокимиятига чек қўйган.


Бу урушлар айник , са сосоний подшолари Варахран V (420-438 йй.)
ва Ёздигард II (438-457 йй.) даврларида айниқса авжига чиқади.
456 йилда бўлиб ўтган навбатдаги ҳарбий тўқнашувлардан сўнг
катта талофатга учраган кидарийлар қайта ўзларини ўнглаб
ололмадилар.


IV аср ўрталарида Ўрта Осиё ерларига шимоли шарқдан х и он қ абилалари бостириб
кирадилар.

Тарихда х и оний лар номи Билан машҳур бўлган бу қабилаларнинг асли ватанини
айрим тадқиқотчилар Орол бўйида деб ҳисоблайдилар.

Хионийлар хун қабилаларига қон-қариндош бўлганликларидан бўлса керак, ғарб
тарихчилари уларни “оқ хунлар” деб атайдилар.

IV асрнинг ўрталарида анча кучайган хионийлар жанубга томон ҳаракат қилиб
сосонийлар билан тўқнашадилар.


Мил. IV - VI асрлар Ўрта Осиё халқларининг диний қарашлари зардўштийлик,
буддавийлик, христианлик ва монийлик диний эьтиқодлари билан боғлиқ эди. IV -
V асрларга оид зардўштийлик аньаналари билан боғлиқ бўлган оташкадалар
Қашқадарёдаги Ерқўрғондан, Панжикент атрофларидан, Бухоро воҳасидан топиб
ўрганилган. Уларнинг барчасида зардўштийлик билан боғлиқ бўлган оссуарий
(астадон) лар учрайди


К.Тревернинг фикрича, хионийлар IV асрнинг 70-йилларида ўзининг
кучайган палласига киради. Ўрта Осиёда кидарийлар ва эфталитлар
ҳукмронлиги ўрнатилгач хионийларнинг сиёсий аҳволи ўзгаради ва улар
эфталитларга тобе бўлиб қолади. Афсуски, хионийлар ва кидарийларнинг
давлат бошқаруви тизими ҳақидаги маълумотлар бизгача етиб келмаган.


Илк ўрта асрлардаги ижтимоий-иқтисодий ўзгаришлар Ўрта Осиё маданиятига
ҳам таьсир этмасдан қолмади. Бу даврдаги маданий ҳаёт даставвал антик давр
маданий аньаналари асосида ривожланган бўлсада, Кушон давлати харобаларида
бир нечта мустақил давлатлар ва мулкларнинг пайдо бўлиши ўзига хос маҳаллий
маданиятларнинг пайдо бўлишига имкон яратган эди. Илк ўрта асрларда
маданиятининг шаклланишига шунингдек, қўшни давлатлар аввало, Ҳиндистон,
Эрон, Афғонистон, Хитой билан ҳамда кўчманчи чорвадорлар билан бўлган
алоқалар ҳам муҳим аҳамиятга эга бўлган эди.


. Бу давр меьморчилиги Ўрта Осиё халқлари ижтимоий ҳаётидаги
ўзгаришларни ўзида акс эттиради. Шаклланаётган мулкдорлар тоифаси
Ўрта Осиёнинг турли ҳудудларида йирик қальалар қуриб, улар атрофини
химоя иншоотлари билан ўраб оладилар. Бундай қальалар воҳаларда
кўпинча табиий тепаликлар устига бунёд этилган. Бундай қальалар Хоразм,
Тохаристон, Суғд, Уструшона, Марв ҳудудларидан топиб ўрганилган.
Меьморчиликда асосан тош, пахса, хом ғишт ва ёғоч қурилиш материали
сифатида ишлатилади .


Хионийлар ва кидарийларга нисбатан эф тали тлар ҳақидаги маълумотлар
нисбатан кўпроқ сақланган. Шунга қарамадан эфталитларнинг келиб
чиқиши ҳақидаги олимларнинг фикрлари турлича. Мисол учун, С.П.
Толстов, А.Н.Бернштом, К.В.Тревер каби олимлар эфталитларнинг илк
ватани Сирдарёнинг қуйи оқими деб ҳисобласалар, А.Мандельштам,
Р.Гришман, Л.Гумилёв, К.Еноки каби олимлар эса эфталитлар ватанини
Бадахшон деб ҳисоблайдилар. Б.Литвинский ва К.Иностранцевлар
эфталитларнинг илк ватани Фарғонанинг тоғ олди ҳудудлари бўлганлиги
ҳақидаги фикрни илгари сурадилар.

E’tiboringiz uchun
raxmat.

xiyoniylar va kidariylar davlati

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish