Yurak – qon tomir nafas sistemasining yosh xususiyati va gigienasi - Медицина - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	308.5KB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Медицина

Yurak – qon tomir nafas sistemasining yosh xususiyati va gigienasi

Купить

Yurak – qon tomir nafas sistemasining yosh xususiyati va gigienasi Reja: 1. Qon tarkibi, uning vazifalari. Qon plazmasi. 2. Qonning shaklli elementlari. Ularning yosh xususiyatlari. 3. Katta va kichik qon aylanish doirasi. 4. Pulhs va qon bosimi. Ularning yosh xususiyatlari.

Organizmning ichki muhiti, ya’ni yuqoridagi suyuqliklarning miqdori, kimyoviy tarkibi, osmotik bosimi va barcha fizik-kimyoviy xususiyatlari nisbiy doimiydir. Bu nisbiy doimiylik xususiyati gomeostaz deb ataladi, u xujayralar va to’qimalar normal ish faoliyati uchun qulay sharoit hisoblanadi. Ichki muhitning nisbiy doimiyligi organizmning ko’pchilik organlar sistemasi (nerv-endokrin, ovqat hazm qilish, qon aylanish, nafas olish, ayirish kabilar)ningbirgalikdagi faoliyati orqali ta’minlanadi. Shuning uchun organizmning barcha xujayralari, to’qimalari, organlari va sistemalari yaxlit bir butun bo’lib, ularni faoliyatiga bir-biri bilan mustahkam bog’langan.

Qon aylanib butun tana bo’ylab tarqaladi va fiziologik jarayonlarda muhim rol o’ynaydi. Qon aylanish sistemasiga yurak, arteria, kopilyarlar, vena va limfa tomirlari kiradi. Yurak va tomirlar odam organizmida qonning to’xtovsiz xarakatini ta’minlaydi. Yurakning avtomatik qisqarib va kengayib turishi natijasida qon katta arteriya va kopilyarlar orqali tananing hammma hamda xujayralariga tarqalib, so’ngra mayda, o’rta va yirik qon tomirlari orqali yurakka qaytib keladi. Yurakning chap qorinchasidan tarkibida oziq moddalar, O2 gormonlarga boy bo’lgan arteria qon aorta tomiriga quyiladi. Undan yirik, o’rta, mayda arteriya tomirlari orqali to’qima va xujayralar orasida joylashgan kapilyarlarga boradi.

Qondagi oziq moddalar, O2 va gormonlar xujayralarga o’tadi. Xujayralarda moddalar almashinuvi natijasida hosil bo’lgan qoldiq moddalar va CO2 ularning mayda vena. Kapilyar tomirlarga o’tib so’ngra o’rta, yirik vena tomirlari orqali yurakning o’ng bo’lmasiga kelib quyiladi. Shunday qilib. Yurak-qon tomir sistemasi tananing hamma to’qima xujayralariga oziq moddalar va O2 yetkazib beradi. Ularda hosil bo’lgan qoldiq moddalarni qabul qilib, ayrish organlariga yetkazadi. Shuning uchun yurak qon tomir sistemasi «tashuvchi sistema» deb yuritiladi. Qon tarkibining yosh bilan bog’liq xususiyatlari.

Hammaning 3 xaftasidan boshlab embrion tanasida dastlabki qon tomirlari shakllana boshlaydi va ularda to’qimalar paydo bo’la boshlaydi. Taxminan 6-8 xaftadan boshlab embrionning turli joylarida dastlabki gomoangloplastlar hosil bo’lib, udan doimiy ravishda eritroplastlar va boshqalar yuzaga keladi. ’mbrionning 3-oyiga kelib asosiy qon hosil qiluvchi organlar jigar va taloq ishlay boshlaydi. Qon hosil qiluvchi asosiy organ ilik esa homiladorlikning 4 oyiga yetgandan keyin yassi suyaklardan qovurg’alar, to’sh suyagi, umurtqalar asosiy qon hosil qiluvchi organlar paydo bo’lib qoladi. Bola tug’ishdan keyin uning organizmida qon hosil bo’lishi bir oz sekinlashib, 3-4, 7-8 va 12-13 yoshlarga kelib esa ancha kuchayadi. Yoshga qarab organizmdagi qon miqdori ham o’zgarib turadi. Endi tug’ilgan bola

Qon tarkibi, uning vazifalari. Qon plazmasi. Qon tarkibini aniqlash uchun probirkaga bir tomchi genaroik moddasini tomizib, ustiga 2-3 ml qon quyib, sentriferada bir necha minut davomida aylantirilsa, 2 qismga; ustki qismida rangsiz qon plazmasiga, pastki qismida esa qonning qizil rangdagi quyuq qismi – shaklla elementlariga ajraladi. Shunday qilib qon 2 qismdan iborat: 1) qonning suyuq qismi qon plazmasi, 2) quyuq qismi shaklli elementloari. Qon umumiy hajmining 55-60 %ini qon plazmasi va 40-45 %ini shaklli elementlar tashkil qiladi. Qonning o’rtacha miqdori katta odamda 5 litr bo’lib, u tana massasing o’rtacha 7%ini tashkil qiladi. Qon quyidagi muhim vazifalarni bajaradi. 1) Qon ichaklardan shimilib o’tgan oziq moddalarni butun tana bo’ylab tarqatadi. Qon plazmasito’qima va hujayralararo

2) Qon barcha to’qima va organlarga O2 olib boradi va u yerda moddalar almashinuvi natijasida hosil bo’lgan CO2ni o’pkaga olib keladi. O’pka kapilyarlarida o’tayotgan qon u yerda O2ga boyiydi va CO2ni o’pkadan chiqayotgan havoga qo’yib yuboradi. 3) Qon barcha to’qima va organlar funktsiyasini gumoral yo’l bilan boshqarilishda ishtirok etadi. Endokrin bezlarda sintez qilingan gormonlar – biologik faol moddalar qonga o’tib, u orqali to’qima va organlarga yetkaziladi va ular nerv sistemasi bilan birga boshqarilishini ta’minlaydi. Qon tana temperaturasining nisbiy doimiyligini saqlashda ishtirok etadi. Qonning uzluksiz harakati orqali moddalar almashinuvi natijasida hosil bo’lgan issiqlik energiyasi tananing barcha qismlariga tarqalib, ulardagi temperatura doimiyligini ta’minlaydi. Qonning sha

3) Donador leykoo’itlar ya’ni granulao’itlarga bo’ladi. . Bularni yadrosi ko’p shaklli 1 mm3 qonda 6-8 ming dona leykoo’itlar bo’ladi. Leykoo’itlar sonini ko’payishi leykoo’itlar suyaklarni ko’mik qismida va taloqda bo’ladi. Donali va donasiz leykoo’itlar o’zlarga kelib chiqishi bilan ham bir-biridan farq qiladi, agar donali leykoo’itlar ilik miyasini reptikulyar to’qimalaridan hosil bo’ladi. Donali leykoo’itlar 15-20 kun yashasa, donasizlari 1-3 kun yashaydi. Qon tarkibida leykoo’it miqdori 1 mm3 qonda 6000-8000 bo’ladi. Agar ko’payib ketsa leykoo’itoz, kamaysa leykopeniya deyiladi. Leykoo’itozlarni asosiy vazifasi organizmga kirgan mikroorganizmlar yutib, eritib yuboradi. Bu hodisa fagao’itozlar deyiladi. Leykoo’itlarning bu xossasini atoqli rus olimi I.I.Mechnikov aniqlagan. Eritroo’itl

Barcha tirik organizmlar hayotini saqlab turish uchun nafas olishi kerak. Nafas olganda tashqi muhitdagi havo o’pka hujayralariga, u yerdan qonga o’tib, qon orqali barcha hujayralarga yetkazib beriladi. Kislorod yordamida oziq moddalar oksidlanadi, natijada yuqori molekulali organik moddalardan ma’lum miqdorda energiya ajralib chiqadi. Organizm hujayralariga kislorod borib yetmasa, ular nobud bo’ladi. Moddalar almashinuvi natijasida hosil bo’lgan karbonat angidrid va suv bug’lari esa o’pka orqali tashqariga chiqariladi. Nafas olish tashqi va ichki nafas olishga bo’linadi. Tashqi nafas olish deb, o’pka bilan qon o’rtasidagi gazlar almashinuviga aytiladi. Ichki nafas olish, ya’ni to’qimalararo nafas olish deb, hujayralarda moddalar almashinuvini ta’minlovchi to’qimalar bilan qon o’rtasidagi

Bolalarning nafas olish organlari tuzilishi va funktsiyasiga ko’ra kattalarnikidan farq qiladi. Yangi tug’ilgan bolalarda halqum tor va burun teshigi ingichka, kichik bo’lib, shilliq qavat qon va limfa tomirlari bilan ko’p ta’minlangan. Gaymarov bo’shlig’i, g’alvirsimon suyakdagi qo’shimcha yo’llar yaxshi rivojlanmagan bo’ladi. Gaymarov bo’shlig’i ikki yoshdan kattalasha boradi va 5—6 yoshda rivojlanib bo’ladi. Yangi tug’ilgan bolalarning og’iz bo’shlig’idagi va yutqinidagi bezlar nisbatan katta, hiqildog’i qisqa, tar, voronka shaklida bo’lib, tog’aylari yumshoq bo’ladi. Hiqildoq 5 yoshda va jinsiy balog’at yoshida jadal rivojlanadi. 3 yoshdan qizlar hiqildog’i shu yoshdagi o’g’il bolalarnikiga nisbatan kichrayadi va toraya boradi. Ayollar hiqildog’i erkaklarnikiga nisbatan 1/4 hissa kichi

Купить

Похожие документы
Sog‘liqni saqlash tizimi va uning xususiyatlari
Rentgenologik tekshirishning umumiy, xususiy va maxsus usullari
Jigarda gormonlarning zararsizlantirilishi
Qon ivishi, qon guruhlari va rezus omili
Sust boruvchi neyrovirusli infeksion kasalliklar