Xorazm viloyati va Qoraqalpog‘iston Respublikasi - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	33.2MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

Xorazm viloyati va Qoraqalpog‘iston Respublikasi

Купить

Mavzu: Xorazm
viloyati va
Qoraqalpog‘iston
Respublikasi

Xorazm viloyati

Xorazm viloyati mamlakatimiz hududini juda kichik qismin egallaydi.

Xorazm viloyatining yer yuzasi tekis bo‘lib, daryo yotqiziqlaridan iborat.

Viloyatning xo‘jalik hayotida Amudaryoning ahamiyati katta.
•
Polvon, Yermish, Shovot
va Qilichniyozboy
kanallari Amudaryo suvini
butun viloyatga tarqatadi .
•
Viloyatda tuproq, suv va
iqlim imkoniyatlaridan
tashqari, shifobaxsh sho‘r
ko‘llar, binokorlikda
ishlatiladigan xomashyo
(qum, tosh, qamish) ham
mavjud.
Maydoni – 6,1 ming km 2

Aholisi – 1 893,1 ming
kishi (01.01.2021)

Tumanlari soni – 10 ta

•
Viloyat aholisi soni jihatidan
mamlakat viloyatlari orasida
oxirgi o‘rinlarda turadi.
•
Xorazmliklar yozda havoning
qurib, isib ketishini hisobga olib,
uylarni qalin paxsa devordan
keng va baland (4–5 m) qilib
quradi.
•
Qalin paxsa devor uy ichidagi
harorat va namlikning bir
me’yorda saqlanishini
ta’minlaydi.
•
Yerosti suvi yer yuzasiga
yaqinligidan yer to‘lalar, turli
maqsadga mo‘ljallangan o‘ralar
bo‘lmaydi.

•
Viloyat iqtisodiyoti , asosan, agrosanoat majmuyidan iborat.
•
Xiva, Shovot, Yangiariq tumanlarida paxtaning salmog‘i katta.
•
Gurlan tumanida esa sholipoyalar katta maydonni egallaydi.
•
Obikor yerlarda paxta bilan birga don, beda, makkajo‘xori, kartoshka
va poliz ekinlari yetishtiriladi.
•
Iqtisodiyotning boshqa
tarmoqlari bilan
paxtachilikning qo‘shib olib
borilishi suvdan va ishchi
kuchlaridan oqilona
foydalanishga imkon beradi.
•
Viloyatning barcha
tumanlarida poliz ekinlari
ekiladi.

i9 presentation to Joe
Smith5 Qishloq xo‘jaligining asosiy tarmoqlari:
•
paxtachilik;
•
polizchilik;
•
sholichilik;
•
go‘sht-sut chorvachiligi;
•
pillachilik.

1 2
43
5
7 6Asrlar bo‘yi davom etib
kelayotgan xalq seleksiyasi
tufayli Xorazmda ertapishar
hamda kechpishar
qovunlarning ajoyib navlari
vujudga kelgan. Qadimda ularni maxsus
idishlarga solinib, tuyalarda,
hatto Bag‘dod va Hindistonga
(o‘sha vaqtda uch oylik yo‘l)
jo‘natilgan.
Xiva, Yangiariq, Gurlan,
Hazorasp tumanlarida
bog‘lar birmuncha ko‘p. Kelgusida bog‘
va tokzorlar maydonini
kengaytirish ko‘zda
tutiladi.
Bu qo‘ylar, asosan, terisi va juni, go‘shti uchun boqiladi.
Viloyatda yaylovlar kamligidan ayrim xo‘jaliklar o‘z qo‘ylarini
Qoraqalpog‘iston yaylovlarida boqadi.Qishloq xo‘jaligining ikkinchi
muhim tarmog‘i chorvachilikdir. Yozgi yaylovlar va suv
tanqisligidan chorvachilikda
cho‘lga moslashgan qorako‘l
qo‘ylarning salmog‘i katta.

Viloyatda yengil va oziq-
ovqat sanoatining yuzdan
ortiq korxonalari mavjud. Sanoat paxta, pilla, meva,
sabzavot hamda chorva
mahsulotlarini qayta
ishlashdan iborat.
Shuningdek, tikuvchilik,
poyabzal, gilamdo‘zlik,
qurilish materiallari ,
oziq-ovqat sanoati
korxonalari bor. Bu korxonalar shahar
hamda tuman
markazlarida joylashgan.

Sanoatning asosiy tarmoqlari:
•
elektroenergetika;
•
mashinasozlik;
•
qurilish materiallari;
•
yengil sanoat;
•
oziq-ovqat sanoati;
•
un-yorma sanoati.

Xorazm viloyatining turizm
salohiyatini rivojlantirish,
turistlar oqimini yanada
ko‘paytirishga katta e’tibor
qaratilmoqda.
Urganch shahridagi Shovot kanali bo‘yida
“Shovot” kichik turizm zonasini hamda Xiva
shahrida “G‘ovuk ko‘l” kichik turizm zonasini
tashkil etish hamda ularda zamonaviy
mehmonxona komplekslari, madaniy-
sog‘lomlashtirish, savdo-ko‘ngilochar va
turizm ahamiyatiga ega bo‘lgan boshqa
obyektlarni qurish rejalashtirilmoqda.

Urganch – viloyatning ma’muriy,
iqtisodiy va madaniy markazidir.
Shaharda oziq-ovqat sanoati
ahamiyatiga ko‘ra yengil
sanoatdan keyingi o‘rinda turadi.
Shahar elektr energiyani Taxiatosh
IES va Tuyamo‘yin GESdan oladi .
Shaharning shimoliy qismida,
asosan, turar joy binolari, ilmiy va
madaniy-ma’rifiy muassasalar,
janubiy qismida esa ishlab
chiqarish korxonalari joylashgan.

Xiva – viloyatdagi qadimiy, milliy
me’morchilik yodgorliklariga boy
shahardir. Xiva badiiy
hunarmandchilikning muhim
markazidir.
Bu yerda yog‘och va toshlarga naqsh
solish, zargarlik, naqqoshlik,
kashtachilik, miskarlik va kulolchilikdagi
ajoyib mahorat avloddan avlodga o‘tib
kelmoqda. Xiva mashhur o‘zbek
matematigi, astronomi va geografi
Muhammad ibn Muso al-Xorazmiyning
vatanidir.

Qoraqalpog‘iston Respublikasi

Qoraqalpog‘iston Respublikasi mamlakatimizning
shimoli-g‘arbida joylashgan.

Temiryo‘l, avtomobil va havo transportining yo‘lga
qo‘yilishi respublika ishlab chiqaruvchi kuchlarining
uzluksiz yuksalishiga zamin hozirladi.

Maydoni – 166,6 ming km 2

Aholisi – 1 923,8 ming
kishi (01.01.2021)

Tumanlari soni – 15 ta 
Qoraqalpog‘iston muxtor
viloyat sifatida 1925-yilda
tashkil topgan, 1932-yilda
muxtor respublikaga
aylantirilgan, 1936-yilda
O‘zbekiston tarkibiga
kirgan.
Hududning yana bir
o‘ziga х osligi janubdan
issiq va quruq “afg‘on
shamoli” esib, ekinlarga
jiddiy zarar y е tkazishidir.

Qoraqalpog‘iston Respublikasida 1,9 mln dan ortiq
kishi yashaydi.
Aholining 1/3 qismini o‘zbeklar, deyarli yana shuncha
qismini qoraqalpoqlar, qolganlarini qozoqlar va boshqa
millatlar tashkil etadi.

Qoraqalpog‘iston Respublikasi xo‘jaligining asosi agrosanoat majmuyidan iborat. Bu
yerda obikor dehqonchilik mehnat va mablag‘ni ko‘proq talab etadi. Jumladan, Amudaryo
mansabida sug‘orish kanali qazilishi suv bosib ketishidan saqlovchi dambalar va
botqoqliklarni qurituvchi zovurlar qazishga majbur etgan.

Qishloq xo‘jaligining asosiy
tarmoqlari:
•
sholichilik;
•
paxtachilik;
•
polizchilik;
•
qo‘ychilik.

•
O‘tgan yillarda irrigatsiya tarmoqlari qayta qurildi hamda kengaytirildi.
•
Qizketgan, Paxta-arna kabi yangi kanallar qurildi.
•
Amudaryoning har ikkala qirg‘og‘i bo‘ylab cho‘zilib ketgan toshqinga qarshi
dambalar barpo etildi.
•
Ulkan gidrotexnika inshooti – Taxiatosh gidrouzeli 1973-yilda ishga tushirildi.

Qoraqalpog‘iston ekin maydonining katta qismida paxta va g‘alla yetishtiriladi . Amudaryo
mansabida beda va sholi yetishtirish qulay. Qoraqalpog‘iston O‘zbekistondagina emas, balki
O‘rta Osiyoda urug‘lik beda yetishtiradigan eng yirik mintaqadir. Beda urug‘ining
Qoraqalpog‘iston navi eng sifatli hisoblanadi. G‘alla ekinlaridan sholi, oq jo‘xori va makkajo‘xori
ko‘p ekiladi. Sholikorlik katta o‘rin tutadi. O‘zbekistondagi sholi maydonlarining katta qismi
Qoraqalpog‘istondadir.

Chorvach i l i k Qoraqalpog ‘is ton
Respubl i kas i xo‘jal i g i n i ng muh i m
tarmog‘ i d i r. Keng yaylovlar va
Amudaryo mansab i dag i o‘tloqlar
chorvach ili kn i ng qad i mdan yem-
xashak bazas i bo‘ li b kelgan.
Mollarn i boq i sh uchun beda,
makkajo‘xor i va oq jo‘xor i dan
tashqar i , paxta tozalash, yog‘, sut-
moy sanoat i korxonalar i
ch i q in d i lar i dan ham foydalan i lad i .
Cho‘l yaylovlar i da y i l bo‘y i qorako‘l
qo‘ylar i boq i lad i . Cho‘ldag i
xo‘jal i klarda q i sman tuya ham
boq i lad i . Qoramollar ob i kor
dehqonch i l i k m i ntaqalar i da –
Amudaryo mansab i da sut, go‘sht
uchun boq i lad i.

Qoraqalpog‘istonda parranda,
ayniqsa, suv parrandalarini
ko‘paytirish uchun keng
imkoniyat bor. To‘rtko‘l
tumanida xo‘jaliklararo
parrandachilik fermasi barpo
etildi. Pillachilik To‘rtko‘l va
Amudaryo tumanlarida
rivojlangan. Bu ikki tuman
Qoraqalpog‘iston
Respublikasidagi jami
pillaning asosiy qismini
beradi.


Qoraqalpog‘iston sanoatining rivojlanishida
Chorjo‘y–Qo‘ng‘irot temiryo‘lining ishga
tushirilishi muhim rol o‘ynadi.

Sanoatning energetika, metallsozlik, kimyo,
binokorlik kabi yangi tarmoqlari vujudga kela
boshladi.

Qo‘ng‘irotda yiliga 160 ming tonna kalsiyli
soda, 150 ming tonna kaustik soda, 20 ming
tonna oziq-ovqat sodasi va 400 ming tonna
osh tuzi ishlab chiqaradigan ulkan zavod
ishga tushirildi. Oziq-ovqat sanoati jadal rivojlanmoqda.
Qoraqalpog‘istonda umum foydalaniladigan va
ayrim korxonalarga tegishli elektr stansiyalar bor.
Taxiatosh IES shular ichida eng yirigidir. Korxona
va aholi punktlari gazlashtirildi. Taxtako‘pir
tumanida suvni chuchuklashtirish qurilmasi ishga
tushirildi.

Sanoatning asosiy tarmoqlari:
•
elektroenergetika;
•
kimyo va gaz-kimyo;
•
qurilish materiallari;
•
yengil sanoat;
•
oziq-ovqat;
•
un-yorma.

Binokorlik materiallari sanoati g‘isht, ohak, qamish, plita ishlab chiqaradi.
Ular, asosan, Xo‘jayli, Nukus, Taxiatosh shaharlaridadir.
Qoraqalpog‘istondagi sement xomashyosi binokorlik materiallari ishlab
chiqarishni barqaror rivojlantirishga imkoniyat yaratadi.
Metallsozlik qishloq xo‘jaligi ,
sanoat va transport
ehtiyojlariga xizmat qiladi.
Taxiatoshdagi mexanika
zavodida suzib yuradigan
nasoslar tuzatiladi. Buxoro
gazi va undan chiqqan neft,
kaliyli, magniyli tuz konlari,
ohak va fosforit konlari
negizida kimyo sanoati
rivojlanmoqda.

•
Qoraqalpog‘iston Respublikasida 12
ta shahar bor.
•
Nukus – Qoraqalpog‘iston
Respublikasining poytaxti , sanoat va
madaniyat markazi hisoblanadi.
•
Shahar 1932-yilda kichik ovul o‘rnida
barpo bo‘ldi.
•
Geografik o‘rnining qulayligi tufayli
1939-yilda respublikaning poytaxti
To‘rtko‘ldan Nukusga ko‘chdi.
•
Amudaryoda qurilgan gidrotexnik to‘g‘on
orqali Nukusga temiryo‘l va avtomobil yo‘li
o‘tkazildi.
•
Shaharda poligrafiya kombinati, motor
tuzatish, g‘isht zavodlari, yengil sanoat va
oziq-ovqat sanoati korxonalari bor.

•
Taxiatosh – shu nomdagi IES
qurilishi munosabati bilan 1952-
yilda qad ko‘tardi.
•
U energetiklar, gidrotexniklar,
muhandislar va suvchilar
shahridir.
•
Taxiatosh yaqinida Amudaryoga
qurilgan yirik gidrotexnik to‘g‘on
shahar xo‘jaligini yanada yuksaltirdi.
•
Kelajakda Taxiatosh, asosan,
binokorlik materiallari ishlab
chiqaruvchi markaz sifatida yanada
rivojlanadi, unda yangi korxonalar
quriladi.

•
Mo‘ynoq – Orol dengizi sohilidagi
sobiq port shahar.
•
Orol suv sathining keskin pasayib
ketishi oqibatida shahar dengizdan
uzoqda qolib ketdi.
•
Natijada shahar xo‘jaligi butkul
o‘zgardi.
•
Beruniy – Amudaryoning o‘ng
qirg‘og‘ida joylashgan muhim
sanoat markazidir.
•
Shahar avtomobil yo‘li orqali Nukus
bilan bog‘langan.
•
Paxta tozalash va yog‘ zavodlari
shaharning asosiy korxonalari
hisoblanadi.

Mustaqil bajarish uchun topshiriqlar
1. Darslikdagi “ Xorazm viloyati va Qoraqalpog‘iston
Respublikasi ” mavzusini o‘qing.
2. Mavzu yuzasidan berilgan savollarga javob yozing.

Xorazm viloyati va Qoraqalpog‘iston Respublikasi

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish