Yevropa va dunyo okean hududi sivilizatsiyasining paydo bo‘lishi - Педагогика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	24.8KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	Педагогика

Yevropa va dunyo okean hududi sivilizatsiyasining paydo bo‘lishi

Купить

MAVZU:YEVROPA VA DUNYO OKEAN HUDUDI SIVILIZATSIYASINING
PAYDO BO’LISHI
REJA:
1 SHUMER SIVILIZATSIYASI
2 GILABALLASHUV
3 GLABALMADANIYATI

Sivilizatsiya nima? Sivilizatsiyaning xususiyatlari, xususiyatlari, rivojlanishi.
Rossiya sivilizatsiyasi tarixi, G'arbiy, Sharqiy, zamonaviy. Jahon tsivilizatsiyalari.
Hali sirlari hal qilinmagan qadimiy tsivilizatsiyalar Biz dunyo tsivilizatsiyasida
qanday yashayapmiz Faylasuf va sotsiolog Adam Fergyusonning fikriga ko'ra
tsivilizatsiyani ijtimoiy sinflar, yozuvlar, shaharlar mavjudligi, hunarmandchilik va
qishloq xo'jaligining rivojlanishi, eng muhimi, fikrlashni ratsionalizatsiya qilish
bilan tavsiflanadigan ijtimoiy rivojlanish bosqichi deb atash mumkin.
Ushbu ta'rifga asoslanib, biz sayyoramizning eng qadimiy tsivilizatsiyalari
tarixchilarga nima ma'lum bo'lganligini aniqlashga harakat qilamiz, shuningdek
ular qanday shakllanganligi, nimaga erishganligi va Qadimgi dunyo tarixining bir
qismiga aylanganligini bilib olishga harakat qilamiz. Shuningdek, saytda tarixdagi
eng sirli tsivilizatsiyalar haqidagi maqola mavjud.
Eng qadimiy tsivilizatsiya:
Shumerlar
Boshlanish davri Miloddan avvalgi IV va III ming yillar orasida
Tarixchilar uchun mavjud bo'lgan ma'lumotlar shumerlar tsivilizatsiyasi
qolganlaridan oldin bo'lganligini ko'rsatadi. Shumerlar miloddan avvalgi 4-ming
yillikning oxirida Dajla va Evfrat daryolari oralig'idagi, Mesopotamiya deb ham
ataladigan erlarga kelib, proto-shumer qabilalarini uylaridan haydab chiqarishdi.
Shumerlar tsivilizatsiyasi aniq qishloq xo'jaligi xususiyatiga ega bo'lib, uni keng
sug'orish tizimi qo'llab-quvvatladi, Mesopotamiyaning birinchi shahar-davlatlari
hayoti (Kish, Uruk, Sippar va boshqalar) bog'liq edi. Sug'orish kanallari suvni
ekilgan dalalarga o'z vaqtida etkazib berishni osonlashtirdi, drenaj kanallari,
to'g'onlar va to'g'onlar Evfratni tez toshqini paytida ekinlarni suv bosmasligi uchun
yordam berdi.
Shumerlar ilmga ma'lum bo'lgan yozuvning dastlabki shakli mixxat
yozuvchilarining asoschilari hisoblanadi. Shumer yozuvining eng qadimiy
yodgorligi Kish shahridan taxminan miloddan avvalgi 3500 yillarga oid lavha.

