Информация о документе

Цена 3000UZS
Размер 3.9MB
Покупки 0
Дата загрузки 07 Ноябрь 2026
Расширение ppt
Раздел Презентации
Предмет Педагогика

Продавец

Bohodir Jalolov

Yosh avlodni ma’naviy – axloqiy tarbiyalashda oila,mahalla va ta’lim muassasasi hamkorligi

Купить
Yo sh avlodni ma’naviy – axloqiy tarbiyalashda oila ,mahalla va ta’lim muassasasi hamkorligi. 1.Mahalla tarixi. 2.O‘quvchilarni mehnatsevarlikga o‘rgatishda maktab, oila va mahalla hamkorligi. 3. Oila, maktab, mahalla hamkorligining shaxs ma’naviyatini shakllantirishdagi o‘rni. REJ A: MAHALLA   TARIXI HAQIDA NIMALARNI BILASIZ?        Mahalla  tarixi  qadim  zamonlarga  borib  taqaladi.   Tarixiy   manbalarda   qayd   etilishicha,   JEZ   davrining   yodgorligi  bo lgan   ʻ Sopollitepada   8  ta  oila  yashagan.   Ularni   faqat   urug   jamoasigina   emas,   balki   ishlab   ʻ chiqarish  manfaatlari  ham  birlashtirib  turgan.   Mahalla tarixi   Keyinchalik ularning  safiga  patriarxal  tizim  asosida  100   dan  ortiq  oilalar  kelib  qo shilgan.  Katta  oilalar  jamoasini   ʻ ular  orasidan  saylangan  oqsoqol  boshqargan.  Oqsoqollar   o z   navbatida   oliy   oqsoqollar   kengashiga   birlashgan.   ʻ Oqsoqollar,  odatda,  jamoa  –  qishloq  hayoti  bilan  bog liq   ʻ barcha   masalalarni   oliy   kengash   orqali   hal   qilishgan.   Miloddan   avvalgi   3-asrdan   milodiy   5-asrning   boshlarigacha   Farg ona   (Parkana)   davlatida   ham   ʻ oqsoqollar   kengashi   muhim   vazi-falarni   hal   etgan.   Kengash,   asosan,   sulh   tuzish,   vazirlar   tarkibi   va   soliqlarni   tayinlash,   urush   e lon   qilish,   jamoa   ishlariga   ʼ safarbar  etish  kabi  masalalar  bilan  shug ullangan. ʻ Mahalla tarixi   Adabiyotlarda mahallalarning  ko p  ming  yillik  tarixga  ega  ekanligi   ʻ haqida  ma lumotlar  uchraydi.  Masalan,  Narshaxiy  o zining  „Buxoro   ʼ ʻ tarixi“  asarida  Buxoroda  bundan  1100-yil  ilgari  bir  qancha  mahallalar   bo lganini  qayd  etib  o tgan.  Alisher  Navoiy  o zining  „Hayrat  ul-abror“   ʻ ʻ ʻ asarida   mahallani   „ mahalla   shahar   ichidagi   shaharcha “dir   deb   ta riflaydi,   Hirot   shahri   yuz   shaharcha   ahamiyatiga   ega   bo lgan   ʼ ʻ mahallalardan  tashkil  topganini  aytib  o tadi.  Mahallalar,  ayniqsa,  Amir   ʻ Temur   davrida   ravnaq   topgan.   Bu   davrda   mahallalar   fuqarolarning   kasbkori  asosida  shakllangan  va  shunga  qarab  nomlangan.  Masalan,   zargarlik,  misgarlik,  ko nchilik,  pichoqchilik,  qoshiqchilik,  temirchi,   ʻ egarchi,  taqachi  va  hokazo.  Mahalla  qadimda  mahalliy  hokimiyatning   o ziga   xos   bir   shakli,   ko rinishi   tarzida   faoliyat   ko rsatgan.   Uni   ʻ ʻ ʻ boshqarish  jamoatchilik  asosida  olib  borilib,  o zining  yozilmagan  ichki   ʻ tartib-qoidalariga   ega   bo lib,   u   hamma   uchun   birdek   qonuniy   ʻ hisoblangan. Mahallalar  qadim - qadimdan   ezgulik   beshigi ,   tarbiya   o ‘ chog ‘ i ,   yashash  tarzi ,   milliy  udumlar ,   urf - odat  va  an ’ analar  shakllangan   maskan   bo ‘ lib   kelgan .   Odamlarni   bir-biriga   mehr - oqibatli,   muruvvatli,   saxovatli   qilib   qo‘yishda,   o‘ziga   xos   jamoani   shakllantirishda   mahallalar   juda   muhim   ahamiyat   kasb   etadi.   Zotan,  bugungi  kunda  mahallalar  davlat   boshqaruvining  birinchi   bo‘g‘inlari,  asosiy  ustunlari  sifatida  e’tirof  etilayotgani  ham  bejiz   emas.   Mahalla-yurtimizda   asr-asrlar   mobaynida   shakllangan   tamoman   o‘ziga   xos,   butunlay   sharqona   o‘zini   o‘zi   boshqarish   tizimidir.      O‘rta  osiyo  muhitida  jamoa,  mahalla  bo‘lib,  bir-biriga  mehr-  oqibatli  bo‘lib   yashaydigan  insonlar,  davr  qanchalik  o‘zgar-  masin,  tarix  sinovidan  o‘tgan  o‘z   qadriyatlariga   sodiq   bo‘lib   yashashni   ma’qul   ko‘rar   ekan,   buni   zamonoviy   fikrlaydigan,  dunyoga  teran  nazar  tashlaydigan  odam  to‘g‘ri  tushunishi,  tan   olishi  va  uni  hurmat  bilan  qabul  qilishi  lozim.  Azaldan  o‘zbek  mahallalari  chinakam  milliy  qadriyatlar   maskani   bo‘lib   kelgan.   O‘zaro   mehroqibat,   ahillik   va   totuvlik,  ehtiyojmand,  yordamga  muhtoj  kimsalar  holidan   xabar   olish,   yetimyesirlarning   bo-   shini   silash,   to‘y- tomosha,   hashar   va   ma’rakalarni   ko‘pchilik   bilan   bamaslahat o‘tkazish,   yaxshi   kunda   ham,   yomon   kunda   ham   birga   bo‘lish   kabi   xalqimizga   xos   urf-odat   va an’analar,   avvalambor,   mahalla   muhitida   shakllangan   va   rivojlangan. Bugungi  kunda   hayotda   ko‘plab   muammolarga   duch   kelamiz.  Bulardan  eng  birinchisi  bu  - inson  xarakteridir.   Inson  xarakteri  qayerdan  va  qanday  shakillanadi  ?  Albatta,   bu   oiladan   boshlanadi.   Oila   -  bu   nikoh   va   qon   -  qarindoshlik  yoki  birga  istiqomat  qilish  orqali  bir  - biriga   bog‘langan   insonlardan   iborat   ijtimoiy   guruh,   bolalar   sotsializatsiyasi   uchun   asosiy   institut   vazifasini   bajaruvchi,  jamiyatning  mo‘jaz  bir  qo‘rg‘onlaridan  biridir.   “ Oila  - tabiatning  shoh  asarlaridan  biridir” J. Santayanan Va holanki, bu  sohada  yurtimizda  olib  borilayotgan   islohotlar   bir   talaydir.   Oila   masalasiga   e’tibor   davlat   siyosati   darajasiga   ko‘tarilishi   bejiz   emas,   chunki   porloq   ertamizning   tamal   toshlari   oilada   qo‘yiladi. Hozirgi   kunda   jahon   mamlakatlari   qizlarni   qonuniy  turmush  yoshi   Eronda  - 9  yoshdan,  Saudiyada  - 10  yoshdan,   AQShda  - 12  yoshdan,  Hindistonda  - 18 yoshdan,  Fransiyada  - 18  yoshdan,  Xitoyda  -  20   yoshdan   belgilanganlini   ko‘rishimiz   mumkin   O‘zbekiston Respublikasi  “Xotin  - qizlar  va  erkaklar  uchun   teng   huquq   hamda   imkoniyatlar   kafolatlari   to‘g‘risidagi”   Qonuni   hamda   O‘zbekiston   Respublikasi   Oliy   Majlisi   senatining   “2030   -  yilga   qadar   O‘zbekiston   Respublikasida   gendr   tenglikka   erishish   strategiyasini   tasdiqlash   haqida   ”  Qarori  jamiyatdagi  majud  barcha  sohalarda  faoliyat  ko‘rsatib   kelayotgan   xotin   -  qizlar   huquqini   qonuniy   jihatdan   himoyalashga  qaratilgan  islohotlarning  yana  bir  isbotidir.   O‘zbekiston  Respublikasi  Prezidenti   Shavkat  Mirziyoyev  tomonidan  2019-  yil   22  - aprelda  imzolangan  PQ  4296  - sonli   qaroriga  asosan,  qizlar  uchun  nikoh  yoshi   17  dan  18  yoshga  o‘zgartilganligi  va Oila  kodeksining  15  - moddasi  birinchi   qismi  bilan  nikoh  yoshi  erkaklar  va  ayollar   uchun   18  yosh   etib  belgilanganligi,   Oilaning  tibbiy,   huquqiy,   iqtisodiy   savodxonligini   oshirish   masalalari  ilgari  surilayotgan  bir  davrda,  diniy  savodxonlikka   ham  ega  bo‘lishlikni  davrning  o‘zi  taqozo  qilyapti.  Zero,  islom   dini  yaxshlik,  ezgulikni  ulug‘lovchi  din  bo‘lishi  bilan  birga unda  oila  mustahkamligiga  ham  alohida  urg‘u  berilgan.  Bunda   “Qur’oni  Karim”  va  “Hadislar”  asosiy  manba  bo‘lib  xizmat   qiladi.   Bugungi  kunda   jamiyatimizda   ommalashyotgan   gendir   tenglik   tushunchasi  va  g‘oyasi  bundan  necha  asr  oldin  islom  dinida  o‘z   aksini  topgandir.  Xususan,  quyidagi  “Niso”  (“Ayollar”)  surasining  1   -  oyatda  “Ey  odamlar  ! Sizlarni  bir  jondan  (Odamdan)  yaratgan  va   undan  juftini  (Havvo)  ni  yartgan  hamda  u  ikksidan  ko‘p  erkak  va   ayollarni  tarqatgan  Robbingizdan  qo‘rqingiz!...”  [2]. Bola shaxsining  shakllanishida  butun   ijtimoiy  voqelik,  xususan,  uning  o‘zi   tug‘ilib   o‘sgan oila   muhiti   hal   qiluvchi   vazifani   bajaradi.   Oiladagi   turmush   madaniyati,   mehnat   xarakteri,   otaonaning   axloqiy   saviyasi   ijtimoiy   masalaga,   bolaning   komil   inson   bo‘lib   yetishishiga   ta’sir ko‘rsatadi.   Mehnat   tarbiyasi   hozirgi   kun   tarbiyasining   zarur   sharti,   shaxsdagi   professional barkamollikning  asosidir.  Oila muhiti hal qiluvchi vazifani bajaradi Mamlakatimizda  umumdavlat   ishi   bo‘lganana   shu   tarbiya,   ya’ni   o‘quvchi  yoshlarni  ijtimoiy  ishlab  chiqarishning  turli  sohalardagi  mehnat   faoliyatiga   tayyorlash,   asosan,   maktabning   o‘rta   va   yuqori   sinflarida   amalga   oshiriladi.   Lekin   bu   ishning   muvaffaqiyatli   bajarilishi   boshlang‘ich  sinflarda  va  oilada  turli  darajada  tayyorlanishga  bog‘liq.    Bolalarga   mamlakatimizda   har  qanday  mehnat  sharafli  ekanini,  Halol  mehnat  qilgan  kishi  yuksak   qadrlanishini,    Mehnatdan   qochadigan   axloqsiz   odamlarni   hech   kim   hurmat   qilmasligini,    Boshqalar   hisobiga   yashash,   umuman,   aqlli,   zukko   odamga   to‘g‘ri   kelmasligini   maktabdan,   ota-onalarning  suhbatlaridan  va  ularning  kuzatishidan  iloji   boricha  ertaroq  bilib  olishlari   lozim.   -  mahalla   faollari   tomonidan   tarbiya   muassasalari   bilan   birgalikda   amalga   oshirilishi  kerak  bo‘lgan  masalalarni  muhokama  qilishda,  oqilona  yechimlarni   topishda  faollik  ko‘rsatishi; -   mahalla   o‘z   hududidagi  ijtimoiy  va  iqtisodiy   yordamga   muhtoj   oilalarni   aniqlab,   ularni   qo‘llab-quvvatlab   va   farzandlarining   bilim   hamda   tarbiya   olishlariga  bosh-qosh  bo‘lishi -   ma’nan   nosog‘lom   oilalarni   mahalla   yig‘inlarida   muhokama   qilish,   jamoatchilik  choralarini  ko‘rishi; -mahalla   hududidagi   o‘quv-tarbiya   muassasalariga   iqtisodiy   yordam   ko‘rsatilishini  qo‘llab  quvvatlashi; Bolalarga  ta’lim  berish  jarayonini  amalga  oshirish  borasida   kichik  Va tan  bo‘lmish   mahallaning  vazifalari: Bolalarga ta’lim  berish  jarayonini  amalga  oshirish  borasida   kichik  Va tan  bo‘lmish   mahallaning  vazifalari: -  ota-onalar  orqali  bolalarni  tashabbuskorlik,  mehnatsevarlik,  milliy  g‘urur,   vatanparvarlik,  milliy  odob,  baynalmilallik  kabi  xislatlarni  singdirishni  har   tomonlama  rag‘batlantirishi; -  mahallada  istiqomat  qilayotgan  xalq  ustalari,  san’atkorlar,  ziyolilar  va  barcha   ijod  ahlining  imkoniyatlaridan  foydalanib,  turli  to‘garak  va  „Usta-shogird“   rusumida  bilim  va  kasb  berish  faoliyatini  tashkil  qilishi; -   mahalla   hududidagi   ishlab   chiqarish   korxonalari   tomonidan   mahallada   istiqomat  qilayotgan  va  moddiy  qiynalgan  yoshlar  uchun  ish  joylari  tashkil   qilishi; -   har   bir   yosh   fuqaroda   O‘zbekistonga,   uning   tabiatiga   muhabbat,   obodonchiligi  uchun  javobgarlik  ruhini  shakllantirishi. Bolalarga  ta’lim-tarbiya   berishda   maktab   va   pedagoglarning   asosiy   vazifalari   O‘zbekiston   Respublikasining   Oliy   Majlis   tomonidan   qabul   qilingan  „Ta’lim  to‘g‘risida“gi  Qonunining   va  respublika  rahbariyatining   dasturiy  fikrlari  mazmunidan  kelib   chiqqan  bo‘lishi  kerak,  ya’ni:O‘quvchilarni  tarbiyalashda  oila,  mahalla,   maktab  hamkorligi  jarayonida maktabning  vazifalari: O‘quvchilarni tarbiyalashda  oila,  mahalla,  maktab   hamkorligi  jarayonida   makta   bning  vazifalari: 1. Maktabda  bolaga  biror-bir  kasb-korni  egallashi  uchun   mustahkam  poydevor  yaratish;   2. O‘quvchi-yoshlarning   sport   turlari   bilan   shug‘ullanishlariga   yordam   berish,   ularning   bo‘sh   vaqtlarini  tashkil  qilish; 3. Bolalarga   ta’lim   berishni   ilg‘or   pedagogik   texnologiyalar,   zamonaviy   o‘quv-uslubiy   dasturlar   asosida   tashkil   etish,   o‘quv-   tarbiya   jarayonlarini   jahon  andazalariga  mos  ravishda  ta’minlash: 4.  O‘quvchilarning   imkoniyatlari   va   qiziqishlari   tahlilidan,   iqtisodiy  va  ijtimoiy  muhitdan   kelib  chiqib,  ularni  turli  soha   bo‘yicha   kasb   asoslariga   yo‘naltirish   va   ta’limda   tabaqalashtirilgan   yondashuvni  joriy  etish; 5.   Yoshlarni  (16   yosh   va   undan   yuqori)   dunyo   andazalariga   mos   bilim   olishlari,   kasb   tanlashlari,   mustaqil   hayotga   tayyorgarliklarini   ta’minlash.   Ularning   imkoniyatlari   darajasida   ta’lim   olishlariga,   tanlagan   kasblari   bo‘yicha   ish   bilan   ta’minlashlariga,iqtisodiy   mustaqil   bo‘lishlariga   shart- sharoit   yaratish.   Va tan,   davlat   va   jamiyat   oldidagi   fuqarolik   burchlarini  ado   etishga  javobgarlik  hissini  to‘la  shakllantirish,   mustaqil  oila  ko‘rishga  tayyorlash. O‘quvchilarni  tarbiyalashda  oila,  mahalla,   maktab  hamkorligi  jarayonida   maktabning   vazifalari: E’TIBORINGIZ UCHUN TASHAKKUR!

Yosh avlodni ma’naviy – axloqiy tarbiyalashda oila,mahalla va ta’lim muassasasi hamkorligi

Купить