Yagona soliq to‘lovi. Ijtimoiy jamg‘armalarga majburiy to‘lovlar - Педагогика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	117.5KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	doc
Раздел	Рефераты
Предмет	Педагогика

Yagona soliq to‘lovi. Ijtimoiy jamg‘armalarga majburiy to‘lovlar

Купить

Yagona soliq to’lovi. Ijtimoiy jamg ’ armalarga majburiy to ’ lovlar
Reja:
1. Ijtimoiy soliqni soliq to’lovchilar i, soliq solish obyekti , soliq bazasi , soliq
stavkalari , soliq davri .
2. Ijtimoiy soliqni hisoblab chiqarish, soliq hisobotlarini taqdim etish va
soliqni to’lash tartibi . Ayrim toifadagi jismoniy shaxslar tomonidan soliqni
hisoblab chiqarish va to’lashning o’ziga xos xususiyatlari .
1

Ijtimoiy soliqni soliq to’lovchilar i, soliq solish obyekti , soliq bazasi , soliq
stavkalari , soliq davri .
Soliq to’lovchilar
Ijtimoiy soliqni soliq to’lovchilari deb quyidagilar e’tirof etiladi:
O’zbekiston Respublikasining yuridik shaxslari;
O’zbekiston Respublikasida faoliyatni doimiy muassasa orqali amalga
oshiruvchi O’zbekiston Respublikasi norezidentlari bo’lgan yuridik shaxslar, chet
el yuridik shaxslarining vakolatxonalari va filiallari;
Soliq Kodeksning 408 va 409 -moddalarida nazarda tutilgan tartibga muvofiq
ijtimoiy soliq to’laydigan jismoniy shaxslarning ayrim toifalari.
Soliq solish obyekti
Ish beruvchining xodimlar mehnatiga haq to’lashga doir xarajatlari ijtimoiy
soliqning (bundan buyon ushbu bo’limda soliq deb yuritiladi) s oliq solish
obyektidir.
O’zbekiston Respublikasi hududida ishlash uchun chet ellik xodimlar bilan
ta’minlash yuzasidan xizmatlar ko’rsatishga doir shartnomalar bo’yicha
O’zbekiston Respublikasi norezidenti bo’lgan yuridik shaxsga to’lanadigan chet
ellik xodimlarning daromadlari ham soliq solish obyektidir.
Jismoniy shaxslarning ayrim toifalari uchun ular tomonidan tadbirkorlik
faoliyatini va (yoki) yakka tartibdagi mehnat faoliyatini amalga oshirish s oliq
solish obyektidir.
Quyidagilar soliq solish obyekti hisoblanmaydi:
ish beruvchining xodimga mehnatda mayib bo’lganligi yoki sog’ligiga
boshqacha shikast yetganligi bilan bog’liq zararning o’rnini qoplash tarzidagi,
Soliq Kodeks 369-moddasi ikkinchi qismining 10-bandida ko’rsatilgan
miqdorlardan ortiqcha xarajatlari;
paxta yig’im-terimi bo’yicha mavsumiy qishloq xo’jaligi ishlariga jalb
qilingan jismoniy shaxslarning bu ishlarni bajarganligi uchun mehnat haqi
to’lashga doir xarajatlar.
Soliq bazasi
2

Soliqni hisoblab chiqarish uchun soliq bazasi Soliq Kodeksning 371-
moddasiga muvofiq to’lanadigan xarajatlar summasi sifatida aniqlanadi.
O’zbekiston Respublikasining diplomatik vakolatxonalari va konsullik
muassasalari xodimlari, shuningdek O’zbekiston Respublikasi Tashqi ishlar
vazirligi tomonidan xalqaro hukumatlararo tashkilotlarga kvota qilingan
lavozimlarga xizmat safariga yuborilgan shaxslar uchun soliqni hisoblab chiqarish
maqsadida soliq bazasi ularning O’zbekiston Respublikasida byudjet tashkilotlari
xodimlari uchun ish haqi miqdorining oshishi inobatga olingan holda qayta
hisoblab chiqariladigan, ular O’zbekiston Respublikasi hududidan tashqariga ishga
yuborilguniga qadar oxirgi ish joyida mehnatga haq to’lash tarzida olgan
daromadlaridan kelib chiqib aniqlanadi.
Soliq Kodeks 403-moddasining ikkinchi qismida ko’rsatilgan daromadlar
bo’yicha soliqni hisoblab chiqarish uchun soliq bazasi chet ellik xodimlarga
to’lanadigan daromadlar summasi sifatida, biroq O’zbekiston Respublikasi
hududida ishlash uchun chet ellik xodimlar bilan ta’minlash yuzasidan xizmatlar
ko’rsatishga doir shartnoma bo’yicha xarajatlar umumiy summasining 90 foizidan
kam bo’lmagan summada belgilanadi.
Soliq stavkalari
Soliq stavkalari, agar Soliq Kodeksning 408-moddasida boshqacha
qoida nazarda tutilmagan bo’lsa, quyidagi miqdorlarda belgilanadi:
№ Soliq to’lovchilar Soliq
stavkalari,
foizlarda
1. Soliq to’lovchilar, bundan 2–4-bandlarda nazarda
tutilganlar mustasno 12
Byudjet tashkilotlari 25
3. «SOS – O’zbekiston Bolalar mahallalari» uyushmalari 7
4. Ixtisoslashtirilgan sexlar, uchastkalar va korxonalarda
ishlovchi nogironligi bo’lgan shaxslar mehnatidan 4,7
3

foydalanuvchi soliq to’lovchilar
Soliq to’lovchilarning ayrim toifalari uchun O’zbekiston Respublikasi
Prezidenti qarori bilan pasaytirilgan soliq stavkalari belgilanishi mumkin.
Soliq davri. Hisobot davri
Kalendar yil soliq davridir.
Yil oyi hisobot davridir.
15. Ijtimoiy soliqni hisoblab chiqarish, soliq hisobotlarini taqdim etish va
soliqni to’lash tartibi . Ayrim toifadagi jismoniy shaxslar tomonidan soliqni
hisoblab chiqarish va to’lashning o’ziga xos xususiyatlari
Soliqni hisoblab chiqarish, soliq hisobotini taqdim etish va soliqni to’lash
tartibi
Soliq soliq bazasidan va belgilangan soliq stavkalaridan kelib chiqqan holda
har oyda hisoblab chiqariladi.
Soliq ish beruvchining va ayrim toifadagi jismoniy shaxslarning mablag’lari
hisobidan to’lanadi.
O’zbekiston Respublikasining diplomatik vakolatxonalari va konsullik
muassasalari xodimlari bo’yicha, shuningdek O’zbekiston Respublikasi Tashqi
ishlar vazirligi tomonidan xalqaro hukumatlararo tashkilotlarga kvota qilingan
lavozimlarga xizmat safariga yuborilgan shaxslar bo’yicha soliqni to’lash
majburiyati O’zbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligining zimmasiga
yuklatiladi.
Soliq hisoboti soliq hisobida turilgan joydagi soliq organlariga soliq to’lovchi
tomonidan ortib boruvchi yakun bilan har oyda hisobot davridan keyingi oyning 15
kunidan kechiktirmay, yil yakunlari bo’yicha esa yillik moliyaviy hisobot
topshiriladigan muddatda taqdim etiladi. O’zbekiston Respublikasida faoliyatni
doimiy muassasa orqali amalga oshirayotgan O’zbekiston Respublikasining
4

norezidentlari bo’lgan yuridik shaxslar tomonidan yil yakunlari bo’yicha soliqning
hisoboti hisobot yilidan keyingi yilning 25 martiga qadar taqdim etiladi.
Soliqni to’lash har oyda, soliq hisobotini taqdim etish muddatlaridan
kechiktirmay amalga oshiriladi.
Ayrim toifadagi jismoniy shaxslar tomonidan soliqni hisoblab chiqarish
va to’lashning o’ziga xos xususiyatlari
Soliq soliq to’lovchining kalendar oyda ishlagan kunlari sonidan qat’i nazar:
1) yakka tartibdagi tadbirkorlar tomonidan – oyiga bazaviy hisoblash
miqdorining bir baravaridan kam bo’lmagan miqdorda;
2) yakka tartibdagi tadbirkor bilan mehnat munosabatlarida bo’lgan jismoniy
shaxslar tomonidan (bundan buyon matnda yakka tartibdagi tadbirkorning
xodimlari deb yuritiladi) – oyiga bazaviy hisoblash miqdorining 50 foizi
miqdorida;
3) faoliyatni yuridik shaxs tashkil etmagan holda, oilaviy tadbirkorlik
shaklida amalga oshiruvchi oila a’zolari tomonidan:
yakka tartibdagi tadbirkor sifatida ro’yxatdan o’tgan oila a’zosi
tomonidan – oyiga bazaviy hisoblash miqdorining bir baravaridan kam bo’lmagan
miqdorda;
oilaning boshqa a’zolari tomonidan (bundan o’n sakkiz yoshga to’lmaganlar
mustasno) – oyiga bazaviy hisoblash miqdorining 50 foizi miqdorida;
4) «Hunarmand» uyushmasining hunarmandchilik faoliyati subyektlari
bo’lgan, qishloq tumanlarida ro’yxatdan o’tgan va faoliyatini amalga oshirayotgan
a’zolari tomonidan o’z faoliyatining dastlabki ikki yilida – oyiga bazaviy hisoblash
miqdorining 50 foizi miqdorida;
5) «Usta-shogird» maktablari o’quvchilari tomonidan ular yigirma besh
yoshga to’lguniga qadar ishlagan davrida – yiliga bazaviy hisoblash miqdorining
2,5 baravaridan kam bo’lmagan miqdorda majburiy tartibda to’lanadi. Belgilangan
miqdordagi soliqning to’lanishi mehnat stajini hisoblab chiqarishda bir yil deb
hisobga olinadi.
5

Yuridik shaxs tashkil etgan holda va tashkil etmagan holda tuzilgan dehqon
xo’jaliklarining a’zolari, shuningdek maydoni to’rt sotixdan kam bo’lmagan
dehqon xo’jaligida, tomorqa yer uchastkasida band bo’lgan yoki ushbu maydonda
qoramol yoxud ellik boshdan kam bo’lmagan xonaki parranda parvarishlayotgan
jismoniy shaxslar yiliga bazaviy hisoblash miqdorining kamida bir baravari
miqdorida soliq to’laydi. Bunda dehqon xo’jaligi rahbari soliqni majburiy tartibda
to’laydi, boshqa a’zolari va ko’rsatilgan jismoniy shaxslar esa ixtiyoriy asosda
to’laydi. Belgilangan miqdordagi soliqning to’lanishi dehqon xo’jaligi a’zosining
va jismoniy shaxsning mehnat stajini hisoblab chiqarishda bir yil deb hisobga
olinadi.
Yoshga doir pensiya va nafaqa oluvchi hunarmandchilik faoliyati subyektlari
bo’lgan «Hunarmand» uyushmasining a’zolari soliq to’lashdan ozod etiladi, ushbu
moddaning birinchi va ikkinchi qismlarida ko’rsatilgan, yoshga doir pensiya olish
huquqiga ega bo’lgan qolgan shaxslar, shuningdek I va II guruh nogironligi
bo’lgan shaxslar uchun esa soliq miqdori uning belgilangan eng kam miqdorining
kamida 50 foizini tashkil etishi kerak. Mazkur imtiyozlar pensiya guvohnomasi
yoki tibbiy-mehnat ekspert komissiyasining ma’lumotnomasi asosida beriladi.
Imtiyozlarga bo’lgan huquq kalendar yil davomida vujudga kelgan yoki tugatilgan
taqdirda, soliqni qayta hisob-kitob qilish ushbu huquq yuzaga kelgan yoki
tugatilgan oydan e’tiboran amalga oshiriladi.
Soliqni to’lash quyidagicha amalga oshiriladi:
ushbu moddaning birinchi qismida ko’rsatilgan shaxslar tomonidan –har
oyda, tadbirkorlik faoliyati amalga oshirilgan oyning o’n beshinchi kunidan
kechiktirmay;
yuridik shaxs tashkil etgan holda va tashkil etmagan holda tuzilgan dehqon
xo’jaliklarining a’zolari tomonidan – hisobot yilining 1 oktyabrigacha amalga
oshiriladi. Bunda soliqning miqdori to’lov kuniga belgilangan bazaviy hisoblash
miqdoridan kelib chiqqan holda hisoblab chiqariladi.
Yangi ro’yxatdan o’tgan yakka tartibdagi tadbirkorlar va yuridik shaxs tashkil
etmagan holda oilaviy tadbirkorlik shaklidagi faoliyatni amalga oshiruvchi oila
6

a’zolari tomonidan soliqni to’lash ular yakka tartibdagi tadbirkor sifatida davlat
ro’yxatidan o’tkazilgan oydan keyingi oydan e’tiboran amalga oshiriladi.
Soliqni to’lash majburiyati:
yuridik shaxs tashkil etmagan holda oilaviy tadbirkorlik shaklidagi faoliyatni
amalga oshirayotgan oila a’zolari uchun – oilaviy tadbirkorlik subyekti nomidan
ish yuritadigan, yakka tartibdagi tadbirkor sifatida ro’yxatdan o’tgan oila
a’zosining;
yakka tartibdagi tadbirkorning xodimlari uchun – ushbu xodimlar bilan
mehnat shartnomasini tuzgan yakka tartibdagi tadbirkorning zimmasiga
yuklatiladi.
To’lov topshiriqnomasida (kirim orderida) soliq to’lovchining familiyasi,
ismi, otasining ismi, identifikasiya raqami va to’lov kiritilayotgan davr ko’rsatilishi
shart. Bunda oila a’zolari – oilaviy tadbirkorlik ishtirokchilari va xodim yollagan
yakka tartibdagi tadbirkorlar bo’yicha to’lov topshiriqnomasi (kirim orderi) har bir
oila a’zosi uchun va yakka tartibdagi tadbirkorning har bir yollangan xodimi uchun
alohida-alohida yoziladi. Agar to’lov topshiriqnomasida (kirim orderida) davr
ko’rsatilmagan bo’lsa, to’lov u amalga oshirilayotgan oy (dehqon xo’jaliklari
a’zolari uchun – yil) uchun to’langan deb hisoblanadi.
Yakka tartibdagi tadbirkorning faoliyati vaqtinchalik to’xtatib turilganligi
to’g’risida soliq organlari tomonidan olingan axborot yakka tartibdagi tadbirkor
o’z faoliyatini amalga oshirmaydigan davr uchun soliqni hisoblashni to’xtatib
turish uchun asos bo’ladi.
Soliq organlari tomonidan olingan, har bir yollangan xodim uchun
belgilangan tartibda berilgan hisobga olish kartochkalari yakka tartibdagi tadbirkor
o’z faoliyatini amalga oshirmaydigan davr uchun yakka tartibdagi tadbirkorning
har bir xodimiga soliqni hisoblashni to’xtatib turish uchun asos bo’ladi.
Agar faoliyatini to’xtatib turgan yakka tartibdagi tadbirkor yakka tartibdagi
tadbirkorning har bir xodimi uchun hisobga olish kartochkasini soliq organiga
belgilangan muddatlarda topshirmasa, yakka tartibdagi tadbirkorning
majburiyatlari bo’yicha soliqni hisoblash to’xtatilmaydi.
7

Ushbu moddaning birinchi va ikkinchi qismlarida ko’rsatilgan soliq
to’lovchilar soliqni Soliq Kodeksning 405-moddasida ko’rsatilgan soliq stavkalari
bo’yicha jami yillik daromad to’g’risida deklarasiyada ko’rsatilgan mehnatga haq
to’lash tarzida olingan daromadlar summasidan kelib chiqib to’lashga, biroq ushbu
moddada belgilangan, uning eng kam miqdoridan kam bo’lmagan, soliqni ixtiyoriy
ravishda to’lash haqida jami yillik daromad to’g’risidagi deklarasiyani taqdim etish
bilan bir vaqtda beriladigan ariza asosida to’lashga haqli. Bunda to’lanishi lozim
bo’lgan soliqning uzil-kesil summasi ushbu moddaning birinchi – beshinchi
qismlariga muvofiq to’langan summalar hisobga olingan holda aniqlanadi.
Ixtiyoriy ravishda soliqni hisoblab chiqarish va to’lashning o’ziga xos
xususiyatlari
Qonun hujjatlariga muvofiq soliqni hisoblab chiqarish va ushlab qolish
majburiyati zimmasiga yuklatilmagan ish beruvchidan daromadlar oluvchi
jismoniy shaxslar soliqni jami yillik daromad to’g’risidagi deklarasiyada
ko’rsatilgan mehnatga haq to’lash tarzidagi daromadlar summasidan kelib chiqqan
holda, soliqni ixtiyoriy ravishda to’lash haqida jami yillik daromad to’g’risidagi
deklarasiyani taqdim etish bilan bir vaqtda beriladigan ariza asosida ixtiyoriy
asosda to’laydi.
Ushbu moddaning birinchi qismida ko’rsatilgan shaxslar tomonidan soliqni
to’lash jami yillik daromad to’g’risidagi deklarasiya ma’lumotlari bo’yicha soliq
organlari tomonidan hisoblab chiqariladigan jismoniy shaxslardan olinadigan
daromad solig’ini to’lash muddatlarida amalga oshiriladi.
8

Adabiyotlar:
1. А. Kаrimov vа boshqаlаr. «Buхgаlteriya hisobi». T.: «Shаrq» NMАK, 2004 yil.
591 bet.
2. O. Bobojonov «Moliyaviy hisob». – T.: «Shаrq» NMАK, 2000 yil. 476 bet.
3. А. Аbdullаev «Moliyaviy hisob».– T.: «Fаn vа teхnаlogiya», 2005 yil. 286 bet.
4. I. Ochilov «Moliyaviy hisob». – T.: «Iqtisod v а moliya», 2006 yil. 396 bet.
5. M а hsulot (ish, х izm а tl а r) ni ishl а b chiq а rish v а sotish ха r а j а tl а ri t а rkibi h а md а
moliyaviy n а tij а l а rini sh а kll а nish t а rtibi to’g’risid а gi Nizomini t а sdiql а sh
to’g’risid а gi O’zbekiston respublik а si V а zirl а r M а hk а m а sining 1999 yil 5
fevr а ld а gi 54-sonli Q а rori.
6. Bu х g а lteriya hisobining milliy st а nd а rtl а ri. №0-23. T.: - 1998- 2002 yil.
7. O’zbekiston Respublik а si Konstitutsiyasi. T.: «O’zbekiston», 2002 yil. 71
8. O’zbekiston Respublik а si «Bu х g а lteriya hisobi to’g’risid а » gi Qonuni. 1996 yil
30 а prel.
9. O’zbekiston Respublik а si Prezidentining “Qishloq х o’j а ligid а islohotl а rni
chuqurl а shtirishning eng muhim yo’n а lishl а ri to’g’risid а ”gi F а rmoni. – T. “ Ха lq
so’zi” g а zet а si. 2003 yil, 25 m а rt;
9

Yagona soliq to‘lovi. Ijtimoiy jamg‘armalarga majburiy to‘lovlar

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish