Информация о документе

Цена 3000UZS
Размер 1.7MB
Покупки 0
Дата загрузки 07 Ноябрь 2026
Расширение pptx
Раздел Презентации
Предмет Педагогика

Продавец

Bohodir Jalolov

Ўзбекистон Германия халқаро археологик експедитсиясининг Қўшработ туманида олиб борган археологик тадқиқотлари

Купить
Ўзбекистон Германия халқаро археологик експедитсиясининг Қўшработ туманида олиб борган археологик тадқиқотлари РЕЖ А   Кириш I . К ў к тў нл и, Бекларсой ва уларга яқин қишлоқларида олиб борилган археологик қидирув ва геоморфологик изланишларнинг умумий тавсифи II. К ў к қ ов ғ а ва Аймат қишлоқларида олиб борилган қидирув ва синов қазиш ишлари Хулоса Ф ойдаланилг ан адабиётлар 2018 йилнинг март ойида Самарқанд давлат университети ва Германиянинг Археология институти Евроосиё бўлими билан ҳамкорликда 2018-2020 йилларда “Ўзбекистон-Германия археологик экспедициясини ташкил этиш ва Зарафшон вохасида археолгик қидирув ишларини олиб бориш” бўйича шартнома имзолаган эди. Шу муносабат билан 2019 йилларда Қўшрабод тумани ва унга қўшни ҳудуларда қўшма археологик экспедиция ташкил этилди. Экспедиция СамДУ Археология кафедраси профессори Н.А.Аванесова ва Германия Археология институти Евроосиё бўлими ходими Элиз Лунолар ҳамраислигида фаолият олиб борди. Шунингдек, Одил Эргашев (археолог, Самарқанд давлат университети), Азбиддин Холматов (археолог, Самарқанд археология институти), профессор Жан-Пер Пеулваст (геоморфолог, Париж Университи), -Линне Раус (археолог, ГИС / УАВ / фотограмметрия мутахассиси, Германия Археология институти Евроосиё бўлими), Жоржия Рошч (Топограф, СИГ / Топо Cолмар Агломератион), Фин Шрейбер (докторант, Фрай университети), Нормухаммад Холматов (маслаҳатчи, Самарқанд археология институти)лар иштирок этишди. Бундан ташқари, дала ишлари Самарқанд давлат университетининг 9 нафар талабасини археологияда иштирок этишига имкон берди. Қўшма экспедиция ўз олдига Қўшрабод тумани ҳудудидаги палеометалл даври ёдгорликларини аниқлаш ва илмий тахлил қилиш вазифасини қўйди. Тадқиқот методикасининг хусусияти ўрганилаётган ҳудудда чуқурлаштирилган ва кенгайтирилган ялпи қидирув ишларини олиб бориш ва қидирув давомида қисман қазиш ишларини олиб боришдан иборат эди. Дастлабки қидирув ишлари 2011 йилда Самарқанд давлат университети Археология кафедраси профессори Н.А.Аванесова бошчилигида вилоят Ўлкашунослик музейи ходимлари ва Франциялик археолог Б. Дианелар тамонидан олиб борилган эди. Археологик тадқиқотлар институти ходимлари томонидан Қўшрабод тумани худудини археологик жиҳатдан ўрганиш ва туманнинг археологик ёдгорликлар харитасини яратиш борасида изланишлар олиб борилган эди. Юқорида келтирилган маълумотлар орқали минтақа ўрта асрларда одамлар тамонидан интенсив ўзлашрилганлиги ойдинлашди. Бу ердаги бронза даврига оид материаллар илк бор 2008 йилда Урганжи қишлоғида жойлашган Бешмула дарасида қўлга киритилган. Дала қидирув ишлари бевосита юқорида тилга олинган ёдгорлик ва унга яқин қишлоқларда олиб борилди. Топилган бронза даврига оид ёдгорликларнинг санаси ҳақида фикр билдирадиган бўлсак, ёдгорликлар тахминан эр. ав. 15-13 асрларга оид. Шунингдек, Жонбулоқ ва унга яқин қишлоқлардан тик тошлар (стелла)ни учратишимиз мумкин. Н.Аванесованинг фикрига кўра, Россиянинг Урал минтақасида ушбу тик тошлар астрономик ўзгаришларни кузатиш учун ҳам қўлланилган. Уларга қуёш нурининг тушиши ва соясининг ўзгаришига қараб чорвадорлар яйловларга кўчиш ёки қишлаш учун қайтиш ишларини амалга оширганлар. Алоҳида эътироф этиш лозимки, ушбу ҳудудни археологик жиҳатдан кенг кўламда тадқиқ этиш юқори истиқболга эга. Бу минтақаги қулай табиий-географик шароит туфайли тош давридан бошлаб одамлар томонидан ўзлаштирилган. Минишкор қишлоғи атрофида жойлашган Мойкамар ва Рустамкамар ғорларидан иккита сўнгги палеолит даврига оид тош буюмлар топилиши (7-расм) фикримизга асос бўлади. Қўшрабод тумани Самарқанд вилоятининг энг шимолий тумани ҳисобланиб, туманда 137 та қишлоқ мавжуд. Туман шимолда Навоий вилояти, жанубда Каттақўрғон тумани, жануби-шарқда Пайариқ, шимолий-шарқий тарафда Жиззах вилоятлари билан чегарадош ҳисобланади. Туман ҳудуди Нурота тоғ тизмасининг шимолий қисмига тўғри келади. Денгиз сатхидан баландлиги ўртача 1000 метрни ташкил этади. Қўшработ ҳудудида умумий ландшафтни ўрганиш ҳамда маҳаллий аҳоли томонидан кўрсатилган жойлар ни излаш учун минтақанинг турли ҳудудларида кенг қамровли тадқиқотлар ўтказилди . М аҳаллий аҳоли билан мулоқот ҳам қидирув ишларида кўплаб археологик обьект ни қайд этишга катта ёрдам берди. I . К ў к тў нл и , Бекларсой ва уларга яқин қишлоқларида олиб борилган археологик қидирув ва геоморфологик изланишларнинг умумий тавсифи Экспедиция давомида бир қанча янги археологик объектлар топил ди . Улар асосан тош лар билан тизимли тарзда ўралган бўлиб, ташқи кўринишига кўра, археологик обектни ажратишда қийинчилик туғдиради . У ларнинг кўпчилиги бронза даври г а оид бўлиши мумкин. Улар вертикал тошлар (стелла) , турли шакл ва ҳажмдаги тош билан ўралган қабр лар эди . Тадқиқотлар давомида гранитда н ишланган бир неча тик ҳолда тош ўрнатилган қабр лар топил ди . Тошлар турли шакл ва баландли кларга эга ва уларнинг барчаси ҳар ҳил ўлчамга эга . (1,2,3- расмлар) Бошмон сой атрофида жойлашган тик тошнинг баландлиги 1,35 м ва эни 0,65 м. Д ў лана қишлоғидан топилган тик тош баландлиги 2 м , қалинлиги, 35 см кенглиги 0,7 м ни ташкил этади . Сумбул қишлоғидаги тик тошнинг кўриниши бошқалардан бир оз фарқ қилади . (4-расм) У нинг баландлиги 2,30 м, эни 45 см ва қалинлиги 34 см. Диаметри 126 см. Қизилбулоқ топилмасининг баландлиги 90-130 см , эни 30-33 см ва кенглиги 103-118 см диаметрида жойлашган. Бошмон 1- топилмаси . Бошмонса й водийсида, Бешм у ла водийсининг жанубий томонида жойлашган. Денгиз сатҳидан 1017 метр баландликда жойлашган. Бу ерда иккита қабр рўйхатга олинди. II. 2.2. К ў к қ ов ғ а ва Айм ат қишлоқларида олиб борилган қидирув ва синов қаз иш ишлари Изланишлар давомида ўтов изини эслатувчи бошқа турдаги тузилмалар ҳам аниқланди. (11-расм) Аниқланган тузилмалар ярим юмалоқ ва юмалоқ шаклдаги текис қиялик билан ажралиб туради, қияликда қазилган ва майдончага ўхшатиб текисланган. Ўтов учун текисланган майдоннинг олдида бир қатор тошлар қаланган.Ушбу ҳусусиятларига кўра мазкур тузилмаларни катта чодирлар ёки уйлар учун текисланган жой сифатида талқин қилиниши мумкин. Ушбу иншоотлар Жезли, Кўкқовға, Катта Ҳаёт, Бекларсой, Кориз 2 ва Аймат. қишлоқлари яқинидаги бир нечта жойларда топилган. Уларнинг қандай археологик объект эканлигига аниқлик киритиш мақсадида К ў к қ ов ғ а ва Аймат қишлоқларида иккита синов қазиш ишлари олиб борилди. К ў к қ ов ғ ада 1 х 8 м ўлчамдаги битта хандақ қазилди . Қазиш ишлари да бронза даврига оид артефактларлар аниқланмади ва 80 смдан кейин материк юзасига етиб кел ин ди. Тўртбурчак шаклдаги тош конструкциялар К ўкқоғ а, Катта Ҳаёт ва К о риз 2 қишлоқларидан ўтов лар учун платформалар билан боғлиқ бўлиши мумкин бўлган тузилмалар аниқланди. Ушбу тузилмалар бронза даври маконлар бўлганлигини тахмин қилдик. Аймат қишлоғида иккита катта тошдан ясалган хона ҳам топилган. Улар катта тошлардан ясалган икки фазали тўртбурчаклар тузилмалардир. Хона шарқдан 8х7,40 м метр, ғарбдан 4,10 х 4,60 метрдан кичикроқ ҳажмга эга.  А дабиётлар     Avanesova N. A., 1996, "Pasteurs et agriculteurs de la vallée du Zerafshan (Ouzbékistan) au début de l'âge du Bronze : relations et influences mutuelles". In Lyonnet B., Sarazm . Paris, De Boccard,117-131.  Аванесова Н. А., 2010, "Зерафшанская культурная провинция бактрийско- маргианской цивилизации". Санкт-Петербург 334-364.  Аванесова Н. А., Джуракулова Д. М., 2008, "Древнейшие кочевники Зеравшана". Материалы Международной конференции. Самарканд 22-24 ноября 2007 г. Самарканд, Международный Институт Центральноазиатских Исследований, 13-33.  Luneau E., 2014, La fin de la civilisation de l'Oxus. Transformations et recompositions des sociétés de l'âge du Bronze final en Asie centrale méridionale. Paris, Editions De Boccard.  Маргулан А ., Бегази - Дендибайская культура центрального Казахстана.Ама-Ата-1979 .  Потемкина Т.Н ., 2011, Мегалитические сооружения Урала : структура сакрального пространства. Вестник археологии, антропологии и этнографии. 2 (15), 11-35.  Пьянкова Л.Т., 1994, «Центральная Азия в бронзовом веке: оседлые и кочевые культуры». Античность 68, 355-372.  Vinogradova N. M., Kuz’mina E.E., 1996, "Contacts between the Steppe and Agricultural Tribes of Central Asia in the Bronze Age". In Hiebert F.T., Di Cosmo N., Between Lapis and Jade. Ancient Cultures of Central Asia, Anthropology and Archaeology of Eurasia. New-York, Sharpe,29-54  Холматов А.Н. 2017 йил Самарқанд вилояти Қўшрабод тумани археологик ёдгорликлари дала қидирув тадқиқотлари //ЎзР ФА Археологик тадқиқотлар илмий архиви. Ф4.Оп.1.Д.355.Самарқанд,2017

Ўзбекистон Германия халқаро археологик експедитсиясининг Қўшработ туманида олиб борган археологик тадқиқотлари

Купить