Yurtimizda ilm-fan taraqqiyoti dars ish - Педагогика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	26.6KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	Педагогика

Yurtimizda ilm-fan taraqqiyoti dars ish

Купить

O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI
OLIY VA O‘RTA MAXSUS TA ’ LIM VAZIRLIGI
SAMARQAND DAVLAT UNIVERSITETI
TARIX FAKUL ’ TETI

3-KURS TALABASI

“ YURTIMIZDA ILM-FAN TARAQQIYOTI" mavzusida
OCHIQ DARS
ISHLANMASI

Samarqand 2024-2025

5-A sinfi QADIMGI DUNYO TARIXI
Darsning mavzusi: YURTIMIZDA ILM FAN TARAQQIYOTI
mavzusi yuzasidan darsning texnologik xaritasi
Mavzu YURTIMIZDA ILM FAN TARAQQIYOTI
Maqsad va
vazifalar Ta'limiy: o’quvchilarga IX-XII asrlarda yurtimiz
allomalari haqida umumiy ma’lumot berish.
Tarbiyaviy: o’quvchilarga allomalarning hayot va
ijod yo’lini tushuntirib berish. Va o z ajdodlaridanʻ
faxrlanish tuyg usini singdirish.
ʻ
Rivojlantiruvchi: Ilm-fan sohasidagi serqirra faoliyati
bilan tanishib, o'quvchilarda ilm-fan sirlarini o'rganishga
bo'lgan qiziqishlari ortadi.
O’quv
jarayonining
mazmuni krater, alloma, Bag’dod, astranomiya, Tib qonunlari;
Xorazmiy, BERUNIY, Farg oniy,ibn Sino tushunchasi.
ʻ
O’quv
jarayonini
amalga oshirish
texnologiyasi Metod: Og'zaki bayon qilish, aqliy hujum.
Shakl: Aralash. Jamoa, kichik guruhlarda ishlash.
Vosita: O'qituvchi nutqi, Mirzo Ulug'bekning rasmi
Samarqand va Buxorodagi madrasa, rasadxona rasmlari,
darslik, daftar, proyektor, doska, bo'r.
Usul: Tayyor yozma materiallar va ko’rgazmali
vositalar asosida
Nazorat: Og’zaki nazorat, savol-javoblar, kuzatish,
o’z-o’zini nazorat qilish
Baholash: savol-javob orqali va guruh baholarini 5
balli tizim asosida
Kutiladigan
natijalar Allomalarning astranomiya, matematika, tarix, musiqa
sohasidagi kashfiyotlari bilan tanishgan o'quvchilar fanlarni
yaxshi o'zlashtirishga bo'lgan intilishlari kuchayadi.
O’qituvchi:
Mavzuni qisqa vaqt ichida barcha o’quvchilar
tomonidan o’zlashtirilishiga erishadi. O’quvchilar faolligini
oshiradi. O’quvchilarda darsga nisbatan qiziqish uyg’otadi.
Bir vaqtning o’zida ko’pchilik o’quvchilarni baholaydi. O’z
oldiga qo’ygan maqsadlariga erishadi.
O’quvchi:
Yangi bilimlarni egallaydi. Yakka holda va guruh
bo’lib ishlashni o’rganadi. Nutq rivojlanadi va eslab qolish
qobilyati kuchayadi. O’z-o’zini nazorat qilishni o’rganadi.
Qisqa vaqt ichida ko’p ma’lumotga ega bo’ladi.

Kelgusi
rejalar (tahlil,
o’zgarishlar) O’qituvchi:
Yangi pedagogik texnologiyalarni o’zlashtirish va
darsda tadbiq etish, takomillashtirish. O’z ustida ishlash.
Mavzuni hayotiy voqealar bilan bog’lash. Pedagogik
mahoratni oshirish.
O’quvchi:
Matn bilan mustaqil ishlashni o’rganish. O’z fikrini
ravon bayon qila olish. Shu mavzu asosida qo’shimcha
materiallar topish , ularni o’rganish. O’z fikri va guruh
fikrini tahlil qilib bir yechimga kelish malakasini hosil
qilish.
Darsning blok chizmasi:
№ Dars bosqichlari Vaqti
1 Tashkiliy qism 3 daqiqa
2 Uy vazifasini takrorlash. 8 daqiqa
3 Yangi dars mavzusi ustida ishlash 10 daqiqa
4
O'qituvchining qisqacha ma'ruzasi. 7 daqiqa
5 O'quvchilar tushunchasini aniqlash. 10 daqiqa
6 Dars yakunini chiqarish. 5 daqiqa
7 Uyga topshiriqlar. 2 daqiqa
Darsning borishi:
I.Tashkiliy qism.
1. O’qituvchining salomlashishi, ishchi muhitni vujudga keltirish hamda
murakkab va ijodiy ishga hozirlanish, dunyoda va O'zbekistonda yuz bergan
muhim yangiliklardan qisqacha xabarlar berish.
2. Yakka tartibdagi va nisbatlashtirilgan yozma topshiriqni bajaradigan
o’quvchilar belgilanadi.
3. O’qituvchi o'quvchilarni darsning mazmuni va dars davomida egallanishi
lozim bo'lgan bilim, ko'nikma va malakalar bilan tanishtiradi.
4. Darsning borish qismida o'quvchilarni guruhlarga bo'lish.

Yangi mavzu mundarijasini oldindan doskaga yoki vatman qog’oziga yozib
qo’yish zarur. O’qituvchi guruhlarda ishlash qoidalarini ishlab chiqib
o’quvchilarga tushuncha berib o’tadi. Har bir to’g’ri javob uchun rag’batlantirish
vositalari berib boriladi.
II. Uyga berilgan topshiriqni tekshirish.
O'quvchilarni 4 guruhga bo'ling.
1-guruhga topshiriq.
Algebra fanining asoschisi haqida ma'lumot bering?
2-guruhga topshiriq.
Yevropada «Alfraganus» nomi bilan mashhur bo'lgan alloma haqida ma'lumot
bering?
3-guruhga topshiriq.
Astronomiyaga oid «Mas'ud qonuni» asarining muallifi haqida ma'lumot
bering?
4-guruhga topshiriq.
Yevropada Avisenna nomi bilan mashhur bo'lgan alloma haqida ma'lumot
bering?
III. Yangi darsni tushuntirish.
III.Yangi mavzu. Yurtimizda ilm-fan taraqqiyoti
Muhammad Muso al-Xorazmiy: (783-850) Al –Xorazmiy matematika,
astranomiya va geografiya fanlarida doir 20 dan ortiq asar yozgan. Ulardan 10 tasi
bizgacha yetib kelgan.

Uning “Al -jabr val-muqobala”, “Hind hisobi haqida” kabi asari mavjud.
Xorazmiy “Al-jabr val-muqobala” kitobi bilan matematika tarixida 1-bo’lib
algebra faniga asos soldi.

Ahmad al-Farg’oniy: (797-865) Al-Farg’oniy “Bayt ul-hikma”da astranomiya,
matematika va geografiya kabi fanlarda ijod qilgan.

Uning bizgacha 8 ta asari yetib kelgan. Allomaning eng mashhur asari
“Astranomiya asoslari”. Astranomiyaga qo’shgan hissasi uchun Yevropada uni
“Alfraganus” deb nomlashgan. 1998-yilda Al-Farg’oniy tavalludining 1200 yilligi
dunyo miqyosida nishonlandi.
Abu Rayhon Beruniy: (973-1048) Xorazm Ma’mun akademiyasida ijod qilgan.
Beruniy astranomiya, matematika, fizika, geografiya, madaniyatshunoslik, til, tarix
fanlari bo’yicha 160 dan ortiq asar yozgan. Uning “Qadimgi xalqlardan qolgan
yodgorliklar” va “Hindiston” asarlari tarix fani uchun juda muhim.
“XI asr – Beruniy asridir”, - deb yozgan edi AQSHlik olim Jorj Sarton.

O‘z zamonasida shayx ur-rais (olimlar olimi) degan nom bilan ulug‘langan
bobomiz Abu Ali ibn Sino Buxoroning Afshona qishlog‘ida tug‘ildi. U XVII
asrgacha Yevropa davlatlari oliy o‘quv yurtlarida darslik sifatida o‘qitilib kelingan
buyuk «Tib qonunlari» asari bilan shuhrat qozondi.
Ibn Sinoning bu asari hozirgi tibbiyot ilmi rivojining poydevori bo‘lib xizmat
qildi. XII asrdayoq arab tilidan lotin tiliga tarjima qilingan bu asar buyuk

bobomizning Yevropada «Avitsenna» nomi bilan mashhur bo‘lishiga ham xizmat
qildi.
Ma'mun akademiyasi. Tariximizda Xorazmshohlar davlatini to‘rtta sulola
boshqardi. Ulardan ikkinchisi — ma'muniylar sulolasi hukmronligi davrida (995
— 1017-yillar) ilm-fan taraqqiyotiga katta e'tibor berildi. Sulolaning so‘nggi
hukm- dori Xorazmshoh Ma'mun II ibn Ma'mun (997—1017-yillar), ayniqsa, bu
borada tarixda o‘chmas iz qoldirdi.
Ma'mun akademiyasi
IV. Mustahkamlash. Darslikdagi topshiriqlar, savollar ustida ishlash.
1-topshiriq. Matndan 3 ta noto’gri jumlani to’g’irlab yozing.
1. Abu Rayhon Beruniy bobomiz ham jahon ilm-fani taraqqiyotiga ulkan
hissa
qo‘shgan buyuk allomadir. Ul zot Xorazmning Afshona shahrida tug‘ildi.. 2.
O‘z
zamonasida Shayx ur-rais, ya’ni «olimlar raisi», deb ulug‘langan buyuk
alloma
Abu Ali ibn Sino 980-yilda Samarqand shahri yaqinidagi Afshona
qishlog‘ida
tug‘ildi. Ibn Sino o‘z davrining barcha bilimlarini puxta egalladi. 3. Al-
Xorazmiy
783-yilda Xorazmning Xiva shahrida tug‘ildi. Dastlab Xiva shahrida ilm olib
yetuk

olim bo‘lib yetishdi. So‘ng O‘rta Osiyoning o‘sha davrdagi yirik ilm-fan
markazi
bo‘lgan Marv shahrida (hozirgi Tojikistondagi shahar) ijod qildi
1.______________________________________________________________
___
________________________________________________________________
__
2.______________________________________________________________
___
________________________________________________________________
__
3.______________________________________________________________
___
________________________________________________________________
__
V. Baholash. Darsda faol ishtirok etgan o’quvchilar baholanadi.
VI. Uyga vazifa. Savollarga javob yozib kelish.

Yurtimizda ilm-fan taraqqiyoti dars ish

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish