Zararkunandalarga qarshi uyg‘unlashgan kurash tizimi - Педагогика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	209.7KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	Педагогика

Zararkunandalarga qarshi uyg‘unlashgan kurash tizimi

Купить

ZARARKUNANDALARGA QARSHI UYG’UNLASHGAN KURASH
TIZIMI.
Reja:
1. Agrotexnik, biologik, fizik, mexanik, kimyoviy, karantin va boshqa
kurash choralarini mohiyati.
2. Zararkunandalarga qarshi kurash xususiyatlar.

“Klaster” metodi.
Metodning maqsadi: ( Klaster-tutam, bog’lam )- axborot xaritasini
tuzish yo’li - barcha tuzilmaning mohiyatini markazlashtirish va aniqlash
uchun qandaydir biror asosiy omil atrofida g’oyalarni yig’ish. Bilimlarni
faollashtirishni tezlashtiradi, fikrlash jarayoniga mavzu bo’yicha yangi o’zaro
bog’lanishli tasavvurlarni erkin va ochiq jalb qilishga yordam beradi.
Klasterni tuzish q oidasi :
1. Aqlingizga nima kelsa, barchasini yozing. G’oyalari sifatini
muhokama qilmang faqat ularni yozing.
2. Xatni to’xtatadigan imlo xatolariga va boshqa omillarga e’tibor
bermang.
3. Ajratilgan vaqt tugaguncha yozishni to’xtatmang. Agarda aqlingizda
g’oyalar kelishi birdan to’xtasa, u holda qachonki yangi g’oyalar
kelmaguncha qog’ozga rasm chizib turing.
Texnologiyani amalga oshirish tartibi: Klasterni tuzish qoidasi bilan
tanishadilar. YOzuv taxtasi yoki katta qog’oz varag’ining o’rtasiga asosiy
so’z yoki 1-2 so’zdan iborat bo’lgan mavzu nomi yoziladi. Birikma bo’yicha
asosiy so’z bilan uning yonida mavzu bilan bog’liq so’z va takliflar kichik
doirachalar “yo’ldoshlar” yozib qo’shiladi. Ularni “asosiy” so’z bilan
chiziqlar yordamida birlashtiriladi. Bu “yo’ldoshlarda” “kichik yo’ldoshlar”
bo’lishi mumkin. YOzuv ajratilgan vaqt davomida yoki g’oyalar tugagunicha
davom etishi mumkin. Muhokama uchun klasterlar bilan almashinadilar.
Namuna. Hasharotlarni morfologiyasi, anatomiyasi va biologiyasi
bo’yicha klasterini tuzing.

Asrimizning 2001-2008 yillari davomida olimlarimiz tomonidan
madaniy o’simliklarni zararli organizmlardan himoya qilish tadbirlari tizimi
ishlab chiqildi va ishlab chikarishga joriy etildi. Bu tizim har bir o’simlik
uchun alohida bo’lib, turli mintaqalar tabiiy sharoitini hisobga olgan holda
tuzilgan. O’simliklarni himoya qilish tizimining eng mukammali ularni
uygunlashgan himoya qilishdir. O’simliklarni uygunlashtirish
(integrirlashgan) yuli bilan himoya kilinganda zararli organizmlarni yo’qotish
entomofaglarni maksimal ravishda saqlagan holda olib boriladi «integratsiya»
so’zi lotincha bo’lib, «integrare» - «tiklash», «to’ldirish» degan ma’noni
bildiradi.

1. Agrotexnik kurash chorasi.
O’simliklarni zararkunanda kasallik va begona o’tlardan himoya
qilishda agrotexnik usul va tashkiliy xo’jalik tadbirlarining ahamiyati

nihoyatda katta hisoblanadi. Qishloq xo’jalik ekinlarining rivojlanishiga
yaxshi ta’sir ko’rsatib zararkunanda kasallik va begona o’tlarni rivojlanishiga
to’siq bo’luvchi barcha agrotexnik tadbirlar bu usulni tarkibini tashkil etadi.
Bunday tadbirlarga quyidagilar misol bo’ladi:
1.Dambalarni kengaytirish va yangi sug’orish sistemalarini joriy etish.
2.Ekinlarni almashlab ekish sxemasini tuzishda entomalog yoki fitopotolog
yo’riqlarga amal qilish.
3.Ekinlardagi bo’shagan yerlarni chuqur ag’darib haydash. .
3. Imkoniyati ko’targan dalalarga qishki yaxob suvlarni berish.
4.Kuzda ekindan bo’shagan barcha maydonlarni bahorgacha o’simlik
qoldiqlaridan tozalash.
5.Erta bahorda ekish muddatini to’g’ri aniqlash imkokiyati boritsa ertaroq
ekish.
6.Zarakunanda va kasalliklarga chidamli navlarni tanlab ekish.
7.Ekinlar qator orasiga ishlov berish sug’orish va oziqlantirishni tavsiya
etilgan normalari va muddatlariga amal qilib o’tkazish.
8.G’o’zani chekanka kilishda o’sish nuqtalarini daladan olib chiqarib
tashlash. (G’o’za tunlami tuxumini yo’qotish maqsadida).
Agrotexnik va tashkiliy xo’jalik usulini qo’llashni ekin turlari bo’yicha
tabaqalashtirish muhim ahamiyat kasb etadi. Bu yerda har bir agrotexnik
tadbirni zararli organizmlarning qaysi turiga konkret ta’sir etishiga ahamiyat
beriladi. Agrotexnik tadbirlarni noto’g’ri qo’llash zararli organizmlarning
miqdorini ko’payishiga ham olib kelishi mumkin. Agrotexnik tadbirlar
tashkiliy xo’jalik tadbirlarni to’g’ri tashkillashtirish zararli organizmlarni
yoppasiga ko’payishini oldini olish asosini tashkil etadi.
O’zbekiston hududida, MDH davlatlarida, umuman jaxon miqyosida
zararli organizmlarga qarshi kurashda chidamli navlar yaratishiga alohida

e’tibor qaratiladi. Selektsioner olimlar oldiga qo’yilgan vazifalardan biri ham
ekinlarni zararkunanda va kasalliklarga chidamli navlarni yaratishdan iborat.
CHidamli navlar o’zlarini boshqa qimmatli xususiyatlari, (oqsil, yog’
miqdori, qand miqtsori)ni ham yo’qotmasligi zarur. Hozirgi paytda ayniqsa
g’o’zani viltga, sho’rga, g’alla ekinlarini’ zang, qora kuya kasalliklariga,
g’o’zani o’rgimchak kana, bitlar (shira)ga chidamli navlarni yaratish bo’yicha
katta ishlarni olib
borilmoqda. Germanyada ham bu kassaliklariga qarshi
ularning Antogeneslari laborato’ryada ko’paytriladi 1
.

2.Kimyoviy kurash usuli va uni qo’llash muammolari.
1. Kimyoviy kurash usuli zararli organizmlarga qarshi kimyoviy kurash
vositalari-pestitsidlarni qo’llashga asoslangan bo’lib, bu usulni asosiy
ustunligi zararli organizmlarga qarshi qisqa muddatlarda o’z samarasini
ko’rsatishidir. Bundan tashqari, kimyoviy kurash vositalarini tashish va
qo’llash ishlarini to’la mexanizatsiya yordamida bajarish mumkin. Ammo,
pestitsidlarni qo’llash albatga ekologik muammolarni inobatga olgan holda
olib borilishi lozim. SHu munosabat bilan keyingi yillarda pestitsidlarni
asortimentiga va ularni qo’llash usullariga ancha o’zgartirishlar kiritildi.
Kimyoviy kurash vositalaridan bundan keyingi foydalanish ham ekologik
muammolarni e’tiborga olgan xolda olib borilishi lozim.
2.Zararkunandalarga qarshi yetarli ta’sir etish va foydali xasharotlarga
zarar yetkazmaslik barcha yangidan yaratilgan pestitsidlar oldiga qo’yilgan
asosiy talablardan biridir. Pestitsidlarni zararli ta’sirini kamaytirish uchun
quyidagi yo’nalishlarda izlanishlar olib borilmoqda.
1.Insonlarga kam zaharli, ekologik bezarar dorilar ishlab chiqarish.
2.Tanlab ta’sir etuvchi pestitsidlar ishlab chiqarish.
1
(Piter Wimmer. Biologische Pflansenschutz. In Germany. 61-63. 1990 )

3.Xasharotlarni rivojlanishini boshqaruvchi yangi moddalar (stimulyatorlar)
ishlab chiqarish.
4.Qo’llanishi qulay, atrof muxitda uzoq saqlanmaydigan samarali pestitsidlar
ishlab chiqarish.
5.Pestitsidlarni qo’llashni taktikasini takomillashtirish va bunda zararli aa
foydali xasharotlarni biologik xususiyatlari, etnlarni rivojlanishi
fenologiyalarini inobatga olish.
6.Pestitsidlarni kumulyativlik (organizmlarda yig’ilishi) xususiyatini
kamaytirish.
3.Pestitsidlarga bo’lgan asosiy talablar:
1. Tanlab ta’sir etish;
2.Kumulyativlikni yo’qligi;
3.Arzonligi;
4.Saqlash, tashish va qo’llashga qulayligi;
5.Atrof muhitga kam zaharliligi va h.k.
3. Biologik kurash usuli va uni rivojlanish istiqboli
Biologik usul deganda qishloq xo’jalik ekinlarning zararli
organizmlariga qarshi kurashda ularning tabiiy kushandalaridan, kasallik
qo’zg’atuvchi mikroorganizmlar va ularni hayotiy mahsulotlaridan
foydalanishga aytiladi.
Bo’g’im oyoqlarining tabiiy kushandalari oziqlanish harakteri jihatidan
entomofaglarga ya’ni xashoratlar bilan oziqlanadigan turlarga yoki
akarifaglar ya’ni kanalar bilan oziqlanadigan turlariga mansubdir. Biologik
kurash choralar bir nechta usulda olib boriladi. Tabiatda bo’lgan tabiiy
entomofaglardan foydalanish va ularning samaradorligini oshirish;
-tajavuzkor yuqori samarali entomofaglarni chetdan keltirib iqlimga
moslashtirish;

-parazit va entomofaglarni laboratoriya sharoitida ko’paytirib
zararkunanda tushgan dalalarga qo’yib yuborish;
-zararkunanda hashoratlarda chuqur kasallik jarayonini chaqiruvchi
mikroorganizmlardan foydalanish.
Hozirgi paytda bu usul bilan O’zbekistonda bir qancha
zararkunandalarga qarshi kurash chorasi olib boriladi. Masalan, tut daraxtiga
katta zarar yetkazadigan komstok qurtiga qarshi 1947 yil olib kelingan
Psevdofikus malinus paraziti, olma daraxtiga zarar yetkazuvchi qon bitiga
qarshi subtropik rayonlardan keltirilgan Afilyunis mali paraziti yaxshi natija
beryapti.
Keyingi usul bu entomofaglarni laboratoriya sharoitida sun’iy ravishda
ko’paytirib qishloq xo’jaligi ekinlari zararkunandalariga qarshi kurashdir.
Hozirgi vaqtda respublikamizda 700 dan ortiq biolaboratoriyalar tashkil
etilib, ularda g’o’za va boshqa qishloq xo’jalik ekinlariga zarar yetkazuvchi
kuzgi tunlam va ko’sak qurtiga qarshi parazit xashoratlardan trixogramma va
brakon so’ruvchi va kemiruvchi zararkunandalarga qarshi qo’llaniladigan
yirtqich hashorat oltinko’z ko’paytirilyapti.
Entomoakarifaglarni qo’llash norma va sxemalariga rioya qilish lozim.
Har bir entomofag yoki akarifaglarni qo’llashda albatta zararkunanda va
foydali hasharotlar o’rtasidagi foydali nisbatlar inobatga olinadi. O’zbekiston
sharoitida hozirgi vaktda biologik usulda oddiy oltinkuz, oddiy trixogramma,
brakon, beshiktebratar entomofaglari yoppasiga ko’paytirilib qo’llanilmoqda.
Tabiatda zararli xasharotlar miqdorini kamaytirishda qushlar, umurtqali
sudralib yuruvchilar, xonqizi qo’ng’izlari, afididlar va boshqa tabiiy
kushandalar ham muhim rol o’ynaydi.
Foydali hasharotlardan samarali foydalanish ulardan to’g’ri
foydalanishga bog’liq.

Hozirgi vaqtda mevali daraxtlar va sabzavot ekinlar orasiga gorchitsa
fatseliya, urug’lik sabzi, piyoz, sarimsoq, ukrop o’simliklarini ekish, ekin
maydonlariga parazit va yirtqich xasharotlarni jalb qiladi. CHunki nektar
hasharotlar uchun ozuqa :
hisoblanadi.
4.Fizik-mexanik va genetik kurash usullari
Zararkunandalarga qarshi kurashda fizikaviy, mexanikaviy kurash
usullari alohida o’rin tutadi.
1. Fizikaviy usul deganda zararli organizmlarga qarshi gurli xil fizik
omillarni qo’llash tushuniladi. Fizik omillarga elektr toki, yorug’lik nuri,
harorat o’zgarishlari (past yoki baland) radiaktiv nurlardan foydalanish va
boshqalar kiradi.
Fizikaviy harorat o’zgarishlaridan ombor zararkunandalariga qarshi
kurashda, urug’larda kasallik toxumini zararsizlantirishda (bug’doyni qora
kuyadan, chigitni gommozdan va h.k.) keng qo’llaniladi. Begona o’glarga
qarshi kurashda olovli kultivatorlardan ham foydalaniladi.
2.Zararli hasharotlarni o’ldirishda elektr tokidan foydalanish to’g’risida
juda ko’plab tajribalar olib borilmoqda. Bu masalada ma’lum
muvaffaqiyatlarga ham erishildi. Biroq elektr, tokidan foydalanish
texnologiyasi va uning o’simlikka tasiri bo’yicha tadqiqotlar xali oxiriga
yetkazilmagan.
3.Zararli hasharotlarga qarshi kurashda yorug’likda hasharotlar
tutqichlardan foydalanishda ham ma’lum muvaffaqiyatlarga eri. shildi.
CHunki, hasharotlarning ko’pchiligi tunda yorug’likka uchadi. Hasharotlarni
bu xususiyatidan zararli turlarga qarshi kurashishda foydalanishga uzoq
vaqglardan beri qiziqib kelinar edi. Biroq xozirgi paytda elektr yorug’ligida
hasharot tutqichlardan faqat bashorat maqsadidagina foydalanilmoqda.
Kurash vositasi sifatida foydalanilmasligiga sabab bu tutqichlarda ko’plab
foydali hasharotlar ham nobud bo’ladi.

4. Mexanik kurash chorasidan ham o’simliklarni himoya qilish
tizimida keng foydalaniladi. Bunga kasal daraxtlarni va shohlarni kesib
yo’qotish, zararli hasharotlar yoki ularni tuxumlarini terib yoki ezib
yo’qotish, mexanik tutqichlar (olma qurtiga qarshi) belbog’lar qo’llash va
boshqalar tushuniladi.
5. Genetik usul deganda hasharotlar geniga turli xil kimyoviy va fizik
omillarni ta’sir etgirish orqali ularni boshqarish hamda chidamli navlar
yaratish borasidagi olib borilayotgan ishlar tushuniladi.
5.Karantin choralari
O’simliklar karantinidan asosiy maqsad Respublikamiz hududini
boshqa davlatlarda karantin qilingan, o’simliklarning boshqa xavfli
zararkunandalari, kasalliklari hamda ashaddiy begona o’tlar kelib qolishidan
himoya qilishga qaratilgan davlat chora-tadbirlari tizimini amalga oshirishdan
hamda mamlakatimizda kam tarqalgan karantin zararkunandalar, kasallik va
begona o’tlarning yanada tarqalishini oldini olish va manbalarini
yo’qotishdan iborat. Ana shu ikki asosiy maqsadga muvofiq, o’simliklarning
ichki va tashqi karantini mavjud.
Mamlakatimiz mustaqillikka erishgandan so’ng chet ellar bilan savdo
sotiq munosabatlarini o’sishi, aloqa yo’llarini rivojlanishi bilan zararli
organizmlarning tarqalishi xavfi ham kuchaymoqda, karantin tizimi ham bir
muncha murakkablashdi. Karantin usullari quyidagilardan iborat:
1.Ekiladigan urug’lar ko’chatlarni, shuningdek zararkunandalar va
kasalliklar yuqqanligiga shubha qilingan yuklarni jo’natish yoki qabul qilish
nunktlarida deyeinsektsiya yoki dezinfektsiya qilish;
2. ekiladigan urug’ va ko’chatlarning zararlangan yoki
zararlanmaganligini aniqlash maqsadida, ularni karantin ko’chatzorlarga ekib
ko’rish;

3. U ekilgan urug va ko’chatlar sifatini tekshirib ko’rish (bantirovka) va
oldin yoki keltirilgandan keyin shubhali materiallarii yaroqsizga chiqarish;
4. embargo, yani xavfli zararkunandalar bilan zararlangan ayrim
joylarda materiamar olib ketishga batamom barham berish.
Mamlakatimiz karantin xizmatiga O’zbekiston Respublikasi Qishloq va
suv xo’jiligi vazirligiga qarashli Respublika O’simliklar karantini Bosh
davlat inspektsiyasi rahbarlik qiladi. Qoraqalpog’iston Respublikasi va
viloyatdarda ham inspektsiyalar bo’lib, o’z navbatida, shahar, tumanlararo,
tuman inspektsiyalari va punktlari Respublika O’simliklar karantini Bosh
davlat inspektsiyasi qaramog’idadir. Daryo portlarida, aeroport va temir yo’l
stantsiyalarida, chegara qo’shinlarining nazorat o’tkazish punktlari
joylashgan yerlarda, shuningdek xalqaro pochtamtlarda, bojxonalarda
o’simliklar karantini bo’yicha chegara punktlari mavjud.
Karantin qilingan mahsulotlar boshqa davlatlardan O’zbekistonga
Respublika O’simliklar karantini Bosh davlat inspektsiyasi tomonidan
beriladigan import karantin ruxsatnomasi bilan kiritiladi. Bu ruxsatnoma
muayyan mahsulotlarni keltirish va ulardan foydalanish qoidalariga to’la
amal qilinib, eksport qiluvchi davlatning o’simliklar karantini va himoyasi
bilan shug’ullanuvchi davlat organlari tomonidan berilgan va O’zbekistonga
keltirilgan mahsulotlarning karantin holatini tasdiqlovchi guvohnoma
(sertifikat) tavsiya qilingan beriladi. Sertifikat (guvohnoma) yuk bilan birga
yuboriladigan hujjatlarga ilova etilishi kerak.
Karantin xizmati Ustavida o’simliklarning ichki karantini haqidagi
chora-tadbirlar ham belgilangan. Bu tizimini qo’llashdan maqsad
o’simliklarning rivojlanishiga qulay sharoit yaratib, ularni zararli organizmlar
ta’siriga bardoshliligini oshirish, shuningdek bunda zararkunanda, kasallik va
begona o’tlarning rivojlanishiga to’skinlik qiladigan sharoit yaratish va
karantin qilinadigan organizmlarning chetdan keltirilishiga yul

qo’ymaslikdan iborat. O’simliklarni uygunlashgan holda himoya qilishni
joriy etish natijasida biotsenozda turlar o’rtasida o’zaro bog’lanish qayta
tiklanadi, bunda zararli organizm va entomofaglar o’rtasidagi miqdoriy
bog’lanish ham hisobga olinadi.
O’simliklarni uygunlashgan holda himoya qilish qo’yidagi tadbirlar
tizimini o’z ichiga oladi: tashkiliy-xo’jalik, agrotexnik, mexanik, fizik,
karantin, biologik va kimyoviy. Odatda o’simliklarni zararli organizmlardan
himoya qilish uchun yuqorida kayd etilgan tadbirlar umumlashgan holda
qo’llaniladi. Tashkiliy-xo’jalik tadbirlari zararli organizmlar uchun noqulay
yashash sharoitini vujudga keltirishga va ularni ekin maydonlariga o’tishini
kamaytirishga qaratilgan.
Agrotexnik tadbirlar. Bu usul har qaysi mintaqaning tuprok-iqlim
sharoitini hisobga olgan holda, ishlab chiqilgan barcha agrotexnik tadbirlar
o’simliklarni zararli organizmlardan himoya qilishga yordam bera olishiga
asoslangan bo’lishi kerak. Agrotexnik tadbirlar o’simlikning zararli
organizmlariga bevosita ta’sir etmaydi. Bu tadbirlar dalalarda xavf-xatar
tug’diradigan miqdorda zararkunanda paydo bo’lishi oldini oladi, xolos.
Qo’yida biz agrotexnik tadbirining ba’zi yunalishlarini misollar
yordamida izohlaymiz. O’simlik navlari va ularning zararli organizmlar bilan
munosabatlari. Almashlab ekish. Tuproqqa ishlov berish va o’simlik
qoldiqlarini yig’ishtirib olib, yuqotish. O’g’itlarning zararli organizmlarga
ta’siri. ekish va hosilni yig’ib olish muddatlari.
O’simliklarni zararkunandalardan biologik usulda himoya qilish, ularning
kasallik sababchisi mikroorganizmlardan foydalanib zararli turlarini yuqotish,
kamaytirish yoki ko’payib ketishi oldini olishga asoslangan.
Biologik kurash usulida turli organizmlar – yirtqich va parazit
hasharotlar, kanalar, qushlar va boshqalardan foydalaniladi. Hasharotlar bilan

oziqlanadigan tabiiy kushandalar – entomofaglar, kanalar bilan
oziqlanadiganlari esa akarifaglar deb ataladi.
O’simliklarni zararli organizmlardan himoya qilish tadbirlaridan biri
o’simliklar karantinidir. O’simlik karantini davlat miqyosidagi tadbirlar
tizimidir.
Mexanikaviy kurash usuli deganda, zararkunandalarni tutadigan, ularning
harakatlanishi va o’simliklarni zararlashiga to’skinlik qiladigan turli
moslamalar, shuningdek, daraxtlar po’stlog’ini tozalash, inlarni buzish,
o’simliklar qoldig’ini yuqotish va hokazolar tushuniladi.
Hasharotlarni sun’iy yoritish yuli bilan jalb etib, keyin yuqotish, asosan,
hozirgi zamon fizika fani erishgan yutuqlarga asoslangan holda past va
yuqori temperaturalardan, radiaktiv nur, past bosim ( vakuum)dan, yuqori
chastotali tokdan va boshqa vositalardan foydalanish fizikaviy kurash
choralariga kiradi.
Zararkunandalarga qarshi kimyoviy kurash usulining mohiyati shundan
iboratki, zararli organizmlarga qarshi turli kimyoviy moddalar, ko’pincha
ular uchun zaharli bo’lgan moddalar (pestitsidlar) qo’llaniladi.
Pestitsidlar:
1. Qo’llanish ob’ektiga,
2. zararkunanda organizmiga kirish usuli va ta’sir etish xarakteriga,
3.kimyoviy tarkibi va xossalariga ko’ra klassifikatsiyalanadi.
Qo’llanish ob’ektiga karab klassifikatsiyalashda pestitsidlar
qo’llaniladigan ob’ektiga bog’liq holda gruppalanadi:
Insektitsidlar hasharotlarga qarshi kurashda qo’llaniladigan zaharlar.
Zootsidlar - issiqqonli hayvonlarga, asosan kemiruvchilardan
yumronkoziq, sichqon va hokazolarga qarshi.
Akaritsidlar – kanalarga qarshi.

Limatsidlar yoki mollyuskitsidlar – mollyuskalarga qarshi. Nematitsidlar –
nematodalarga qarshi.
Fungitsidlar – zamburug’larga qarshi. Bakteritsidlar – bakteriyalarga
qarshi.
Gerbitsidlar – begona o’tlarga qarshi kurashishda ishlatiladi. Algitsidlar –
suvli begona o’tlarga qarshi kurashishda ishlatiladi. Ovitsidlar -
tuxumlarga qarshi.
Larvitsidlar - lichinkalarga qarshi. Fumigantlar – hasharot organizmiga
nafas olish organlari – traxeya sistemasi orqali kiradigan gaz yoki bug’
holatdagi zaharlardir.
Kontakt – ya’ni tashqaridan ta’sir etadigan, hasharotlar terisi bilan
kontaktda bo’lish natijasida organizmga kiradigan zaharlar.
Sistemali – ya’ni o’simlik ichiga kiritilgan zaharlar o’simliklarning nay-
tomir sistemasiga kirib, bu sistema buylab tarqaladi.

Foydalanilgan adabiyotlar
1. Kimsanboyev X.X., Yo’ldoshev A. va boshqalar - O’simliklarni
kimyoviy himoya qilish. Darslik - T.: “O’qituvchi”, 1997.-280 b.
2. Xo’jaev SH.T., Xolmurodov E.A. - “Entomologiya, o’simliklarni
zararkunandalardan uyg’unlashgan himoya qilish, qishlok xo’jalik
ekinlarini himoya qilish va agrotoksikologiya asoslari”. Darslik -
Toshkent, “Fan” nashriyoti, 2009.-396 b.
3. Xasanov B.O. va boshqalar “G’o’zani zararkunanda kasallik va
begona o’tlardan himoya qilish”. Darslik- “Universitet” nashriyoti,
Toshkent. 2002.-379 b.
4. O’ zbekiston Respublikasi q ishlo q x o’ ja l igida ishlatish uchun
ruxsat etilgan pestitsidlar va agroximikatlar r o’ yxati. “ O ’ simliklar
himoyasi va karantini ” jurnali ilovasi. Toshkent, 2013.-335 b.
5. YAxontov V.V. - O’rta Osiyoda qishloq ekinlarining va
mahsulotlarining zararkunandalarini va ularga qarshi kurash. Darslik-
T., 1962. -186 b.
6. Vasilev V.II., Livshits I.Z.- Vrediteli plodov ы x kultur 2-e izd.
Uchebnik.-M.: «Kolos», 1984,-190 b.
7. Kimsanboyev X.X. va bosh q alar. - G’o’ zaning zararkunandalariga
q arshi uy g’ unlashgan kurash choralari. Ma’ruza matni. T., 1994.-196 b.
8. K i msa n boyev X.X., Boltaev B.S., Sulaymonov B.A. - Bo g’
za rarkuna n dalar g a q arshi uy g’ unla shg an kurash choralari. O’q uv
qo’ llanma T oshkent. 1998,- 168 b.

Zararkunandalarga qarshi uyg‘unlashgan kurash tizimi

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish