Юрак ритмининг бузилиши. Диагностика. ЭКГ диагностика, даволаш, шошилинч ёрдам. Аритмияла

Юрак ритмининг бузилиши. Диагностика. ЭКГ диагностика, даволаш, шошилинч ёрдам. Аритмиялар  Юрак ритмининг бузилиши юрак булимларининг ритмик ва кетма – кет кискаришини таъминловчи фаолияти узгариши билан характерланади. Синус тугуни Булмача – коринча тугуни (А – В) Булмача – коринча тутами (Гисс тутами) Гисс тутами чап оёкчаси Пуркинье толалариГисс тутами унг оёкчаси Септо-маргинал (утказувчи) толалар • Юракнинг турли функциялари бузилиши учрайди: • Юрак автоматизми • Кузгалувчанлик • Утказувчанлик • Кискарувчанлик • Бир неча функциясининг бузилиши ETIОLОGIYASI • yurаkning оrgаnik kаsаlliklаri • funksiоnаl kаsаlliklаr • fizik vа хimik tаsirоtlаr • yurаk ritmining idiоpаtik buzilishi Юрак ритмининг бузилишига олиб келувчи касалликлар:  ЮИК  Юрак нуксонлари  Эндокрин касалликлар  Инфекцион касалликлар  Инфильтратив касалликлар  Гипертрофик кардиомиопатия  WPW синдроми  QT интервалнинг тугма чузилиши АRITMIYALАR TАSNIFI Аvtоmаtizm funksiyasi buzilishi bilаn bоglik аritmiyalаr 1. sinus tахikаrdiyasi 2. sinus brаdikаrdiyasi 3. sinus аritmiyasi 4. sinus tuguni kuvvаtsizligi QO’ ZG ’ АLUVCHАNLIK FUNKSIYASI BUZILISHI BILАN BОG ’ LI Q АRITMIYALАR • ekstrаsistоliyalаr • pаrоksizmаl tахikаrdiyalаr QO’ ZG ’ АLUVCHАNLIK VА O’ TKАZUVCHАNLIK FUNKSIYASI BILАN BОG ’ LI Q АRITMIYALАR • Titrо q аritmiyasi • Хilpillоvchi аritmiya UTKАZUVCHАNLIK FUNKSIYASI BUZILISHI BILАN BОGLIK АRITMIYALАR • sinоаtriаl blоkаdа • bulmаchаlаr blоkаdаsi • Аtriоvеntrikulyar blоkаdа • giss tutаmi оyokchаlаri blоkаdаsi Диагностика. Анамнез йигиш:  Частотасини аниклаш  Давомийлиги  Аритмияларнинг пайдо булиш ва тугаш хусусиятлари (аста – секин ёки тусатдан)  Ваготроп муолажаларга таъсирот  Кукрак кафасидаги огриклар  Хушдан кетиш холатлари  Хушдан кетишдан олдинги холатлар Физикал текшириш:  Пульс  АКБ тинч ва кескин турганда унинг узгаришини аниклаш  Юрак ва юракдан ташкари касаллик белгиларини излаш  Умумий кон тахлили  Кон зардобидаги электролитлар микдорини аниклаш  Юракнинг электр активлиги ва утказувчанлигига таъсир килувчи захарловчи дори воситалари ва тиреоид гормонлар микдорини аниклаш.  ЭКГ. Брадикардия  Брадикардия — ЮКС < 60 мин–1 булган исталган ритм. Синус брадикардияси  ЮКС < 60 мин–1 булган синусли ритм.  Сабаблари :  Парасимпатик тонуснинг ошиши  Антиаритмик воситалар таъсири  Синус тугуни ишемияси ёки холсизлиги синдроми Синус брадикардияси Белгилари:  Купинча симптомсиз кечади  Холсизлик  Стенокардия  Хушдан кетиш ЭКГ: • нормал P • ЮКС < 60 мин–1, • PQ интервал ва QRS комплекслар узгармаган. Даволаш.  Агар шикоятлари булмаса даволаш талаб килинмайди.  Шикоятлари булганда энг асосий — брадикардия сабабини бартараф килиш лозим.  Зарурат булганда атропин (0,5—2 мг в/ичига) ёки ЭКС Экстрасистолия  Экстрасистолия — бу энг куп таркалган аритмия турларидан хисобланади. Купинча коринча, кам холатларда булмача ва АВ- тугун экстрасистолияси учрайди. Булмача экстрасистолияси Булмача экстрасистолияси кузатилади:  инфекцияларда  ЮИК  симпатик тонус ошганда  дори воситаларининг ножуя таъсири  электролит бузилишларда  чекиш  алкогол ва кофеин истеъмол килганда  купинча соглом одамларда  чарчаганда  с тресс да  юракнинг органик шикастланишларида  упка юрак Шикоятлари:  Умуман сезмайдилар ёки  Юракнинг уриб кетиш сезгиси  ЭКГ:  1. Навбатдан ташкари носинусли P  2. Нормал ёки аберрант (кенг, Гис тутами оёкчаси блокадасидаги каби) QRS комплекси  3. Компенсатор пауза одатда нотулик. Даволаш  Сабабини бартараф этиш  Шикоятлари булмаса, антиаритмик воситалар курсатилмаган  Шикоятлари яккол булганда бетта- адреноблокаторлар ёки кальций антагонистлари кулланилади.  Ia синф воситалари самарали, лекин уларни куллаш ножуя таъсирлари туфайли чекланган АВ-тугун экстрасистолияси  АВ-тугун экстрасистолияси. Экстрасистола манбаси — АВ-тугун ёки Гис тутами.  Сабаблари булмача экстрасистолиясидаги каби, лекин АВ-тугунли экстрасистолия соглом одамларда куп учрайди. ЭКГ: 1. Навбатдан ташкари нормал ёки аберрант QRS комплекси. 2. Узгармаган ретроград АВ-утказувчанликда импульс булмачаларга утади, ва инвертирланган P тишча QRS комплекс билан кушилиб кетади ёки ундан кейин келади. Клиник манзараси ва даволаш: булмача экстрасистолиясидаги каби. АВ ТУГУН ЭКСТРАСИСТОЛИЯСИ Коринча экстрасистолияси.  Сабаблари булмача экстрасистолиясидаги каби, лекин коринча экстрасистолия соглом одамларда куп учрайди. КОРИНЧАЛАР ЭКСТРАСИСТОЛИЯСИ ЭКГ: • навбатдан ташкари кенг ( 0,12 с), деформацияланган QRS комплекси, • T QRS комплексга дискордант • компенсатор пауза одатда тулик. Даволаш  Шикоятлари булса утказилади  Сабабчиларини бартараф этиш  Аритмияга карши воситаларнинг аритмоген таъсири хавфи булганлиги сабабли уларни кулламаган маъкул.  Миокард инфарктида коринча экстрасистолиясини бартараф этиш учун лидокаинни вена ичига юбориш МНС га токсик таъсир курсатади, шу сабабли уларни куллашдан сакланиш лозим. Тахикардия  — ЮКС > 100 мин–1булган исталган ритм. Булмача тахикардия коринча тахикардияларига булинади. Синус тахикардия ЮКС > 100 мин–1 булган исталган ритм. Энг куп учрайдиган сабаблари :  Симпатик тонуснинг ошиши ёки парасимпатик тонуснинг пасайиши  огрик  гиповолемия  гипоксемия  миокард ишемияси ва инфаркти  ТЭЛА  иситма  тиреотоксикоз  дори воситаларининг ножуя таъсири.  ЭКГ :  тугри ритм ,  синусли P тишчалар ,  ЮКС — 100—160 мин –1,  PQ интервал норма ёки бироз кискарган ,  QRS комплекслар узгармаган . Даволаш  Сабабчиларини бартараф этиш  ЮКС ни пасайтириш учун купинча (айникса миокард ишемиясида) бета- адреноблокаторлар ишлатилади. Булмача тахикардиялари Тахикардия манбаси булмачаларда, лекин синус тугунидан ташкарида жойлашади.  Сабаблари:  Гликозидли интоксикацияда (АВ-блокада билан)  Упка – юрак (айникса теофиллин билан даволаш фонида)  Соглом одамларда кам учрайди. ЭКГ:  узгарган, носинусли, P тишча, (100—200 мин–1) частота билан.  ритм тугри (автоматик булмача тахикардиясида)  ёки нотугри (политоп булмача тахикардияси ва пароксизмал булмача тахикардияси АВ-блокада билан),  PQ интервал одатда узайган ,  QRS комплекси узгармаган ёки кенгайган Даволаш:  Гликозидли интоксикацияда юрак гликозидларини тухтатиш  Гипокалиемияни бартараф этиш,  антидигоксин тавсия этиш  Огир холатларда вена ичига лидокаин , пропранолол ёки фенитоин юбориш. Гликозидли интоксикациядан келиб чикмаган булса:  ЮКС ни пасайтириш билан чекланиш (кальций антагонистлари, бета-адреноблокаторлар ёки дигоксин билан)  Кузатув остига олиш  Агар утмаса Ia , Ic или III . синфга мансуб антиаритмик воситалар кулланилади Суправентрикуляр пароксизмал тахикардия Суправентрикуляр тахикардия Пароксизмларни тухтатиш:  Ваготроп муолажалардан бошланади (каротид синус массажи, Вальсальва пробаси);  Агар улар ёрдам бермаса:  аденозин (бошлангич дозаси — 6 мг), верапамил (5 мг хар 5 мин.дан умумий микдори 15 мг.га етганча) ёки дилтиазем (15—20 мг, 2 мин давомида юбориш) вена ичига узлуксиз Пароксизмларнинг олдини олиш :  кальций антагонистлари  бета-адреноблокаторлар ёки дигоксин ; Хилпилловчи аритмия  75 ёшдан ошганларда 10% ида кузатилади  Кардиоген тромбоэмболияларнинг асосий сабабчиси хисобланади . Сабаблари:  артериал гипертония  алкоголли интоксикация  теофиллин ва бошка дори воситаларини куп микдорда куллаш  гипотиреоз  тиреотоксикоз  феохромоцитома  перикардит  миокард инфаркти Шикоятлари:  ЮКС юкори  Юрак уриши  Юрак уриб кетиши сезгиси  хансираш  Стенокардия  Хушдан кетиш ЭКГ: • P тишчанинг булмаслиги , • тартибсиз йирик ёки майда тулкинлар , • ритм « нотугри », • ЮКС — 100—180 мин Даволаш.  Шошилинч электрик кардиоверсия.  Кальций антагонистлари ва бета- адреноблокаторлар  Юрак етишмовчилигида дигоксин куллаган маъкул.  Антикоагулянтлар, варфарин (инсультни олдини олиш учун)  Тугуннинг катетрли деструкцияси  ЭКС  Ia , Ic , и III синф антиаритмик воситаларнинг самарадорлиги катта эмас, чунки уларнинг хаммаси аритмоген таъсирга эга. Тромбоэмболия хавфи айникса юкори:  Юрак порокларида  Артериал гипертония  Кандли диабет  Анамнезда утиб кетувчи ишемия  Юрак етишмовчилиги  ЮИК ва 75 ёшдан кейин  Агар антикоагулянтлар карши курсатма булса , аспирин , агар у хам карши курсатма булса — тиклопидин тавсия килинади . Коринча тахикардияси  Коринча тахикардияси хаёт учун хавфли аритмиялар турига киради ва улар ичида энг куп учрайди .  Коринча тахикардиясини тезда аниклаш ва хуружни тухтатиш лозим.  ЮКС 100—250 мин–1 булиши мумкин. Сабаблари:  ЮИК (шу жумладан миокард инфаркти)  Кам холларда — идиопатик дилатацион кардиомиопатия  гипертрофик кардиомиопатия  инфильтратив (амилоидоз, саркоидоз)  миокарднинг инфекцион шикастланишлари (вирусли миокардит, лайма касаллиги)  СКВ, ревматоид артрит  унг коринча аритмоген дисплазияси  операция килинган Фалло тетрадаси ва бошка тугма пороклар  юракнинг ёмон сифатли усмалари (бирламчи ва метастатик).  Соглом одамларда кузатилган Шикоятлари:  Юрак уриши  Узини ёмон хис килиш  Хансираш  Стенокардия  Хушдан кетишлар.  Агар бемор ётса ва унда юрак етишмовчилиги белгилари булмаса, ЮКС паст булса бемор шикоят килмаслиги хам мумкин.  Даволанмаса коринча фибрилляциясига утиши мумкин. ЭКГ: • тугри ритм, • комплекс QRS > 0,12 с (одатда > 0,14 с), • T тишчалар QRS комплексига дискордант . Пароксизмларни тухтатиш .  Гемодинамика бузилганда : шошилинч электрик кардиоверсия. Медикаментоз кардиоверсия:  Прокаинамид  Лидокаин  Бретилий  амиодарон в/ичига  Такрор пароксизмларда юкоридаги воситаларни давомли вена ичига перфузияси килинади. Коринчалар фибрилляцияси  Коринчалар турли сохаларида рефрактерликнинг узгаришига олиб келувчи хар кандай холат коринча фибрилляциясига сабаб булади.  Коринчалардан бир вактда куп микдорда кузгалиш тулкинлари таркалади, коринчалар систоласининг иложи булмай колади ва беморда улим холати юзага келади. ЭКГ: QRS комплекси ва T тишчалар урнида— тартибсиз йирик ёки майда тулкинли тебранишлар 250—400 мин–1 частота билан кузатилади. Даволаш  Асосий усули — дефибрилляция  Агар самара берса вена ичига антиаритмик воситалар юборилади,  Сабабчисини бартараф этиш ва уни кайталанмаслиги учун чора куриш  Агар коринчалар фибрилляцияси миокард инфарктининг дастлабки 72 соатида юзага келса, фибрилляциянинг кайталаниш хавфи юкори эмас ва антиаритмик терапия талаб килинмайди.  Агар коринча фибрилляцияси сабаби аник булмаса ва уни бартараф этишнинг иложи булмаса антиаритмик терапия утказилади (масалан, амиодарон ёки соталол ни доимий куллаш) ёки дефибриллятор имплантация килинади. Медикаментоз даволаш  А. Антиаритмик воситалар — энг захарли моддалардан бири хисобланади.  Деярли хаммаси аритмоген таъсирга эга  Айникса Ia , Ic ва III синф антиаритмик воситалар билан эхтиёт булиш лозим  Хавф ЮИК ва чап коринча дисфункциясида ошади. Ритм ва утказувчанликка таъсир килувчи дори воситалари Адреностимулятор лар ва симпатомиметик лар  Антиаритмик дори воситалари;  Астемизол ; атропин ;  Бета-адреноблокаторлар;  Верапамил ; гуанетидин ; даунорубицин ; доксорубицин ;  АХЭ ингибиторлари;  Кетансерин ; клонидин ; литий ; метилдофа ; папаверин ; пентамидин ; пробукол ;  Юрак гликозид лари ;  Т еофиллин ; терфенадин ;  Тиреоид гормон лар ;  Трициклик антидепрессант лар ;  Фенотиазинлар (айникса тиоридазин );  Цизаприд ; эметина гидрохлорид ; эритромицин Таснифи  СИНФ I — тезкор натрий каналлари блокаторлари — хинидинсимон таъсирга эга (махаллий огриксизлантирувчи, мембраностабилизацияловчи), юрак ичи утказувчанлигини камайтиради  СИНФ II — бета-адреноблокаторлар  СИНФ III —калий каналлари блокаторлари (реполяризацияни чузади)  СИНФ IV — кальций антагонистлари.  СИНФ I Ia , Ib ва Ic гурухчаларга ажратилади. Класс Ia Хинидин Прокаинамид Класс Ib Лидокаин Мексилетин Токаинид Фенитоин Морацизин Класс Ic Флекаинид Пропафенон СИНФ II Бета- адреноблокаторлар СИНФ III Амиодарон Соталол Бретилий тозилат Ибутилид СИНФ IV — кальций антагонистлари Верапамил Дилтиазем ЭЪТИБОРИНГИЗ УЧУН РАХМАТ!!!