Жанри ҳикоя дар эҷодиёти Равшан Махсумзод
![чашмрас пайдо кард. Ба василаи ҳикоя дар ин давра дар насри то икҷ ӣ
шахсияти андешаманд, масъул ва чораандеш арзи ҳаст кард, ки
ӣ
фаъолиятмандии и тимо дар амалу кирдори нақши муҳим дошт. Ба
ҷ ӣ ӯ
ифодаи дақиқтар, ба воситаи ҳикоя дар насри давраи истиқлол равияи тозае
зуҳур кард, ки асоси онро фикру андеша ва муҳокимаю мунозира ташкил
дода, таҳлилҳои бадеии и тимо ва маънидоди сабабҳои и тимоии р йдодҳо
ҷ ӣ ҷ ӯ
ҳадафи ҳунарии муаллифон буд. Дар ин замина рун К ҳзод, Сорбон, Саттор
Ӯ ӯ
Турсун, Абдулҳамид Самад, Баҳман
еWр,Кароматуллоҳи Мирзо ва баъзе
нависандагони дигар ба бозтоби бадеии масъалаҳои муҳимми и тимоиву
ҷ
ахлоқ пардохтанд, ки дар бештарин ҳол ҳадафи ислоҳи низоми и тимоиро
ӣ ҷ
дошта, қабл аз мустақилияти кишвар дар ин боб навиштан ба нависанда осон
набуд. Нависандагон дар ҳикояҳояшон оид ба мушкилоти и тимо ва вазъи
ҷ ӣ
ахлоқии омеа андеша карда, заминаҳо ва омилҳои таназзули и тимои
еWт ва ҷ ҷ
маънави
еWти муосиронашон ва омеаро ба тарзи баде му ассам менамуданд. ҷ ӣ ҷ
Дар ҳикояи ин давра доманаи масъалаҳои и тимо тавсия ёфта, ба
ҷ ӣ
мушоҳидаи А. Сайфуллоев «Таъқиботи оммавии роҳбарони давлат ,
ӣ
нависандагон, донишмандон, уламои дин , равшанфикрон, зиёиёни милл ,
ӣ ӣ
несту нобуд кардани мероси маънавии халқ, девону ашъори шоирон,
рисолаҳои илмии олимон, Қуръон ва дигар китобҳои маърифат аз умлаи
ӣ ҷ
мавзую масъалаҳое ба шумор меоянд, ки тадқиқи бадеии онҳо танҳо дар
давраи истиқлолияти давлатии То икистон имконпазир гардиданд» [138,
ҷ
с.149]. усту ҳои баде , ки дар ҳикояи ин давра зоҳир гардид, та рибаи
Ҷ ҷӯ ӣ ҷ
арзишманд буда, аз равишҳои қаблии корбурди ин жанр фарқ дорад. Яке аз
хусусиятҳои инкишофи ин жанрро тава уҳи амиқи нависандагон ба
ҷҷ
мушкилоти и тимо муайян менамояд. Ин тамоюли ҳунар ойи ҳикояи
ҷ ӣ ӣ ҷ
тафсириро дар насри то ик танг карда, заминаро барои ташаккул ва
ҷ ӣ
таҳаввули ҳикояи и тимоии маънавибун
еWд муҳайё сохт. Маҳз ҳамин раванд ҷ
тамоюли ҳунарии инкишофи ҳикояи ин давраро муайян ва мушаххас
менамояд. усту ҳои ҳунарии нависандагон дар ин давра асосан, ба
Ҷ ҷӯ
14](https://docx.uz/documents/40791846-9962-49c9-8b3c-2a969d0c56b9/page_13.png?v=1)
![масъалаи э оди ҳикояи масъалагузори и тимо рабт мегирад. Мушаххасотиҷ ҷ ӣ
баде дар бештарини ҳикояҳои индавраинаи К ҳзод, Сорбон, С.Турсун ва
ӣ ӯ
баъзе аз нависандагони дигар бо масъалаҳои хоси и тимо ва омилҳои
ҷ ӣ
созандаву тахрибсози ин низом сари кор мегирад. Ин гуна ҳикояҳо
мушаххасоти и тимоиву баде дошта, вазъи омеа ва ҳолати ахлоқиву
ҷ ӣ ҷ
равонии инсонҳоро низ му ассам кардаанд, ки аз бис
еWр иҳат олиби диққат ҷ ҷ ҷ
мебошад. Ба назари мо, дарк ва огоҳиҳои комил аз воқеиятҳои и тимо ва
ҷ ӣ
шароити зиндагиву вазъи ахлоқиву равонии омеа заминагузори пешрафти
ҷ
ин навъи ҳикоя дар ин давра мебошад. Донишманди рус Г. Н. Поспелов ба ин
назар аст, ки «фанни маърифат барои санъат фақат метавонад он ч бошад,
ӣ
ки бо ҳаёти и тимоии одамон алоқаманд аст. Ин, пеш аз ҳама, худи одамон
ҷ
бо анбаҳои модд ва маънавии муносибатҳои и тимоиашон. Ин ҳама он
ҷ ӣ ҷ
чизест, ки дар зиндагии одамон, амалҳову андешаҳо, таассурот ва тарзи
зиндаг , шароити муҳити онҳо ҳаст ва муносибатҳои истеҳсол , иқтисод ,
ӣ ӣ ӣ
ҳуқуқ , ашёиву хусусиятҳои хоси милл ва таърих онҳоро ба ву уд
ӣ ӣ ӣ ҷ
меорад». Аз ин тафсир муҳаққиқ ба ин нати а мерасад, ки «Мавзуи санъат ин
ҷ
дарки ақидатии хусусияти зиндагии одамон ва алоқамандиҳои он бо
махсусиятҳои ҳастии табиат мебошад» [131, с.205].
Ибораи «дарки ақидат » то солҳои навадуми садаи гузашта барои
ӣ
нависанда «чароғи сабз»-и тобеият ба идеологияи расм шинохта мешуд. Дар
ӣ
давраи истиқлолият «чароғи сабз»-и нависандагони то ик воқеияти зиндаг ,
ҷ ӣ
сарнавишти инсон ва ҳадафҳои ҳунар буд. Чунин мавқеъгирии ҳунар
ӣ ӣ
инъикоси масъалаҳои и тимоиро дар ҳикоя амиқ ва қав сохта, муносибати
ҷ ӣ
инсонро ба соҳаҳои гуногуни зиндаг муайян намуд. Таърих ва воқеиятҳои
ӣ
таърих низ дар ҳикоя мундари аи муҳимми баде ва сарчашмаи таассуроти
ӣ ҷ ӣ
тоза оид ба масоили и тимо ва сарнавишти инсон гардид. Ин усту ҳо
ҷ ӣ ҷ ҷӯ
идома ва такмили ҳикоянависии то икии солҳои 70-80 қарни гузашта буда,
ҷ
дар адаби
еWти давраи истиқлол ба роҳи тозаи инкишоф ворид гардид. Ба ин
тартиб, дастовардҳое, ки дар ҳикояи давраи истиқлол ба мушоҳида мерасад,
15](https://docx.uz/documents/40791846-9962-49c9-8b3c-2a969d0c56b9/page_14.png?v=1)
![1.Равшан Махсумзод. Ишқи зистан (Қисса ва ҳикояҳо) – Душанбе:
“Руская литература”, 2020, 192 саҳ.
2.Равшан Махсумзод. Сояи ишқ (Повест ва ҳикояҳо) – Душанбе:
“ Адиб ” , 2007.
3.Равшан Махсумзод. Пули сирот (Ҳикояҳо, повестҳо, андешаҳо) –
Душанбе: “Адиб ”, 2010, 258 саҳ.
4.Маҳмудов, М. А. Марҳилаҳои асосии ташаккули ҳикояи муосири
то ик [Матн] /М. А. Маҳмудов // ПаеWми Донишгоҳи давлатии Бохтар ба ҷ ӣ
номи Носири Хусрав (силсилаи илмҳои гуманитар ва иқтисод ). – Душанбе,
ӣ ӣ
2020. – № 1/3 (77). – С.28-33.
5.Маҳмудов, М. А. Инъикоси воқеияти и тимо дар ҳикояи замони
ҷ ӣ
истиқлол [Матн] /М. А. Маҳмудов // Гузоришҳои Академияи миллии илмҳои
То икистон (шуъбаи илмҳои амъиятшинос ). – Душанбе, 2020. – № 3 (011).
ҷ ҷ ӣ
– С.108-113.
6.Маҳмудов, М. А. Таҳаввули шакл ва сохтории жанри ҳикояи давраи
ӣ
истиқлол [Матн] /М.А. Маҳмудов // Па
еWми Донишгоҳи миллии То икистон ҷ
(бахши илмҳои филолог ). – Душанбе, 2020. – № 8. – С.314320. [6-М].
ӣ
7.Маҳмудов, М. А. Шеваҳои шахсиятпардоз дар ҳикояи имр з
ӣ ӯ
[Матн] /М. А. Маҳмудов // Ахбори ДДҲБСТ (бахши илмҳои гуманитар ). –
ӣ
Душанбе, 2021. – № 8. – С.56-63.
8.Маҳмудов, м. А. Баъзе вижагиҳои ҳунарии ҳикояи муосири то ик
ҷ
[матн] /м. А. Маҳмудов // па
еWми донишгоҳи ом згор . – Душанбе: 2022. – № ӯ ӣ
4 (99). – с.179-183.
9.Феҳристи миллии намунаҳои мероси фарҳангии ғайримодд ./
ӣ
паж шиҳгоҳи илм -тадқиқотии фарҳанг ва иттилооти вазорати фарҳанги т.
ӯ ӣ ҷ
– Душанбе: “Ирфон”, 2014, - с. 64.
53](https://docx.uz/documents/40791846-9962-49c9-8b3c-2a969d0c56b9/page_52.png?v=1)
Жанри ҳикоя дар эҷодиёти Равшан Махсумзод