Yer yuzasi relyefining asosiy shakllari - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	22.8MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

Yer yuzasi relyefining asosiy shakllari

Купить

Mavzu: Yer yuzasi relyefining
asosiy shakllari 5 - sin

Vulqon kesmasida nimalar ko‘rsatilgan?
1. ___________________
2. ___________________
3. ___________________
4. ___________________
5. ___________________
6. ___________________

Vulqon kesmasida nimalar ko‘rsatilgan?
1. Magma
2. Vulqon kanali
3. Krater
4. Lava
5. Yon krater
6. Vulqon kuli

Buni bilasizmi?

Zilzila kuchi
Nima sodir bo‘ladi?
1 va 2 ball
?
? Uy devorlarida yoriqlar paydo bo‘ladi.
9 ball
?
? Yer yuzasi relyefi o‘zgaradi. Yerda tik turgan
narsa qolmaydi. 11-12 ballni o‘ta halokatli zilzila
deyiladi.

To‘g‘ri javob:

Zilzila kuchi
Nima sodir bo‘ladi?
1 va 2 ball Zilzilani odamlar sezmaydi.
6 va 7 ball Uy devorlarida yoriqlar paydo bo‘ladi.
9 ball Devorlar qulaydi, tomlar bosib qoladi.
11 va 12 ball Yer yuzasi relyefi o‘zgaradi. Yerda tik turgan
narsa qolmaydi. 11-12 ballni o‘ta halokatli zilzila
deyiladi.

Yer yuzasidagi notekisliklar
Globus yoki dunyoning tabiiy xaritasiga bir nazar tashlasangiz,
Yer yuzasining juda notekis ekanligini ko‘rasiz. Ba’zi joylar keng
tekisliklardan, boshqa joylar esa tog‘li o‘lkalardan iborat.

Yerning ichki kuchlari
Okeanlar tagi ham quruqliklarga o‘xshagan, juda notekis. Yer
yuzasining bunday notekisligiga Yerning ichki kuchlari asosiy
sabab bo‘lgan.

Yerning ichki kuchlari
Bu kuchlar ta’sirida Yer yuzasining ayrim joylari ko‘tariladi,
boshqa joylari cho‘kadi, Yer po‘sti yorilib, lavalar oqib chiqadi,
vulqon tog‘larini hosil qiladi. Yer qimirlashlar ham Yer yuzasi
relyefini o‘zgartiradi.

Yer yuzasi relyefini tashqi kuchlar ham o‘zgartiradi
Tashqi kuchlar
Suv
Shamol Muzliklar Quyosh nuri
Organizmlar

Yerning tashqi kuchlari
Suv tog‘ jinslarini yemiradi, oqizib ketadi va past, chuqur
joylarni to‘ldiradi, vodiylar, daralarni hosil qiladi. Chuqur
joylarning o‘rnida tekis yerlar bunyod bo‘ladi.

Shamol mayda jinslarni uchirsa ham uzoq vaqtda juda ko‘p
miqdordagi qumlarni uyub tashlaydi. Qattiq toshlar kunduzi
Quyosh nuridan qiziydi, kechasi soviydi. Natijada yorilib, asta-
sekin maydalanib ketadi. Yerning tashqi kuchlari

Tashqi kuchlar tog‘larni yemirib, chuqurliklarni to‘ldiradi,
ya’ni, Yer yuzasidagi baland-pastliklarni tekislaydi. Ichki kuchlar
bilan tashqi kuchlar bir-birlariga butunlay teskari ish bajaradi. Yerning tashqi kuchlari
Tashqi kuchlarIchki kuchlar
Baland-pastliklar
hosil qiladi Baland-pastliklarni
tekislaydi

Yer relyefining eng yirik shakllari
Materiklar Okeanlar

Materiklar
Materiklar – Yer po‘stining ko‘tarilib qolgan eng yirik bo‘laklari.
Materiklarning katta qismi okean suvlaridan ancha baland ko‘tarilib
turadi.

Materiklar
Afrika Yevrosiyo
Janubiy
Amerika
Avstraliya
AntarktidaShimoliy
Amerika

Orollar
Okean va dengizlarda suvdan ko‘tarilib turgan va hamma
tomondan suv o‘ragan kichikroq quruqliklar orollar
deyiladi.

Grenlandiya oroli

Yangi Gvineya oroli

Kalimantan oroli

Madagaskar oroli

Yarimorollar
Agar quruqlik uch tomondan suv bilan o‘ralib, faqat bir
tomonidan katta quruqlik bilan tutashgan bo‘lsa, ular
yarimorollar deb ataladi. Arabiston, Hindiston, Hindixitoy eng
katta yarimorollar hisoblanadi.

Dunyo okeani
Dunyo okeani – materiklarni o‘rab turgan va bir-biri bilan
tutashib ketgan suvli hudud.

Dunyo okeaniDunyo okeani
Tinch
okeanA
t
la
n
t
ik
a
o
k
e
a
n
i Hind
okeaniShimoliy Muz okeani

Dunyo okeani maydoni
29%
149 mln km 2
71%
361 mln km 2
OkeanQuruqlik Shimoliy yarimshar
Janubiy yarimshar Dunyo okeani Yer yuzining 71 foiz (%) ini, quruqlik esa 29 % ini
egallagan.

Tog‘ va tekisliklar
Tog‘ va tekisliklar quruqlik relyefining asosiy shakllari
hisoblanadi. Tog‘lar Yerning ichki kuchlari ta’sirida hosil bo‘ladi.
Tekisliklar tog‘larning yemirilishi va yemirilgan jinslarning
chuqurliklarni to‘ldirishidan vujudga keladi.

Tekisliklar
Tekisliklar yuzasi tekis yoki biroz past-baland
yerlardir. Dunyodagi eng katta tekisliklar:
Amazonka tekisligi G‘arbiy Sibir tekisligi

Eng katta tekisliklar
Sharqiy Yevropa tekisligi Turon tekisligi

Tog‘lar
Yer yuzining dengiz sathidan baland ko‘tarilgan va yer
yuzasi notekis bo‘lgan joylariga tog‘lar deyiladi. Tog‘larning
eng baland qismlari tog‘ cho‘qqisi deb ataladi.

Jomolungma cho‘qqisi
Dunyodagi eng baland nuqta Himolay tog‘laridagi Jomolungma
cho‘qqisi bo‘lib, balandligi 8848 m. Bu cho‘qqini O‘zbekistondan
birinchi bo‘lib, 1998-yilning 22-mayida Rustam Rajabov zabt
etgan.

Hazrati Sulton cho‘qqisi
O‘zbekistonning eng baland nuqtasi esa Hisor tizmasidagi
Hazrati Sulton cho‘qqisi (4643 m) hisoblanadi.

Yer relyefi
Yer yuzidagi tog‘ va tekisliklarning balandligi har xil bo‘ladi.
Agar tekisliklarning dengiz sathidan balandligi 200 m dan
oshmasa, ular pasttekislik deyiladi. Tekisliklar balandligi 200 m
dan 500 m gacha bo‘lsa, ular qirlar deb ataladi.
200 metrgacha 200 metrdan 500 metrgacha
pasttekislik qirlar

Yer relyefi
Ba’zi bir tekisliklarning dengiz sathidan balandligi 500 m dan
ham ortiq bo‘ladi. Bunday baland tekisliklar yassitog‘lik deb
yuritiladi. Bunga O‘rta Sibir, Braziliya yassitog‘liklari misol
bo‘ladi.
500 metrdan baland yassitog‘lik

Yer relyefi
Tog‘lar ham balandligiga qarab, past, o‘rtacha, o‘rtacha
baland va baland tog‘larga bo‘linadi.
500 metrdan 1000 metrgacha
1000 metrdan 2000 metrgacha
2000 metrdan3000 metrgacha
3000 metrdan baland past tog‘lar
o‘rtacha tog‘lar
baland tog‘lar o‘rtacha baland
tog‘lar

Yer relyefi
O‘zbekistondagi Bo‘kantov, Tomditov past tog‘lar, Nurota
tog‘lari o‘rtacha baland tog‘lardir.

Tog‘ tizmalari
Ba’zan tog‘lar bir-biriga tutashib, uzoq masofalarga cho‘zilib
ketgan bo‘ladi. Bunday relyef shakllari tog‘ tizmalari deb
ataladi.

Tog‘ tizmalari
Ularga And, Kordilyera, O‘rta Osiyodagi Tyanshan, Hisor
tizmalari misol bo‘ladi. Juda katta maydonlarni egallagan tog‘
tizmalari, yakka-yakka tog‘lar va vodiylar birgalikda tog‘li
o‘lkalar deyiladi.

Mustaqil bajarish uchun topshiriqlar:
1. Darslikning 5 5- 58- sahifalaridagi
“ Yer yuzasi relyefining asosiy
shakllari” mavzusini o‘qish va
savollarga javob yozish.
2. Yozuvsiz xaritaga tog‘ va tekisliklar
nomlarini yozish.

Materiklar va okeanlar nomini yozing

Yer yuzasi relyefining asosiy shakllari

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish