Yoqali xivchinlilar
![Har bir xoanoflagellat bitta flagellumga ega bo'lib,
u silindrsimon yoki konussimon yoqani
( yunoncha choanos ) hosil qiluvchi mikrovilli deb
ataladigan aktin bilan to'ldirilgan o'simtalar halqasi
bilan o'ralgan . Flagellumning harakati yoqa orqali
suvni tortib oladi va bakteriyalar va detritlar
mikrovilli tomonidan ushlanib, yutiladi. [9]
Flagellum tomonidan ishlab chiqarilgan suv
oqimlari, shuningdek, hayvonlarning
spermatozoididagi kabi erkin suzuvchi hujayralarni
ham suradi . Aksincha, boshqa flagellatlarning
ko'pchiligi o'zlarining flagellalari
tomonidan tortiladi](https://docx.uz/documents/f4e2f124-71d1-44d1-b9fb-9b23775a5742/page_9.png?v=1)
![X oanofl agellat larni xarak t erlov chi ak t in
bilan t o'ldirilgan mik rov illilar bilan
o'ralgan bit t a apik al fl agellumdan
t ashqari, sit oplazmadagi organellalarning
ichk i t ashk ilot i doimiy dir . [10]
Urugʻli
t ay anch t anasi choʻqqi boʻy ining t agida
oʻt iradi , ik k inchi, nay simon boʻlmagan
t ay anch t anasi esa bay roq asosiga t oʻgʻri
burchak ost ida y ot adi. Yadro hujay rada
apik aldan mark azgacha bo'lgan joy ni
egallay di v a oziq-ov qat v ak uolalari
sit oplazmaning bazal qismida joy lashgan.](https://docx.uz/documents/f4e2f124-71d1-44d1-b9fb-9b23775a5742/page_10.png?v=1)
![Bundan tashqari, koʻpgina xoanoflagellatlarning
hujayra tanasi ajralib turadigan hujayradan tashqari
matritsa bilan oʻralgan yoki periplast . Ushbu hujayra
qoplamalari tuzilishi va tarkibi jihatidan juda farq
qiladi va ular tasniflash uchun taksonomlar
tomonidan qo'llaniladi. Ko'pgina xoanoflagellatlar
birgalikda tsementlangan bir nechta silika
chiziqlaridan lorika deb ataladigan murakkab savat
shaklidagi "uylar" quradilar . [10]
Periplastning
funktsional ahamiyati noma'lum, ammo turg'un
organizmlarda u substratga biriktirilishiga yordam
beradi deb hisoblanadi. Planktonik organizmlarda
periplastning tortishish kuchayishi va shu bilan
flagellum tomonidan ishlab chiqarilgan kuchga
qarshi turishi va ovqatlanish samaradorligini oshirishi
haqida taxminlar mavjud.](https://docx.uz/documents/f4e2f124-71d1-44d1-b9fb-9b23775a5742/page_11.png?v=1)
![Yoqali xivchinlilar suv ustunida erkin suzadi yoki
o'tirma bo'lib , to'g'ridan-to'g'ri substratga yoki
periplast yoki ingichka pedikel orqali yopishadi. [13]
Xoanoflagellatlar qat'iy erkin yashovchi va geterotrof
deb hisoblansa-da , xoanoflagellatlarning bir qator
qarindoshlari, masalan, Ichthyosporea yoki
Mesomycetozoa a'zolari , parazit yoki patogen
turmush tarziga rioya qilishadi. [14]
Yoqali
xivchinlilarning hayot tarixi yaxshi
tushunilmagan. Ko'pgina turlar yolg'iz deb
hisoblanadi; ammo, mustamlakachilik guruh ichida
bir necha marta mustaqil ravishda paydo bo'lgan
ko'rinadi va mustamlaka turlari yakkalik bosqichini
saqlab qoladi. [13]](https://docx.uz/documents/f4e2f124-71d1-44d1-b9fb-9b23775a5742/page_12.png?v=1)
![Xoanoflagellatlarning 125 dan ortiq turlari
ma'lum
bo'lib, ular butun dunyo bo'ylab dengiz
, sho'r va chuchuk suv muhitida Arktikadan
tropikgacha tarqalgan bo'lib, pelagik va
bentik zonalarni
egallaydi. Xoanoflagellatlarning ko'p
namunalari 0 dan 25 m (0 va 82 fut)
oralig'ida sodir bo'lgan bo'lsa-da, ular ochiq
suvda 300 m (980 fut) chuqurlikdan [15]
va
100 m (330 fut) Antarktika muzliklari ostidan
topilgan.](https://docx.uz/documents/f4e2f124-71d1-44d1-b9fb-9b23775a5742/page_13.png?v=1)
![Koʻpgina turlar global miqyosda
kosmopolit boʻlishi taxmin qilinmoqda
[masalan, Shimoliy Amerikadan
Diaphanoeca grandis , Yevropa va
Avstraliya (OBIS)], boshqa turlarning esa
mintaqaviy tarqalishi cheklanganligi xabar
qilingan. [17]
Birgalikda tarqalgan Yoqali
xivchinli turlari mutlaqo boshqa mikro
muhitlarni egallashi mumkin, ammo
umuman olganda, Yoqali xivchinlilarning
tarqalishi va tarqalishiga ta'sir qiluvchi
omillar hali ham aniqlanmagan.](https://docx.uz/documents/f4e2f124-71d1-44d1-b9fb-9b23775a5742/page_14.png?v=1)
![Proterospongia jinsidagilar kabi bir qator
turlar oddiy koloniyalarni , [9]
plankton
to'dalarini hosil qiladi, ular miniatyura
uzum klasteriga o'xshaydi, ularda
koloniyadagi har bir hujayra bayroqchali
yoki bitta poyadagi hujayralar klasterlariga
o'xshaydi. [10] [18]
2019-yil oktabr oyida
olimlar xoanoflagellatlarning yangi tasmali
xatti-harakatini topdilar: ular yorugʻlikka
javob berishni muvofiqlashtira oladilar.](https://docx.uz/documents/f4e2f124-71d1-44d1-b9fb-9b23775a5742/page_15.png?v=1)
![Xoanoflagellatlar bakteriyalar bilan
oziqlanadi va boshqa yo'l bilan erishib
bo'lmaydigan uglerod shakllarini trofik
zanjirda yuqoriroq organizmlar bilan
bog'laydi. [20]
Hatto bugungi kunda
ham ular uglerod aylanishi va
mikrobial oziq-ovqat tarmog'ida
muhim ahamiyatga ega . [9]
Xoanoflagellatlar viruslar bilan ham
ziyofat qilishlari haqida ba'zi dalillar
mavjud.](https://docx.uz/documents/f4e2f124-71d1-44d1-b9fb-9b23775a5742/page_16.png?v=1)
![Yoqali xivchinlilar vegetativ tarzda o'sadi, bir nechta turlar
bo'ylama bo'linishni boshdan kechiradi; [11]
ammo,
xoanoflagellatlarning reproduktiv hayot aylanishi hali ham
aniqlanishi kerak. 2017 yil avgust oyida chop etilgan qog'oz
atrof-muhitdagi o'zgarishlar, jumladan, ba'zi bakteriyalar
mavjudligi, Yoqali xivchinlilarning to'planishi va keyingi jinsiy
ko'payishiga olib kelishini ko'rsatdi. [8]
Ploidiya darajasi
noma'lum ; [23]
ammo, retrotranspozonlar va meiozda ishtirok
etuvchi asosiy genlarning kashf etilishi [24]
ilgari ular jinsiy
ko'payishdan foydalanganligini ko'rsatdi. ularning hayot
aylanishining bir qismi sifatida. Ba'zi xoanoflagellatlar
entistmentga duchor bo'lishi mumkin, bu bayroq va bo'yinning
orqaga tortilishi va elektron zich fibrillar devoriga o'ralishi bilan
bog'liq. Yangi ommaviy axborot vositalariga o'tkazilganda
eksistit paydo bo'ladi; to'g'ridan-to'g'ri kuzatilishi kerak bo'lsa-
da. [25]](https://docx.uz/documents/f4e2f124-71d1-44d1-b9fb-9b23775a5742/page_17.png?v=1)
![Acanthoecid Yoqali xivchinlies lorica deb
nomlanuvchi hujayradan tashqari savat tuzilishini
hosil qiladi. Lorika kremniy-oqsilli biokompozitdan
yasalgan alohida kosta chiziqlaridan iborat. Har bir
kosta chizig'i Yoqali xivchinli hujayra ichida hosil
bo'ladi va keyin hujayra yuzasiga
chiqariladi. Nudiform Yoqali xivchinlilarda lorikani
yig'ish to'liq lorikani tashkil qilish uchun etarli
darajada kosta chiziqlari ishlab chiqarilgandan so'ng
bir nechta tentacles yordamida amalga
oshiriladi. Tektiform Yoqali xivchinlilarda kosta
chiziqlari yoqa ostidagi to'plamda to'planadi. Hujayra
bo'linishi paytida yangi hujayra bu kosta chiziqlarini
sitokinezning bir qismi sifatida oladi va faqat shu
ilgari ishlab chiqarilgan chiziqlar yordamida o'z
lorikasini yig'adi. [29]](https://docx.uz/documents/f4e2f124-71d1-44d1-b9fb-9b23775a5742/page_18.png?v=1)
Yoqali xivchinlilar