Йирингли жаррохликда Ибн Сино кушган хиссаси - Медицина - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	6.0MB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	Медицина

Йирингли жаррохликда Ибн Сино кушган хиссаси

Купить

Ибн Синонинг тиббий Ибн Синонинг тиббий меросимероси Буюк олим, Абу Али ибн Сино, турли халқ олимлари ( Гиппократ, Гален, Платон, Аристотель, Птолемей , Диоскорид ва бошқа бир қатор олимлар) томонидан 10 аср давомида тиббиёт соҳасида яратган асарлари ни чуқур ўрганиб, уларни муҳимларини ва иккинчи даражадагиларини ажратиб муайян тартибга солиш ва ўз тажрибалари билан бойитилган ҳолда, маълум бир назария ва қонун-қоида асосида умумлаштирган алломадир.

Ниҳоятда мураккаб ва маъсулиятли вазифани Ибн Сино катта маҳор а т билан амалга оширдики, унинг “Тиб қонунлари” асари жаҳон тиб илми тарихида тутган мавқеи ёрқин гувоҳлик бериб туради.

Абу Али и бн Сино буюк энциклопедист олим б ў либ, унинг тиббиёт хазинасига қў шган улкан ҳ иссаси беба ҳ одир. Буюк алломанинг анатомия, физиология, терапия, кардиология, пульмонология, гастроэнтерология, гепатология, неврология, психиатрия каби тиббиётнинг турли йўналишлари қаторида йирингли жарроҳликда ҳам қилган назарий ва амалий хулосалари , маслаҳатлари замонавий тиббиёт нинг пойдеворини ташкил қ илади.

Айни қ са олимнинг йирингли жарро ҳ лик борасидаги қ арашлари барча тад қ и қ отчиларни ў з ди ққ атига тортади, яъни Ибн Сино касалликлар гуру ҳ ига мансуб шишларни исси қ ва сову қ шишларга таснифлайди. Алломанинг фикрича, у шбу исси қ шишларнинг вужудга келиши йирингли жараёнларнинг юзага келишига замин яратади. Исси қ шишлар қ он ёки сафро хилтининг ғ айритабиий ҳ олатидан ҳ осил б ў либ, қ ондан б ў лган, яъни яхши қ ондан ёки ёмон қ ондан пайдо б ў лади. Айнан, яхши қ он эса го ҳ қ ую қ , го ҳ сую қ б ў лади.

Тиббиётда бу ҳ олатнинг а ҳ амияти жуда катта деб аллома таъкидлайди. Эт ва терининг ҳ ар иккисидан чи қ адигани, флегмона (оташак) б ў либ, у қ ую қ яхши қ ондан пайдо б ў лади ва унда ма ҳ аллий со ҳ ада л ўқ иллаш кузатилади. Фа қ атгина , теридан чи қ адиган флегмона эса сую қ қ ондан пайдо б ў либ, унга «Шаро» дейилади, ушбу ма ҳ аллий со ҳ ада л ўқ иллаш кузатилмайди(бу белги аллергик жараёнга тегишли б ў либ, «эшакеми» назарда тутилган).

Қ ую қ , ёмон қ ондан турли ёмон чи қ и қ лар пайдо б ў лади. Агар қ оннинг куйдирувчи ҳ олати кучайса, сарамас пайдо б ў лади, унда куйишиш ва қ овжираш аломатлари кузатилади. Флегмона ҳ осил б ўл ганда , ушбу ма ҳ аллий со ҳ ада ҳ арорат ошиши, алангаланиш, ҳ ажм катталашиши, тортишиш, бармо қ билан босганда ичга ботмаслик, жойлашганига к ў ра чу қ ур б ў либ, артериялар я қ инида ёки сезувчи аъзода б ў лса кучли лў қ иллаш ҳ олати кузатилади.

 Сарамасда қ изиллик тини қ , равшан к ў риниб туради, қў л теккизганда й ўқ олиб , модданинг латифлиги ва тар қ алиши сабабли ў рни о қ ариб қ олади, кейин қ изиллик яна қ айтади. Сарамас шиши фа қ атгина тери юзасида жойлашади, ҳ амда бир жойдан иккинчи жойга к ў чади. Флегмонадан фар қ ли, о ғ рик белгиси камро қ кузатилади.

 Буюк олим таъкидлашича, ҳ аётий ру ҳ нинг аъзога етишига ( қ он ор қ али кислороднинг етказилиши) т ў с қ инлик қ илувчи омил, ти қ илма(тромб, эмбол, исси қ , ёмон, тур ғ ун, катта ва қ ую қ моддали шиш), ушбу жараёнга таъсир қ илиб, сезувчи аъзо нинг сезгиси бузилмаса, унга – «Гангрена» дейилади.

 Агар шиш ёки ти қ илма муста ҳ кам ў рнашиб, сезувчи аъзонинг сезгиси й ўқ олса, ҳ амда тери қ атламидан токим суяк бутунлиги бузилиб, емирилиш жараёни кузатилса «Сафо қ улус» ( ҳ озирда айнан номи й ўқ ) деб аллома таъриф беради.

 Улуғ табиб тадқиқотига кўра, у шбу жараён нинг ён-атрофга тар қ ал иши ва аъзонинг чириган б ў лагидаги холат и – ў лиш, яъни «Некроз» деб аталади.

Даволаш қ онуниятлари  Флегмонани даволаш: Тан қ ия усулларидан, ушбу аъзога тегишли қ он томиридан қ он олиш, б ў шатиш муолажаси, сурги дориларни тавсия қ илиш лозим. Асосий қ оида- албатта беморнинг ёши, фасл ва и қ лим шароити инобатга олиниши шарт.

Шишни б ў шаштирувчи ва тар қ атувчи дорилардан : - ё ғ ва сув аралаштириб , қ айнатилган бу ғ дой унининг қ ую қ суртмаси етарли тадбир. Шиш камайгач, қ уритувчи дорилар, масалан: - анор п ў стининг сув аралаш сирка билан қ айнатилгани яхши таъсир қ илади.

Агар ушбу ҳолат кучли намоён бўлса, шу жой ти ғ билан ёриб очилади, албатта, ёриб очиш шиш ў рнашган жойга ва аъзонинг ҳ олатига қ араб, баъзан юзаро қ ва баъзан чу қ уррок б ў лади, ёриб очилган со ҳ а ш ў р сув билан ювилиб, ю қ оридаги қ ую қ суртма қў йиб бо ғ ланади.

 Сарамасни даволаш: Агарда шиш сабабчиси ғ айритабиий сафро хилтидан б ў лса, организмни ў т (сафро)ни ҳ айдовчи сургилар билан б ў шатиш кифоя. Агарда жараён т ў ли қ тери қ атламида ў рнашган б ў лса, ушбу аъзога тегишли қ он томиридан қ он олиш жуда фойдали. Совутувчи ва кучли буриштирувчи дориларни суртма сифатида қў ллаш ижобий самара беради.

 Гангренани даволаш: Агарда эт, яъни тери бутунлиги т ў ли қ бузилган б ў лса, ушбу бузилган терининг ҳ аммаси олиб ташланади, ҳ амда ушбу со ҳ анинг ҳ ар томонидан чу қ ур ёри қ чалар қў йилиб, я қ ин турган майда томирлардан қ он олиш ёки зулук солиш зарур. Очик ёри қ ларга албатта ялли ғ ланишга ва чиришга қ арши таъсир қ илувчи сирка ва туз эритмалари қў лланилади.

Буюк олимнинг таъкидлашича, г ангрена жараёни бошланаётган жойни «чу қ ур ёриб очиш» ушбу ҳ олатнинг чу қ урлашувига т ў с қ инлик қ илиши билан бирга, ў лган т ўқ ималарнинг тезрок қ овжираб (деморкацияланишига) олиб келади. Ушбу тушунча ҳ озирги замон жарро ҳ лигида хам асосий принцип сифатида са қ ланган.

Гангренада қў лланиладиган дори қ ичитувчи таъсирга эга б ў лиши керак, масалан: қ ичит қ и ў т уру ғ и ёки шафтоли баргидан бир б ў лак олиниб асалдек қ уюлг у нча сувда эзилади, ярага суртилади, ҳ амда жараённинг ёйилишига т ў с қ инлик қ илиш учун асал ва аччи қ тошдан баробар ми қ дорлар олиниб, у хам суртилади, ма қ сад: т ўқ иманинг чиришига т ў с қ инлик қ илади, чириган т ўқ ималарни тушириб юборади.

 Агарда, ушбу чириган со ҳ ада бир оз рутубатланиш (ҳўл гангрена) юзага келса, дар ҳ ол уни қ уритувчи дорилар, масалан: аччи қ тош, айни қ са сари қ аччи қ тош, сирка ва ён ғ о қ барги кабилар ни боғлам сифатида қўллаш, яхши қ уритувчи дорилар жумласидан.

 Агар, этнинг баъзи жойлари чириб, тикланмайдиган даражада б ў лса, у кесиб ташланади(некроэктомия) , деб аллома таърифлайди . Чириган аъзони кесиб ташлагач , атрофи олов билан до ғ ланади, ма қ сад: биринчидан, ярадан қ он о қ ишини т ў хтатиш, иккинчидан, ярада иккиламчи инфекция ривожланишини олдини олишдан иборат.

Умуман, Абу Али ибн Сино жарроҳлик соҳасида салмоқли тиббий мерос қолдирган б ў либ, қ адим ва ў рта аср табиблари томонидан кенг тадби қ килинган. Жумладан, буюк аллома ўз даврида буйрак ва қовуқ тошларини кесиб олиш, ўсмаларни олиб ташлаш, чуррани кесиш каби мураккаб операцияларни муваффақиятли равишда бажарган.

Хулоса: Буюк алломанинг, асрлар оша ўзида акс этган ноёб тиб илми дурдоналари борки, улар барча хал қ лар учун ҳ ам умумбашарий хазинадир. Ушбу тиббий мерос инсоният учун битмас-туганмас манбаа б ў либ, Ибн Синонинг яратган асарлари бутун инсониятга тегишлидир. Айни қ са, тиббиёт со ҳ аси илмига ба ғ ишланган асарлари йирингли жарро ҳ ликда ҳам жа ҳ он тиббиётининг ривожланишида пойдевор бўлиб хизмат қ илади.

Купить

Похожие документы
Sog‘liqni saqlash tizimi va uning xususiyatlari
Rentgenologik tekshirishning umumiy, xususiy va maxsus usullari
Jigarda gormonlarning zararsizlantirilishi
Qon ivishi, qon guruhlari va rezus omili
Sust boruvchi neyrovirusli infeksion kasalliklar