Yengil atletika musobaqalarida hakamlik qilish qoidalari va tasnifi - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	8.4MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

Yengil atletika musobaqalarida hakamlik qilish qoidalari va tasnifi

Купить

Mavzu:Yengil atletika musobaqalarida
hakamlik qilish qoidalari va tasnifi.

Mavzu:. Reja.
1. Yengil atletika sport turning
qisqacha tasifi.
2. Yengil atletika bo’limlari va
sektorlari.
3. Musobaqa qoidalari va hakamlar
vazifalariMavzu:Yengil atletika musobaqalarida
hakamlik qilish qoidalari va tasnifi.

Yengil at let ik a mashqlaridan y ugurish, sak rash v a
uloqt irish qadimgi Gret siy ada anchagina riv oj t opgandi.
Yengil at let ik a hay ot da eng k erak li k eng t arqalgan
mashqlari – Yurish, Yugurish, sak rash v a uloqt irish
mashqlarini birlasht irib, eng ommav iy sport t uri
hisoblanadi. Yengil at let ik a bo’y icha eng oxirgi sport
t asnifl anishida xot in- qizlarda st adionda, shosse v a
k esishgan joy da o’t k aziladigan 50 sport t uri v a y opiq
inshoot larda o’t k aziladigan 14 sport t uri, erk ak larda
mos rav ishda 56 v a 15 sport t uri mav jud. Hozirgi k unda
Olimpiy a o’y inlari dast uriga erk ak larda y engil
at let ik aning 24 t uri, ay ollarda – 23 t uri k irit ilgan.
1864 y ilda Ok sford v a Kembrech univ erisit et lari
o’rt asida birinchi bor y engil at let ik a musobaqasi bo’lib,
k ey inchalik har y ili o’t k aziladigan bo’ldi.


Musobaqa dast uriga Yugurishning olt i
t uri, sak rashning ik k i t uri k irit ilgan
edi. Key inchalik programma bosqon
uloqt irish v a y adro it g’it ish bilan
t o’ldirildi . 1865 y ilda London at let ik
k lubi t uzildi. 1880 y il Angliy ada
hav ask orlar y engil at let ik a
asot siat siy asi t uzilib, u Brit aniy a
imperiy asida y engil at let ik adan eng
oliy organ huquqini oladi. 1880 - y illar
oxirida Fransiy a burjuaziy asi at let ik
sport fransuz jamiy at larining
asot siat siy asini t uzadi.

1912 y ilda St ok golmda (Shv et siy a) bo’lib o’t gan V
Olimpiy a o’y inlari y engil at let ik a t araqqiy ot ida
muhim bosqich bo‟ ldi. O’shanda y engil
at let ik aning k o’p t urlaridan qat or y illardan beri
o’zgarmay k elay ot gan jahon v a Olimpiy a rek ordlari
y angilangan edi.
1912 y ilda y engil at let ik ani riv ojlant irishga v a
xalqaro musobaqalar o’t k azishga rahbarlik
qiladigan organ – X alqaro y engil at let ik a
hav ask orlari federasiy asi (IA AF) t ashk il qilingan.
Federasiy aning maqsadi – federasiy a a’zolari
o’rt asida hamk orlik o’rnat ish, ust av v a xalqaro
musobaqalar o’t k azish qoidasini ishlab chiqishdan
iborat edi.

O’zbek ist on y engil at let ik a federasiy asi
1992 y il X alqaro y engil at let ik a
federasiy asi I AA F ga a’zo bo’lib k irdi.
1993 y ilda esa Osiy o y engil at let ik a
ast osiat siy asiga qabul qilindi. O’zbek ist on
t erma jamoasi birinchi mart a 1994 y il
X irosim a shahrida (Yaponiy a) X I I Osiy o
o’y inlarida 11 sport chi bilan isht irok
et ib 3 t a olt in, 2 t a k umush v a 3 t a bronza
medallari sov rindori bo’ldilar.

X alqaro y engil
at let ik a federat siay si
bosh binosi UZB Yengil at let ik a
federat siy asi rasmiy
belgisi

Ye ngil at le t ik a jihozlari

1
Yuris
h
2
Yuguris
h 3
Sak rash 4
Uloqt iris
h 5.
Ko’p
k urashYengil atletika bo’limlaridagi turlarni
turkumlanishi

Yurish - sik lik t ur bo‟ lib, maxsus chidamlilik ni namoy on
qilishni t aqozo et adi, ham erk ak lar, ham ay ollar o’rt asida
musobaqalar o’t k aziladi.
Ay ollarda: st adionda – 3, 5, 10 k m; manejda – 3, 5 k m;
shosseda – 10, 20 k m masofalarda musobaqalar o’t k aziladi.
Erk ak larda: st adionda – 3, 5, 10, 20 k m; manejda – 3, 5
k m; shosseda – 15, 5 0 k m masofalarda musobaqalar
o‟ t k aziladi.
Olimpiy a (O) t urlari: erk ak larda – 20 v a 50 k m, ay ollarda –
20 k m. masofalarda musobaqalar o’t k aziladi Yurish

Yugurish quy idagi t oifalarga
ajrat iladi.

Qisqa, o’rt a, v a uzoq masofalarga
y ugurish,

To’siqlar osha y ugurish,

G’ov lar osha y ugurish,

Est afet ali y ugurish,

Marafon y ugurish.


Sprint y ok i qisqa masofal arga y ugurish deb at aladigan st adionda v a
manejda
o’t k aziladigan masofal ar : 30, 60, 100 m (O), 200 m (O), erk ak lar v a ay ollar
uchun bir xil.
Uzoqqa sprint st adionda v a manejda o’t k aziladi. Masofal ar: 300, 400 m
(O), 600 m,
erk ak lar v a ay ol lar uchun bir xil. Chidamlilik k a y ugurish: -o’rt a
masofalar: 800 m (O), 1000, 1500 m (O), 1 mil – erk ak lar v a ay oll arda
st adionda v a manejda o‟ t k aziladi; -uzoq masofalar: 3000, 5000 m (O),
10000 m (O) – st adionlarda (manejlarda – faqat 3000 m) o‟ t k aziladi,
erk ak lar v a ay ollar uchun bir xil;

-ut a uzoq masofalar – 15; 21.0975; 42,195 m (O); 100 k m – shosseda
o’t k aziladi (st art v a fi nish st adionda o‟ t k azilishi mumk in), erk ak lar v a
ay ollar uchun bir xil;
- ut a uzoq masofalar – bir k echa-y u k unduz dav om et adigan Yugurish
st adionda y ok i
shosseda o’t k aziladi, ham erk ak lar, ham ay oll ar qat nashadi.
SHuningdek , 1000 milga ( 1609 k m ) v a 1300 milga (uzluk siz
Yugurishning eng uzoq masofasiga) Yugurish bo’y icha musobaqalar
o’t k aziladi.


To’siqlar osha y ugurish – t uzilishiga k o’ra aralash t ur, u
maxsus chidamlilik , chaqqonlik , egiluv chanlik ning
namoy on qilini - shini t aqozo et adi. Erk ak lar v a ay ollarda
st adionda hamda manejda o’t k aziladi. A y ollarda
masofalar – 1500 m, 2000m, 3000m (O), erk ak larda
masofa – 2000, 3000 m (O).( st eplit iz-bu t usiqlar )

G’ov lar osha y ugurish – t uzilishiga k o’ra aralash t ur, u
t ezlik , chidamlilig, chaqqonlik , egiluv chanlik ni namoy on
qilinishini t aqozo qiladi.

Erk ak larda v a ay ollarda, st adionda v a manejda
o’t k aziladi. Masofalar: 60, 100 m (O), 400 m (O) ay ollarda;
110 m (O), 300 m v a 400 m (O) erk ak larda ( oxirgi ik k i
masofa faqat st adionda o’t k aziladi ). Bunday Yugurish
nat ijasida bir-biridan bir xil o’zoqlik da masofadagi
muay y an joy larga qo’y ilgan bir t ipda t o’sik lardan oshib 60
dan 400 met rgacha masofaga y uguriladi

G’ov lar osha y ugirish

Est af e dali y ugurish dan maqsad est afet a t ay oqchasini bir-
biriga o’zat ib uni imk on qadar t ez st art dan marragacha
y et k azib borishdir. Et a’lar
oralig’i bir x il qisqa v a o’rt acha masofada y ok i har x il
aralash
masofada bo’lishi mumk in.
Est af e t ali y ugurish – t uzilishiga k o’ra aralash t ur, u
t ezlik , t ezlik k a bo’lgan chidamlilik v a chaqqonlik ning
namoy on qilinishini t alab et adi. Olimpiy a t ur
hisoblanadigan 4x100 m v a 4x400m ga y ugurishlar
erk ak larda v a ay ollarda st adionda o’t k aziladi. Manejda
4x 200 m v a 4x 400 m ga est afet ali y ugurish bo’y icha
musobaqalar erk ak lar uchun ham, ay ollar uchun ham
o’t k aziladi. Shuningdek , st adionda 800, 1000, 1500 m v a
har xil masofalarda musobaqalar o’t k azilishi mumk in.
Shahar k o’chalari bo’y lab uzunligi, soni v a k ont ingent i
har xil bo’lgan erk ak lar v a ay ollar aralash est afet alar
o’t k aziladi

Kross y ugurish t abiy sharoit da,
ochiq hav oda shahar
hiy obonlari, aholi y ashash
joy laridagi k at t a y o’llarda
o’t k azilib, Yuguruv chilardan
maxsus v a umumiy
chidamlilik ni namoy on qilinishini
t alab et adi. Erk ak larda masofa –
1, 2, 3, 5, 8, 12 k m, 14k m ;
ay ollarda – 1, 2, 3, 4, 6 k m


Yengil at let ik a sak rashlari ik k it a
guruhga bo’linadi : v ert ik al v a
gorizont al t o’siqlar osha sak rashlar.
Birinchi guruhga quy idagilar k iradi
(VERTI KA L):
a) Yugurib k elib balandlik k a
sak rashlar;
b) Yugurib k elib langarcho’p bilan
sak rashlar.
I k k inchi guruhga quy idagilar
k iradi(GORI ZA NTA L) :
a) Yugurib k elib uzunlik k a sak rash;
b) Yugurib k elib uch hat lab
sak rashlar.

Sak rash ik k i t urga bo’linadi:

I mk on boricha balandroq sak rash maqsadida
ve rt ik al t o’siqlardan o’t ib balandlik k a sak rash va
langarcho’p bilan sak rash.

I mk on boricha uzoqqa sak rash maqsadida
gorizont al t o’siqlardan o’t ib uzunlik k a sak rash.

. Sak rashda e rishilgan nat ijalar me t r va
sant ime t rda aniqlandi. Sak rash t urgan joy dan va
y ugurib k e lib ijro e t iladi.

Yugurib k elib balandlik k a
sak rashlar

Yugurib k elib langarcho’p bilan sak rashlar

Uzunlik k a sak rashda
qum t uk iladigan qismi
6x4 m st andart ammo
hozir 8x6 mda ham
qurilmoqda. Chuqurligi
0.6m ni t ashk il et adi
Soprt chi sak rashni qum
t uk iladigan qismidan
ay ollar 2 m, erk ak lar 3 m
uzoqlik dagi eni 20 sm li oq
chiziqdan boshlay di.
Uzunlik k a sak rash uchun
sek t orlari t urli o’lchamda
bo’lishi mumk in.

Uch hadlab sakrash

Yengil at let ik ada uloqt irishlarini quy idagi
guruhlarga ajrat ish mumk in:
1) To’g’ridan Yugurib k elib aerodinamik
xususiy at larga ega v a ega bo’lmagan
snary adlarni uloqt irish;
2) snary adlarni ay lana ichidan uloqt irish;
3) snary adni ay lana ichidan it g’it ish.
Yengil at let ik a snary adlarini uloqt irishlarda
t exnik jihat dan har xil y ugurib k elish t urini
bajarishga ruxsat beriladi, lek in fi nal
k uchlanishi faqat qoidalarga asosan bajariladi.
Masalan, nay za, granat a, t o’pni faqat bosh
orqasidan, elk a ust idan uloqt irish k erak ; disk ni
v a bosqonni faqat y on t omondan uloqt irish
zarur; y adroni sapchib t urib, burilib irg’it ish,
y ok i ay lanma xarak at lar bajarib irg’it ish
mumk in.

Nayza (O) (granata, to’p) uloqtirish – asiklik tur hisoblanib, u
sportchidan tezlik, kuch, tezkor- kuch, egiluvchanlik, chaqqonlik
sifatlarini namoyon qilishni talab qiladi.


Disk v a bosqon uloqt irish (O) – asik lik t urlar,
ular sport chidan k uch, t ezlik - k uch sifat larini,
egiluv chanlik ni, chaqqonlik ni namoy on qilishni
t aqozo et adi. Uloqt irishlar ay lana ichidan,
erk ak lar v a ay ollar t omonidan, faqat st adionda
bajariladi. Disk aerodinamik xususiy at larga
ega.

Yadro irg’it ish (O) – asik lik t ur, u
sport chidan k uch, t ezk or- k uch,
chaqqonlik sifat larini namoy on
qilishni t aqozo et adi. I t qit ish
ay lana ichidan, erk ak lar v a ay ollar
t omonidan, st adionda v a manejda
bajariladi.

Ko’pk urashlar. Ko’pk urashning k lassik t urlari: erk ak larda –
o’nk urash (O), ay ollarda –y et t ik urash (O). O’nk urash t ark ibiga
quy idagilar k iradi: 100 m , uzunlik , y adro, balandlik , 400 m,
110 m g’/o, disk , langarcho’p, nay za, 1500 m. A y ollarda
et t ik urash t ark ibiga quy idagilar k iradi: 100 m g’/o, y adro,
balandlik , 200 m , uzunlik , nay za, 800 m.
Ko’pk urashning nook lassik t urlariga quy idagilar k iradi: o’smir
o’g’il bolalar uchun sak k izk urash ( 100 m , uzunlik , balandlik ,
400 m, 110 m g’/o, langarcho’p, disk , 1500 m ); qizlar uchun
beshk urash ( 100 m g’/o, y adro, balandlik , uzunlik , 800 m ).
Sport t asnifi da quy idagilar belgilangan: ay ollarda –
beshk urash, t o’rt k urash v a uchk urash; erk ak larda –
t o’qqizk urash, et t ik urash, olt ik urash, besh - k urash,
t o’rt k urash v a uchk urash. To’rt k urash, av v allari u “ pionerlar ”
k urashi deb at alar edi, 11- 13 y oshdagi mak t ab o’quv chilari
uchun o’t k aziladi. Ko’pk urash t ark ibiga k iruv chi t urlar sport
t asnifi da belgilab berilgan, t urlarni o’zgart irishga y o’l
qo’y ilmay di.

Hakamlarnig
vazefalari


Kalendar reja qo`yidagi forma buyicha tuziladi.

Tadbirlar nomi

O`tqazish muddati

o`tqazish joyi

Ishtirokchi tashkelot.

Musobaqa haqidagi nizom ishtirokchilarga oldindan yuboriladi. Musobaqa

haqidagi nizomni kalindar reja bilan birgalikda yuboriladi. Nizom musobaqa

nomidan va qo`ydagi bo`limlardan iborat:

1. Maqsad va vazifalar,

2. o`tqazish vaqti va joyi,

3. musobaqa kursatmasi: ishtiroktashkilotlar va musobaqa ishtirokchilari,

4. dastur,

5 shaxsiy va komanda birinchiligida tartib va sharoitlarni aniqlash,

6. g`oliblarni taqdirlash

7. Hatlar (zayavkalar) berish sharti va muddati, arizalar.

Musobaqani o`tkazishda quyidagi hakamlar tayinlanadi.
1. Hakamlar tarkibini komplektlash bo`yicha va uchyot ishlarini olib
borish hakamlari.
2. Axborot berish hakami
3. Qatnashchilarni musobaqaga tayyorlash bo`yicha hakam.
4. Hakamlar axborot va aloqa yetkazuvchi hakamlar
5. Tibbiy ma’lumot
6. Komendant xizmati
7. Musobqa dispechiri
8. Doping nazorati bo`yicha hakam
9. Musobaqa inspektori
10. Appelyatsiya joriysi
11. Joy tayyorlash jixozlar, oborudovaniyelarni tayyorlash bo`yicha
hakam

Yugurish bo` y icha hak amlar brigadasi t ashk il qilinadi,
st art er, fi nishda hak amlik qilish, sudy a xranomet rist ,
masofa bo` y lab hak amlik qilish, fot ofi nish v a bosh
hak am.
Bosh hak am v azifasi
- Hak amlar brigadasini boshqaradi, musobaqani
o` t k azadi v a y ak unlay di.
- Musobaqa rejasini t o` zadi v a t ashk il qiladi.
- Musobaqani Nizomi bo` y icha borishini nazorat qiladi.
- Musobaqani t o` xt at ishi mumk in.
- Qo` pol xat o qilgan qat nashchilarni musobaqadan
chet lat ishi mumk in.
- X ak alarni o` z v azifalarni bajara olmasalar chet lat ishi
mumk in.
- Tibbiy xodimlar nazorat da bo` lmasa musobaqa
o` t k azishga ruxsat
berilmay di.
- Bosh hak am k ost y umi boshqalarinik idan farq qilish
k erak .

Bosh k ot ibning v azifalari
- Bosh k ot ib musobaqa hak ami boshchiligi bilan ish olib boradi
- Musobaqa o` t k azilishi uchun k erak bo` lgan barcha asosiy
xujjat larga jav ob beradi.
- Kot iblar ishini t ashk il qiladi v a nazorat qiladi.
- Boshqa t urlar bilan aloqada bo` ladi
- Bosh hak am bilan musobaqa y ak uni xaqida hisobot beradi.
St art erlar v a ularning y ordamchilari
Asosiy st art er v azifasi quy idagilardan iborat
- U hak amlarga k o` rinib t urishi k erak v a qat nashchilar st art da
t o` g` ri t urishini
t a’minlash k erak . St art da aniq buy ruq berishi lozim.A gar biror
qat nashchi buy ruqdan oldin hark at boshlasa buy ruq bek or
qilinadi.
- Yordamchi st art er k erak li jixoz v a joy ni t ek shiradi
- Qat nashuv chilarni st art ga t ay y orlay di.
- N omerlarni bay onnomaga qay di qiladi.
- J oy v a y o` l t anlash uchun jereby ev k a o` t k aziladi
- Finishga st art dan oldin xabar beradi

Finishdagi hak am.
Finishda hak amlarning o` zlari y ok i maxsus
aparat y ordamida
qat nashuv chilarnifi nishga k et ma k et
k elishlarini aniqlay di. Qisqa v a o` rt a
masofalarga y ugurishda fi nishdan oldin 5
m belgilarda qat nashuv chilar nat ijalarini
aniqlay di v abay onnomaga qay d qiladi.
Bay onnomaga hak amla imzo chek k andan
k ey in boshhak amga beriladi. Finishda bosh
hak am k elishmov chilik larni hal qiladi.

X ronemet rist hak am:
X ronmet rist hak am qat nashchilarni masofa
bo` y lab o` t ish v aqt ini aniqlay di.
Har bir xronmet rist hak am 1 t a y ok i 2 t a
qat nashuv chi v aqt ini aniqlay di. U 5 m li
k aledorda fi nishga y aqin joy ni egallay di.
St art er bay rog’ining harak at i boshlanishi
bilan darhol o` lchay di v a qat nashuv chi
gav dasi chizig` iga t egishli masofa ichidagi
masofani aniqlay di. X ronmet rist hak am
sek undamet r k o` rsat k ichini qay d qilib boradi.
X ronomet rist hak amlarni k at t a xronomet rist
hak am boshqaradi.

Shuningdek y a’ni musobaqani o` t k azishda quy idagi
hak amlar t ay inlanadi.
1. Hak amlar t ark ibini k omplek t lash bo` y icha hak am.
2. Axborot berish hak ami
3. Qat nashchilarni musobaqaga t ay y orlash bo` y icha
hak am.
4. Hak amlar axborot v a aloqa y et k azuv chi hak amlar
5. Tibbiy ma’lumot
6. Komendant xizmat i
7. Musobqa dispechiri
8. Doping nazorat i bo` y icha hak am
9. Musobaqa inspek t ori
10. Appely at siy a joriy si
11. J oy t ay y orlash jixozlar, oborudov aniy elarni
t ay y orlash bo` y icha hak am

E
t i b
o
r i g
i z

u
c
h
u
n

r a
x
m
a
t ! ! !

Yengil atletika musobaqalarida hakamlik qilish qoidalari va tasnifi

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish