Yilqichilik - География - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	3.0MB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	География

Yilqichilik

Купить

Режа:  Йилқиликнинг халқ хўжалигидаги ахамияти.  Отларнинг биологик хусусиятлари.  От зотларининг классификацияси.  Отларнинг асосий махсулдорлиги.  Уларни боқиш ва парваришлаш.

Йилқичиликнинг халқ хўжалигидаги ахамияти. Йилқичилик - чорвачиликнинг мухим тармоғи хисобланади. Мамлакатимизнинг айрим районларида қишлоқ хўжалигидаги ишларнинг бир қисми (қарийб 20% и) от кучи билан бижарилади. Масалан, отлар аравага қўшилган холда қишлоқ хўжалик машиналарга ёқилғи ва сув ташиб беради, шунингдек ишлидзмеваларга ишлов беришда чорвачилик фермаларидаги айрмтранспорт ишларини бажаришда ва бир қатор ишларда қишлоқ ахолисига ёрдам беради. Бундан ташқари тоғли районларда, қайсики транспорт воситалари юролмайдиган ерларда отлар бемалол юк таший олади. Яйловда чўпон ап молбоқарлар учун отлар транспорт воситаси сифатида хизмат қилади. Мамлакатимиз чегараларини қўриқлашда, айниқса тоғ ва ўрмонзор хамда чўл зоналарида отлар посбонларимизнинг яқин дўсти, узоқ масофаларга олиб боришд

Спорт ўйинларида хам йилқилардан фойдаланиш йилдан- йилга кенгийиб бормоқда. Иттифоқимизда, айниқса Ўрта Осиё ва қозоғистон республикаларида бирорта йирик анoана ёки байрам отлари иштирокисиз ўтмайди. Бунга хар йили турли отчопарларда ўтказиладиган ўнлаб ва юзлаб республика, областp ва районлар миқёсидаги мусобақаларини мисолга келтириш мумкин. Дунё бўйича ўтказиладиган олимпиадаларда хам от спортига алохида эoтибор берилади. Бу эса инсонлар учун кўплаб эстетик завқ бағишлайди.

Йилқилар ўзларининг турли хил махсулотлари (гўшт, қимиз, тери ва бошқалар) билан катта халқ хўжалик ахамиятига эга. Масалан, қимиз энг фойдали ичимликлардан хисобланади. У бир қатор касалликлар (туберкулёз, ичак, ошқозон ва бошқалар) ни даволашда медицина жихатидан салмоқли ўрин эгаллайди. Хозирги вақтда қимиз ишлаб чиқариш айниқса қозоғистон, қирғизистон республикаларида ва Татаристон, Бурятия, Ёқутистон автоном республикаларида яхши ривожланган.

Отларнинг айрим биологик хусусиятлари. Отлар авлоди асосан тўртта кенжа авлодга бўлинади: хақиқий отлар, эшаклар, қулонлари ва зебралар. Бу кенжаи авлодлар бир-бирлари билан чатиша олади ва пуштсиз насл беради. Зебралар хозир хўжалик ахамиятига эга эмас, уларни айрим хайвонот боғларида ёки қўриқхоналарда учратиш мумкин. Хусусан Ўзбекистонла эса қулонлар йўқолиб кетган. Айрим маoлумотларга қараганда улар қисман Мўғулистонда ва жуда оз миқдорда Туркманистоннинг жанубида жойлашган Бадхиз қўриқхонасида сақланиб қолган

От зотларининг классификацияси Мамлакатимиз зоналарининг иқтисодий, ишлаб чиқариш ва табиий-экологик шароитларига, йилқиларнинг турли хил типлари, махсулот йўналиши ва улардан фойдаланиш усулларига қараб жуда кўплаб зот ва группалар яратилган. 1855 йили академик А.Ф.Миддендорф отларни барча хусусиятларини хисобга олган холда иккита катта группага - чопқир отлар ва секин хамда ўрта харакат қилувчи отларга бўлади. Биринчи группага тез югурадиган, танаси ихчам, енгил, кичик араваларга қўшган вақтда узоқ масофани қисқа вақт ичида босиб ўтадиган от зотлари киритилган. Иккинчи группага эса - секин юрадиган, оғир юкларни торта оладиган, жуссаси йирик отлар киритилган.

Умуман йилқичиликда асосий махсулоти (чопқирлиги, аравага қўшган холда фойдаланиш ёки оғир юк тортиш хусусияти) га қараб қабул қилинган йўналишлар қатoий ва ўзгармас бўлмай,у шартли бўлиши табиий. Чунки танлаш, машқ қилдириш, саралаш ва наслчилик ишларини юқори даражада олиб бориш натижасида айрим группалар орасидаги фарқлар хам ўзгариб боради. Шунга кўра адабиётларда баoзи бир йўналишдаги от зотларининг ўрин алмашиниши шубхасиздир. Одимлаб юрганда отнинг тўртала оёғи галма-гал кўтарилиб, галма-гал тушади. Бунда аввал орқа оёғининг бири, сўнги шу томондаги олдинги оёқ, кейин иккинчи орқа оёқ ва унинг кетидан шу томондаги олдинги оёқ кўтарилиб олдинга ташланади. Бу усулда отлар секин (соатига 4-5 км тезликда) харакат қилади. Бундай харакат асосан оғир юк отларида учрайди. Йўртиб юрганда отл

Салт миниладиган от зотлари. Бу зотга асосан эгарлаб миниладиган отлар киради. Бу йўналишдаги отлар серхаракат, чопқир, қотма, боши енгил, суяклари ингичка ва ихчам бўлади. Улар йўртиб юра олмайди, лекин сакраб чопганда тез харакатланади. Хозирги вақтда дунё бўйича салт миниладиган отларнинг араби ва тоза қонли зотлари мавжуд. Араби зоти энг қадимги чопқир отлардан хисобланиб келинган. Хозирги маданий от зотларининг асосий қисми шу зотни махаллий отлар билан чатиштирилишидан вужудга келган. Араби зот от унчалик йирик эмас, баландилиги 150 см атрофида, туси кул ранг, жийрон ва қора аралаш бўлади. қурғоқчиликка ва ташқи мухит шароитларига чидамли. Бузот дунё бўйича кенг тарқалган. Кавка ва Ўрта Осиё республикаларида кўпроқ учрайди. Асл чопқир от зоти XVIII асрнинг Англияда яратилган. Бу зот

 Ахалтака зоти Туркманистоннинг жанубий районларида яратилган. Бу зот от чопқир, қумли сахроларда салт миниб юриш учун қулай келади. Баландлиги 152-154 см, почасининг йўғонлиги 19 см. Мухит шароитларига анча чидамли. Туси тўриқ, кўк ва қорасаман бўлади. Чопиш тезлиги юқори, фақат асл чопқир отлардан кейинда қолади.  қорабийлар зоти Ўрта Осиё республикаларида боқиладиган зот отларидан кўп жихатдан устун туради. Чопқирлиги, чидамлилиги, чиройлилиги ва араваларга қўшган вақтда яхши ишлаши билан хам ажралиб туради. Баландлиги 152-154 см. Йириклиги ўртача, Туси тўриқ, кўк ва жийрон. қорабайир отлари Ўзбекистоннинг барча областp ва районларида учрайди. Айниқса Жиззах, Самарқанд областларида кўп тарқалган.  Кабардин зоти Шимолий Кавказда яратилган. Бу зотнинг яратилишида қорабах, туркман ва ар

Лоқай зоти тоғ шароитига яхши мослашган, жанубий Тожикистоннинг Яз-яван водийсида қадимги ўзбек қабиласи - лоқайлар томонидан яратилган. Гавдаси кичикроқ. Бўйи 140-142 см, танасининг узунлиги 144 см, кўкрак айланаси 166 см, почаси 18 см. Ранги саман ва турли хилда бўлади. Асосан Тожигистон районларида тарқалган. Чопқир от зотлари. Бу йўналишдаги отлар чопқирлиги ва йўрғалаб тез юриши билан бошқа зотлардан фарқ қилади. Бу йўналишдаги отларга дон ва будённий зоти, Кустанай ва новоқирғиз каби от зотлари киради. Уларни боқиш ва парваришлаш Отлар ўзларининг биологик хусусиятларига кўра бошқа турдаги чорва моларидан фарқ қилади. Масалан, уларнинг ошқозони содда тузилишга эга бўлиши хажми жихатидан қорамолникига қараганда 7-8 марта кичикдир. Отларнинг ичаклари хам анча калта бўлади. Шунга кўра от

Таркиби в калорияси Сўйилган вақтидаги ёши 8-9 ойлик 1,5 ёшлик 4 ёшдан юқори Сув (%) 72,3 70,3 69,6 Оқсил (%) 20,6 22,1 18,9 Ёғ (%) 6,1 6,51 10,4 Кул (%) 1,09 1,12 1,02 Калорияси (ккал) 1405 1517 1747От гўштининг химиявий таркиби

Ўзбекистонда йилқичилик . Маълумки, йилқилар асосан яйловларда боқилади ва кўпайтирилади. Бинобарин республикамизнинг табиий яйловлари оз бўлганлиги учун отлар подаси кўпроқ тағли ва тоғолди зоналарда кўпайтирилмоқда. Ўзбекистон йилқиларидан асосан уч хил мақсадда, яoни спорт ишларида, гўшт ва қимиз йўналишида фойдаланилади. Кейинги йилларда бир қатор областларда, жумладан қашқадарё, Сурхондарё, Самарқанд, Жиззах, Сирдаё ва қорақалпоғистон автоном республикасида йилқиларни кўпайтириш тадбирлари кўрилмоқда. Бу борада Ўзкомпания Марказий Комитети ва республика Вазирлар Махкамаси қарорига асос қилинган холда бир қанча амалий тадбирлар бажарилмоқда. Лекин республикамизда йилқичиликнинг хозирги ахволи, айниқса кўп миқдорда сифатли гўшт ва қимиз етиштиришга нисбатан ошиб бораётган халқнинг талаб

Адабиётлар:  Г.Г.Иванович; Б.П.Дмитриевич и др. Животноводство М. “Колос”, 1978.  С.Н.Вқшелескин; С.Н.Муровцев; Н.В.Лихачев и др. Частная Эпизоотология М. Селғхозгиз, 1978.  В.К.Игнатов. Практическое руководство по методике санитарино-гигиенических исследований Биомедгиз. М. 1975.  Э.Х.Эргашев; Ж.Ш.Ўопулатов. Паразитология “Укитувчи” Т. 1981.  Т.Х.Икромов. Чорвачилик. Т. “Мехнат” 1985.  Г.С.Нога. Шелководство. Т. “Укитувчи” 1986.  П.А.Коволев; А.А.Шевелева. Тут ипак курти уругчилиги ва селекцияси. УзССР. “Урта ва Олий мактаб” Давлат наришриёти. Т-1982.  А.Г.Авизов; Р.Х.Хамрокулов. Чорвачиликдан амалий машгулотлар. Тошкент- “Укитувчи” - 1980.

Купить