Yog‘och materiallariga ishlov berishda rejalash asboblari - Педагогика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	1.1MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	Педагогика

Yog‘och materiallariga ishlov berishda rejalash asboblari

Купить

Mavzu: Yog‘och materiallariga ishlov berishda rejalash asboblari
Reja:
1. Daraxt larni o‘lchash da va rejalashda ishlatiladigan asboblari
2. Yog’och materiallarni o‘lchash va rejalash asboblari.

Daraxt larni o‘lchash da va rejalashda ishlatiladigan asboblari
Daraxt o‘lchash va rejalashda —o‘lchov lentasi, o‘lchov tayoqchasi,
o‘lchov vilkasi , 5—10 m uzunlikdagi o‘lchov len ta lar i dan (ruletka) foydalaniladi .
Bu yiqitilgan daraxt tanasini kesilgan joyidan to uchigacha o‘lchashda qo‘llanadi.
O‘lchov tayoqchasi — uzunligi 3 m bo‘lib, 10 sm larga bo‘lingan, yiqitilgan daraxt
tanasi, uzunligini o‘lchashda ishlatiladi. O‘lchov vilkasi — bir necha xili bor,
bundan daraxtning balandligi va yo‘g‘onligini o‘lchashda foydalaniladi. Daraxt
yo‘g‘onligi yerdan 1,3 l yuqorisidan o‘lchanadi, balandligini o‘lchash uchun
taxminan shu daraxt bo‘yiga teng masofada turib vilkaning ko‘rsatkich qismi bilan
da raxt tepasiga qaraladi va shkala yordamida daraxtning aniq balandligi topiladi.
Ikki dioptrli Faustman o‘lchov asbo bi 10X15 sm kattalikdagi oyna va plastinkadan
yasalgan, o‘ng va chap tomoni raqami shkalalarga bo‘lingan, daraxt balandligini
aniqlashda ishlatiladi. Bunda o‘lchovchi kishi daraxtdan uning balandligiga teng
masofada turib, surilma plastinka yordamida daraxt tepasini ko‘rsatuvchi shkala
orqali uning ba landligini belgilaydi. Eklimetr bilan aniqlashda 10, 15, 20 m
masofadagi nuqtalardan dioptr bilan daraxt tepasiga qaraladi va eklimetr
yordamida hosil etilgan burchakning gorizontal holatini va vizir liniyasini
hisoblab, daraxtning haqiqiy balandligi topiladi. (21-rasm)

21-rasm
Yog’och materiallarni o‘lchash va rejalash asboblari

Yog‘ochdan turli buyumlar tayyorlash va boshqa ishlarni bajarish uchun
yog‘och materiallarni о‘lchash va rejalash kerak bо‘ladi. Buning uchun maxsus
asboblardan foydalaniladi. (22-rasm)

22-rasm.
О‘lchash deb yog‘och materialning о‘lchamlarini va shaklini aniqlashni
aytiladi. Bu asboblarga chizg‘ichlar, m e tr, ruletka, gо‘niyalar, xatkash transporti va
о‘lchov andozalari kiradi.
Chizg‘ichlar yog‘och, metall, plastmassa yoki boshqa materiallardan bir
necha santimetrdan bir metrgacha uzunlikda millimetrlarga bо‘lingan h olda
tayyorlanadi. Ular millimetrgacha aniqlikda о‘lchash, kerakli tо‘g‘ri chiziqlar
chizish va yog‘och qirralarining tо‘g‘ri chiziq shaklida ekanligini tekshirish uchun
ishlatiladi. (23 - rasm)

23 - rasm

Uzunligi bir metr chiziqlarni metr deb ataladi. Ular ham shunday
maqsadlarda ishlatiladi. Buklama metr uni olib yurish va saqlash qulay bо‘lishi
uchun buklanadigan qilib yasaladi.
Ruletlar bir necha metr uzunlikdagi metal va boshqa materialdan
foydalanilgan santimetr va millimetrlarga bо‘lingan tasmadan iborat. Ular bir
necha metrgacha bо‘lgan uzunliklarni aniq o’lc hash uchun ishlatiladi. (24 - rasm)

24 - rasm
Gо‘niyalar yog‘och yoki boshqa materialdan foydalaniladi. Ular tо‘g‘ri
burchaklarni о‘lchash, belgilash, chizib va tekshirib kо‘rish uchun ishlatiladi. Shu
bilan birga boshqa burchaklar uchun moslashtirilgan gо‘niyalar ham ishlatiladi.
О‘lchov andazalari bir xil buyumni kо‘plab tayyorlashda qо‘llaniladi. О‘lchov
andazasi bir xil uzunlikni kо‘p marta о‘lchash uchun kerakli kattalikda
tayyorlangan reyka, tayoqcha yoki shu kabilardan iborat. Shu maqsadda tayyor
buyum namunasidan ham foydalanish kerak. Rejalar deb tayyorlanadigan
buyumning kerakli о‘lchamlardagi shakllarini yog‘och materiallariga chizishni
aytiladi. Rejalash uchun yuqorida aytilgan о‘lchash asboblari bilan birga xatkash,
qalam, har turli rejalash andozalaridan foydalaniladi.
Xatkash yog‘ochning belgilangan qirrasiga tayangan xolda unga parallel
chiziqlar chizish uchun ishlatiladigan moslama u kunda uning teshiklariga
о‘rnatiladigan reykalar о‘ziga o‘rnatiladigan bir yoki bir necha mix yoki
qalamlardan iborat bо‘ladi. Xatkash yordamida bir vaqtda bir necha parallel
chiziqlar chizish mumkin. Pargar (sirkul) turli aylanalar, aylana yoylari chizish
hamda uzunliklarni о‘lchash uchun ishlatiladi. U metall, yog‘och yoki

plastmassadan tayyorlangan, umumiy о‘qqa о‘rnatiladigan ikkita oyoqdan iborat.
Chizuvchi pargar oyoqlaridan birinchi uchiga igna ikkinchisining uchiga qalam
о‘rnatiladi. О‘lchagich pargarning ikkala oyog‘i uchiga igna о‘rnatiladi.
О‘lchash va rejalash ishlarida qora yoki boshqa rangdagi yumshoq
qalamlardan foydalaniladi.Rejalash andozalari karton, qog‘oz, faner, metal,
plastmassa, yog‘och kabilardan zarur shakllarda tayyorlanadi. Ular turli
burchaklar, aylanalar, aylana yoylari, kо‘pburchaklar, egri chiziqli shakllar
andozalaridan iborat bо‘ladi. Ular kerakli shaklini ishlatilayotgan yog‘och material
ustiga qо‘yib chizib olish yoki boshqa ishlar bajarish uchun qо‘llaniladi. Shu
maqsadda ba’zan tayyor buyum na’munasidan ham foydalanish mumkin.
Rejalash tayyor buyumining о‘zi, uning texnik rasmi, eskizi yoki
chizmasiga qarab bajarilishi mumkin. Tayyor buyumning о‘ziga qarab rejalashda
shu buyumning har bir detali qanday shaklda va о‘lchamlarda ekanligini
aniqlanadi, sо‘ng shu о‘lchamdagi о‘lchamlarni yog‘och materialga tegishli
rejalash asboblari yordamida kо‘chirib chiziladi.Bunda ayrim detalning о‘zidan
andoza sifatida foydalanib chizish ham mumkin. Buyumning texnik rasmi, eskizi
yoki chizmasi asosida ularda kо‘rsatiladigan о‘lchamlarga muvofiq ravishda
tegishli detallarning shakllari yog‘och materialiga chiziladi.
Yog‘ochdan turli buyumlar tayyorlash va boshqa ishlarni bajarish uchun
yog‘och materiallarni o‘lchash va rejalash kerak bo‘ladi. Buning uchun maxsus
asboblardan foydalaniladi. (25-rasm)

25-rasm
O‘lchash deb yog‘och materialdning o‘lchamlarini va shaklini aniqlashni
aytiladi. Bu asboblarga chizg‘ichlar, m e tr, ruletka, go‘niyalar, xatkash transporti va
o‘lchov andozalari kiradi.
Chizg‘ichlar yog‘och, metall, plastmassa yoki boshqa materiallardan bir
necha santimetrdan bir metrgacha uzunlikda millimetrlarga bo‘lingan xolda
tayyorlanadi. Ular millimetrgacha aniqlikda o‘lchash, kerakli to‘g‘ri chiziqlar
chizish va yog‘och qirralarining to‘g‘ri chiziq shaklida ekanligini tekshirish uchun
ishlatiladi. (26 - rasm)
26 - rasm
Rejalar deb tayyorlanadigan buyumning kerakli o‘lchamlardagi shakllarini
yog‘och materiallariga chizishni aytiladi. Rejalash uchun yuqorida aytilgan
o‘lchash asboblari bilan birga xatkash, qalam, har turli rejalash andozalaridan
foydalaniladi.

Xatkash yog‘ochning belgilangan qirrasiga tayangan xolda unga parallel
chiziqlar chizish uchun ishlatiladigan moslama u kunda uning teshiklariga
o‘rnatiladigan reykalar o‘ziga o‘rnatiladigan bir yoki bir necha mix yoki
qalamlardan iborat bo‘ladi.
Xatkash yordamida bir vaqtda bir necha parallel chiziqlar chizish mumkin.
Pargar (sirkul) turli aylanalar, aylana yoylari chizish ham da uzunliklarni
o‘lchash uchun ishlatiladi. U metall, yog‘och yoki plastmassadan tayyorlangan,
umumiy o‘qqa o‘rnatiladigan ikkita oyoqdan iborat. Chizuvchi pargar oyoqlaridan
birinchi uchiga igna ikkinchisining uchiga qalam o‘rnatiladi. O‘lchagich
pargarning ikkala oyog‘i uchiga igna o‘rnatiladi. (27-rasm)

27 - rasm
O‘lchash va rejalash ishlarida qora yoki boshqa rangdagi yumshoq
qalamlardan foydalaniladi.
Rejalash tayyor buyumining o‘zi, uning texnik rasmi, eskizi yoki
chizmasiga qarab bajarilishi mumkin.
Tayyor buyumning o‘ziga qarab rejalashda shu buyumning har bir detali
qanday shaklda va o‘lchamlarda ekanligini aniqlanadi, so‘ng shu o‘lchamdagi
o‘lchamlarni yog‘och materialga tegishli rejalash asboblari yordamida ko‘chirib
chiziladi.Bunda ayrim detalning o‘zidan andoza sifatida foydalanib chizish ham
mumkin.
Buyumning texnik rasmi, eskizi yoki chizmasi asosida ularda
ko‘rsatiladigan o‘lchamlarga muvofiq ravishda tegishli detallarning shakllari
yog‘och materialiga chiziladi. Rejalash andozalari karton, qog‘oz, faner, metal,
plastmassa, yog‘och kabilardan zarur shakllarda tayyorlanadi. Ular turli
burchaklar, aylanalar, aylana yoylari, ko‘pburchaklar, egri chiziqli shakllar

andozalaridan iborat bo‘ladi. Ular kerakli shaklini ishlatilayotgan yog‘och material
ustiga qo‘yib chizib olish yoki boshqa ishlar bajarish uchun qo‘llaniladi. Shu
maqsadda ba’zan tayyor buyum na’munasidan ham foydalanish mumkin.

Asosiy adabiyotlar
1. N.A.Muslimov, SH.S.SHaripov, M.Qodirov. “Texnik ijodkorlik va
dizayn”. - T.: “TDPU”, 2010.
2. A.S.Iskandarov. «Materiallarni kesib ishlash, kesuvchi asboblar va
stanoklar.-T.: “Fan va texnologiya” 2004.
3. R.S.SHermuxamedov, S.S.YAxyaev, A.E.Parmonov. CHilangarlikdan
amaliy ishlar.-T.: «Iqtisod-moliya» 2007.
4. G‘.M.Abduqodirov. Kasb ta’limi praktikumi.-T.: “Sharq” 2012.
Qo‘shimcha adabiyotlar
1. V .A. Mirboboev. “ Konstruksion materiallar texnologiyasi ” - T.:
« O‘qituvchi » 2004
2. K.B.Usmonov “Metall kesish asoslari” T.: «O‘qituvchi» 2004 y
3. Mangal S.K Mangal Uma. Educational technology Dehli-2012.
4. G’.R.Raxmonberdiyev, M.T.Primqulov, Yu.T.Toshpo‘latov. Qog’oz
texnologiyasi asoslari. Toshkent-2009
5. A.Olimov, A.qosimov Mashinasozlik texnologiyasi. Toshkent
O‘zbekiston-2003
6. M.A.Babajonov Texnologik jarayonlarni loyixalash Cho‘lpon
nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi Toshkent-2009
7. Z.Sotvoldiyev Dizayn asoslari 2015
8. D.D.zuparova N.N.Karimov “Dizayn tarixi” 2015
9. D.A.Nozilov “O‘rta Osiyo dizayn tarixi” 1998

Yog‘och materiallariga ishlov berishda rejalash asboblari

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish