Yevropa hududi sivilizatsiyalarining paydo bo‘lishi - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	832.6KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

Yevropa hududi sivilizatsiyalarining paydo bo‘lishi

Купить

Reja:
1. Yevropada ilk sivilizatsiyasining
shakillangan hududi.
2. Yevropada ilm-fan va madaniyatning
rivojlanishi.
3. Sivilizatsiyasining taraqqiy qilishi.Mavzu: Yevropa hududi sivilizatsiyalarining paydo
bo‘lishi


Sivilizatsiya so’zi insoniyat tarixidagi sifat chegarasini belgilash bilan
bog’liq. Ushbu tushunchaning yuzaga kelishi Ma’rifatparvarlik
davridagi Yevropa fani va adabiyotining yutug’idir. Ammo sivilizatsiya
haqidagi ilk tushunchalar ancha ilgariyuzaga kelgan. Qadimgi
davrlardayoq insonlar o’zlarining dunyolarini o’zgalar dunyosi bilan
solishtira boshlashgan. Antik davrda sivilizatsiya so’zi bilan
belgilanmasa-da, o’z taraqqiyot darajalariga varvarlikni qarama-
qarshi qo’yganlar. Sivilizatsiya so’zi lotincha sivilis - fuqarolikka,
davlatga, shaharga taalluqli ma’nolarini anglatuvchi o’zakdan kelib
chiqqan. U "silvaticus", ya’ni lotinchadan tarjima qilganda qo’pol,
yovvoyi so’ziga qarshi ma’noda qo’llanilgan. Sivilizatsiyatushunchasi
“madaniyat” tushunchasi bilan uzviy bog’liq ravishda paydo bo’lgan.
Dastlab madaniyat va sivilizatsiya tushunchalari sinonim sifatida
qo’llanilgan, ammo bora-bora bu ikki atama o’rtasida farq paydo
bo’ldi.


Madaniyatning paydo
bo’lishi insoniyatning
yovvoyilikdan keyingi davri
bilan bog’liq bo’lsa,
sivilizatsiya - tarixiy
jarayon, ijtimoiy hodisadir.
Sivilizatsiyaning
rivojlanishi jamiyatni
yuksaltirishga olib keladi,
natijada bu jamiyat
fuqarolar erkinligini
ta’minlash.


Ko’pchilik faylasuflar “sivilizatsiya” deganda
jamiyatning moddiy-texnika yutuqlarini,
“madaniyat” deganda esa faqat uning ma’naviy
qadriyatlarini tushunishgan. XX asr boshlariga
kelib, nemis faylasufi O.Shpengler “Yevropa
quyoshining so’nishi” asarida madaniyat va
sivilizatsiya tushunchalarini bir-biriga qarama-
qarshi qo’ydi. Uning fikricha, sivilizatsiya
madaniyatning eng yuqori bosqichi bo’lib, undan
keyin esa madaniyat asta-sekin inqirozga yuz
o’giradi. Nemis faylasufi sivilizatsiya deganda
texnik- mexanik jarayonlar majmuini nazarda
tutgan

"S." tushunchasi 18-asrda
"madaniyat" tushunchasi bilan
uzviy bogʻliq ravishda paydo
boʻlgan. Fransuz fay-lasuf
maʼrifatparvarlari akd va
adolatga asoslangan jamiyatni
S.lashgan jamiyat deb bilganlar.
Koʻpchilik faylasuflar "S."
deganda jamiyatning moddiy-
texnika yutuqlarini, "madaniyat"
deganda esa fakat uning
maʼnaviy qad-riyatlarini
tushunishgan. Ulardan ayrimlari
bu tushunchalarni bir-biriga
qarama-qarshi qoʻyganlar.
Chunonchi, O. Shpengler
fikricha, "S." har qanday
madaniyat taraqqiyotining
muayyan tugal boskichini
bildiradi.

Umuman olganda sivilizatsiya
rivojlangan mamlakatlardagi
iqtisodiy va ijtimoiy - huquqiy
munosabatlarning oqilona
tashkil etilgan tuzumi sifatida
talqin etiladi. Jamiyat
taraqqiyotini sivilizatsiya
nuqtai-nazaridan oʻrganishda
sivilizatsiyalarning almashuvi
nazariyasi muhim oʻrin tutadi.
Bu nazariya tarafdorlari
quyidagi 7 ta bosqichdan iborat
sivilizatsiyani ajratib
koʻrsatadilar: 1. davomiylik muddati 30-35 asrni
oʻz ichiga olgan neolit davri ;
2. davomiylik muddati 20-23 asrni
oʻz ichiga olgan sharqiy
quldorlik davri ( bronza asri );
3. davomiylik muddati 12-13 asrni
oʻz ichiga olgan antik davr (
temir asri );
4. davomiylik muddati 7 asrni oʻz
ichiga olgan erta feodal davri ;
5. davomiylik muddati 4,5 asrni
oʻz ichiga olgan
industrlashishdan oldingi davr;
6. davomiylik muddati 2,5 asrni
oʻz ichiga olgan industrial davri ;
7. davomiylik muddati 1,3 asrni
oʻz ichiga olgan yuqori
industrlashish davri .

jamiyatning rivojlanganlik darajasini
koʻrsatuvchi tushuncha, madaniyat ,
fan , texnika , din va hokazoni oʻz
ichiga oladi. Tamaddun inson
jamiyatining ongli ekanligiga urgʻu
berib, uni boshqa har qanday ongsiz
jamiyatdan farqlaydi.

Evropa an'analarining besh asrlik
hukmronligiga qaramay, qit'aning
tub aholisining katta qismi
Evropanikidan tubdan farq
qiladigan mentalitet, psixologiya,
diniy e'tiqodlar va xatti-harakatlar
stereotiplarini saqlab qoldi

1. Чанышев А.Н. Начало философии. М., 1982. 138-б.
2. Древнекитайская философия. В 2-хт. М., 1972. Т.1.167-б Adabiyotlar ro‘yxati

Yevropa hududi sivilizatsiyalarining paydo bo‘lishi

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish