Xona interyeri hamda jihozlanish dizayni zamonaviy taraqqiyot yo‘nalishlari - Педагогика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	26.5KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	Педагогика

Xona interyeri hamda jihozlanish dizayni zamonaviy taraqqiyot yo‘nalishlari

Купить

Xona interyeri hamda jihozlanish dizayni zamonaviy taraqqiyot yo‘nalishlari
Reja:
1. Interer va fasadlarni bo‘yash
2. Xona intererini bezatish
3. Xona intereridagi badiiy bezaklar.
4.Umumta’lim maktablarida texnologiya ta’limi o‘quv xonalarini jihozlash va
unga qo‘yiladigan talablar.
5.O‘quv ustaxonalarini jihozlash dizayni va zamonaviy taraqqiyot yo‘nalishlari.

Interer va fasadlarni bo‘yash
Ta’lim muassasasi devorlarni bo‘yash da ranglar turli yoshdagi o‘quvchilarga
turlicha ta’sir etishini hisobga olib amalga oshiriladi. Ko‘p hollarda ana shu ta’sirni
bilmaydigan kishilar tomonidan devorlarni bo‘yashda ayrim kamchiliklarga yo‘l
qo‘yiladi. Bu ish bilan bog‘liq bo‘lgan barcha tadbirlarda badiiy sovet va tasviriy
san’at o‘qituvchilarining ishtirok etishi maqsad muvofiqdir. Devorlarni bo‘yashda
ranglarni o‘z o‘rnida qo‘llash, ularning psixologik ta’siriga alohida e’tibor berish
lozim. Ranglarni o‘z o‘rnida qo‘llanishi pirovard natijada ta’lim-tarbiya ishlari
sifatini oshirishga qaratilgan bo‘lsa, psixologik ta’sirchanlik ham sinfda o‘quvchi
uchun maishiy va ma’naviy qulaylik yarata olishi kerak.
Sinf xonalarini bo‘yash uchun ranglar tayyorlashda ularning yorug‘lik
qaytarish xususiyatlarini nazarda tutish lozim.
Sinf xonasining shakli, hajmi, unga tabiiy yorug‘lik qay darajada tushishiga,
sun’iy yoritish xarakteriga qarab devorlarini bo‘yash uchun u yoki bu rangning
to‘yinganligi aniqlanadi. Ranglarning to‘yinganligini aniqlash uchun turli ranglarga
bo‘yalgan sirtlarning yorug‘lik qaytarish koeffitsientlarini hisobga olish lozim.
Devorlarni bo‘yashda qo‘llanadigan asosiy ranglarning yorug‘lik qaytarish
xususiyatlari quyidagicha:
Oq – 85% Kulrang - 55%
Och sariq- 75% Yashil- 52%
Och yashil- 65% Havorang- 35%
Och ko‘k- 65% To‘q qizil-13%
Sariq- 65% To‘q ko‘k- 8%
Inson ko‘zi sirtlardagi yorqinlik va ranglarni shu sirtlarga tushayotgan
yorug‘likning qaytishi natijasida idrok qiladi.
Sirtlarning yorqinligi, birinchidan, ularni qanday rangli yorug‘lik nurlari bilan
yoritilganiga, ikkinchidan, shu sirt unga tushayotgan nurlarni qanday aks ettirishiga
bo g‘ liq.
Kunduzgi yorug‘likda ranglar va ularning tuslari yaxshi ko‘rinsa, kam
yoritilgan joylarda ranglar to‘qnashadi va bir-biridan farqlanishi qiyinlashadi.

Ranglar spektrida mavjud bo‘lgan barcha ranglarni uch asosiy ko‘rsatkichlari
bo‘yicha xarakterlash qabul qilingan:
1. Rang qaytarish koeffitsienti o‘lchanadigan yorqinligi (sirtga tushayotgan
yorug‘lik bilan sirtdan qaytuvchi yorug‘lik nisbatlari) bilan.
2. Rang to‘lqinidagi aynan o‘sha rangning o‘zi bilan;
3. Rangning to‘yinganligi va tozaligi bilan (bu rangning ranglar
spektridagi boshqa ranglarga nisbat miqdori).
Tadqiqotlardan ma’lum bo‘lishicha, xona va intererlarni jihozlash, ommaviy
tadbirlar: munozara, miting, tantanali marosim va kechalar o‘tkaziladigan joylarni
bezash uchun nurni filtrlaydigan rangli yoritkichlar va applikatsiyalardan
foydalanish kerakli kayfiyatni vujudga keltirishda katta rol o‘ynaydi.
Buning dalili sifatida shuni aytish mumkinki, munozaralarda sariq, to‘q sariq,
yashil, och jigar rang yoritkichlar yordamida qo‘shimcha ishonchlilik, oshkoralik
vaziyati, kechalarda och tusli qizil, sariq, havo rang yoritkichlar orqali ko‘tarinkilik
kayfiyati, tantanali mitinglarda sariq, ko‘k, to‘q sariq, yashil rangli yoritkichlar
bilan jiddiylik, betartiblik vaziyati vujudga keltiriladi.
Dam olish xonalaridagi rang va yorug‘lik o‘quvchilar va o‘qituvchilarning
ishdan va o‘qishdan bo‘sh vaqtlarida yaxshiroq xordiq chiqarishlari uchun qulay
sharoit yaratadigan bo‘lishi lozim.
Sinf xonalaridagi ranglar ikki-uch xildan oshmasligi lozim.
O‘quv yurtidagi umumiy ranglar uyg‘unligini saqlash uchun bir xil
ranglarning to‘yinganlik va yorqinlik darajasi bir necha variantlarda olinishi
mumkin.
O‘qituvchilar yoqtiradigan yorqin, to‘yingan ranglarni o‘quv mashg‘ulotlari
o‘tkaziladigan xonalarda qo‘llash mumkin.
Dam olish xonalari, vestibyul, zinopoyalar, oshxona va boshqa joylarda hamda
majlislar zali va boshqa joylarda qo‘llaniladigan ranglarning yorqinligi va
gammasiga qo‘yiladigan qat’iy talablarga javob beradigan ranglardan foydalanish
kerak Bu joylardagi ranglarning yorqinlik jihatidan kontras bo‘lishi o‘quvchilarni
binoga kirib kelishida, tanaffus paytlarida ularning kayfiyatini ko‘taradi.

Ammo yorqin to‘yingan ranglar bilan katta sirtlarni bo‘yash tavsiya etilmaydi.
Chunki bu hol umumiy yoritilganlikni pasaytiradi, o‘quvchilarda tig‘izlik
taassurotlarini keltirib chiqaradi, ularning ko‘zini charchatadi.
Rang hamda yorug‘likning kuchli kontrastlari o‘quvchilarda quvnoq kayfiyat
yaratishga ko‘maklashadi.
Ammo bunday mazkur xonalarning devorlari turli-tuman to‘q ranglarga
bo‘yalishi kerak, degan ma’no chiqarmaslik lozim.
Bunday ranglar bolalarning jig‘iga tegishi, estetik jihatdan esa hech qanday
manfaat keltirmasligi shubhasizdir.
Bundan tashqari, katta yuzalarning (pol, devor) to‘q ranglarga bo‘yalishi
xonaning yorug‘ligiga to‘siq bo‘ladi.
Bu moyli bo‘yoqda ham, boshqa xil bo‘yoqlarda ham salbiy natijaga olib
keladi, xonada ko‘rish tiniqligi yo‘qoladi, xonaning o‘zi "torayib ketadi".
Barcha xonalar katta va yorug‘ xona taassurotini berishi kerak.
O‘rtacha quyuqlikdagi, rangi to‘q bo‘yoq bilan ko‘tilgan darajada kuchli va
quvnoq taassurot beradigan vaziyatni vujudga keltirish mumkin emas.
Demak, mazkur xonalarning pol va devorlarini, eshik va romlarini ham yorqin
rangga bo‘yash kerak.
To‘rt tomondagi devorning pastki qismini (ya’ni panelini), doskani to‘qroq
qilish kerak
Kamroq miqdorda ishlatilgan to‘q rang xonadagi boshqa ranglarning
ravshanligini va yorqinligini kuchaytirib ko‘rsatadi.
Xona intererini bezatish
Bezak san’atning binoni bezatishga xizmat qiladigan asosiy yo‘nalishlari -
o‘quv xonalarini, sport va majlislar zallarini, koridorlarni bezash, ko‘rgazmalar
tashkil etish, maktab teatri uchun dekoratsiya ishlash, dekorativ – amaliy san’at
buyumlari yasash, plakatlar chizish, turli axborot vositalarini tayyorlash va
hokazolardan iboratdir.
Har qanday metodik vazifa singari badiiy bezash ishlari ham professional
aniqlikka va ijodiy yondashishga asoslanishi kerak.

Professional o‘quvchining badiiy izlanishini to‘g‘ri va konstruktiv yo‘nalishga
solsa, ijodiy yondashish, etuk badiiy xulosalar chiqarishga olib boradi.
Intererni badiiy bezashda dekorativ-amaliy san’atning yog‘och va ganch
o‘ymakorligi, naqqoshlik, dekorativ haykaltaroshlik, mozaika, vitraj, chekanka va
boshqa turlaridan foydalaniladi.
Badiiy bezash ishlarida amaliy bezak san’atining ana shu turlarini qo‘llashdan
ko‘zlanadigan maqsad-ta’lim va tarbiya maskani bo‘lmish o‘quv yurti intererining
o‘ziga xos xususiyatlarini to‘laroq yoritishdan, o‘quvchilarda bu san’atga qiziqish
uyg‘otishdan va amaliy bezak san’at sirlarini o‘quvchilar uchun yanada yaqinroq va
tushunarliroq qilishdan iboratdir.
Tavsviriy san’atning barcha turlari kabi badiiy bezash ishlari ham
kompozitsiyaning umumiy qonuniyatlaridan kelib chiqqan holda amalga oshiriladi.
Kompozitsiya lotincha "kompositie" so‘zidan olinib, to‘qish, tuzish,
joylashtirish, alohida qismlarni butun qilib birlashtirishni anglatadi.
Badiiy bezash san’atida bajarilayotgan ishlarning ta’sirchanligini oshirish
ba’zan kompozitsiyaning ma’lum qoidalarini bo‘zish ham mumkin.
Ko‘pincha badiiy bezak ishlarida qo‘llanayotgan yangi, ilgari ishlatilmagan
materiallardan foydalanishda ma’lum originallikka erishish maqsadida shunday
qilinadi.
Badiiy bezak ishlarida kompozitsiyaning asosan uchta: tekis, xajmli, kenglik
va chuqurlikka ega bo‘lgan turlari mavjud. Bularning barchasi u yoki bu G‘oyani
amalga oshirishda, qanadydir bir umumiy sifat va belgilarga ega bo‘ladi.
Gorizontal kompozitsiya – bunda kompozitsiya elementlarini gorizontal
yuzaga joylashtiriladi, masalan, dala, shahar ponoramasi va boshqalar.
Vertikal kompozitsiya aktiv, dinamik kompozitsiya bo‘lib, yuqoriga o‘sish,
parvoz tasavvurini hosil qiladi; uning detallari asosan tik chiziq bo‘yicha
joylashadi.
Dioganal kompozitsiya – uning qurilishi dinamik va shiddatli sxemalarga
asoslanadi.

Uchburchak yoki piramidal kompozitsiya - bunda turg‘un osoyishta holatga
tayaniladi. Surat yuzasining pastki qismi piramidaning negizi hisoblanadi.
Agar kompozitsiya elementlari tomonlarida bir-biriga nisbatan bir xil
joylashsa, ular kompozitsion muvozanat da bo‘ladi.
Gullar va boshqa dekorativ o‘simliklar intererning istalgan joyida: vestibyul,
rekreatsiya, oshxona, sinf xonalari va hokazolarda bo‘lishi mumkin.
Ularni joylashtirish masalasi qavatlarning umumiy kompozitsiyasida ham,
intererning ayrim joylarida ham funksional, biologik va estetik talablardan kelib
chiqib hal qilinadi.
O‘quvchilarning texnik ijodkorligini rivojlantirish maktablarda o‘quv
ustaxonalari va fizika xonasi, chevarchilik ustaxonalarida amalga oshiriladi.
Maktablarda texnik konstruksiyalash va modellashtirish mashg‘ulotlari uchun
ko‘pincha o‘quv ustaxonalaridan foydalaniladi. Bu ustaxonalarda mehnat
ta’limining har xil tashkiliy shakl va metodlaridan foydalanish, texnik ma’lumotlar
berish, tadqiqotchilik va mehnat malakalarini shakllantirish ishlarini amalga
oshirish; texnik bilimlarni, mehnat usullarini, bajarilgan ishlar sifatini nazorat
qilish, estetik va mehnat madaniyati ko‘nikmalarini, mustaqil ishlash iqtidorini
shakllantirish; konstruktorlik texnologik xarakterdagi ijodiy masalalarni hal qilish,
yuksak darajadagi mehnat intizomiga va mehnat muxofazasi talablariga rioya etish
uchun yaxshi sharoitlar mavjud bo‘lishi kerak.YUqorida aytilgan vazifalardan kelib
chiqib o‘quv ustaxonalari asosiy sanitariya-gigiena va tashkiliy-metodik talablarga
javob berishi lozim:
1. Ustaxona binosi ta’limiy-pedagogik, sanitariya-gigienik va ishlab chiqarish
texnik talablarini qanoatlantirishi kerak
2. O‘quv ustaxonalari texnikaning xozirgi darajasiga, yuksak mehnat
madaniyatiga muvofiq jixozlanishi va ular faqat ustaxonada amaliy dasturidagi
barcha mavzularni emas, balki texnik ijodkorlikni ham o‘rganish uchun zarur
sharoit bilan ta’minlanishi lozim.

3. Turli buyurtmalarini bajarishda o‘qituvchining o‘rganuvchilar bilan olib
boradigan umumiy jamoa hamda gurux — zvenoli va potokli ishlari uchun xam
sharoit yaratilishi zarur.
4. Xar bir talabaga kerakli asbob uskunalar va moslamalar bilan ta’minlangan
alo h ida ish o‘ rin ajratilishi lozim.
5. O‘q ituvchi uchun tegishli jixozlar, asboblar, moslamalar bilan ta’minlangan
va poldan 258-300 mm k o‘ tarilgan namunali ish o‘ rni tashkil etilishi lozim.
6. Ustaxonalarda o‘quvchilar eng q ulay va xavfsiz mehnat q ilish i uchun
sharoit b o‘ lishi shart.
7. O‘quv ustaxonalari h ajmli va tekis k o‘ rsatmali qo‘ llanmalar, shuningdek,
ta’limning texnik vositalari bilan jixozlanishi zarur.
8. Yordamchi binolar (asbobxona va sklad) o‘quv ustaxonasiga ya q in b o‘ lishi
ker a k.
9. Tash q aridagi tovushlar talabalarning e’tiborini ishdan alaxsit masligi va
mehnat jarayonini buzadigan shovkin-suronlar ustaxonaga kirmasligi lozim.
O‘quv ustaxonasining maydoni 80-90 m 2
b o‘ lishi kerak.

Zamonaviy o‘quv ustaxonalari materiallar, yarimfabrikatlar, tayyorlangan
buyumlar sa q lanadigan yordamchi xonalarga ega b o‘ ladi. Bunday xonalar q uru q ,
yo g‘ och polli, tabiiy va majburiy ventilyasiyali, normal tabiiy va sun’iy (ish o‘ rnida
100-150 lk), yoritilgan , xavosining temperaturasi q ishda 14- 1 6°C b o‘ lishi kerak va
yozda 29°C dan oshmasligi kerak. Yoritkich sifatida kunduzgi lampadan
foydalanish ma’ q ul.
Ustaxona devorlari tekis, yor q in rangga, shifti o q rangga b o‘ yalishi kerak.
Mana bularning xammasi xonaning yoru g‘ ligini oshiradi. Ustaxona anjomlari turli
ranglarda b o‘ lishi kerak. Yor q in, fiziologik ji h atdan t o‘g‘ ri buyo q lar anjomlarning
turli q ismlari bilan ustaxonaning umumiy foni o‘ rtasida t o‘g‘ ri kontrastlikni
vujudga keltiradi.
Ustaxonada tovush va vibratsiyani, yutuvchi moslamalarni qo‘ llash h amda
mehnatning eng ratsional usullaridan foydalanish or q ali tebranish intensivligi
kamaytirib tovush va vibratsiyani pasaytirishga erishish kerak.
Yo g‘ ochga yoki metallga ishlov beriladigan h ar bir ustaxona 12-15 ta ish
o‘rniga mo‘ljallanishi, u erda asosiy ji h ozlar duradorlik yoki slesarlik ver s taklaridan
tash q ari stanok us k unalarining boshqa turlari (tokarlik, frezelash, k o‘ ndalang
randalash, parmalash, charxlash, kichik gabaritli elektr payvandlash apparatlari)
h am b o‘ lishi kerak.
Duradorlik-mexaniqa ustaxonasida duradorlik verstak l aridan tash q ari,
yo g‘ ochga ishlov beriladigan 2-3 ta tokarlik stanoklari, sirkulyar elektr arra, elektr
randa, tirno q kesadigan va zarb bilan o‘ yib ishlaydigan stanoklar, NS-12 vertikal
parmalash stanogi, q kumli x o‘ l charx, moslamalar va h . k . lar b o‘ lishi kerak.
O‘quv ustaxonalariga uskunalarni o‘ rnatishda yon g‘ indan sa q lanish, mehnat
muxofazasi va sanoat sanitariyasining q uyidagicha talablariga rioya etish zarur.

Ustaxonada ortikcha uskuna va inventarlar k o‘ payib ketmasligi, verstaklar,
stanoklar va ularning q atorlari orasi belgilangan normativlar doirasida b o‘ lishi,
chekkadagi verstaklar, stanoklar q atori bilan ustaxona devorlari orali g‘ i 8,5 metrdan
kam b o‘ lmasligi kerak. Jilvirli charxlar, parchinlash stanoklar kabi uskunalar
o‘qituvchining ish o‘rniga yaqin o‘rnatilishi va ikkinchi viklyuchatellarga ega
bo‘lishi kerak. Tokarlik frezelash stanoklari va jilvirli charxlar organiq oynadan
yasalgan elektr blokirovkali himoya ekrani bilan ta’minlanishi zarur.
Slesarlik verstaklari himoyalagich to‘r, individual o‘rindik va asboblar tuplami
bo‘lgan planshet bilan ta’minlanishi kerak.
Stanoklar va boshqa uskunalarning ish vaqtida o‘quvchilar uchun xavfli
barcha qismlari ishonchli ximoyalagich moslamalari bilan o‘rab qo‘yiladi.
Elektromontaj ishlarini bajarish uchun ustaxonada 5-6 ish o‘rinli stol va
shuncha miqdorda elektr kavsharlagich hamda elektr rozetkasi bo‘lishi zarur.
Ustaxonada qo‘llarni yuvish, kiyimlar va korjomalarni saqlash uchun sharoit
yaratish lozim.
Ustaxona maydonidan ratsional foydalanish, tozalik, devorlar va
uskunalarning to‘g‘ri bo‘yalishi, estetika talablariga rioya qilish va namunali tartib
o‘rnatilishi talabalarda intizomlikni munosabatlarni tarbiyalashda katta ahamiyatga
ega. Mavjud o‘quv ustaxonalarining ko‘plari yuqorida aytilgan talablarga to‘la
javob bera olmasligini hisobga olib, o‘qituvchi ana shu talablarni bilishi va ularni
bajarish uchun hamma imkoniyatlardan foydalanishi kerak.

Asosiy adabiyotlar
1. N.A.Muslimov, SH.S.SHaripov, M.Qodirov. “Texnik ijodkorlik va
dizayn”. - T.: “TDPU”, 2010.
2. A.S.Iskandarov. «Materiallarni kesib ishlash, kesuvchi asboblar va
stanoklar.-T.: “Fan va texnologiya” 2004.
3. R.S.SHermuxamedov, S.S.YAxyaev, A.E.Parmonov. CHilangarlikdan
amaliy ishlar.-T.: «Iqtisod-moliya» 2007.
4. G‘.M.Abduqodirov. Kasb ta’limi praktikumi.-T.: “Sharq” 2012.
Qo‘shimcha adabiyotlar
1. V .A. Mirboboev. “ Konstruksion materiallar texnologiyasi ” - T.:
« O‘qituvchi » 2004
2. K.B.Usmonov “Metall kesish asoslari” T.: «O‘qituvchi» 2004 y
3. Mangal S.K Mangal Uma. Educational technology Dehli-2012.
4. G’.R.Raxmonberdiyev, M.T.Primqulov, Yu.T.Toshpo‘latov. Qog’oz
texnologiyasi asoslari. Toshkent-2009
5. A.Olimov, A.qosimov Mashinasozlik texnologiyasi. Toshkent
O‘zbekiston-2003
6. M.A.Babajonov Texnologik jarayonlarni loyixalash Cho‘lpon
nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi Toshkent-2009
7. Z.Sotvoldiyev Dizayn asoslari 2015
8. D.D.zuparova N.N.Karimov “Dizayn tarixi” 2015
9. D.A.Nozilov “O‘rta Osiyo dizayn tarixi” 1998

Xona interyeri hamda jihozlanish dizayni zamonaviy taraqqiyot yo‘nalishlari

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish