Информация о документе

Цена 40000UZS
Размер 46.3KB
Покупки 0
Дата загрузки 31 Октябрь 2026
Расширение docx
Раздел Курсовые работы
Предмет Педагогика

Продавец

DocX Seller

Дата регистрации 31 Октябрь 2026

0 Продаж

Abdulla Avloniyning «Tarbiya biz uchun yo hayot-yo mamot, yo najot-yo halokat, yo saodat-yo falokat masalasidur» degan g'oyasining mazmun-mohiyati

Купить
O'ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY TA’LIM, FAN VA INNIOVATSIYALAR VAZIRLIGI MIRZO ULUG’BEK NOMIDAGI O’ZBEKISTON MILLIY UNIVERSITETI IJTIMOIY FANLAR FAKULTETI “HUQUQIY FANLAR” KAFEDRASI ABDULLA AVLONIYNING « TARBIYA BIZ UCHUN YO HAYOT-YO MAMOT, YO NAJOT-YO HALOKAT, YO SAODAT-YO FALOKAT MASLASIDUR » DEGAN G’OYASINING MAZMUN-MOHIYATI mavzusidagi KURS ISHI Topshirdi: Qabul qildi: Toshkent - 2024 MUNDARIJA KIRISH……………………………………………………………3-4 I Bob. "TARBIYA BIZ UCHUN HAYOT – YO MAMOT, YO NAJOT – YO HALOKAT, YO SAODAT – YO FALOKAT MASALASIDUR" G’OYASINING MAZMUN-MOHIYATI.....................................5-10 1.1. Abdulla Avloniy hayoti va ijodi: ma’rifatparvarlik yo’li……5-8 1.2. Avloniyning “Tarbiya- hayot va mamot masalasi” g’oyasining tarixiy asoslari………………………………………………………….........8-10 II Bob.TARBIYA G’OYASINING ZAMONAVIY DOLZARBLIGI VA AMALIY AHAMIYATI……………………………………………11-14 2.1. Avloniyning tarbiya haqidagi g’oyalari va ularning zamonaviy ta’lim- tarbiya tizimiga ta’siri……………………………………………….11-13 2.2 .Milliy tarbiya va umumbashariy qadriyatlarning uyg’unligi…13-14 XULOSA…………………………………………………………….15 FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YXATI…………….16 KIRISH Mavzuning dolzarbligi. Abdulla Avloniyning "Tarbiya biz uchun hayot - yo mamot, yo najot - yo halokat, yo saodat - yo falokat masalasidur" degan g‘oyasi bugungi kunda ham o‘z dolzarbligini yo‘qotmagan. Chunki tarbiya masalasi nafaqat shaxsiy, balki jamiyat va millat hayotining asosiy poydevoridir. Hozirgi globallashuv davrida milliy va ma’naviy qadriyatlar yo‘qolish xavfi ostida turibdi. Yosh avlodni har tomonlama barkamol qilib tarbiyalash, milliy an’ana va qadriyatlarni avlodlarga yetkazish har qachongidan ham dolzarb masalaga aylangan. Avloniy tarbiyani millatning kelajagini belgilovchi muhim omil sifatida talqin qiladi. Tarbiya – nafaqat yosh avlodning bilim olish jarayoni, balki ularning axloqiy, ma’naviy, jismoniy va intellektual jihatdan shakllanishi uchun zaruriy vositadir. Bugungi kunda yoshlarning tarbiyasiga ta’sir etuvchi omillar – oilaviy muhit, ta’lim tizimi, ommaviy axborot vositalari va internet muhitida yuzaga kelayotgan salbiy tendensiyalar ushbu masalaning naqadar dolzarbligini ko‘rsatmoqda.Avloniy ta’kidlaganidek, tarbiya masalasi millatning yuksalishi yoki tanazzulga yuz tutishining kalitidir. Tarbiya nafaqat shaxsiy muvaffaqiyat va farovonlikni ta’minlaydi, balki milliy birdamlik va ijtimoiy barqarorlikning poydevorini yaratadi. Zamonaviy dunyoda yoshlarga faqat bilim berish emas, balki ularni ma’naviy va axloqiy jihatdan shakllantirish ham muhim. Tarbiyaning beparvoligi yoki noto‘g‘ri yo‘nalishi Avloniy aytgan halokat va falokatlarni keltirib chiqarishi mumkin. Bundan tashqari, zamonaviy ta’lim tizimida faqat bilim berish emas, balki shaxsni ma’naviy va axloqiy jihatdan shakllantirish masalasiga e’tibor qaratish muhimdir. Tarbiya va ta’lim o‘zaro uzviy bog‘liq bo‘lib, birining sustligi boshqasining samaradorligini pasaytiradi. Avloniy fikricha, noto‘g‘ri tarbiya nafaqat bir shaxs hayotiga, balki butun jamiyatning rivojlanishiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi.Avloniyning g‘oyalari hozirgi kunda ijtimoiy muammolarni hal qilishda muhim uslubiy qo‘llanma bo‘lib xizmat qiladi. Jamiyatdagi jinoyatchilik, yoshlar orasida ma’naviy bo‘shliq va axloqiy qadriyatlarning yo‘qolishi kabi muammolarning ildizi ko‘pincha noto‘g‘ri yoki yetarli darajada e’tibor berilmagan tarbiyaga borib taqaladi. To‘g‘ri tarbiya esa falokatdan qutqaruvchi va millatni saodatga yetaklovchi yagona yo‘l ekanini bugungi hayotning o‘zi tasdiqlamoqda. Bugungi kunda jamiyatda kuzatilayotgan jinoyatchilik, axloqiy inqiroz, ijtimoiy muammolar ko‘pincha tarbiyaning yetarlicha e’tibor qozonmaganligini ko‘rsatadi. To‘g‘ri tarbiya bu kabi muammolarning yechimi sifatida xizmat qilishi mumkin. Shuning uchun Abdulla Avloniyning ushbu g‘oyasi nafaqat uning davri uchun, balki bugungi kun va kelajak uchun ham strategik ahamiyatga ega. Tarbiya masalasiga davlat va jamiyat darajasida jiddiy yondashuv Avloniy orzu qilgan saodatga olib keluvchi yo‘l bo‘lishi mumkin. Kurs ishining maqsadi: Abdulla Avloniyning “Tarbiya biz uchun hayot – yo mamot, yo najot – yo halokat, yo saodat – yo falokat masalasidur” degan g‘oyasining mazmun- mohiyatini tahlil qilish, uning inson hayoti va jamiyat taraqqiyotidagi ahamiyatini ochib berish hamda bugungi kundagi dolzarbligini yoritishdan iborat. Kurs ishining vazifalari:  Abdulla Avloniy hayoti va ijodini o‘rganish, uning tarbiya haqidagi qarashlarini tahlil qilish.  "Tarbiya biz uchun hayot - yo mamot, yo najot - yo halokat, yo saodat – yo falokat" g‘oyasining mazmun-mohiyatini yoritish.  Tarbiyaning shaxs va jamiyat hayotidagi o‘rni hamda uning ta’sir doirasini aniqlash.  Avloniyning tarbiya haqidagi g‘oyalarini zamonaviy ta’lim-tarbiya tizimi bilan bog‘lash.  To‘g‘ri tarbiyaning millat yuksalishi va noto‘g‘ri tarbiyaning ijtimoiy inqirozga olib kelishidagi rolini tushuntirish.  Avloniyning g‘oyalari asosida milliy va umumbashariy qadriyatlarni uyg‘unlashtirish yo‘llarini ko‘rsatish.  Avloniyning tarbiya haqidagi qarashlarining bugungi kundagi dolzarbligini asoslash va amaliy tavsiyalar ishlab chiqish. Kurs ishining ob’ekti . Abdulla Avloniy tomonidan ilgari surilgan tarbiya masalasi bo‘lib, uning inson hayoti, jamiyat taraqqiyoti va millat kelajagidagi ahamiyatini o‘rganishdan iborat. Tarbiya jarayonining nazariy asoslari, Avloniyning g‘oyalari va ular asosida jamiyat rivoji uchun qo‘yiladigan talablar tadqiqotning asosiy obyektini tashkil etadi. Kurs ishining tuzilishi va hajmi. Kurs ishi kirish, ikki ta bob, to‘rtta paragraf, xulosa va foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxatidan iborat. I Bob. "TARBIYA BIZ UCHUN HAYOT – YO MAMOT, YO NAJOT – YO HALOKAT, YO SAODAT – YO FALOKAT MASALASIDUR" G’OYASINING MAZMUN-MOHIYATI 1.1. Abdulla Avloniy hayoti va ijodi: ma’rifatparvarlik yo’li Abdulla Avloniy (1878-1934) —Abdulla Avloniy (1878–1934) – o‘zbek adabiyoti, ta’limi va madaniyati tarixida muhim o‘rin tutgan ma’rifatparvar, yozuvchi, pedagog, jurnalist va jamoat arbobi. U o‘z davrining ilg‘or ziyolilaridan biri sifatida millatni ma’rifat va taraqqiyot sari yetaklashga intilgan. Abdulla Avloniy 1878-yilda Toshkentning Mergancha mahallasida oddiy hunarmand oilasida tug‘ilgan. Bolalikdan kitobga mehr qo‘yib, diniy ta’lim olgan. Yoshligida eski maktab va madrasalarda tahsil olgan bo‘lsa-da, ta’limdagi qoloqlikni sezib, o‘zi bilim izlashga va zamonaviy ta’limni o‘rganishga kirishadi. U o‘z faoliyatini xalqni o‘qitish va jamiyatni yangilashga bag‘ishlagan. Avloniy XX asr boshida jadidchilik harakatiga qo shildi. Toshkentdagiʻ jadidlarning faol ishtirokchilaridan biri sifatida tanildi. 1906-yildan she rlari bilan ʼ matbuotda qatnasha boshlagan. Arab, fors, rus tillarini o rganib, bu tillarda ijod ʻ qilgan mutafakkirlarning asarlarini o qigan, ba zilari (masalan, Lev Tolstoy, ʻ ʼ Konstantin Ushinskiy asarlari) ni o zbek tiliga tarjima qilgan. 1906-yilda. ʻ „Taraqqiy“, 1907-yilda o z uyida „Shuhrat“ gazetalarini chiqargan. Bu gazetalar ʻ yopib qo yilgach, 1908-yilda yashirin ravishda „Osiyo“ gazetasini nashr etdi. 6- ʻ sonidan so ng hukumat bu gazetani ham taqiqlab qo ygan. Avloniy birinchi bo lib ʻ ʻ ʻ kimyo, geografiya, fizika va astronomiya fanlarini maktabda o qitish taklifini ʻ beradi. Ilg or g oyalarni maktab orqali xalqqa tarqatishga harakat qildi: Toshkent ʻ ʻ shahrining Mirobod mahallasida mahalliy aholi bolalari uchun yangi usul maktabi ochib (1908), o zi ona tili va adabiyotdan dars berdi. 1909-yilda „Jamiyati xayriya“ ʻ tuzib, yetim bolalarni o qitgan. Shu yili „Adabiyot yoxud milliy she rlar“ nomli ʻ ʼ to rt qismdan iborat she riy to plamining birinchi juz ini nashr ettirgan. 1912-yilda ʻ ʼ ʻ ʼ Avloniy Toshkentning Degrez mahallasida ikki sinfli maktab ochgan. Bu maktabda dunyoviy fanlar o qitilishi bilan maktabxonalardan farq qilgan. ʻ Avloniy yangi maktablar uchun qo llanma va o qish kitoblar yozib, nashr ʻ ʻ qildirgan (masalan, „Birinchi muallim“, 1911; „Ikkinchi muallim“, 1912; „Turkiy guliston yoxud axloq“, 1913; 4 juzd (qism) li „Adabiyot yoxud milliy she rlar“ ʼ to plami, 1909—1915; „Maktab gulistoni“, 1915; „Mardikorlar ashuvlasi“, 1917 ʻ va boshqalar). Munavvarqori, Muhammadjon Podshoxo jayev, Tavallo, ʻ Rustambek Yusufbekov, Nizomiddin Xo jayev, Shokirjon Rahimiy kabi ʻ taraqqiychilar bilan birgalikda „Nashriyot“ (1914), „Maktab“ (1916) shirkatlarini tashkil etgan. Avloniy xalq ongini oshirish uchun teatr san atidan ham ʼ foydalangan. U 1913-yilda „Turkiston“ nomli teatr truppasini tashkil etishda va uning ishida faol qatnashgan. 1910—1916-yillarda bir qancha sahna asarlarini tarjima qildi va o zi sahnalashtirdi. Avloniyning sahna asarlari Toshkent, Farg ona,ʻ ʻ Andijon, Qo qon, Xo jand kabi shaharlarda qo yilgan. Bu asarlarda XX asr ʻ ʻ ʻ boshlaridagi Turkiston hayotining keng manzaralari o z ifodasini topgan. Avloniy ʻ truppasida Mannon Uyg ur tarbiya topgan; truppa bilan Hamza, Ozarbayjon ʻ dramaturglari Uzayr Hojibekov, Ruhullo hamkorlikda bo lgan. Oktyabr ʻ inqilobidan keyin xalqqa va da qilingan erkinlikning berilmaganligi shoir ijodida ʼ tushkunlikning paydo bo lishiga olib keldi („Xafalik soatda“ she ri, 1919). ʻ ʼ Avloniy o‘z hayotida bir qancha qiyinchiliklarni boshidan kechirgan. Uning ma’rifiy faoliyati chor Rossiyasi mustamlakachiligi va mahalliy qarshiliklarga duch keldi. Shunga qaramay, u millat taraqqiyoti yo‘lida izchil ishlashda davom etdi. 1934-yilda, sho‘ro hukumatining zulmi ostida, Avloniy hayotdan ko‘z yumdi. Abdulla Avloniy ijodi turli yo‘nalishlarni qamrab oladi. U adabiyot, jurnalistika, pedagogika va ma’rifatparvarlik sohalarida o‘z izini qoldirgan. Poeziya va dramaturgiya.Avloniy she’riyatida milliy uyg‘onish g‘oyalari, xalqning savodsizlik va qoloqlikdan chiqish zarurati aks etgan. Uning "Zanjirband sher" she’ri o‘sha davrdagi xalqning ma’naviy holatini ifodalagan.Dramaturgiya sohasida ham faoliyat olib borgan Avloniy o‘z asarlari orqali milliy ongni yuksaltirishga intilgan. "Advokatlik osonmi?" va "Noma’lum ayol" kabi dramalarida ijtimoiy va axloqiy masalalarni yoritgan. Pedagogik faoliyati.Avloniyning pedagogik ishlari uning ma’rifatparvarlik yo‘lida asosiy o‘rin egallaydi. U "Birinchi muallim", "Ikkinchi muallim", "Turkiy guliston yoxud axloq" kabi kitoblarini yaratib, yangi usuldagi maktablarda dars berish uchun qo‘llanmalar tayyorlagan. Bu kitoblar milliy ta’limning rivojlanishiga asos bo‘lgan. U o‘z hayotini ta’lim sohasiga bag‘ishlab, pedagogik faoliyatni o‘zi uchun eng muhim ish deb hisoblagan. Uning pedagogik g‘oyalari yoshlarni faqat ilm-fan bilan tanishtirishni emas, balki axloqiy, ma’naviy rivojlanishiga ham alohida ahamiyat berishni ta’kidlagan. Uning faoliyati davomida O‘zbekistondagi bir qator yangi ta’lim muassasalarini tashkil etish va xalqni ilmga, ta’limga chorlashga katta hissa qo‘shgan. "Mahalla maktablari" va boshqa xalq ta’limi tizimida pedagogik metodlar ishlab chiqqan Avloniy, ta’limni nafaqat ilmiy bilimlar, balki axloqiy tarbiya bilan boyitish zarurligini ta’kidlagan. Avloniy ta’limni ijtimoiy hayotning asosiy tarmog‘i, insonlarning ma’naviy, axloqiy va ilmiy rivojlanishining kaliti deb hisoblagan. "Tarbiya" asari va uning ma'nosi.Abdulla Avloniyning "Tarbiya" asari uning pedagogik g‘oyalarini va ta’limda amalga oshirishni nazarda tutgan g‘oyalarini yoritadigan asar bo‘lib, bu asarda u insonning kamolotga erishish yo‘li faqat bilim olish bilan cheklanmasligini, balki uni axloqiy va ma’naviy tarbiyalash zarurligini ko‘rsatgan. Avloniyning fikricha, ta’lim jarayonida ilmiy bilimlar bilan birga insonning ijtimoiy va ma’naviy rivojlanishiga ham alohida e’tibor berish kerak. "Tarbiya" asarida Avloniy insonni yuqori ma’naviyatga ega bo‘lgan shaxs sifatida shakllantirishni maqsad qilgan. U ta’limni faqat ko‘nikmalar va bilimlar o‘rgatishdan iborat deb bilmagan, balki bu jarayonda yoshlarning dunyoqarashini kengaytirish, ularga to‘g‘ri axloqiy, ma’naviy qadriyatlarni singdirishni ham muhim deb hisoblagan. Prezident farmoni:“Abdulla Avloniyning ‘Tarbiya’ asari yoshlarni ma’naviy jihatdan yetuk shaxslar qilib tarbiyalashda o‘ziga xos metod va uslublarni yaratgan, bu asar bugungi kunda ham ta’lim tizimining asosiy poydevorlaridan biri hisoblanadi.” 1 Avloniyning ma'rifatparvarlik yo‘li va milliy qadriyatlar.Avloniy o‘zining ma’rifatparvarlik faoliyatida milliy qadriyatlarning o‘ziga xos o‘rni borligini ta’kidlagan. Uning fikricha, millatning kelajagi uning yoshlarining axloqiy tarbiyasiga, ilm olishiga va o‘z madaniyatini hurmat qilishiga bog‘liq. Avloniyning ma’rifatparvarlik yo‘li faqat ilm olishni emas, balki milliy qadriyatlarni saqlash va rivojlantirishni, jamiyatda adolat va tenglikni ta’minlashni nazarda tutgan.Avloniy ta’limda milliy qadriyatlarning asosiy o‘rni borligini ta’kidladi, uning fikricha, ta’lim tizimida milliy o‘zlikni saqlash va rivojlantirish kerak. Avloniy o‘z g‘oyalarida faqat ilmiy bilimlarni emasm, balki ijtimoiy-siyosiy axloqiy tarbiyani ham mustahkamlashni ko‘zlagan.O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi (2023- yil)dagi ba'zi qismlar ham Avloniyning g‘oyalari bilan hamohangdir. Konstitutsiyaning ba’zi moddalarida ta’lim, ilm-fan va madaniyat sohalaridagi erkinliklar, shuningdek, jamiyatning ma’naviy yuksalishi uchun zaruriy imkoniyatlarni ta’minlashga alohida e’tibor qaratilgan.“Har kim ta’lim olish huquqiga ega 2 . Ta’limning asosiy maqsadi insonni ma’naviy, axloqiy, jismoniy jihatdan yetuk shaxs qilib tarbiyalashdir.” Avloniy va yangi pedagogika.Avloniy o‘z asarlarida yangi pedagogika tamoyillarini ilgari surgan. Uning ta’limga yondashuvi an’anaviy yondashuvlardan farq qiladi, chunki u faqat ilmiy bilimlarni o‘rgatish bilan cheklanmaydi, balki yoshlarni axloqiy, ma’naviy rivojlanishiga ham alohida e’tibor beradi. Avloniyning pedagogik qarashlari yangi pedagogika uslublarining rivojlanishiga katta ta’sir ko‘rsatgan. U ta’limni faqat ilmiy bilimlar bilan boyitish emas, balki uni yoshlarni jamiyatga mas'uliyatli, axloqan mustahkam shaxslar qilib tarbiyalash yo‘liga ham qo‘ygan.“Abdulla Avloniyning pedagogik yondashuvlari bugungi ta’lim tizimining innovatsion metodlarining rivojlanishiga o‘z hissasini qo‘shgan. Uning g‘oyalari ta’limni modernizatsiya qilishda muhim asos bo‘lib xizmat qiladi.” 3 1 O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti farmoni, 2020-yil 30-sentabr, PF-6079-son, "O‘qituvchi va murabbiylar kuni munosabati bilan taqdirlash to‘g‘risida". 2 O’zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi, 2023-yil 30-aprel, 50-modda,2-bo’lim,IX-bob Avloniy Sharq an’analari va G‘arb ilm-fan yutuqlarini birlashtirish tarafdori bo‘lgan. U o‘z asarlarida G‘arbning texnologik rivojlanishini o‘rganishni, lekin milliy qadriyatlarni asrashni targ‘ib qilgan.Abdulla Avloniy ma’rifatparvar sifatida o‘z davrining ilg‘or fikrli ziyolisi bo‘lib, uning faoliyati xalqning taqdiri va kelajagini yuksaltirishga qaratilgan edi. U nafaqat o‘zbek xalqining ma’naviy uyg‘onishida, balki milliy ta’lim va madaniyat asoslarini yaratishda ham beqiyos hissa qo‘shdi. Uning "Tarbiya biz uchun yo hayot – yo mamot, yo najot – yo halokat masalasidir" degan mashhur so‘zlari uning ma’rifatparvarlik yo‘lining mohiyatini to‘la ochib beradi.Uning g‘oyalari, asarlari va pedagogik qarashlari nafaqat o‘zbek ta’limi, balki butun xalqning ma’naviy, ilmiy yuksalishida muhim rol o‘ynagan. Avloniy ta’limni nafaqat ilmiy bilimlar, balki ijtimoiy, axloqiy va ma’naviy rivojlanish bilan bog‘lab ko‘rgan va uning g‘oyalari bugungi ta’lim tizimining asosiy yo‘nalishlaridan biri sifatida ahamiyatli bo‘lib qolmoqda. 1.2.Avloniyning ‘’Tarbiya-hayot va mamot masalasi’’ g’oyasining tarixiy asoslari 3 O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti farmoni, 2020-yil 30-sentabr, PF-6079-son, "O‘qituvchi va murabbiylar kuni munosabati bilan taqdirlash to‘g‘risida". Abdulla Avloniy o‘zining ma’rifatparvarlik faoliyatida tarbiya masalasini millatning hayot-mamot masalasi sifatida ko‘rsatgan. U 20-asr boshlarida o‘zbek xalqining ma’naviy, axloqiy va ilmiy taraqqiyoti uchun ta’lim va tarbiyaning hal qiluvchi ahamiyatga ega ekanini chuqur his qilgan. Abdulla Avloniyning “Tarbiya – hayot va mamot masalasi” degan g‘oyasi o‘z davrining ijtimoiy-madaniy va siyosiy sharoitlaridan kelib chiqqan. . Bu fikrni ilgari surishda xalqning qoloqlik va mustamlakachilikdan ozod bo‘lishi, zamonaviy bilim va tarbiya orqali milliy ongni uyg‘otish zarurati asosiy omillar sifatida xizmat qilganBu g‘oya tarixiy va milliy muhitga chuqur bog‘langan bo‘lib, bugungi kunda ham dolzarb bo‘lib qolmoqda. Tarixiy asoslar. O‘z davrining ijtimoiy-madaniy muhitidan kelib chiqishi.Avloniy yashagan davrda Turkiston xalqi savodsizlik, qoloqlik va mustamlakachilik zulmi ostida edi. Aholi ko‘p asrlik an’anaviy ta’lim usullariga tayanib, zamonaviy ilm-fan va texnologiyadan uzoq qolgan. Shu sharoitda Avloniy ta’lim va tarbiyani millatning uyg‘onishi va yashab qolishi uchun yagona yo‘l sifatida ko‘rgan.Uning fikricha:“Tarbiya” millatning ijtimoiy-ma’naviy yuksalishi uchun poydevor.Savodsizlik esa millatning qul bo‘lishiga olib keluvchi omil. Turkistonning ijtimoiy-siyosiy ahvoli.19-asr oxiri va 20-asr boshlarida Turkiston Rossiya imperiyasi tomonidan mustamlaka qilinib, o‘lkada iqtisodiy, madaniy va siyosiy qoloqlik hukm surayotgan edi. Chor hukumati:Mahalliy xalqlarni savodsizlikda ushlab turishni maqsad qilgan.Eski maktab va madrasalar faoliyatiga e’tibor bermagan, zamonaviy ta’limga e’tibor qaratmagan.Aholining zamonaviy bilim olish imkoniyatlarini cheklagan.Avloniy bu muammolarni chuqur his qilgan va ta’lim va tarbiya orqali millatni qutqarish mumkinligini tushungan. Eski maktab va madrasalarning ahvoli.Avloniy yashagan davrda o‘rnatilgan eski maktablar va madrasalarda ta’lim sifati past bo‘lgan. Unda:Faqat diniy fanlar o‘rgatilgan.Zamonaviy ilm-fan, matematika, geografiya va tilshunoslik kabi fanlar o‘qitilmagan.O‘quvchilarning ijtimoiy hayotga moslashishiga imkon bermagan qoloq tizim hukmron edi.Avloniy ta’limdagi bu qoloqlikni “milliy fojia” sifatida baholab, yangi usuldagi maktablar ochish, zamonaviy bilim va tarbiyaga asoslangan o‘quv dasturlarini joriy etishni o‘z oldiga maqsad qilib qo‘ygan. Jadidchilik harakati ta’siri.Avloniy jadidchilik harakatining yirik vakili edi. Avloniy jadidlar harakatining yirik namoyandasi bo‘lib, jadidlarning asosiy maqsadi zamonaviy ta’lim va tarbiya orqali xalqni savodsizlikdan chiqarish edi. Ularning fikricha, xalqning ma’rifiy jihatdan ortda qolishi mustamlakachilikning ildiz otishiga imkon bergan.Jadidlar o‘z faoliyatida:Eski usuldagi ta’lim tizimini tanqid qilib, yangi usuldagi maktablar ochishga intildilar.Tarbiya va ta’limni millatning jismoniy va ma’naviy tirilishi uchun zarur vosita sifatida ko‘rdilar.Sharq va G‘arb madaniyati va ilm-fani uyg‘unligini targ‘ib qilib, yoshlarni zamonaviy dunyoqarashda tarbiyalashga harakat qildilar.Avloniy bu harakatning g‘oyaviy asoslarini o‘z faoliyatida rivojlantirdi va “Tarbiya – hayot va mamot masalasi” degan iborasida jadidlarning asosiy g‘oyalarini umumlashtirib berdi. Milliy uyg‘onish davri.20-asr boshlarida o‘zbek millati ichida milliy uyg‘onish g‘oyalari kuchaygan. Avloniy “Tarbiya hayot va mamot masalasi” deganda xalqni faqat jismonan emas, balki ma’naviy, axloqiy va intellektual jihatdan ham tiriltirishni nazarda tutgan. Uning “Turkiy guliston yoxud axloq” kitobi shu maqsadni amalga oshirish uchun yozilgan bo‘lib, unda milliy qadriyatlar va dunyoviy bilimlarni uyg‘unlashtirish taklif etilgan.Millat ziyolilari:Savodsizlikni yo‘qotish. Zamonaviy bilimlarni egallash.Milliy madaniyat va tilni rivojlantirish orqali xalqni mustamlakachilik zulmidan ozod qilishni maqsad qildilar.Avloniy o‘z asarlarida tarbiya va ta’limni milliy uyg‘onishning eng muhim omili sifatida ko‘rsatdi. Uning “Turkiy guliston yoxud axloq” kitobi yosh avlodni milliy va umuminsoniy qadriyatlarga sodiq qilib tarbiyalashga qaratilgan. Din va ma’rifatning uyg‘unligi.Avloniy diniy va dunyoviy ta’limni birlashtirish tarafdori edi. U:Islom axloqiy qadriyatlarini zamonaviy ilm-fan bilan uyg‘unlashtirishga harakat qildi.Tarbiyani shaxsning nafaqat ma’rifatli, balki ma’naviy va axloqiy jihatdan ham yetuk bo‘lishi uchun muhim omil sifatida ko‘rdi. Rossiya va G‘arb ta’siri.Avloniy o‘z davrida G‘arb madaniyati va ilm- fanining rivojlanishini diqqat bilan kuzatgan. U Rossiya va boshqa G‘arb davlatlarining ta’lim tizimini o‘rganib, uni Turkiston sharoitiga moslashtirish tarafdori bo‘lgan. Shu bilan birga, u milliy o‘zlikni yo‘qotmaslik uchun ta’lim va tarbiyani milliy qadriyatlarga asoslash lozimligini ta’kidlagan. Abdulla Avloniyning “Tarbiya – hayot va mamot masalasi” degan g‘oyasi uning o‘z davri sharoitlarini chuqur tushunganidan kelib chiqqan. Bu g‘oya: Turkistonning mustamlakachilik zulmidan qutulishi.Eski ta’lim tizimining qoloqligini bartaraf etish.Milliy uyg‘onish va zamonaviy dunyoqarashni shakllantirish.Diniy va dunyoviy bilimlarni uyg‘unlashtirish.Mazkur g‘oyalar bugungi kunda ham dolzarbligini yo‘qotmagan. U O‘zbekistonning ta’lim va tarbiya sohasida olib borilayotgan siyosati uchun muhim tarixiy asos bo‘lib xizmat qilmoqda. II BOB.TARBIYA G’OYASINING ZAMONAVIY DOLZARBLIGI VA AMALIY AHAMIYATI 2.1.Avloniyning tarbiya haqidagi g’oyalari va ularning zamonaviy ta’lim- tarbiya tizimiga ta’siri Abdulla Avloniy: Tarbiya haqidagi g‘oyalari va ularning zamonaviy ta’lim- tarbiya tizimiga ta’siri.Abdulla Avloniy o‘zining ma’rifiy faoliyati davomida ta’lim va tarbiya masalalarini millat hayotining asosiy omili sifatida ko‘rsatgan. Uning “Tarbiya – hayot va mamot masalasi” degan mashhur g‘oyasi milliy ongni yuksaltirish, axloqiy tarbiya va zamonaviy bilimlarni yosh avlodga yetkazish maqsadlariga qaratilgan. Avloniy ilgari surgan bu g‘oyalar o‘z davrida muhim ahamiyat kasb etgan bo‘lsa-da, bugungi kunda ham O‘zbekistonning ta’lim va tarbiya tizimida o‘z ifodasini topmoqda. Tarbiya – millatning kelajagi uchun hal qiluvchi omil.Avloniy tarbiyani hayot va mamot masalasi sifatida baholarkan, shunday deb yozgan edi:“Bizning kelajagimiz tarbiyaga bog‘liqdir. Tarbiya ko‘rgan millatlar yashar, tarbiyasiz millatlar esa yo‘q bo‘lib ketar”. 4 Bu fikr yosh avlodni tarbiyalash orqali millatning intellektual va ma’naviy yuksalishini ta’minlashni nazarda tutadi. Avloniy tarbiyani faqatgina oilaning emas, balki butun jamiyat va davlatning asosiy vazifasi sifatida ko‘rgan. Axloqiy va intellektual tarbiyaning birligi.Avloniy o‘zining “Turkiy guliston yoxud axloq” asarida axloqiy tarbiya masalalarini batafsil yoritgan. U yoshlarni halollik, mehnatsevarlik, vatanparvarlik va o‘zaro hurmat ruhida tarbiyalashni targ‘ib qilgan. Shuningdek, zamonaviy dunyoqarash va ilm-fan o‘rganish zarurligini ta’kidlab, axloq va ilmni bir-biridan ajratmaslikka chaqirgan. Ta’limning umumiyligi va zamonaviyligi. Avloniy jamiyatning barcha qatlamlari uchun ta’lim olishni zarur deb bilgan. U zamonaviy fanlar – matematika, geografiya, tarix va tabiatshunoslikni o‘rganishni millatning yuksalishi uchun muhim omil sifatida ko‘rgan. Milliy va umuminsoniy qadriyatlarning uyg‘unligi.Avloniy yoshlarni milliy qadriyatlarga sodiq holda tarbiyalashni, ammo dunyo tamadduni bilan hamnafas bo‘lishni maqsad qilgan. Bu tamoyil bugungi kunda ham milliy ta’lim tizimining asosiy g‘oyalaridan biri bo‘lib qolmoqda. Zamonaviy ta’lim-tarbiya tizimiga Avloniy g‘oyalarining ta’siri.Bugungi kunda Abdulla Avloniy g‘oyalari O‘zbekiston ta’lim tizimi va davlat siyosatida o‘z aksini topmoqda. Prezident Shavkat Mirziyoyev o‘zining nutqlari va asarlarida tarbiya masalasiga katta ahamiyat qaratib, uni davlatning eng ustuvor vazifalaridan 4 Qosimov, B. Abdulla Avloniy: hayoti va ijodi. Toshkent: "Fan", 2006.32-bet biri sifatida ta’kidlaydi. Yosh avlod tarbiyasi davlat siyosatida.Prezident Shavkat Mirziyoyev o‘zining “Yangi O‘zbekiston strategiyasi” asarida yoshlarni har tomonlama barkamol qilib tarbiyalash jamiyat taraqqiyoti uchun hal qiluvchi omil ekanini qayd etgan:“Milliy g‘oya va qadriyatlarni yoshlar ongiga singdirish – bu millatimizni kelajakda mustahkam saqlab qolishning eng muhim kafolatidir. Ta’lim va tarbiya bir butun jarayon sifatida olib borilishi kerak.” 5 Ta’lim-tarbiya tizimidagi islohotlar.Prezident tashabbusi bilan ta’lim va tarbiya tizimini yaxshilashga qaratilgan bir qancha qonunlar va dasturlar qabul qilindi. Jumladan:“Yoshlarga oid davlat siyosati to‘g‘risida”gi qonun: Ushbu qonunda yoshlarni vatanparvarlik, halollik va ma’naviyat ruhida tarbiyalash asosiy vazifalardan biri sifatida belgilangan.’’ Ilmi axloqning asosi tarbiya o ‘ldug‘indan shul xususda bir oz so‘z so‘ylaymiz. Bolaning salomati va saodati uchun yaxshi tarbiya qilm ak, tanini pok tutm ak, yosh vaqtidan m aslakini tuzatm ak, yaxshi xulqlami o‘rgatmak, yomon xulqlardan saqlab o‘sdurm akdur. Tarbiya qilguvchilar tabib kabidurki, tabib xastaning badanidagi kasaliga davo qilgani kabi tarbiyani bolaning vujudidagi jahlm araziga «yaxshi xulq» degan davoni ichidan, «poklik» degan davoni ustidan berub, katta qilmog’i lozimdur. Zeroki, «Hassinu axloqikum » amri sharifi uzra xulqim izni tuzatmak glaamrominganmiz. Lekin xulqim izning yaxshi bo‘lishining asosiy panjasi tarbiyadur’’. 6 “Ta’lim to‘g‘risida”gi qonun: Unda ta’lim va tarbiya jarayonlarini bir butunlikda olib borish, yoshlarning zamonaviy bilim olish imkoniyatlarini kengaytirish belgilangan. Ustoz va murabbiylar maqomini yuksaltirish.Prezidentning “Ustoz va murabbiylar maqomini oshirish to‘g‘risida”gi farmoni ta’lim va tarbiya jarayonining asosiy ishtirokchilariga – o‘qituvchilarga alohida e’tibor qaratdi. Farmonda ta’kidlanganidek: “O‘qituvchi va murabbiyning maqsadi – yosh avlodni milliy qadriyatlarga sodiq, dunyoviy bilimlar bilan qurollangan, halol va ma’naviy yetuk shaxs sifatida voyaga yetkazishdir.” Maktabgacha ta’limning rivojlanishi Avloniy yosh bolalar tarbiyasini millat kelajagi uchun hal qiluvchi deb hisoblagan. Hozirda bu g‘oya maktabgacha ta’lim tizimini rivojlantirishda o‘z aksini topmoqda. Maktabgacha ta’lim muassasalari faoliyatini yaxshilash orqali bolalarda milliy va insoniy qadriyatlarni shakllantirishga katta e’tibor qaratilmoqda. Ma’naviyat va tarbiya dasturlari. Prezident Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan “Ma’naviyat va ma’rifat markazi” faoliyati kengaytirildi. Markazning asosiy 5 Sh. M. Mirziyoyev. Yangi O‘zbekiston strategiyasi. – Toshkent: O‘zbekiston, 2021. – B. 56. 6 Avloniy, A. Turkiy guliston yoxud axloq. Toshkent: "O’zbekiston Milliy Ensiklopediyasi" Davlat ilmiy nashriyoti, 2004.5-bet. vazifalaridan biri yoshlarni milliy g‘oya va qadriyatlar asosida tarbiyalashdir. Prezident bu borada shunday deydi: “Tarbiya va ma’naviyatni mustahkamlash – millatning intellektual va axloqiy sog‘lomligini ta’minlaydi. Bu yo‘lda har bir oilaning, mahallaning va ta’lim muassasasining hissasi muhim.” Milliy o‘zlik va dunyoqarashni uyg‘unlashtirish.Avloniy g‘oyalari asosida bugungi ta’lim tizimi milliy qadriyatlarni rivojlantirish bilan birga yoshlarni global tamaddunning ilg‘or yutuqlari bilan tanishtirishga qaratilgan. Davlat dasturlarida chet tillarini o‘rganish, ilm-fan va texnologiyalarga asoslangan ta’lim jarayonlari kuchaytirildi. Abdulla Avloniy ilgari surgan “Tarbiya – hayot va mamot masalasi” g‘oyasi o‘zbek xalqining intellektual va ma’naviy yuksalishi uchun tarixiy asos bo‘lib xizmat qilgan. Bugungi kunda Prezident Shavkat Mirziyoyev rahbarligida olib borilayotgan ta’lim va tarbiya siyosati Avloniy g‘oyalari bilan uyg‘un holda rivojlanmoqda.Avloniy aytganidek, tarbiya millatning kelajagini belgilaydi. Bugungi ta’lim-tarbiya tizimidagi islohotlar esa yoshlarni milliy qadriyatlar va zamonaviy dunyoqarash asosida tarbiyalab, mustahkam kelajakni yaratishga qaratilgan. 2.2.Milliy tarbiya va umumbashariy qadriyatlarning uyg’unligi Milliy tarbiya va umumbashariy qadriyatlarning uyg‘unligi.Milliy tarbiya va umumbashariy qadriyatlar o‘rtasidagi uyg‘unlik jamiyatni barqaror rivojlantirish va inson kamolotiga erishishda muhim o‘rin tutadi. Milliy tarbiya xalqning o‘ziga xos an'ana va urf-odatlariga asoslangan bo‘lsa, umumbashariy qadriyatlar insoniyatning umumiy tamoyillariga tayanadi. Bu ikki tushuncha bir-birini to‘ldiradi va birgalikda inson kamolotini ta’minlaydi. Milliy tarbiya tushunchasi.Milliy tarbiya – xalqning tarixiy tajribasi, madaniyati, an’ana va qadriyatlariga asoslangan ta’lim-tarbiya tizimi bo‘lib, avloddan-avlodga o‘tuvchi ma’naviy boylik hisoblanadi.Milliy tarbiya o‘z ichiga quyidagilarni oladi:Vatanparvarlik: o‘z yurtini sevish va uni himoya qilish ruhida tarbiya.Oilaviy qadriyatlar: ota-onaga hurmat, mehr-oqibat va oila birligi.Mahalliy an’analar: xalq madaniyati, urf-odatlari va marosimlar.Prezident Shavkat Mirziyoyev milliy tarbiyaning ahamiyati haqida shunday deydi: “Yosh avlodni tarbiyalashda milliy qadriyatlarimizni tiklash va ularni hayotga chuqur singdirish, kelajak avlodning ma’naviy poydevorini mustahkamlash uchun asosdir.” Umumbashariy qadriyatlar.Umumbashariy qadriyatlar insoniyatning barcha jamiyatlari uchun umumiy bo‘lgan ma’naviy va axloqiy tamoyillardir. Ular quyidagilarni o‘z ichiga oladi:Adolat va qonun ustuvorligi: barcha jamiyatlarda barqarorlikni ta’minlash uchun zarur bo‘lgan tamoyil.Inson huquqlari va erkinliklari: har bir shaxsning yashash, ta’lim olish va rivojlanish huquqlari.Bag‘rikenglik va tinchlik: din, irq va millatidan qat’i nazar, insonlar o‘rtasidagi totuvlik.Tabiatni muhofaza qilish: ekologik mas’uliyat va kelajak avlod uchun resurslarni asrash.Umumbashariy qadriyatlar BMTning Inson huquqlari umumjahon deklaratsiyasi kabi xalqaro hujjatlarda mustahkamlangan. Milliy tarbiya va umumbashariy qadriyatlarning uyg‘unligi. Milliy tarbiya asosida shakllangan qadriyatlar umumbashariy tamoyillar bilan mushtarakdir. Masalan: Milliy vatanparvarlik xalqaro tinchlikni ta’minlashga xizmat qiladi.Ota- onaga hurmat umumbashariy axloqiy tamoyillar – oila qadriyatlariga mos keladi.Do‘stlik va mehr-oqibat bag‘rikenglik va tinchlik tamoyillari bilan uyg‘unlashadi. Tarbiya tizimida uyg‘unlikni ta’minlash.O‘zbekiston ta’lim va tarbiya tizimida milliy va umumbashariy qadriyatlar birgalikda targ‘ib qilinmoqda. Prezident Mirziyoyev bu borada ta’kidlaydi: “Biz yoshlarni tarbiyalashda ularning o‘z milliy ildizlari bilan faxrlanishi, lekin dunyoqarashi keng bo‘lishini ta’minlashimiz kerak.” 7 Umumiy tamoyillar va milliy o‘ziga xoslikni saqlash.O‘zbekistonning milliy tarbiya modeli umumbashariy qadriyatlarga mos kelishi bilan birga, o‘z milliy o‘ziga xosligini yo‘qotmaslikni maqsad qilgan. O‘zbekistondagi islohotlar va qadriyatlarning uyg‘unligi.Yoshlar tarbiyasi.O‘zbekistonda yoshlar tarbiyasi uchun maxsus davlat dasturlari qabul qilinmoqda:“Yoshlar ishlari agentligi” faoliyati milliy va umumbashariy qadriyatlarni shakllantirishga qaratilgan.Ta’lim tizimida o‘quv dasturlariga milliy an’analar va xalqaro bilimlarni uyg‘unlashtirgan fanlar kiritilmoqda. Qonunchilikda uyg‘unlik.O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi milliy va umumbashariy qadriyatlarni uyg‘unlashtirishning huquqiy asosidir. 19-modda: O’zbekiston Respublikasida barcha fuqarolar bir xil huquq va erkinliklarga ega bo’lib, jinsi,irqi,millati,tili,dini,e’tiqodi,ijtimoiy kelib chiqishi, ijtimoiy mavqeidan qat’iy nazar, qonun oldida tengdirlar. 8 41-modda: Har kim ta’lim olish huquqiga ega. 9 61-modda: Fuqarolar O’zbekiston xalqining tarixiy, ma’naviy, ilmiy va tabiiy merosini asrab-avaylashi shart. 10 7 O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti farmoni, 2020-yil 30-sentabr, PF-6079-son, "O‘qituvchi va murabbiylar kuni munosabati bilan taqdirlash to‘g‘risida". 8 O’zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi,(yangi tahrirda),2-bo’lim,V-bob, 19-modda 9 O’zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi ,(yangi tahrirda),2-bo’lim,IX-bob, 41- modda 10 O’zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi (yangi tahrirda),2-bo’lim,XI-bob, 61-modda Xalqaro hamkorlik.O‘zbekistonning xalqaro maydondagi ishtiroki umumbashariy qadriyatlarni rivojlantirishga xizmat qilmoqda: BMT, Islom hamkorlik tashkiloti va boshqa xalqaro tuzilmalar bilan hamkorlikda tinchlik va bag‘rikenglikni targ‘ib qilish.Ekologiya sohasida “Yashil makon” loyihasi umumbashariy tamoyillarni milliy dasturlarga integratsiya qilishning yorqin namunasi. Biz Ijtimoiy taraqqiyot va yangilanish borasida o'z yo'limiz bor, deb e'lon qildik. Bozor iqtisodiyotiga o'tar ekanmiz, milliy-tarixiy turmush tarzimizni, xalqimiz urf-odatlarini, an'analarimizni, kishilarning fikrlash tarzini hisobga olamiz. 11 Milliy tarbiya va umumbashariy qadriyatlarning uyg‘unligi O‘zbekistonning ijtimoiy, siyosiy va madaniy rivojlanishida muhim ahamiyatga ega. Milliy qadriyatlar insonning o‘zligini anglashiga xizmat qilsa, umumbashariy qadriyatlar dunyo bilan hamohang yashash imkonini beradi.Shu bois, ta’lim va tarbiya tizimida milliy an’analar va xalqaro tamoyillarni uyg‘unlashtirish O‘zbekistonning zamonaviy va ma’rifatli jamiyat qurish yo‘lidagi asosiy strategiyalaridan biri hisoblanadi. XULOSA 11 Karimov, I. A. O‘zbekistonning o‘z istiqlol va taraqqiyot yo‘li. Toshkent: "O‘zbekiston", 1998 . 28-bet Abdulla Avloniyning “Tarbiya biz uchun hayot – yo mamot, yo najot – yo halokat, yo saodat – yo falokat masalasidur” degan g‘oyasi inson hayoti va jamiyat taraqqiyotida tarbiyaning o‘ta muhim o‘rin tutishini anglatadi. Bu fikr tarbiya nafaqat insonning shaxsiy muvaffaqiyati, balki butun xalq va davlatning kelajagi bilan bog‘liq ekanini ochib beradi. Tarbiyaning mazmuni faqat oila doirasida yoki maktabda beriladigan axloqiy ko‘rsatmalar bilan cheklanmaydi. Bu – insonning hayotiy yo‘lini, jamiyatga qo‘shadigan hissasini va umumiy ma’naviy kamolotini belgilovchi asosiy omil hisoblanadi.Avloniy o‘z asarlarida tarbiyani keng ko‘lamda tushungan va uni ma’rifat, axloq, vatanparvarlik, halollik va mas’uliyat kabi yuksak qadriyatlar bilan bog‘lagan. Bu qadriyatlar insonni ham ichki, ham tashqi dunyosida uyg‘unlashtiradi, shaxsni ijtimoiy foydali va axloqan barkamol qilib shakllantiradi.Prezident Shavkat Mirziyoyev milliy tarbiya va ma’naviyatni mustahkamlash borasida Avloniy g‘oyalarining dolzarbligini ta’kidlab, shunday deydi: “Milliy tarbiya – bu bizning xalqimizni buyuk qiladigan eng asosiy omil. Farzandlarimizni tarbiyalashda ma’rifat va axloqni birlashtirgan holda ishlashimiz lozim.” Bugungi kunda zamonaviy ta’lim va tarbiya tizimining shakllanishida Avloniy ilgari surgan qarashlar milliy va umumbashariy qadriyatlar bilan uyg‘unlashmoqda. Chunki uning g‘oyalari nafaqat o‘z davri uchun, balki bugungi globallashuv davrida ham juda muhimdir. Milliy tarbiya va umumbashariy qadriyatlarni uyg‘unlashtirish orqali yosh avlodda vatanparvarlik, bag‘rikenglik, mas’uliyat, qonunlarga hurmat, ma’naviy boylik va intellektual rivojlanish kabi fazilatlarni shakllantirish mumkin.Avloniyning bu g‘oyasi bizga hayot va halokat yo‘llarini tanlash imkoniyatini tushunishga undaydi. Agar tarbiya ijobiy va to‘g‘ri yo‘nalishda berilsa, jamiyat farovon, bilimli, tinch va barkamol bo‘ladi. Aks holda, tarbiyaning yo‘qligi yoki noto‘g‘ri berilishi jamiyatni halokat, qashshoqlik va mojarolarga yetaklashi mumkin.Shunday qilib, Avloniy o‘z g‘oyalari orqali tarbiyani inson hayotining, millatning va davlatning rivoji uchun asosiy kuch sifatida ko‘rsatib bergan. Bu fikr har bir avlod uchun o‘z dolzarbligini saqlab qoladi va o‘zbek jamiyatini har tomonlama yuksaltirish yo‘lida muhim tamoyil bo‘lib xizmat qiladi. FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YXATI 1. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi. Toshkent: "O‘zbekiston", 2023. 2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 30-sentabrdagi "O‘qituvchi va murabbiylar kuni munosabati bilan taqdirlash to‘g‘risida"gi PF-6079-sonli Farmoni. www.lex.uz 3.Mirziyoyev, Sh. M. ‘’Erkin va farovon, demokratik O‘zbekiston davlatini birgalikda barpo etamiz’’. Toshkent: "O‘zbekiston", 2017. 4. Mirziyoyev, Sh. M. ‘’Yangi O‘zbekiston strategiyasi’’. Toshkent: "O‘zbekiston", 2021,35-bet 5. Karimov, I. A. O‘zbekistonning o‘z istiqlol va taraqqiyot yo‘li. Toshkent: "O‘zbekiston", 1998.28-bet. 6. . BMT Inson huquqlari umumjahon deklaratsiyasi. 7. Avloniy, A. Turkiy guliston yoxud axloq. Toshkent: "O’zbekiston Milliy Ensiklopediyasi" Davlat ilmiy nashriyoti, 2004.5-bet. 8. Qosimov, B. Abdulla Avloniy: hayoti va ijodi. Toshkent: "Fan", 2006.32-bet

MUNDARIJA

KIRISH

I Bob. "TARBIYA BIZ UCHUN HAYOT – YO MAMOT, YO NAJOT – YO HALOKAT, YO SAODAT – YO FALOKAT MASALASIDUR" G’OYASINING MAZMUN-MOHIYATI

1.1. Abdulla Avloniy hayoti va ijodi: ma’rifatparvarlik yo’li

1.2. Avloniyning “Tarbiya- hayot va mamot masalasi” g’oyasining tarixiy asoslari

II Bob.TARBIYA G’OYASINING ZAMONAVIY DOLZARBLIGI VA AMALIY AHAMIYATI

2.1.Avloniyning tarbiya haqidagi g’oyalari va ularning zamonaviy ta’lim-tarbiya tizimiga ta’siri

2.2.Milliy tarbiya va umumbashariy qadriyatlarning uyg’unligi

XULOSA

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YXATI

Купить