Хулқ-атворида психологик оғиши бўлган ўқувчиларни аниқлаш ва улар билан тарбиявий ишларни ташкил этиш масалалари - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	4.1MB
Покупки	0
Дата загрузки	03 Август 2024
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

Хулқ-атворида психологик оғиши бўлган ўқувчиларни аниқлаш ва улар билан тарбиявий ишларни ташкил этиш масалалари

Купить

“ Хулқ-атворида психологик оғиши бўлган ўқувчиларни аниқлаш ва улар билан тарбиявий ишларни ташкил этиш масалалари ”

Ҳулқ-атвор — ахлоқшунослик тушунчаларидан бири. Инсоннинг феълатвори билан боғлиқ ахлоқий ҳодиса бўлиб, киши феълининг ахлоқийлик доирасида намоён бўлиши тушунилади. Инсоннинг ахлоқийлик доирасидаги хаттиҳаракатлари Хулқдан ташқари одоб ва ахлоқ ўз ичига олади. Одоб инсон ҳақида ёқимли таассурот уйғотадиган, лекин оила, жамоа, жамият ва инсоният ҳаётида ўзгариш ясайдиган даражада аҳамият касб этмайдиган хаттиҳаракатлардан иборат бўлса, Ахлоқ — муайян жамият, замон, инсоният тарихи учун таъсир эта оладиган турли хаттиҳаракатлар мажмуи, инсоний камолот даражасини белгиловчи маънавий ҳодиса.

Жамиятда қабул қилинган қоидалар, хулқ-атвор нормаларидан хулқи четга чиққан ўсмирларни қийин, тарбияси оғир, девиант хулқли деб аталади. Нормал хулқ деганда ўсмир ривожланиши ва ижтимоийлашувининг ижтимоий муҳит билан муносабатларига мос тушиши тушунилади. Агар атрофдагилар ўсмирнинг у ёки бу ўзига хосликларига ўз вақтида ва тўғри аҳамият берса, ўсмирнинг хулқи нормал бўлади. Ўсмирнинг тарбияси оғирлиги, унинг жамиятда қабул қилинган норма ва қоидаларга риоя қилмаслик – фанда – девиация (хулқ оғишуви) деб аталади.

Девиант сўзи - лотинча “deviatio” сўзидан олинган бўлиб, чекиниш, бузилиш деган маънони англатади. Девиант хулқ-атвор – мавжуд жамиятда ўрнатилган ахлоқ меъёрларига мос келмайдиган инсоний фаолият ёки хатти- ҳаракат, ижтимоий ходисадир. Ёлғончилик, дангасалик, ўғирлик, ичкиликбозлик, гиёҳвандлик, ўз жонига қасд қилиш ва бошқа кўплаб шу каби ҳолатлар ушбу хулқ-атвор хусусиятлари ҳисобланади . Девиант хулқ-атворнинг энг кўп тарқалган ва жамиятда яққол намоён бўлиш тури – жиноятчилик бўлиб, ижтимоий меъёрнинг бузилиши сифатида ушбу ходиса фанда жуда қадимдан ўрганилган.

Хулқида оғиш ҳолатлари 4 та турга бўлинади: - Жисмоний; - Психик; - Педагогик; - Ижтимоий. Девиант хулқ-атвор бир шахснинг салбий хулқ-атвордан иборат фаолиятини, шунингдек, муайян гуруҳнинг оғма хулқ- атворларини ҳам ифодаловчи тушунчадир. Ўсмирнинг тарбияси оғирлиги, унинг жамиятда қабул қилинган норма ва қоидаларга риоя қилмаслик ҳолатлари фанда девиация (хулқ оғишуви) деб аталади.

ЖИСМОНИЙ: ПСИХИК ПЕДАГОГИК ИЖТИМОИЙ Касалликлар Кўриш, эшитишдаги бузилишлар Таянч-ҳаракат аппаратидаги бузилишлар Руҳий ривожланишда ортда қолиш Ақли заифлик Нутқ бузилишлариҲиссий-иродавий соҳадаги бузилишлар ИқтидорлиликО Ғ И Ш У В Л АР Ақлий ривожланиш, руҳий етишмовчиликлар билан боғлиқ. Туғма ёки касаллик, жароҳатланиш ва бошқа сабаблар оқибатида юзага келиши мумкин. «Ижтимоий норма» тушунчаси билан боғлиқ – қоидалар, хатти- ҳаракат намунаси, мумкин бўлган хулқ ўлчамлари . Сабаблар: ўтиш давридаги қийинчиликлар, ижтимоий ўрни ноаниқлиги, барқарорликнинг йўқлиги; экстремал холатлар (етимлик).Умумий ёки касбий таълим олишдаги ёки олмасликдаги нормалар билан боғлиқ. Сабаблар: ўқишни истамаслик, оиладаги ноқобиллик, экологик ва ижтимоий кескин ўзгаришлар, ривожланишдаги оғишувлар .Инсон

Хулқ оғишуви шакллари, яъни асосий йўналишларини Девиант хулқни шакллантирувчи ҳавф омилларини Хулқ оғишуви сабабларини, яъни ким ёки нима ёмон таъсир кўрсатаётганини Психолог (педагоглар) билиши керак:

Девиант хулқнинг уч шакли, яъни асосий йўналишлари ажратилади : Антисоциал хулқ Ассоциал хулқ Аутодеструктив хулқ

А н ти со ц и а л хул қ ҳу қ у қ и й н о р м а л а р га зи д б ў л га н в а и ж ти м о и й т а р ти б га ха в ф ту ғд и р у вч и в а ат р о ф д а ги л а р н и н г хоти р ж а м л и ги га р а ҳ н а сол у в ч и хул қ Ўзидан кичиклар ва кучсизроқ тенгдошларига зўравонлик қилиш, ҳайвонларга зарар етказиш Ўғрилик Вандализм Ўзгалар мулкига зарар етказиш Наркотиклар билан савдо қилиш Майда безорилик

А ссо ц и а л хул қ – ж а м и я т д а қ а бул қ и л и н га н а х л о қ и й н о р м а л а р д а н ш а хсл а р а р о м у н о са б а тл а р га х а в ф т у ғд и р а д и га н б ў й и н т ов л а ш :Уйдан қочишлар Мунтазам дарс қолдириш Агрессив хулқ Ёлғончилик Таъмагирлик Жинсий алоқалар, норматив бўлмаган нутқ.

А у тод ест р у к т и в ху л қ – ш а хсн и н г р и в ож л а н и ш и в а б а р к а м о л л и ги га х а в ф к ел т и р у в ч и т и б б и й в а п си хо л о ги к н о р м а л а р д а н о ғи ш и :Чекиш Токсикомания Наркомания Алкоголизм Суицид

. Ижтимоий психологик муаммоси мавжуд ўқувчилар деб – нотинч, нотўлиқ, ноқобил оилада вояга етаётган ва мазкур муҳит хулқ-атворига салбий таъсир ўтказаётган вояга етмаган ўқувчиларга айтилади Ижтимоий психологик муаммоли – тарбияси қийин ўсмирларни бир неча шартли гурухга ажратиш мумкин. -орсиз, масъулиятсиз ўсмирлар; -мустақил фикрга эга бўлмаганлар; -шахсий талаб ва эҳтиёжларини қондириш учун қонунбузарлик йўлига кирган ўсмирлар. Тарбияси оғир ўқувчилар деб - жамиятда қабул қилинган стандарт ва нормалардан оғишган болаларга айтилади. Психологик қийинчиликлар, шунингдек, вақтинчалик хиссий бузилишлар ва хулқ- атворнинг бузилишлари кўпчилик болаларда учрайди. Хозирги замонда хавфли гуруҳга кирувчи болалар сони ортиб бораётганлигини дунёдаги барча олимлар қайд қилишмоқда.

Руҳий ёки бошқа оғир бемор оила аъзолари бўлган, гиёҳвандликка, алкогол ичимлигига ружу қўйган ёки хулқ-атворида ассоциал мойилликка эга аъзолари бор бўлган оилалар Ота-онаси ўртасида тушунмовчилик, адоватнинг мавжудлиги, меҳр-муҳаббат танқислиги, ота-онадан бирининг ҳукмронлиги, зулмкорликнинг намоён бўлган оилалар Оилада ота нуфузга эга (авторитет) бўлган , шу билан бирга бола шахси ривожланиши билан умуман қизиқмайдиган, бола тарбияси учун она жавобгар бўлган оилалар;Болаларда ассоциал хулқни юзага келтирувчи оилалар характеристикаси:

ҲУЛҚ АТВОРИДА ПСИХОЛОГИК ОҒИШИ ЎЗИГА ХОСЛИГИ ВА ШАКЛЛАНТИРИШГА ОЛИБ КЕЛАДИГАН САБАБЛАР ҚУЙИДАГИЛАР :ҲУЛҚ АТВОРИДА ПСИХОЛОГИК ОҒИШИ ЎЗИГА ХОСЛИГИ ВА ШАКЛЛАНТИРИШГА ОЛИБ КЕЛАДИГАН САБАБЛАР ҚУЙИДАГИЛАР : Жумладан В.В.Ковалевнинг фикрича хулқ оғишнинг тўрт хил кўриниши мавжуд: 1) Мавжуд тартиб, талаб ва қоидаларга бўйсинмаслик кўринишидаги оғма хулқ. 2) Ижтимоий муҳитга, жамият нормаларига нисбатан норозилигини намоён қилиш мақсадидаги оғма хулқ. 3) Мавжуд хуқуқий нормаларга, қонун қоидаларга бўйсинмаслик замирида юзага келадиган оғма хулқ. 4) Шахснинг ситуацион вазиятда ўзини бошқара олмай қолишлик ва ўзига шикаст етказишга йўналтирилган оғма хулқ. Жумладан В.В.Ковалевнинг фикрича хулқ оғишнинг тўрт хил кўриниши мавжуд: 1) Мавжуд тартиб, талаб ва қоидаларга бўйсинмаслик кўринишидаги оғма хулқ

ҲУЛҚ АТВОРИДА РУХИЙ ОҒИШИ БЎЛГАН ЎҚУВЧИЛАР БИЛАН ТАРБИЯВИЙ ИШЛАРНИ ТАШКИЛ ЭТИШҲУЛҚ АТВОРИДА РУХИЙ ОҒИШИ БЎЛГАН ЎҚУВЧИЛАР БИЛАН ТАРБИЯВИЙ ИШЛАРНИ ТАШКИЛ ЭТИШ Хулқ-атворида ўзгариши бўлган болаларда бир қатор ўзига хос типик иллатлар кузатилади, улар:  ота-оналар, педагоглар ва бошқа катта ёшдагилар билан муносабатда  ўртоқлари, синфдошлари ва бошқа тенгдошлари билан муносабатда  ўзига муносабатда ва ўзини ўзи тушунишида  ички ягоналик, бошқалар билан бирлаша бўлаолмаслиги  ўқишдаги қийинчиликларни бошдан кечируви каби типик иллатлар кузатилади.Хулқ-атворида ўзгариши бўлган болаларда бир қатор ўзига хос типик иллатлар кузатилади, улар:  ота-оналар, педагоглар ва бошқа катта ёшдагилар билан муносабатда  ўртоқлари, синфдошлари ва бошқа тенгдошлари билан муносабатда  ўзига муносабатда в

Тарбия амаллари Биринчи гуруҳга: Ўқитувчининг ўқувчига мурожаат этиши орқали унинг шахсий эҳтиёжларини аниқлаш ёрдамида ташкил этиладиган амаллар. Ўқитувчи ўқувчига маслаҳат маъносида мурожаат қилиб, ўз муаммолари ҳақида сўзлаб беришини сўрайди ва шу асосида муаммонинг ечиш йўлларини топади. Яхши хатти-ҳаракатларга йўналиш бериш амали дан ўқитувчилар ўқувчиларга ёрдам зарур бўлганда кўмак берадилар. Бунда ижобий хатти-ҳаракатларга алоҳида урғу берилади. Ҳаёт истиқболини белгилашга кўмаклашиш амали . Педагог суҳбат жараёнида ўқувчининг ҳаёт режаларига аниқлик киритади. Шундан сўнгра ўқувчиларнинг режаларини амалга оширишига кўмак берилади. Ўзи ва бошқалар ҳақида сўзлаб бериш амали . Ўқувчи ҳар бир ўтган куни ҳақида ҳикоя ёзиши тавсия этилади. Шундан сўнгра уларга бошқача яшаш мумкинлиги сўр

ҲУЛҚ АТВОРИДА ПСИХОЛОГИК ОҒИШНИ ШАКЛЛАНТИРИШ ОЛДИНИ ОЛИШГА КАРАТИЛГАН ИШЛАРНИ РЕЖАЛАШТИРИШДА НИМАЛАРГА АХАМИЯТ БЕРИШ КЕРАК:ҲУЛҚ АТВОРИДА ПСИХОЛОГИК ОҒИШНИ ШАКЛЛАНТИРИШ ОЛДИНИ ОЛИШГА КАРАТИЛГАН ИШЛАРНИ РЕЖАЛАШТИРИШДА НИМАЛАРГА АХАМИЯТ БЕРИШ КЕРАК: 1. Биринчи навбатда ўқувчиларни якка психологик хусусиятларини билиш: "Хулқ-атвор бузилишларининг пайдо бўлишида ўспириннинг ўзига хос хусусиятлари алоҳида рол ўйнайди, бу тананинг тез ўсиши, балоғат ёшининг бошланиши ва тугаши, турли ҳил тана тизимлари, шу жумладан марказий асаб тизимининг органлари функциясини яхшилаш билан тавсифланади" Вояга етмаганлар ва ёшлар ўртасида жиноятчиликни олдини олиш психологик ёндошувида ўқувчиларни якка психологик хусусиятларини инобатга олиш керак1. Биринчи навбатда ўқувчиларни якка психологик хусусиятла

. 15-18 ёшли ўсмир болаларда оила ва жамоада учрайдиган шахсий ва ўзаро муаммолар Ўсмирлардаги асосий психологик ўзгаришлар. 15-18 ёшда ўсмир ўзини аста-секин катта одам деб ҳис қила бошлайди, лекин одат ва хусусиятлари болаларча бўлиб қолади. Бу ҳиссиёт (ўрганиш) деб аталиб, ўсмирлардаги асосий психологик янгиликдир. Бу ҳиссиёт ўсмирларда: ўзига, атроф муҳитга, одамларга нисбатан янги ҳиссий позицияни юзага келтиради. Бунда ўсмирлар хулқ-атворларини катталар хулқи ва қадриятларига қайта ориентация қила бошлайдилар. Ўсмир ўз ҳуқуқлар доирасини кенгайтиради, катталарни эса чеклашни хоҳлайди. Катталар ва ўсмирлар орасидаги зиддиятларнинг сабаби: катталарда уларга нисбатан болаларча муносабатларнинг сақланиб қолишидир. Ўсмирнинг мустаққиллик даражаси ҳақидаги тасаввурлари катталар ва ўсмирлар

ТАЪЛИМ МУАССАСАСИДА ПРОФИЛАКТИК ИШЛАРНИНГ МАҚСАДЛАРИ:ТАЪЛИМ МУАССАСАСИДА ПРОФИЛАКТИК ИШЛАРНИНГ МАҚСАДЛАРИ:  соғлом турмуш тарзи кўникмаларини тарғиб қилиш ва тарбиялаш;  соғлом турмуш тарзи кўникмаларини тарғиб қилиш ва тарбиялаш; вояга етмаганлар эътиборсизлигининг олдини олиш;  вояга етмаганлар эътиборсизлигининг олдини олиш; болалар ҳаёти ва соғлиғини ҳимоя қилиш;  болалар ҳаёти ва соғлиғини ҳимоя қилиш;  маданий ва оилавий қадриятларни тарғиб қилиш;  маданий ва оилавий қадриятларни тарғиб қилиш;  ўқувчиларга ижтимоий, психологик ва шахсий характердаги муаммолар ва қийинчиликларни ҳал қилишда профилактик ёрдам кўрсатиш . ўқувчиларга ижтимоий, психологик ва шахсий характердаги муаммолар ва қийинчиликларни ҳал қилишда профилактик ёрдам кўрсатиш .Профилактик ишлар

Профилактика – ходисанинг пайдо бўлишини олдини олишга қаратилган чора-тадбирлар тизимидир.Профилактика – ходисанинг пайдо бўлишини олдини олишга қаратилган чора-тадбирлар тизимидир. Ассоциал хулқ профилактикаси – бу илмий асосланган, ўз вақтида қўлланиладиган фаолият бўлиб, ўсмирларда бўлиши мумкин бўлган оғишувларнинг олдини олишга қаратилган; ижтимоий адолатни максимал даражада таъминлашга, вояга етмаганларга жамиятнинг ижтимоий-иқтисодий ва маданий ҳаётига тўлиқ киришига шароит яратишга, шахс ривожланиш жараёнини, таълим олишини ва қонунбузарликларни олдини олишини таъминлаб беришга қаратилган ишлар тизимидар.Ассоциал хулқ профилактикаси – бу илмий асосланган, ўз вақтида қўлланиладиган фаолият бўлиб, ўсмирларда бўлиши мумкин бўлган оғишувларнинг олдини олишга қаратилган; ижтимоий адола

ПРОФИЛАКТИК ИШЛАРНИНГ ВАЗИФАЛАРИ:  болалар ва ўспиринларнинг эътиборсизлиги ва жиноятчилик муаммоларини ҳал қилишга қаратилган хавф остида бўлган болалар ва ўспиринларни ижтимоий қўллаб-қувватлашнинг самарали тизимини яратиш;  болалар ва ўсмирларнинг ижтимоий реабилитациясини, мослашувини, интеграциясини таъминлаш, уларнинг ҳаёти ва соғлиғини муҳофаза қилиш;  мактаб ўқувчиларининг ҳуқуқбузарликларини олдини олиш бўйича профилактика ишларини ташкил этиш;  ўқувчилар ота-оналарининг ҳуқуқий маданияти ва ижтимоий-педагогик компетентлигини ошириш;  болалар ва ўспиринларда бепарволик ва ҳуқуқбузарлик муаммоларини ҳал қилишдан манфаатдор бўлган мутахассисларни фаолиятини мувофиқлаштириш ва ўзаро ҳамкорлиги;  ҳар томонлама психологик-педагогик, тиббий-ижтимоий, ижтимоий- ҳуқуқий, касбга йўна

Маънавий-маърифий ишлар бўйича директор ўринбосари, синф раҳбари (боланинг ижтимоий мослашувига ёрдам беради, оиласига кўрсатиш мумкин бўлган ёрдамни кўрсатади ва ҳоказо) Тиббий ходим (болани чуқурлаштирилган тиббий кўригини амалга оширади, тор мутахассислар кўригини ташкил этади.)Психолог (бола, унинг ота-онаси, ўқитувчилар билан олиб бориладиган коррекцион ишларга психологик ёндашувни ташкиллаштиради ва уларнинг кузатувини олиб боради). Коррекцион фаолиятни олиб борадилар :

Болаларга ҳаётга мослашиш учун муҳим бўлган интеллектуал, ижтимоий ва ахлоқий тайёргарликни берувчи гуманистик тарбия тизимини шакллантириш; Тарбиявий жараённинг бутунлиги, таълимнинг тарбиявий аҳамиятини ва тарбиянинг таълимий жиҳатини ошириш; Ноқобил оилаларни ўз вақтида аниқлаш; «Ҳавфли гуруҳ» ўсмирлари билан конструктив муносабатлар ўрнатиш кўникмаларини шакллантириш; Ота-оналар билан болалар ва ўсмирларда хулқ оғишуви ва уни корркциялаш муаммолари бўйича профилактик ишларни ташкил этиш; Мактабга мослаша олмаётган болаларга психологик-педагогик ёрдам беришни мукаммаллаштириш;Тарбиявий ишлар натижасида

Болалар ва ўсмирларда ўз ҳаёт тарзини ижобий ўзгартиришга интилишга мотивацияни шакллантириш ва ривожлантириш; Ўсмирлар учун соғломлаштириш тадбирларини ташкиллаштириш; Ўсмирларнинг бўш вақтидаги фаолиятларини ташкил этиш; Ахлоқий тарбия; Соғлом турмуш тарзини тарғиб қилиш ва оммалаштириш; Оилаларга ижтимоий ёрдам кўрсатиш; Касбга йўналтириш ва ишга жойлаштириш.

ЭЪТИБОРИНГИЗ УЧУН ТАШАККУР!

Купить