Yordamchi so‘zlarning pragmalingvistik tahlili
![10) qayoqqadir – allaqayoqqa : – Ko‘rmadim, – deb qo‘ydi Farhod o‘ychanlik
bilan, – qayoqqadir ketgan ekan (E.A’zam) – allaqayoqqa ketgan ekan;
11) qayoqdandir - qayoqdandir : Qayoqdandir oyoq ostidan hamshaharu
hamkasblari Igor Semashenkov chiqib qoldi (E.A’zam) - Allaqayoqdan oyoq ostidan
hamshaharu hamkasblari Igor Semashenkov chiqib qoldi;
12) qachonlardir – allaqachonlar : Fransuz avangardlari qachonlardir o‘tib ketgan
(T.Murod) - Fransuz avangardlari allaqachonlar o‘tib ketgan;
13) qayerlargadir – allaqayerlarga : Xayollari qayerlargadir ketdi... (T.Murod) -
Xayollari allaqayerlarga ketdi...
14) nenidir – allaneni : Bag‘ringga olgin! / Lablaring nenidir shivirlar shodon
(U.Azim) - Lablaring allaneni shivirlar shodon.
Bulardan tashqari, -dir yuklamasi jumla tarkibida bir so‘zini ayrim so‘roq
olmoshlari bilan birgalikda keltirish orqali yasalgan gumon ma’noli qurilmalar bilan ham
mushtaraklik hosil qiladi: Masalan:
1) bir nima – nimadir : Tuproqqa dum tushib yotgan bolalar bir nimalarni
gaplashib qiyqirib kulishar, har kulganida zavqlanib, tovonini urishtirib qo‘yardi
( O‘.Hoshimov ) - Tuproqqa dum tushib yotgan bolalar nimalarnidir gaplashib qiyqirib
kulishar…;
2) bir qancha – qanchadir : Lekin uning bir qancha shartlari bo‘lib, bularning eng
birinchisi Muhayyoga sovchi yuborilishi ekan ( A.Qahhor ) - Lekin uning qanchadir
shartlari bo‘lib, bularning eng birinchisi Muhayyoga sovchi yuborilishi ekan;
3) bir nechta- nechtadir : Hayal o‘tmay bir nechta chiroq paydo bo‘ldi ( A.Qahhor ) -
Hayal o‘tmay nechtadir chiroq paydo bo‘ldi .
Umuman, - dir yuklamasi gumon ma’nosini ifodalashda yaxlitlik hosil qiladigan
alla- unsuri bilan hosil qilingan sintetik, [bir + so‘roq olmoshi = ….] qolipining gumon
ma’noli analitik hosilalari orasida farq shundaki, alla- tarkibli substansial birliklar
pragmatik jihatdan ko‘pincha so‘zlashuv nutqiga, [bir + so‘roq olmoshi = ….] qolipli](https://docx.uz/documents/366d986e-5071-4f89-b9c0-4ab6a9415fd5/page_22.png?v=1)
Yordamchi so‘zlarning pragmalingvistik tahlili