Unda tasvirlangan ramzlar tizimi piktografik proto-yozuvdan mixxat yozuviga
o'tish davri.
Yozuvning rivojlanishi bilan tsivilizatsiya asoslari shakllana boshladi: shahar
inqilobi yuz berdi, shumerlar Mesopotamiyaning uzoq mamlakatlarida
mustamlakalar yaratish uchun ko'chmanchilarni jo'natishdi, me'morchilik
yaxshilanmoqda, qo'shni fermer xo'jaliklari bilan monumental ibodatxonalar barpo
etilmoqda, ijtimoiy tengsizlikni yanada kuchaytirdi. Arxeologik tadqiqotlar
natijalariga ko'ra, shumerlar misni qazib olish va eritish haqida bilimga ega edilar,
shuningdek g'ildirak bilan juda yaxshi tanish edilar.
Shumerlarning har bir shahri mustaqil davlat - "nom" - etakchisi va homiysi xudosi
bo'lgan. Bunday shaharda qadimgi yunon shahar-davlatlarining prototipi 50-60
ming kishigacha yashashi mumkin edi. Biroq, biron bir markaz hali ham mavjud
edi - u Nippur edi, u erda dunyodagi eng qadimiy dinlardan biri bo'lgan Shumer
panteonining asosiy xudosi Enlilning muqaddas joyi joylashgan edi.
Shumerlarning ijtimoiy tuzilishiga kelsak, har bir noma aholisi to'rtta qatlamdan
biriga mansub bo'lishi mumkin edi: dvoryanlar (ma'bad ruhoniylari, oqsoqollar),
hunarmandlar, savdogarlar, dehqonlar, kommunalar va jangchilar. O'zlarini
kreditorning to'liq tasarrufiga topshirgan qullar - qarzdorlar va ierarxiyaning eng
quyi qismida bo'lgan harbiy asirlar ham bor edi.
Bugungi kunga kelib, Shumerlarning sirli tsivilizatsiyasi tarixi juda ko'p gumonlar
bilan to'lib toshgan, ammo ma'lumki, bu odamlar dunyoning geliosentrik tizimi
haqida ma'lumotga ega bo'lgan, burj doirasi haqida bilgan va oltmish sanoq tizimi
(uning aks-sadolari bizga soat tugmachasida va yilning fasl va oylarga bo'linishida
etib kelgan) va tarixiy xronikani saqlagan.Birinchi tsivilizatsiyalar sirlari -
shumerlarMiloddan avvalgi XXIV asrda. Shumerlar tsivilizatsiyasi Bobil shohligi
tomonidan zabt etildi va o'zlashtirildi.Qadimgi tsivilizatsiyalar: sirlar va
gipotezalarAflotunning "dialoglari" da tilga olingan Atlantida haqida biz faqat
uning 9 ming yil oldin mavjud bo'lganligini, Gibraltar bo'g'ozi yaqinidagi orollarda

joylashganligini va kuchli zilzila tufayli okean tubiga cho'kib ketganligini bilamiz.
Zamonaviy olimlarning aksariyati, Atlantida qadimgi yunon faylasufi ixtirosidan
boshqa narsa emas, degan fikrga qo'shilishadi, ammo ko'plab tadqiqotchilar
hanuzgacha uning mavjudligini tasdiqlash umididan umid uzmaydilar.Tibet,
Hindiston va Polineziya aholisi epikalarida Lemuriya deb nomlangan qadimiy
tsivilizatsiyaga havolalarni topishingiz mumkin. Afsonalarga ko'ra, taxminan 80
ming yil oldin Hind okeanining suvlari ilon boshli protomenlar yashaydigan
materikni yuvib tashlagan.XIX asrning o'rtalarida olimlar Madagaskar oroli
cho'kib ketgan qit'aning bir qismi bo'lishi mumkin deb taxmin qilishdi.
Keyinchalik olib borilgan tadqiqotlar shuni ko'rsatdiki, taxminan 60 million yil
oldin Madagaskar
Hindiston yarim orolining bir qismi bo'lgan - ehtimol bu erda sir yo'q va taniqli
Lemuriya hindistonning ilgari Osiyo qit'asidan ajralib chiqqan qismidir.
Yana bir sirli shimoliy qit'a, uning aholisi eng qadimgi slavyan tsivilizatsiyasini
yaratgan. Giperborea belgisi ko'pincha qadimgi yunon mifologiyasida uchraydi,
ammo tadqiqotchilarning aksariyati bu joyning psevdo-tarixiy tabiatiga moyil.
Umumiykontseptsiya « globaltsivilizatsiyalar».
Bu davlatlarni tashkil etuvchi shtatlar, aholi o'rtasida allaqachon ma'lum bir
bog'liqlik borligini sezmaslik qiyin. Masalan, ingliz tili allaqachon universal
muloqot tiliga aylangan. Aytishimiz mumkinki, agar siz dunyoning istalgan
nuqtasida ingliz tilida gaplashsangiz, ehtimol sizni tushunishadi. Yana bir misol -
global Internet, u butun dunyoni birlashtiradi, bu universal aloqa vositasidir.
Globallashuv - bu global tsivilizatsiya shakllanishining xabarchisi.
Rivojlanayotgan global tsivilizatsiyaning tashqi (moddiy) qobig'i jahon
iqtisodiyoti, uning ichki (ma'naviy) yadrosi esa umuminsoniy qadriyatlar tizimidir.
Ba'zi ilmiy manbalarda "global tsivilizatsiya" quyidagicha tushuniladi: "global
tsivilizatsiya - bu jahon hamjamiyatining yaxlitligi oshishi, yagona sayyora

tsivilizatsiyasining shakllanishi bilan ajralib turadigan tsivilizatsiya
rivojlanishining zamonaviy bosqichi".
Shunday qilib, zamonaviy insoniyat ijtimoiylashuvning yangi bosqichiga
kirmoqda, bu ijtimoiy-iqtisodiy, siyosiy, madaniy va boshqa aloqalar va
munosabatlarning yagona tizimiga birlashishdir.
Jahon miqyosidagi o'zaro aloqalarning tobora kuchayib borishi shaxsiy, ijtimoiy
ehtiyojlarni qondirish uchun eng maqbul va eng samarali deb hisoblanadigan
ijtimoiy, iqtisodiy va madaniy hayot shakllari, bilim va qadriyatlarning
sayyoramizga tarqalishiga yordam beradi. Boshqacha qilib aytganda, dunyoning
turli mamlakatlari va mintaqalarining ijtimoiy-madaniy hayotining tobora ko'payib
borayotgan birlashuvi mavjud. Ushbu birlashuvning asosi ijtimoiy mehnat
taqsimoti, siyosiy institutlar, axborot, aloqa, transport va boshqa sayyoralar
tizimini yaratishdir. Ijtimoiy-madaniy o'zaro aloqalarning aniq vositasi
tsivilizatsiyalararo muloqotdir.Madaniyatshunoslikda tsivilizatsiyalararo
muloqotning eng umumiy tamoyillari qayd etilgan:
1) ilg'or tajribani o'zlashtirish, qoida tariqasida, har bir jamoaning
tsivilizatsiyalararo xususiyatlarini, odamlarning madaniyati va mentalitetini saqlab
qolishda sodir bo'ladi;
2) har bir jamoa boshqa tsivilizatsiyalar tajribasidan faqat madaniy imkoniyatlari
doirasida o'zlashtira oladigan shakllarini oladi;
3) boshqa tuproqqa ko'chirilgan boshqa tsivilizatsiya elementlari yangi ko'rinish,
yangi sifatga ega
4) dialog natijasida zamonaviy global tsivilizatsiya nafaqat yaxlit tizim shaklini,
balki ichki xilma-xillik, plyuralistik xarakterga ega bo'ladi. Ushbu tsivilizatsiyada
ijtimoiy, iqtisodiy va siyosiy shakllarning tobora bir xilligi madaniy xilma-xillik
bilan birlashtirilgan.

G'arbiyva Sharqiy tsivilizatsiyalar, vashunday qilibxuddi
shuularningrolyildashakllanish « globaltsivilizatsiyalar».
BMT tomonidan qabul qilingan Yer Xartiyasida butun insoniyatni yagona
"ijtimoiy-madaniy oila" sifatida birlashtirishni nazarda tutadigan barqaror
rivojlanish kabi kontseptsiya nazarda tutilgan. Ushbu "oila" dunyoni ajralmas tizim
deb biladi, bu erda uning barcha tarkibiy qismlari: ekologiya, xavfsizlik, ishlab
chiqarish, iste'mol va boshqa ko'p narsalar keng tarqalgan. Va ushbu tizimning u
yoki bu qismi hisobidan qabul qilingan barcha qarorlar muvofiqlashtirilishi va
butun insoniyat uchun ijobiy bo'lishi kerak.
Birlashgan insoniyatning ma'naviy dasturi sifatida qaraladigan barqaror rivojlanish
kontseptsiyasi hozirgi tabiatni yutib ("zabt etish") texnokratik strategiyasidan sifat
jihatidan farq qiluvchi yangi ijtimoiy-madaniy yo'nalishni belgilab beradi. Ushbu
yo'nalish Sharq va G'arb madaniyati o'rtasidagi dialog bilan belgilanadi. Bugun biz
Sharq deb ataydigan narsa - bu qattiq erlarning yagona massasi: Rossiya, Xitoy,
Hindiston - ulkan ingliz geografi Ser Xelford Makinder aytgan "O'rta Yer" er
uchastkasi. Bugun biz G'arb deb ataydigan narsa - bu Atlantika va Tinch okeanlari
joylashgan yarim shar, dunyo okeanlaridan biri.
Dengiz va kontinental olamlarning qarama-qarshiligi doimiy ravishda sayyora
tarangligini vujudga keltiradigan va butun tarix jarayonini rag'batlantiradigan
tsivilizatsion dualizmni tushuntirish asosida yotadigan global haqiqatdir. Shuni
ta'kidlash kerakki, yuqorida aytib o'tilgan sivilizatsion modellarning hech biri (na
G'arb, na Sharq) o'z-o'zidan global tsivilizatsiya ruhining asosiy yadrosiga aylana
olmaydi. Ularning har biri insoniyatning barqaror rivojlanishi uchun noqulay
bo'lgan madaniyat elementlarini o'z ichiga oladi. Bu G'arb tsivilizatsiyasiga xos
bo'lgan insoniyatning tabiatga nisbatan xudbinligi; bu Sharq madaniyatida
insonning begonalashishi.
Jahon tsivilizatsiyasining ma'naviy makoni sivilizatsiya rivojlanishining mavjud
shakllaridan oshib, integral sintezning yangi darajasida shakllanmoqda. "Global

dunyo", deb yozadi I.A. Vasilenko, - tsivilizatsiyalar dialogida ko'p qirrali
ma'naviyatning umumiy maydoni sifatida yaratish kerak - boshqasini tushunish
jarayonida doimo ochiq va abadiy takomillashib boradi ”.
Xitoy faylasufi Chjan Shaohua global tsivilizatsiya ruhining embrioni bizning
zamonaviy hayotimizda allaqachon mavjud deb hisoblaydi. U falsafiy g'oyalar
bilan shakllanadi:
a) hamma narsaning birligi;
b) butun insoniyatning birligi;
v) Osmon va insonning birligi.
« Globaltsivilizatsiya».
Agar shu paytgacha mavjud bo'lgan barcha tsivilizatsiyalar mintaqaviy xarakterga
ega bo'lsa, unda global tsivilizatsiya umumiy insoniyat tsivilizatsiyasi hisoblanadi.
U, bir tomondan, barcha odamlarning biologik tabiatining birligini, boshqa
tomondan, insoniyatning ijtimoiy-madaniy yaxlitligini ifoda etadi. Jahon
tsivilizatsiyasi g'oyasi inson va insoniyat ichki birlashganligiga, ular bir-birining
o'zaro aksidir. Faqatgina individual inson tabiatini rivojlantirish uchun zarur
bo'lgan narsa, umuman insoniyat uchun qadrlidir va aksincha.
Jahon tsivilizatsiyasi, bir tomondan, shaxsni insonning "turi" doirasiga kiritadi,
boshqa tomondan, u "turdagi" kuchlarni shaxsning qobiliyatiga aylantiradi. Jahon
tsivilizatsiyasining asl mazmuni shundan iboratki, u globallashuv jarayonini
insonparvarlashtirish (insonparvarlashtirish) va inson tabiatini globallashtirishdir.
Global tsivilizatsiya insonning chuqur tabiatiga urg'u beradi va shu ma'noda u
chinakam gumanistik tsivilizatsiya vazifasini bajaradi. Shu paytgacha insonning
ijodiy tabiati tor doiradagi milliy an'analar, diniy cheklovlar va davlat chegaralari
bilan cheklanib kelgan. Faqat so'nggi bir necha yil ichida odamlar global
tsivilizatsiya ijodiy salohiyatini kashf etishdi. Shaxsning rivojlanishi, milliy yoki
diniy mansubligidan qat'i nazar, bugungi kunda har qanday qabila va davlat

manfaatlaridan ustun turgan jamiyatning asosiy ustuvor yo'nalishiga aylanib
bormoqda. Ko'rib turganimizdek, "global tsivilizatsiya" fantastika bo'lishdan yiroq,
ammo tobora kuchayib borayotgan mutlaqo haqiqiy hodisa. Xo'sh, madaniyatga
kelsak, u global bo'lishi mumkinmi?
« Globalmadaniyat».
Aytishim kerakki, "global madaniyat" haqida ko'plab fikrlar mavjud: ba'zilari
yagona madaniyatning shakllanishi mumkin va allaqachon boshlangan deb
ta'kidlaydilar; boshqalar, aksincha, buning iloji yo'qligini aytishadi. Rostini
aytsam, men ikkinchi nuqtai nazarni qabul qilaman, chunki Men hamma narsada
ideal bo'ladigan va Yerdagi barcha xalqlar va dinlarga mos keladigan madaniyatni
yaratish imkonsiz deb o'ylayman. Ammo, men butun dunyo madaniyatlariga singib
ketgan umumiy g'oyalarni birlashtirish haqiqatan ham haqiqat ekanligini inkor
etmayman va shu umumiy g'oyalar asosida barcha madaniyatlarni birlashtiradigan
madaniyatlararo muhitni barpo etish mumkin, ammo shu bilan birga ularning
individual xususiyatlarini eritib bo'lmaydi.

Yevropa va dunyo okean hududi sivilizatsiyasining paydo bo‘lishi

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish