Жанри ҳикоя дар эҷодиёти Равшан Махсумзод - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	7.1MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

Жанри ҳикоя дар эҷодиёти Равшан Махсумзод

Купить

Ж А НРИ Ҳ ИКОЯ ДА Р
ЭҶ ОДИЁТИ РА ВША Н
МА Х СУМЗОД

Дар тору пуди эҷ одиёти Равш ан Махсу м зод м асъ алаи ах лоқ и и ҷ ти м оӣ ва и нсону
и нсонгарӣ қ арор дорад. Тадқ и қ оте, к и дар атроф и насри нави санда су рат
ги ри ф таанд, дар баррасии м асъ алаҳ ои ҷ удогонаи адабиёти навини тоҷ и к арзи ш и
хоси и лм ӣ -ам алӣ доранд. А лбатта дар бораи м у алли ф ва эҷ оди ёти ӯ аз тараф и
адабиётш и носон ф ик рҳ о гуф та ш удаанд. Вале то ҳ ол дар бораи ҳ и к ояҳ ои нависанда
ба пу рраги тадқ и қ от ба ам ал бу рда наш удааст. Мо хостем то қ адри им к он, то ҳ адди
и қ тидор ҳ ик ояҳ ои и н нави сандаи навк орро тадқ и қ нам оем . Мақ сад аз тадқ и қ и и н
м авзӯ ъ дар он аст, к и м о хостем дар таф ак к у ри хонандагони наврас дар бораи
Равш ан Махсу м зод ва ҳ и к ояҳ ои ӯ тахайю лоте пайдо гардад. Дар таф ак к у ри
ҷ авонони наврас ни сбат ба адаби ётам он м еҳ ру м у ҳ аббат сам и м она инти ш ор ёбад .
А з дох и ли насли наврас чу н Равш ан Махсу м зод ҳ и к оянави сони нав ба к ам ол расанд .
Сарчаш м аҳ ои таҳ қ и қ ро ҳ и к ояҳ ои нави санда таш к и л м еди ҳ ад.

Дар ҳ и к ояҳ ои Равш ан Махсу м зод м о ба м авзӯ ъҳ ои гу ногу ни пу робу ранг
ду чор м еш авем . Таҳ қ и қ и бадеи и м аънави яти и нсон ҳ ам еш а дар м адди
назари нави санда қ арор дош тааст. А з ҷ и ҳ ати ғ оя ва м авзў ву м у ндари ҷ а
тадқ и қ нам удани эҷ оди ёти нави санда ва то чӣ андоза тавассу ти м у толи аву
ф аҳ м ондади ҳ и и и н ҳ и к ояҳ о барои таъли м ва тарби яи насли наврас,
дони ш ом ў зони ли тсей ва к оллеҷ ҳ о, ҳ ам чу ни н м ак оти би олӣ аз аҳ ам и ят холӣ
набуда, барои пеш раф ти и лм и адаби ётш и носи и м ам лак ат ва ҷ аҳ онӣ ҳ и ссаи
м у носи б хоҳ ад гу зош т. А з и н рў таҳ ли лу тадқ и қ и образҳ ои асоси и ҳ и к ояҳ ои
нави санда ҳ ам арзи ш и и лм ӣ ва ҳ ам ам алӣ дорад .
Сох тори к ори м алак ави и м о аз м у қ ад ди м а, ду боб, х улоса ва рў й хати
адаби ёти и сти ф одаш уда тарк и б ёф тааст. Дар давом и таҳ қ и қ аз « Д у х тари
к ӯ ҳ и стон» , « Сояи и ш қ » , « Пули Си рот» ва « Иш қ и зи стан» беш тар нам у наҳ о
оварда ш уд . А з сабабе к и к и тоби « Иш қ и зи стан» дастрас буд , и н м аҷ м ӯ а
беш тар таҳ қ и қ к арда ш уд.

Равш ан Махсу м зод 27 сентябри соли 1963 дар деҳ аи Дарбанди
ноҳ и яи Бой су ни вилояти Су рхондарё ба ҷ аҳ он ом адааст. Мак таби
м иёнаро дар деҳ ааш он ба и тм ом расонда, вори ди ф ак ултаи
ф и лологияи тоҷ и к и Уни верси тети давлати и Тоҷ ик истон ба ном и
В.И.Лени н (ҳ озира Дониш гоҳ и м илли и Тоҷ ик истон) ш удааст. Баъ ди
адои х и зм ати ҳ арбӣ таҳ си лро дар ф ак ултаи ж у рнали сти к аи
Дониш гоҳ и давлатии Лени нград (ҳ ози ра Санк т-петербу рг) и дом а
дода, соли 1990 соҳ и би диплом гаш тааст. Нах усти н ҳ ик ояҳ ояш ҳ анӯ з
аз овони дони ш ҷ ӯ й ӣ дар рӯ зном аву ҳ аф таном аҳ ои « Ком сом оли
Тоҷ ик истон» , « А дабиёт ва санъ ат» , « Паём и Д у ш анбе» ба табъ
расидаанд . То и м рӯ з м аҷ м ӯаи ҳ ик ояву қ и ссаҳ ояш « А рзи дил» (1997),
« Қ алам и ш и нос» (1998), « Д у х тари к ӯ ҳ истон» (2003), « Сояи и ш қ »
(2007), « К аф ан к иса надорад» (2009), « Пули Сирот» (2012), « Дили
м одар» (2016) ва « Иш қ и зистан» (2020) интиш ор ёф таанд .БОБИ ЯК УМ. Ҳ А ЁТ ВА Ф АЪ ОЛИЯТИ РА ВША Н МА Х СУМЗОД

ТА Ҳ А ВВУЛИ Ж А НРИ Ҳ ИКОЯ ДА Р А ДА БИЁТИ Ф ОРСУ ТОҶ ИК .
Ҳ и к оя як е аз ж анрҳ ои дери наи адаби ёти м у м този ф орсу тоҷ ик ва халқ ҳ ои ди гари
м аш ри қ зам и н ба ш у м ор м еравад . Дар байни осори насрӣ ж анри м азк у р як е аз ж анрҳ и
қ адим тари н ва м у ҳ и м тари н аст. Дар адаби ёти и лм ӣ ва осори назарӣ ду и стилоҳ и ба ҳ ам
назди к ҳ ам ш аф ат и сти ф ода бу рда м еш аванд. Як е “ ҳ ик оят ” ди гаре ҳ и к оя. Дар энци к лопеди яи
адаби ёт ва санъат низ дар м аври ди м ақ олаи ҳ и к оя ин ду и сти лоҳ паи ҳ ам оварда ш удаанд.
Пас натиҷ а бардош тан м у м к и н будааст, к и и н ж анрҳ о ба ҳ ам ди гар тавъам анд ва и н
и стилоҳ от м у роди ф и ҳ ам ди гар. Исти лоҳ и ҳ и к оя ҳ и к оят (арабӣ – нақ л, ри воят, су хан) як навъи
асарҳ ои таъри х и он ҳ ам осӣ м ебош ад. Ҳ и к оя асари х у рди бадеӣ буда, як воқ еаро, як лаҳ заи
м у ҳ и м и еро аз зи ндагӣ ва ҳ аёти и нсон дар бар м еги рад . Дар и бти дои асри Х Х ҷ и ҳ ати м у ҳ и м и
ҳ и к оянави сӣ и н буд , к и и н ж анр дар к адом ҳ олат набош ад, барои идрок у и ф одаи дарду
м уам м оҳ ои м аънави ю и ҷ ти м ои и халқ м авқ еи м у ҳ и м дош т бош ад. Ж анри м азк у р барои
и нъик оси м оҳ и яти ҳ аёт, ҷ араёни воқ еӣ , тақ ди рҳ ои ф ардии одам они алоҳ и да роли м у ҳ и м
бози дааст. Дар ҳ ам аи ҳ ик ояҳ ои и н давраи нави адаби ёт рӯ ш анӣ ва тоби ш и м азм у ни
и ҷ ти м оӣ ба назар м ерасад . Ҳ и к оя як е аз ж анрҳ ои ни сбатан ф аъоли насри м уоси ри тоҷ и к
буда, дар тули солҳ о давраҳ о ва м арҳ и лаҳ ои гу ногу ни таш ак к ул ва таҳ аввули сох торӣ ,
м у ндариҷ ави ю ғ оявӣ ва ҳ у нари ро аз сар гу заронидааст.

Х ИЗМАТҲ ОИ РА ВША Н МА Х СУМЗОД ДА Р ИНК ИШОФ И Ҳ А НРИ Ҳ ИКОЯ
Солҳ аи наваду м и садаи гу заш та ва баъди он к и зам они истиқ лоли яти к иш варро
низ дарбар м егирад , м арҳ илаи нави таш ак к ул ва таҳ аввули ҳ ик ояи тоҷ ик ӣ аст.
Тағ йироти сиёсӣ ва иҷ тим оие, к и солҳ ои наваду м ва баъди он дар ш у равии собиқ
ба ву қ у ъ пайваст, м авқ еи нависандагонро дар ш инох т ва тасвири воқ еиятҳ о тағ йир
дод ва зам и наро барои таҳ аввулоти тозаи ҳ ик ояи тоҷ ик ӣ ба ву ҷ уд овард. Му ҳ им он
буд , к и дигар дар эҷ оди ҳ и к оя ф ик ру ҳ исси нависанда зери ф иш ори чорчӯ баи
расм ӣ, « су пориш и иҷ тим оӣ» ва талаботи сиёсии ҳ избӣ қ арор надош т. Дар
инк иш оф и ж анри ҳ и к оя Равш ан Махсу м зод х изм атҳ ои арзанда к ардааст. Бо
м аҷ м ӯ аи ҳ ик ояҳ ои баландм азм у наш ба адабиёти тоҷ ик бо як салобат даром ада
ом адааст.Ҳ ик ояҳ ои ӯ дорои м азм у ну м у ндариҷ аи гу ногу н буда дар бораи
к ам будиву беҳ буди ҳ ои зам она, воқ еотҳ ои ҷ олиби давр, зулм у ситам , м ак к ориву
қ аллобии баъзе м арду м он, қ адру қ им м ати инсон, воқ еотҳ ои давраи ҷ анги
ш аҳ рвандӣ , ҳ алли баъзе м асъалаҳ ои ҷ ам ъ иятӣ ва ғайраҳ о м аълу м отҳ ои ҷ олибу
диқ қ атпази р м едиҳ ад . Равш ан Махсу м зод бо ҳ ик ояҳ ои баландм азм у ну серш у м ори
х уд ҳ и к оянависии адабиёти тоҷ ик ро ри воҷ дода сатҳ и ҳ ик оянависиро дар
адабиётам он боло бардош тааст.

БОБИ ДУВВУМ. МА ЗМУН ВА МУНДА РИҶ А И Ҳ ИКОЯҲ ОИ РА ВША Н МА Х СУМЗОД
Равш ан Махсу м зод би сёр ҳ ик ояҳ ои ҷ олиби ди қ қ ат нави ш тааст. Мо дар ҳ ик ояҳ ои
нависанда ба м авзӯ ъҳ ои гу ногу н, аз ҷ у м ла посдории ватан, м у ҳ аббати м одар, м еҳ ру
оқ и бат, иш қ у ош иғ и, м асъ алаҳ ои им рў з барои там ом и инсоният м у ҳ им , ни зоъҳ ои
ботинӣ, м аъ навию ах лоқ ӣ ва ғайраҳ о ду ч ор ш уданам он м у м к ин аст. А з рӯ и гуф ти
м у аллиф ш ахси адиб м етавонад дар ҳ ам а ҷ о барои ҳ ик оянави си м авзӯ ъ интихоб
к у над.Му ҳ им аш он аст к и к адом е аз он воқ еаҳ о бисёртар таъсир м ерасонад . Навад
ф оизи ҳ ик ояҳ ои м у аллиф эҷ оди ёти тахайю ли м ебош анд . Инро х уди м у аллиф таък ид
к арда гу заш тааст . Равш ан м ахсу м зод дар ҳ ик ояҳ ояш санъ атҳ ои бадеиро ба таври васеъ,
усток орона к ор ф арм удааст . дар ҳ ар як ҳ и к ояааш м о ду чори он санъатҳ о ш уданам он
м у м к ин аст. Мисоли од ди дар х уди ҳ ам и н ҳ ик ояи “ м одари суф радӯ зи м ан” м о ба як ч анд
санъатҳ о ду чор м еш авем . Нависанда барои тасви ри м одараш аз санъати таш беҳ
истиф ода бу рдааст: “ хоб м ебинам , к и м одарам дар ай вони хонаам он ниш аста, суф ра
м едӯ зад . Дар хобам ӯ ба ҳ ам он су ратест, к и бори ох ир, ҳ ангом и барҳ аёт буданаш , дида
будам : пеш ониву рӯяш пу рож анг, чаш м они м еш и аш андеш ам анд , м ӯ йҳ ои чак ааш
м ош у бири нч , қ ом аташ андак е хам ида, лоғарандом , ам м о ч ақ қ ону серҳ арак ат.

МАВЗӮИ “ Ҷ АНГ И ШАҲ РВАНДӢ” ДАР Ҳ ИКОЯҲ ОИ РАВШАН МАХ СУМЗОД
Дар ҳ ик ояҳ ои Р авш ан Махсу м зод м авзӯ и ҷ анги
ш аҳ рвандӣ , ҷ анги бародарк у ш ии хали тоҷ ик нам оён ба
назар м ерасад . Нави санда доду ф иғ они м арду м и халқ и
тоҷ ик ро бо су ж етҳ ои ба х уд хоси гу ногу н ба хонандагон
расонидааст. Нависанда ин гу на ҳ ик ояҳ ояш ро реалистона
навиш тааст. Оқ ибати ҷ ангҳ о ош к оро баён гарди даанд .
Беадолатию бедодии баъзе ш ахсон аз к ору к и рдори онҳ о
бараъло нам оён м еш авад . А з воқ еотҳ ои ҳ ик ояҳ ои
нависанда ҳ ам и нро пай бу рдан м у м к ин аст к и баъзе
нок асон аз фу рсати ҷ анг и стиф ода бу рда к инаи дар ди л
дош таи чандсолааш онро аз ду ш м анҳ ояш он, аз
ҳ ам сояаш он, аз хеш у табораш он ва ҳ атто аз
бародаронаш он си тониданд . Ҳ ик ояҳ ои « Бозор» , « Лах ти
ҷ и гар дар бағал» , « Орзу » , « Ми ёнарав» … . Мисоли нам оёни
ин ф ик рҳ о м ебош анд .

Х УЛОСА
Равш ан Махсу м зод як е аз нависандагони х у ш салиқ аи м уосири тоҷ ик м ебош ад , к и бо
ҳ ик ояву қ иссаҳ ои дилни ш ину баландм азм у н ва пу робу тоби х уд дар таърих и адабиёти
м уосири тоҷ ик ҷ ои м ахсусро соҳ и б гарди дааст.
Дар асарҳ ои Равш ан Махсу м зод низоъҳ ои ботинӣ, м аънавию ах лоқ ӣ як е аз м асъ алаҳ ои
асосӣ ба ҳ исоб м еравад . Таҳ қ иқ и бадеии м аънави яти инсон ҳ ам еш а дар м ад ди назари
равш ан м ахсу м зод қ арор дош тааст.
Нависанда дар асарҳ ои к алонҳ аҷ м и х уд м асъалаи им рў з барои там ом и инсоният м у ҳ им ро
оид ба чигу нагии виҷ дону ш араф , зебоию зиш тӣ, улвияту қ абоҳ ат, баландию пастии х улқ и
инсонӣ бо эҳ тиросу эҳ сосоти чу қ у р бо қ у вваю боварии к ом и л ба м и ён м егу зорад . А з бозе к и
адаби ёт ба м асъалаҳ ои ах лоқ и иҷ тим оӣ ба таври ҷ ид дӣ рў оварда, сим ои м аъ навии
аф роди ҷ ам ъиятро аз ҳ ар тараф ба тадқ иқ ги риф т, м асъалаи м еъёрҳ ои арзи ш и одам то
раф т беш тар диқ қ ати нависандаро ба х уд к аш идааст. Равш ан Махсу м зод ин м асъаларо дар
ҳ ик ояҳ ои х уд гоҳ о ба м у носибате ва гоҳ о м ахсусан м авриди ом ў зиш ва таҳ лили бадеӣ
қ арор додааст. Нави санда дар чанд ҳ ик оя раф тору к ирдор ва ф ик ру ақ идаи одам они
гу ногу нро бо к ам оли диқ қ ат ба м улоҳ иза гириф та, як -як аз м аҳ ак и одам ият гу зарони дааст
ва арзиш и инсонии онҳ оро м у ай ян к ардааст.

Жанри ҳикоя дар эҷодиёти Равшан Махсумзод

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish