Замонавий тиббиётда ишлатиладиган полимер материаллар яратишнинг кимёвий асосларини урганиш

 Акрил кислота асосидаги гидрогеллар ҳамда акрил кислота ва бентонит асосидаги полимер композитцион геллар яратиш сувли эритмалардан метилен кўкининг сорбциясини жараённинг баьзи термодинамик параметрларини аниқлаш. Шунингдек дори моддаларнинг ташувчилари сифатида метилен кўкининг қўлланилиш имкониятлари аниқлашда уларнинг сувли эритмаларига десорбцияланишини ўрганиш ушбу ишнинг мақсади ҳисобланади. Ишнинг максади • Тадқиқот натижаларининг илмий жиҳатдан янгилик даражаси: • -акрил кислота асосида гедрогеллар ва композицион материаллар оли нди ; • олинган полимер материалларга метилен кўкининг сорбциясини ўргани лди ; • метилен к у ки сорбцияси жараёнининг термодинамик параметрларини аниқла нди ; • метилен кўкини н г турли муҳитларда сувли эритмаларга десорбциясини ўргани лди . • Тадқиқот натижаларининг илмий ахамияти ва тадбиқи: • Охирги йилларда энг янги истиқболли материаллар орасида махсус хоссаларга эга бўлган полимерлар муҳим ўрин тутади. Янги синтез усулларининг жадал ривожланиши эвазига берилган хоссали полимерматериалларни тез ва сифатли олиш имкониятларипайдо бўлди. Шундай полимер материаллар орасида композицион материаллар катта аҳамиятга эга. Чунки полимер таркибига турли бирикмаларни киритиш йўли билан уларнинг муайян физик – кимёвий хоссаларрини анча мустаҳкамлаш мумкин. Ҳозирги кунда ушбу материаллар қўлланилмайдиган бирор бир соҳани топиш мушкул. Шулар орасида муҳим йўналишлардан бири янги материаллар асосидаги дори моддаларни назоратли киритадиган системаларни яратиш ҳисобланади. Чунки янги техналогияларнинг киритилиши, улар қўлланиладиган ҳар қа  Шу сабабли ушбу ишда дори системаларнинг ташувчиларини яратиш мақсадида акрил кислота ва бентонит гили асосида гидрогелли композитциялар олинди, антисептик метилен кўки моддасининг сувли эритмалардан сорбцияси, шунингдек, унинг полимер комплекслардан турли муҳитда сувли эритмаларга ажралиши ўрганилди. Бунда ушбу соҳадаги тадқиқотларнинг илмий томони диққатга сазовордир: композицияларнинг ҳҳосил бўлиш жараёни уларнинг тузилииши, шунингдек, қуйи молекуляр бирикмаларнинг сорбцияси ва десорбцияси, чунки бу жараёнларнинг қонуниятлари ҳали охиригача ўрганилмаган. Полимер композицияларнинг компонентлари сифатида бентонит гилининг танланиши шундан иборатки, улар яхши боғловчи тиксатро п ва сорбцион хоссаларга эга бўлиб, композитцияларниг механик ва физик –киёвий хоссаларини сезиларли даражада ях  Кейинги йилларда полимерларнинг тиббиёт техникасида қўлланилиши яна ҳам авж олиб кетди. Илгари полимерлар бу соҳанинг асбоб-ускуналарини жиҳозлар учун ишлатилган бўлса, эндиликда эса уларнинг кўп қисмларини полимерларсиз тасаввур қилиш қийин. Тиббиёт техникасини полимерлар бойитгандан сўнг унинг янги турли-туман хиллари ихтиро қилина бошлади. Бундай техниканинг тиббиёт соҳасига кириб келиши шифокорлар ишини енгиллаштириб уларга катта ёрдам берди ва бу соҳанинг ривожланишида катта роль ўйнади.Полимерларнинг тиббиётда ишлатилиш сохалари Полимерларнинг тиббиётда ишлатилиш соҳалари № Полимерлар Тиббиётда ишлатилиш соҳалари 1. АБС-сополимерлар (акрилонитрил, бутадиен ва стиролдан биргаликда полимерлаш орқали олинади) Тиббиёт аппаратларининг корпуслари, «сунъий юрак», «сунъий буйрак» аппаратларининг қисм- 1. Мочевина формальдегид смолалари лари, қон сақлайдиган идишлар 1. Анорганик полимерлар 1. Полиакрилатлар (акрил ва метакрил кислоталарининг эфирларини полимерлаб олинадиган полимерлар) Тиш протезлари, суякларни улаш учун цемент, тишларга қўйиладиган пломбалар, кўзойнак шишаси (линзалар), контакт линзалар, сунъий гавҳар (кўз гавҳари), дориларни томчилаб қуядиган воситалар, мембраналар 1. Полиакрилат асосида олинадиган гидрогеллар, сувда бўкувчи, тўрсимон структурали полимерлар Контакт линзалар, сунъий гавҳар Акрил кислота асосида композитсион материаллар олиш ва уларнинг сорбцион хоссаларини ўрганиш Бетонитнинг киёвий таркиби Бентонит гили S i O 2 T i O 2 Al 2 O 3 Fe 2 O 3 MgO CaO Na 2 O K 2 O P 2 O 5 SO 3 FeO ппп* 46,7 9 - 8,63 - 2,74 10,0 8 - 1,6 0 1,9 9 - 3,4 1 24,33 Акрил килота бентонит аралашмасини тайёрлаш шартлари № [АК], мас. % [ Бентонит ] , мас.% [АК]: [ Бентонит ] , мас. [МБАА], мас. % от массы АК 1. 100 0 1:0 0,33 1. 67 33 1:1 0,33 1. 50 50 1:2 0,33 1. 40 60 1:3 0,33 1. 34 66 1:4 0,33 • Бентонит акрил кислота асосидаги гел ва полимер композицияларнинг рентгенографик суратлари акрил кислота асосидаги геллар Бентонит гили акрил кислота ва Бентонит асосидаги полимер композициянинг дифрактограммаси (композициядаги бентонитнинг миқдори 33 масса %). • АК бентонит асосидаги геллар суратлари 1-р асм. Акрил килота (а), бентонит гили (б) ва полимер композицияларнинг (композициялар бентонитнинг масса миқдори ; с-33 масса %, д-50 масса %, е -60 масса %, ф-66 масса % микрофотосуратлари. 0 0,2 0,4 0,6 0,8 0 1 2 3 4 Сх10 -4 моль/л D• Метилен куки сувли эритмаси оптик зичлигининг концентратцияга богликлиги тулкин узунлиги 500 нм 0 0,5 1 1,5 2 0 10 20 30 40 t,час С х10-4 моль/л 4 3 2 1 0 0,5 1 1,5 2 0 10 20 30 40 t,час С х10-4 моль/л 4 3 2 130 С да метилен кукининг гидрогелларга сорбцияланиш кинетикаси 1,2,3,4-эритмадаги метилен кукининг тегишлича 1 .5; 2;2.5; 3*10- 4 Мол/л концентратцияси 30 С да метилен кукининг полимер компо- Зицияларга (бентонит микдори 66 масс.%) Сорбцияланиш кинетикаси.1,2,3,4- эритмадаги метилен кукининг тегишлича 1.5; 2;2.5; 3*10-4 Мол/л концентратцияси 012 0 15 30 45 t,часСх10-4 моль/л 5 4 3 2 1 метилен кукининг полимер компо- Зицияларга Сорбцияланиш кинетикаси.1-акрил кислота асосидаги геллар.2,3,4,5-таркибида 33,50,60,66 масс% бентонит гелини саклаган Полимер композициялар ,эритмадаги метилен кукининг тегишлича Мол/л Концентратцияси 2*10-4 • Шундай қилиб, дориларни полимер шакллари қўлланилганда аввало даволаш курсида танага юборилиб туриладиган дорининг умумий миқдори камаяди. Яъни, ҳар куни бир неча марта укол қилинишни ёки таблетка ичишни ўрнига хафтада, ойда ёки бир неча кунда бир марта қабул қилинади. Бу эса ҳам шифокор учун, ҳам бемор учун қулай. • . Энг аҳамиятлиси шундаки бундай усул ёрдамида организмга бегона кимёвий моддаларнинг кириши камаяди. • Баъзи бир дорилар сувда ва биологик суюқликларда эримайди. Шунинг учун ҳам уларнинг самараси кам бўлади. Бундай дориларни ҳам сувда эрийдиган полимерларга улаш ёрдамида хоссаларини яхшилаш мумкин. • Адабиётлар таҳлилида кўрсатилганидек, геллар таркибида гил заррачаларининг киртилиши гелларга янги хоссалар беради,масалан уларнинг механик характеристикаларини сезиларли яхшилайди уларнинг сорбсион қобилиятларини оширади. • . Полимер композитцияларни олиш учун қўлланиладиган бир қатор гил материаллар орасида бентонитлар энг истиқбол л илардан бири ҳисобланади. Бентонитлар бу юпқа дисперсли пластик геллар бўлиб, яхши боғловчилик, тиксороптик ва сорбсион хоссаларга эга. Эътиборингиз учун рахмат