Advokatlik malaka imtihoni. Imtihon biletlari va namunaviy javoblar (mashq to‘plami)

ADVOKATLIK MALAKA IMTIHONI
Imtihon biletlari va namunaviy javoblar (mashq to'plami)
40 ta bilet × 5 savol = 200 ta savol • 2 ta ixtisoslashuv
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    1 Yo'riqnoma
● Advokat maqomiga talabgorlar Advokatlar palatasi hududiy boshqarmalari huzuridagi 
malaka komissiyalarida imtihon topshiradi; savollarni Advokatlar palatasi ishlab chiqadi. 
2019-yilgi tartibga ko'ra har bir biletda 5 tadan ko'p bo'lmagan savol bo'ladi, javoblar 10 
ballik tizimda baholanadi va maksimal ballning kamida 60 foizi talab etiladi.
● Savollar ixtisoslashuvga qarab farqlanadi: «Fuqarolik va iqtisodiy ishlar» hamda «Ma'muriy 
va jinoyat ishlari». Har bir biletda: 1 ta advokatura qonunchiligi va advokat odobiga oid 
savol, 2 ta nazariy savol va 2 ta kazus.
● Javob tuzilishi: huquqiy asos → tahlil → xulosa. Namunaviy javoblarni yod olmang — mantiq
va atamalarni o'rganing, so'ng har bir biletni mustaqil yechib, namuna bilan solishtiring.
● Muhim: bu rasmiy biletlar emas. Qonunchilik o'zgarishi mumkin — amaldagi tahrirni lex.uz 
da tekshiring. Imtihonning joriy sanalari rasmiy manbalarda topilmadi.
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    2 Fuqarolik va iqtisodiy ishlar
1-bilet
1.  Advokatning mustaqilligi qanday kafolatlar bilan ta'minlanadi? Mustaqillik tamoyilining amaliy 
ahamiyatini tushuntiring.
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy  asos: «Advokatura  to'g'risida»gi  hamda «Advokatlik faoliyatining  kafolatlari  va advokatlarning
ijtimoiy himoyasi to'g'risida»gi qonunlar, Advokatlarning kasbiy odob qoidalari. Tahlil: advokatura davlat
organlaridan mustaqil institut hisoblanadi. Advokatlik faoliyatiga har qanday aralashuv, advokatga bosim
o'tkazish,   uni   muayyan   ish   bo'yicha   pozitsiyasi   uchun   javobgarlikka   tortish   taqiqlanadi.   Advokat
mijozning   qonuniy   manfaatlaridan   kelib   chiqib,   ichki   ishonchi   va   qonun   asosida   mustaqil   qaror   qabul
qiladi; u mijozning noqonuniy talablariga ham bo'ysunmaydi. Advokatni mijozi bilan tenglashtirish, uning
yozishmalari   va   hujjatlarini   qonunda   belgilanmagan   tartibda   tekshirish   mumkin   emas.   Mustaqillik   o'z
navbatida   mas'uliyatni   ham   anglatadi:   advokat   uchinchi   shaxslarga,   shu   jumladan   sud   va   tergov
organlariga   qaram   bo'lmasligi   kerak.   Xulosa:   mustaqillik   malakali   yuridik   yordam   olish   huquqining
zaruriy kafolati bo'lib, uni buzish qonunda belgilangan javobgarlikka sabab bo'ladi.
2.  Fuqarolarning huquq layoqati va muomala layoqati tushunchalarini, muomala layoqatining 
turlarini tushuntiring.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy asos: Fuqarolik kodeksining jismoniy shaxslarga oid qoidalari. Tahlil: huquq layoqati - fuqarolik
huquqlariga   ega  bo'lish  va  majburiyatlarni  zimmasiga  olish  qobiliyati   bo'lib,  u barcha   fuqarolarda  teng
ravishda tug'ilgan paytdan boshlab vujudga keladi va vafot etishi bilan tugaydi. Muomala layoqati esa o'z
harakatlari  bilan   huquqlarni   egallash   va   amalga   oshirish,  majburiyatlarni   bajarish  qobiliyatidir.   U   to'liq
hajmda   voyaga   yetgandan   keyin   vujudga   keladi;   qonunda   belgilangan   hollarda,   masalan   nikohga
kirganda  yoki emansipatsiya natijasida,  undan oldin ham vujudga  kelishi mumkin. Voyaga yetmaganlar
yoshiga   qarab   qisman   muomala   layoqatiga   ega   bo'ladi:   kichik   maishiy   bitimlarni   mustaqil   tuzadi,
boshqalarini   esa   qonuniy   vakillari   roziligi   bilan   amalga   oshiradi.   Ruhiy   kasallik   tufayli   sud   fuqaroni
muomalaga   layoqatsiz,   spirtli   ichimlik   yoki   giyohvandlikni   suiiste'mol   qilganda   esa   muomala   layoqati
cheklangan   deb   topishi   mumkin.   Xulosa:   muomala   layoqati   huquq   layoqatidan   farqli   ravishda   faqat
qonunda belgilangan asoslarda va sud tartibida cheklanadi.
3.  Bitimlarning haqiqiy emasligi: nizoli va o'z-o'zidan haqiqiy bo'lmagan bitimlarning farqi va 
oqibatlari.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   Fuqarolik   kodeksining   bitimlarning   haqiqiy   emasligiga   oid   qoidalari.   Tahlil:   o'z-o'zidan
haqiqiy   bo'lmagan   (mutlaqo   haqiqiy   emas)   bitim   sud   qaroridan   qat'i   nazar   tuzilgan   paytdan   boshlab
haqiqiy   emas   hisoblanadi;   masalan   qonunga   zid   bitimlar,   ko'zboyamachilik   va   yolg'ondan   tuzilgan
bitimlar,   muomalaga   layoqatsiz   shaxs   tuzgan   bitim,   majburiy   notarial   shakliga   rioya   qilinmagan   bitim.
Bunday  bitim  oqibatlarini   qo'llashni  har  qanday  manfaatdor   shaxs  talab  qilishi,  sud  esa   o'z  tashabbusi
bilan qo'llashi mumkin. Nizoli bitim esa qonunda ko'rsatilgan shaxsning da'vosi bo'yicha sud tomonidan
haqiqiy emas deb topilgandagina haqiqiy bo'lmaydi; masalan aldov, zo'rlik, tahdid, jiddiy ahamiyatga ega
adashish ta'sirida tuzilgan bitimlar. Asosiy oqibat - restitutsiya, ya'ni taraflarning har biri bitim bo'yicha
olgan   narsasini   qaytaradi,   qonunda   nazarda   tutilgan   hollarda   esa   olingan   narsa   davlat   daromadiga
undiriladi. Xulosa: bitim turi da'vogarlar doirasi, da'vo muddati va isbotlash predmetiga ta'sir qiladi.
4.  Kazus. 16 yoshli Aziz ota-onasining roziligisiz o'ziga tegishli bo'lmagan oilaviy noutbukni do'stiga 
sotgan. Ota-ona noutbukni qaytarishni talab qilmoqda. Bitimning huquqiy taqdirini baholang.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy asos: Fuqarolik kodeksining voyaga yetmaganlarning muomala layoqati va bitimlarning haqiqiy
emasligiga oid qoidalari. Tahlil: o'n to'rt yoshdan o'n sakkiz yoshgacha bo'lgan voyaga yetmagan shaxs,
qonunda   ko'rsatilgan   istisnolardan   tashqari,   bitimlarni   qonuniy   vakillarining   roziligi   bilan   tuzadi.
Noutbukni   sotish   kichik   maishiy   bitim   emas   va   u   o'z   mehnat   daromadi   hisobiga   orttirilgan   mulk   ham
emas. Bundan tashqari, noutbuk Azizga emas, oilaga, ya'ni ota-onaga tegishli, demak u begonalashtirish
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    3 huquqiga   ega   bo'lmagan.   Bunday   bitim   ota-ona   da'vosiga   ko'ra   sud   tomonidan   haqiqiy   emas   deb
topilishi mumkin; oqibatda taraflar olgan narsalarini bir-biriga qaytaradi.  Shuningdek,  ota-ona mulkdor
sifatida   noutbukni   vindikatsion   da'vo   orqali   talab   qilib   olishi   mumkin,   chunki   u   ularning   irodasiga   zid
ravishda   egalikdan   chiqqan.   Xulosa:   ota-onaning   talabi   asosli;   advokat   avvalo   noutbukni   qaytarish   va
pulni qaytarishni sudgacha kelishuv yo'li bilan hal qilishni tavsiya etadi.
5.  Kazus. Fuqaro A. o'z kvartirasini B.ga sotdi, ammo shartnoma notarial tasdiqlanmadi, faqat oddiy 
yozma shaklda tuzildi va pul to'liq to'landi. Bir yildan keyin A. kvartirani qaytarishni talab qilmoqda. 
B.ning advokati sifatida pozitsiyani belgilang.
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy   asos:   Fuqarolik   kodeksining   bitim   shakli,   ko'chmas   mulk   oldi-sotdisi   va   bitimlarning   haqiqiy
emasligiga   oid   qoidalari.   Tahlil:   turar   joyni   oldi-sotdi   shartnomasi   qonunga   ko'ra   notarial   tasdiqlanishi
talab etiladi. Notarial shakl talabiga rioya qilinmasligi, qoida tariqasida, bitimni o'z-o'zidan haqiqiy emas
qiladi.   Biroq   qonun   istisno   nazarda   tutadi:   agar   taraflardan   biri   bitimni   to'liq   yoki   qisman   bajargan,
ikkinchi   taraf   esa   uni   notarial   tasdiqlashdan   bo'yin   tovlayotgan   bo'lsa,   sud   bajargan   tarafning   talabi
bo'yicha   bitimni   haqiqiy   deb   topishi   mumkin.   B.   pulni   to'liq   to'laganligi   bajarilganlikni   tasdiqlaydi.   Shu
sababli   advokat   B.   nomidan   bitimni   haqiqiy   deb   topish   to'g'risida   qarshi   da'vo   berishi,   to'lovni
tasdiqlovchi dalillarni taqdim etishi kerak. Agar sud bu talabni  qanoatlantirmasa, restitutsiya qo'llanadi
va A. olgan pulni qaytaradi. Xulosa: B. uchun eng samarali yo'l - bitimni sud tartibida haqiqiy deb topish
va keyinchalik huquqni davlat ro'yxatidan o'tkazish.
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    4 2-bilet
1.  Advokatlik siri tushunchasi, uning doirasi va muhofaza qilinish kafolatlarini tushuntiring.
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy asos: «Advokatura to'g'risida»gi qonun, protsessual kodekslar va kasbiy odob qoidalari. Tahlil:
advokatlik   siriga   mijozning   advokatga   murojaat   qilganligi   faktining   o'zi,   maslahat   va   yuridik   yordam
mazmuni,   mijozdan   olingan   har   qanday   ma'lumot   va   hujjatlar,   advokat   tomonidan   tayyorlangan
materiallar   kiradi.   Advokat   bunday   ma'lumotlarni   mijozning   roziligisiz   oshkor   qila   olmaydi,   uni   yuridik
yordam   ko'rsatish   munosabati   bilan   ma'lum   bo'lgan   holatlar   yuzasidan   guvoh   sifatida   so'roq   qilish
taqiqlanadi.   Sir   saqlash   majburiyati   muddat   bilan   cheklanmaydi   va   topshiriq   tugaganidan   keyin   ham
saqlanadi.   Bu   majburiyat   advokat   yordamchisi,   stajyori   va   texnik   xodimlarga   ham   tatbiq   etiladi.
Advokatlik   sirini   tashkil   etuvchi   hujjatlarni   olib   qo'yish   faqat   qonunda   belgilangan   alohida   tartibda
mumkin.   Xulosa:   advokatlik   siri   mijozning   ishonchi   va   himoya   huquqining   asosi   bo'lib,   uning   buzilishi
intizomiy va qonunda nazarda tutilgan boshqa javobgarlikka olib keladi.
2.  Da'vo muddati tushunchasi, uning o'tishining boshlanishi, to'xtatilishi va uzilishi asoslarini 
tushuntiring.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   Fuqarolik   kodeksining   da'vo   muddatiga   oid   qoidalari.   Tahlil:   da'vo   muddati   -   huquqi
buzilgan  shaxs  o'z  huquqini  sud orqali himoya qilishi mumkin bo'lgan  muddat.  Umumiy  da'vo  muddati
uch  yilni tashkil  etadi,  ayrim talablar  uchun  qonunda  maxsus  muddatlar  belgilanadi.  Muddat  shaxs  o'z
huquqi buzilganligini  bilgan  yoki bilishi  lozim  bo'lgan  kundan  boshlanadi.  Yengib  bo'lmaydigan  kuch va
qonunda sanab o'tilgan boshqa holatlarda muddat o'tishi to'xtatiladi va to'xtatish asosi bartaraf etilgach
davom etadi. Belgilangan tartibda da'vo qo'zg'atilishi yoki majburiyatli shaxs tomonidan qarzni tan olish
harakatlari   amalga   oshirilishi   muddatni   uzadi;   uzilishdan   keyin   muddat   yangidan   boshlanadi.   Da'vo
muddati sud tomonidan  faqat nizoning tarafi arizasiga ko'ra qo'llaniladi.  Muddat uzrli sabablarga ko'ra
o'tkazib   yuborilgan   bo'lsa,   fuqaroning   huquqi   sud   tomonidan   himoya   qilinishi   mumkin.   Xulosa:   da'vo
muddatini o'tkazib yuborish da'voni rad etishga asos bo'ladi.
3.  Majburiyatlarning bajarilishini ta'minlash usullarini tavsiflang.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy asos: Fuqarolik kodeksining majburiyatlarni bajarishni ta'minlashga oid qoidalari. Tahlil: qonun
majburiyatlar   bajarilishini   ta'minlashning   quyidagi   usullarini   nazarda   tutadi:   neustoyka,   garov,
qarzdorning mol-mulkini ushlab qolish, kafillik, kafolat va zakalat; shartnomada qonunga zid bo'lmagan
boshqa   usullar   ham   belgilanishi   mumkin.   Neustoyka   majburiyat   buzilganda   to'lanadigan   pul   summasi
bo'lib,   kreditordan   zarar   isbotlanishini   talab   qilmaydi.   Garov   kreditorga   qarzdor   majburiyatni
bajarmaganda garovga qo'yilgan mulk qiymatidan imtiyozli qanoatlanish huquqini beradi. Ushlab qolish
kreditorga   qarzdorga   topshirilishi   lozim   bo'lgan   narsani   majburiyat   bajarilgunga   qadar   o'zida   saqlash
imkonini beradi. Kafillik va kafolatda uchinchi shaxs qarzdor majburiyati uchun javob beradi. Zakalat esa
shartnoma tuzilganini tasdiqlash va uning bajarilishini ta'minlash uchun beriladi. Ta'minlash majburiyati,
qoida   tariqasida,   asosiy   majburiyatga   nisbatan   qo'shimcha   xususiyatga   ega.   Xulosa:   ta'minlash   usulini
to'g'ri tanlash kreditor xavfini kamaytiradi.
4.  Kazus. Kompaniya 2021 yil mart oyida yetkazib berilgan tovar uchun to'lov olmagan. Shartnomada 
to'lov muddati - yetkazib berilgandan keyin 30 kun. Kompaniya 2024 yil iyun oyida sudga murojaat 
qilmoqchi. Qarzdor 2022 yilda qarzni tan olib, xat yuborgan. Da'vo muddatini baholang.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy  asos: Fuqarolik kodeksining  da'vo  muddatiga  oid qoidalari.  Tahlil:  umumiy  da'vo  muddati  uch
yil.   Bajarilish   muddati   belgilangan   majburiyatlar   bo'yicha   da'vo   muddati   bajarilish   muddati   tugagan
kundan   boshlanadi,   ya'ni   taxminan   2021   yil   aprel   oyidan.   Agar   boshqa   holatlar   bo'lmaganida   muddat
2024   yil   aprelda   tugagan   bo'lardi   va   iyundagi   da'vo   kechikkan   hisoblanardi.   Biroq   majburiyatli   shaxs
tomonidan   qarzni   tan   olishni   ko'rsatuvchi   harakatlar   da'vo   muddatini   uzadi   va   muddat   yangidan
boshlanadi. 2022 yilgi xat qarzni tan olish sifatida baholansa, uch yillik muddat shu xat sanasidan qayta
hisoblanadi va 2024 yil iyunida o'tib ketmagan bo'ladi. Advokat xatning asl nusxasini, uning imzolangani
va   vakolatli   shaxs   tomonidan   yuborilganini,   xatda   qarz   miqdori   aniq   ko'rsatilganini   tekshirishi   lozim.
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    5 Xulosa:   da'vo   muddati   o'tmagan;   da'voni   kechiktirmasdan   berish,   xatni   asosiy   dalil   sifatida   ilova   qilish
tavsiya etiladi.
5.  Kazus. Yetkazib berish shartnomasida kechiktirilgan har bir kun uchun penya belgilangan, uning 
umumiy miqdori asosiy qarzdan ham oshib ketgan. Javobgarning advokati sifatida qanday himoya 
choralarini ko'rasiz?
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy asos: Fuqarolik kodeksining neustoyka va uni kamaytirishga oid qoidalari, Oliy sud Plenumining
tushuntirishlari.   Tahlil:   neustoyka   taraflar   kelishuvi   bilan   belgilangan   va,   qoida   tariqasida,   to'liq
undirilishi   kerak.   Biroq   agar   u   majburiyat   buzilishi   oqibatlariga   nomutanosib   darajada   ko'p   bo'lsa,   sud
uni   kamaytirishga   haqli.   Javobgarning   advokati   sudga   penyani   kamaytirish   to'g'risida   asoslangan
iltimosnoma   berishi   lozim.   Unda   penya   summasining   asosiy   qarzdan   oshib   ketganligi,   kreditorga   real
zarar   yetkazilmaganligi   yoki   zararning   penyadan   ancha   kamligi,   majburiyat   qisman   bajarilganligi,
kechikish sabablari, javobgarning moliyaviy ahvoli kabi holatlar ko'rsatiladi. Shuningdek, advokat penya
hisob-kitobini   tekshirishi,   hisoblash   davri   va   bazasining   to'g'riligini,   da'vo   muddati   o'tgan   davrlar
mavjudligini   aniqlashi   kerak.   Kreditor   aybi   ham   javobgarlikni   kamaytirishi   mumkin.   Xulosa:   penyani
kamaytirish uchun asoslar mavjud; advokat nomutanosiblikni dalillar bilan asoslashi shart.
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    6 3-bilet
1.  Advokat maqomini olish uchun qanday talablar qo'yiladi? Advokat maqomini olish bosqichlarini 
sanab bering.
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy   asos:   «Advokatura   to'g'risida»gi   qonun   va   advokatlik   faoliyatini   litsenziyalash   tartibini
belgilovchi   normativ   hujjatlar.   Tahlil:   advokat   bo'lishni  istagan   shaxs   O'zbekiston   Respublikasi   fuqarosi
bo'lishi,  oliy   yuridik ma'lumotga  ega   bo'lishi,  belgilangan  yuridik ish  stajiga  ega  bo'lishi  yoki advokatlik
tuzilmasida   stajirovkadan   o'tishi   talab   etiladi.   So'ngra   u   malaka   komissiyasida   malaka   imtihonini
topshiradi.   Imtihondan   muvaffaqiyatli   o'tgan   shaxsga   vakolatli   organ   tomonidan   advokatlik   faoliyati
bilan   shug'ullanish   huquqini   beruvchi   litsenziya   beriladi,   u   qasamyod   qabul   qiladi   va   advokatlik
tuzilmalaridan   birida   faoliyat   yuritishni   boshlaydi.   Muomalaga   layoqatsiz   yoki   muomala   layoqati
cheklangan deb topilgan, qasddan qilingan jinoyat uchun sudlanganligi tugallanmagan shaxslar advokat
bo'la   olmaydi.   Xulosa:   advokat   maqomi   bosqichma-bosqich,   malaka   va   axloqiy   talablarga   muvofiqlik
tekshirilgandan so'ng beriladi.
2.  Neustoyka turlari va sudning neustoyka miqdorini kamaytirish huquqini tushuntiring.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   Fuqarolik   kodeksining   neustoykaga   oid   qoidalari   va   iqtisodiy   sudlar   amaliyoti.   Tahlil:
neustoyka   (jarima,   penya)   qonun   yoki   shartnomada   belgilangan,   majburiyat   bajarilmagan   yoki   lozim
darajada bajarilmagan taqdirda qarzdor kreditorga to'lashi shart bo'lgan pul summasidir. Shartnomaviy
neustoyka   haqidagi   kelishuv   yozma   shaklda   tuzilishi   kerak.   Jarima   odatda   qat'iy   summa   yoki   foiz
shaklida   bir   marta,   penya   esa   kechiktirilgan   har   bir   kun   uchun   hisoblanadi.   Neustoyka   va   zarar   o'zaro
nisbati   qonun   yoki   shartnomada   boshqacha   tartib   belgilanmagan   bo'lsa,   zarar   neustoyka   bilan
qoplanmagan   qismida   undiriladi.   Agar   to'lanishi   lozim   bo'lgan   neustoyka   majburiyat   buzilishi
oqibatlariga   nomutanosib   darajada   ko'p   bo'lsa,   sud   uni   kamaytirishga   haqli.   Bunda   qarzdorning
majburiyatni   bajarish   darajasi,   taraflarning   mulkiy   ahvoli   va   kreditorning   manfaatlari   hisobga   olinadi.
Xulosa: neustoyka kreditor manfaatini ta'minlaydi, ammo u boyish vositasiga aylanmasligi kerak.
3.  Zarar tushunchasi: real zarar va boy berilgan foyda, ularni isbotlash xususiyatlari.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy asos: Fuqarolik kodeksining zararni qoplashga oid qoidalari. Tahlil: huquqi buzilgan shaxs, agar
qonun   yoki   shartnomada   kam   miqdor   belgilanmagan   bo'lsa,   o'ziga   yetkazilgan   zararning   to'liq
qoplanishini  talab  qilishi  mumkin.  Real  zarar  - shaxs  buzilgan  huquqini  tiklash  uchun  qilgan  yoki qilishi
lozim   bo'lgan   xarajatlar,   mol-mulkining   yo'qolishi   yoki   shikastlanishi.   Boy   berilgan   foyda   -   agar   huquq
buzilmaganida   shaxs   oddiy   fuqarolik   muomalasi   sharoitida   olishi   mumkin   bo'lgan,   ammo   olmagan
daromadlar. Zararni undirish uchun da'vogar huquqbuzarlik faktini, zarar miqdorini, huquqbuzarlik bilan
zarar   o'rtasidagi   sababiy   bog'lanishni   isbotlashi   lozim;   shartnomaviy   javobgarlikda   qarzdorning   aybi,
qoida   tariqasida,   taxmin   qilinadi.   Boy   berilgan   foydani   isbotlashda   kreditor   uni   olish   uchun   zarur
choralar ko'rganligi va tayyorgarliklarini ko'rsatishi kerak. Xulosa: boy berilgan foyda faraziy emas, balki
real ehtimolga asoslangan bo'lishi kerak.
4.  Kazus. Qurilish kompaniyasi bilan pudrat shartnomasi tuzilgan. Pudratchi ishni ikki oy kechiktirib 
tugatgan, natijada buyurtmachi ijaraga berish uchun mo'ljallangan binodan ijara daromadi ola 
olmagan. Buyurtmachi qanday talablar qo'yishi mumkin?
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   Fuqarolik   kodeksining   pudrat,   zararni   qoplash   va   neustoykaga   oid   qoidalari.   Tahlil:
pudratchi   ishni   shartnomada   belgilangan   muddatda   bajarmaganligi   majburiyatni   buzish   hisoblanadi.
Buyurtmachi   shartnomada   nazarda   tutilgan   neustoykani   undirishni,   shuningdek   neustoyka   bilan
qoplanmagan qismida zararni qoplashni talab qilishi mumkin. Ijara daromadi boy berilgan foyda sifatida
baholanadi.   Uni   undirish   uchun   buyurtmachi   binoni   ijaraga   berish   real   ehtimolini   isbotlashi   lozim:
masalan,   ijarachi   bilan   tuzilgan   dastlabki   shartnoma   yoki   kelishuv,   ijarachining   yozma   takliflari,   bozor
narxlari   haqidagi   ma'lumotlar.   Bundan   tashqari,   kechikish   va   zarar   o'rtasidagi   sababiy   bog'lanish
isbotlanishi   kerak.   Pudratchi   kechikish   buyurtmachi   aybi   bilan,   masalan   loyiha   hujjatlari   o'z   vaqtida
berilmagani yoki yengib bo'lmaydigan kuch tufayli yuz berganligini isbotlasa, javobgarlikdan ozod bo'lishi
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    7 mumkin.   Xulosa:  buyurtmachi  neustoyka  va  isbotlangan   boy   berilgan  foydani  undirishga   haqli,   buning
uchun dalillar bazasini oldindan tayyorlash kerak.
5.  Kazus. Fuqaro onlayn do'kondan muzlatgich sotib olgan. Bir oydan keyin muzlatgich ishlamay 
qolgan, ta'mirlashdan keyin yana buzilgan. Sotuvchi faqat yana ta'mirlashni taklif qilmoqda. 
Iste'molchining huquqlarini aniqlang.
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy   asos:   «Iste'molchilarning   huquqlarini   himoya   qilish   to'g'risida»gi   qonun   va   Fuqarolik
kodeksining   oldi-sotdiga   oid   qoidalari.   Tahlil:   kafolat   muddati   ichida   aniqlangan   nuqson   sotuvchining
javobgarligini   keltirib   chiqaradi.   Nuqsonning   ta'mirlangandan   keyin   yana   namoyon   bo'lishi   uni   jiddiy
nuqson deb baholash uchun asos bo'ladi. Jiddiy nuqson mavjud bo'lganda iste'molchi o'z tanloviga ko'ra
tovarni   sifatli   tovarga   almashtirishni   yoki   shartnomani   bekor   qilib,   to'langan   pulni   qaytarishni   talab
qilishga  haqli;  sotuvchi  o'zi  uchun  qulay  bo'lgan  usulni  majburlay  olmaydi.  Masofadan  sotib  olinganligi
iste'molchi   huquqlarini   kamaytirmaydi.   Iste'molchi   sotuvchiga   yozma   da'vo   topshirishi,   ta'mirlash
dalolatnomalarini saqlab qo'yishi kerak. Talab qonunda belgilangan muddatda qanoatlantirilmasa, sudga
murojaat qilib, qo'shimcha ravishda neustoyka, zarar va ma'naviy zararni undirishni talab qilish mumkin.
Ekspertiza  o'tkazilishi   kerak bo'lsa,  odatda  sotuvchi  tomonidan  tashkil  etiladi.  Xulosa:   iste'molchi   pulni
qaytarish yoki almashtirishni talab qilishga haqli.
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    8 4-bilet
1.  Advokatlik faoliyatini tashkil etishning qanday shakllari mavjud? Ularning farqlarini ko'rsating.
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy asos: «Advokatura to'g'risida»gi qonun. Tahlil: advokatlar o'z faoliyatini advokatlik tuzilmalarida
amalga oshiradi.  Advokatlik byurosi bitta advokat tomonidan ta'sis etiladi va u faoliyatini mustaqil olib
boradi.   Advokatlik  firmasi   ikki  va   undan  ortiq   advokat   tomonidan   ta'sis   etiladigan   yuridik  shaxs   bo'lib,
unda   advokatlar   sheriklik   asosida   ishlaydi,   mijoz   bilan   shartnoma   firma   nomidan   tuziladi.   Advokatlar
hay'ati advokatlarning  a'zolikka asoslangan  birlashmasi bo'lib,  u yuridik maslahatxonalar  orqali faoliyat
yuritishi   mumkin.   Barcha   tuzilmalar   notijorat   xususiyatga   ega   bo'lib,   ularning   asosiy   maqsadi   yuridik
yordam   ko'rsatishdir.   Tuzilma   shaklidan   qat'i   nazar   har   bir   advokat   kasbiy   jihatdan   mustaqil   bo'lib,
advokatlik siri va odob qoidalariga rioya qilish majburiyati shaxsan unga yuklanadi. Xulosa: tashkiliy shakl
tanlash advokatning ixtiyorida, biroq barcha shakllar yagona qonun va odob talablariga bo'ysunadi.
2.  Shartnoma tuzish tartibi: oferta va aksept, shartnoma tuzilgan deb hisoblanadigan payt.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   Fuqarolik   kodeksining   shartnoma   tuzishga   oid   qoidalari.   Tahlil:   shartnoma   taraflardan
birining   oferta   yuborishi   va   boshqa   tarafning   uni   akseptlashi   yo'li   bilan   tuziladi.   Oferta   -   bir   yoki   bir
necha   aniq   shaxsga   yuborilgan,   yetarli   darajada   aniq   va   oferent   shartnoma   tuzish   niyatini   ifodalovchi
taklif bo'lib, u shartnomaning muhim shartlarini o'z ichiga olishi kerak. Reklama va noma'lum doiradagi
shaxslarga  qaratilgan  boshqa  takliflar, agar  ochiq  oferta  deb aniq ko'rsatilmagan  bo'lsa,  oferta qilishga
taklif   hisoblanadi.   Aksept   to'liq   va   so'zsiz   bo'lishi   lozim;   boshqa   shartlarda   berilgan   javob   yangi   oferta
hisoblanadi.   Shartnoma   oferta   yuborgan   shaxs   akseptni   olgan   paytdan   tuzilgan   hisoblanadi.   Agar
shartnoma davlat ro'yxatidan o'tkazilishi yoki notarial tasdiqlanishi kerak bo'lsa, u shu paytdan tuzilgan
hisoblanadi.   Xulosa:   muhim   shartlar   bo'yicha   kelishuvga   erishilmagan   shartnoma   tuzilmagan   deb
hisoblanadi.
3.  Shartnomani o'zgartirish va bekor qilish asoslari, shu jumladan vaziyatning jiddiy o'zgarishi.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   Fuqarolik   kodeksining   shartnomani   o'zgartirish   va   bekor   qilishga   oid   qoidalari.   Tahlil:
shartnoma, qoida tariqasida, taraflarning kelishuviga ko'ra o'zgartiriladi yoki bekor qilinadi. Bir tarafning
talabiga   ko'ra   u   sud   qarori   bilan   faqat   boshqa   taraf   shartnomani   jiddiy   buzganda   yoki   qonun   hamda
shartnomada nazarda tutilgan boshqa hollarda o'zgartirilishi yoki bekor qilinishi mumkin. Jiddiy buzilish
deganda,   bir   taraf   shartnoma   tuzishda   umid   qilgan   narsasidan   ko'p   jihatdan   mahrum   bo'ladigan
darajadagi  zarar  tushuniladi.  Shuningdek,  taraflar  shartnoma  tuzishda  kelib chiqqan  holatlarning  jiddiy
o'zgarishi   ham   asos   bo'lishi   mumkin,   agar   taraflar   bunday   o'zgarishni   oldindan   ko'ra   olganda
shartnomani umuman tuzmagan yoki boshqa shartlarda tuzgan bo'lsalar. Sudga murojaat qilishdan oldin
manfaatdor taraf ikkinchi tarafga taklif yuborishi va javob olishi yoki javob muddati o'tishi kerak. Xulosa:
shartnomaning barqarorligi qoida, uni bir tomonlama bekor qilish esa istisnodir.
4.  Kazus. Fuqaro V. noutbukini ta'mirlashga bergan, ustaxona xodimi uni boshqa fuqaro G.ga sotib 
yuborgan. G. noutbukni insofli holda, bozor narxida sotib olgan. V. noutbukni G.dan qaytarib ola 
oladimi?
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy asos: Fuqarolik kodeksining mulkni boshqa shaxsning qonunsiz egaligidan talab qilib olishga oid
qoidalari. Tahlil: G. noutbukni haq evaziga va sotuvchining unga huquqi yo'qligini bilmagan holda olgan,
ya'ni   insofli   egallovchi   hisoblanadi.   Insofli   egallovchidan   mulkni   talab   qilib   olish   imkoniyati   mulkning
mulkdor   egaligidan   qanday   chiqqanligiga   bog'liq.   V.   noutbukni   o'z   ixtiyori   bilan   ta'mirlash   uchun
ustaxonaga  bergan,  ya'ni  mulk  uning   irodasi  bilan   boshqa   shaxs   egaligiga   o'tgan;  ustaxona  xodimining
keyingi sotishi mulkning egalikdan iroda bilan chiqishini o'zgartirmaydi. Bunday holatda mulkdor insofli
egallovchidan   mulkni   talab   qilib   olishga   haqli   emas.   Biroq   V.ning   huquqlari   himoyasiz   qolmaydi:   u
ustaxonadan, ya'ni pudrat yoki xizmat shartnomasi bo'yicha kontragentdan noutbuk qiymati va zararni
undirishi   mumkin,   ustaxona   esa   o'z   xodimiga   regress   talabini   qo'yadi.   Xodimning   harakatlari   jinoyat
tarkibini  tashkil  etishi  ham  mumkin.   Xulosa:  noutbukni  G.dan  talab  qilish  istiqbolsiz;  da'vo  ustaxonaga
qaratilishi kerak.
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    9 5.  Kazus. Uch aka-uka uyni ulushli mulk sifatida meros qilib olgan. Ulardan biri o'z ulushini boshqa 
aka-ukalarga xabar bermay, begona shaxsga sotgan. Boshqa ulushdorlar nima qilishi mumkin?
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy   asos:   Fuqarolik   kodeksining   umumiy   ulushli   mulkka   va   imtiyozli   sotib   olish   huquqiga   oid
qoidalari.   Tahlil:   ulushli   mulk   ishtirokchisi   o'z   ulushini   begona   shaxsga   haq   evaziga   sotganda,   boshqa
ishtirokchilar uni sotish narxi va boshqa teng shartlarda imtiyozli sotib olish huquqiga ega. Sotuvchi o'z
niyati, narxi va boshqa shartlar haqida ularni yozma xabardor qilishi shart edi. Bu talab buzilgani sababli
boshqa   ishtirokchilar   qonunda   belgilangan   muddat   ichida   sudga   murojaat   qilib,   xaridorning   huquq   va
majburiyatlarini   o'zlariga   o'tkazishni   talab   qilishlari   mumkin.   Bunda   da'vogarlar   sotish   narxiga   teng
summani   sudning   depozit   hisobiga   kiritish   orqali   to'lovga   tayyorligini   tasdiqlashi   maqsadga   muvofiq.
Bitimni haqiqiy emas deb topish talabi esa to'g'ri himoya usuli bo'lmaydi, chunki qonun bu holat uchun
maxsus usulni nazarda  tutgan.  Advokat muddatni o'tkazib  yubormaslik uchun sotish  to'g'risidagi  faktni
ular   qachon   bilganini   aniqlashi   kerak.   Xulosa:   aka-ukalar   xaridor   huquqlarini   o'zlariga   o'tkazishni   sud
orqali talab qilishi mumkin.
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    10 5-bilet
1.  O'zbekiston Respublikasi Advokatlar palatasining maqomi, vazifalari va organlarini tavsiflang.
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy asos: «Advokatura to'g'risida»gi qonun va Advokatlar palatasi ustavi. Tahlil: Advokatlar palatasi
advokatlarning   majburiy   a'zolikka   asoslangan,   nodavlat   notijorat   tashkiloti   hisoblanadi.   Uning   asosiy
vazifalari:   advokatlarning   huquqlari   va   kasbiy   manfaatlarini   himoya   qilish,   advokatlik   faoliyatining
kafolatlarini   ta'minlash,   advokatlar   malakasini   oshirishni   tashkil   etish,   kasbiy   odob   qoidalarini   ishlab
chiqish   va   ularga   rioya   etilishini   nazorat   qilish,   davlat   hisobidan   yuridik   yordam   ko'rsatishni   tashkil
etishda  ishtirok  etishdir.  Palata  oliy  organi  sifatida  konferensiya,  ijro etuvchi  organ  sifatida  boshqaruv,
hududiy   darajada   esa   hududiy   boshqarmalar   faoliyat   yuritadi.   Palata   huzurida   malaka   komissiyasi   va
advokatlar   faoliyatiga   oid   shikoyatlarni   ko'rib   chiquvchi   organlar   tuziladi.   Xulosa:   Advokatlar   palatasi
advokaturaning   o'zini   o'zi   boshqarish   organi   bo'lib,   kasb   sifatini   va   mustaqilligini   ta'minlashga   xizmat
qiladi.
2.  Mulk huquqini himoya qilishning fuqarolik-huquqiy usullari: vindikatsion va negator da'volar.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   Fuqarolik   kodeksining   mulk   huquqi   va   boshqa   ashyoviy   huquqlarni   himoya   qilishga   oid
qoidalari.   Tahlil:   vindikatsion   da'vo   -   egalik   huquqini   yo'qotgan   mulkdorning   o'z   mol-mulkini   boshqa
shaxsning   qonunsiz   egaligidan   talab   qilib   olish   to'g'risidagi   da'vosi.   Unda   da'vogar   o'z   mulk   huquqini,
mol-mulkning aniq individual belgilarini va uning javobgarda qonunsiz turganini isbotlashi kerak. Insofli
egallovchidan   mulkni   talab   qilib   olish   qonunda   belgilangan   cheklovlarga   ega.   Negator   da'vo   -
mulkdorning   egalik   qilishdan   mahrum   etish   bilan   bog'liq   bo'lmagan   huquq   buzilishlarini   bartaraf   etish
to'g'risidagi   talabi,   masalan   qo'shnining   yer   uchastkasidan   foydalanishga   to'sqinlik   qilishi.   Negator
talablarga,   qoida   tariqasida,   da'vo   muddati   tatbiq   etilmaydi,   chunki   buzilish   davom   etmoqda.   Bundan
tashqari,   mulkdor   mulk   huquqini   tan   olish,   zararni   qoplash   va   boshqa   usullardan   ham   foydalanishi
mumkin. Xulosa: himoya usulini to'g'ri tanlash da'voning muvaffaqiyatini belgilaydi.
3.  Insofli egallovchi tushunchasi va undan mol-mulkni talab qilib olish shartlari.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:  Fuqarolik  kodeksining  vindikatsiyaga   oid qoidalari.  Tahlil:   insofli egallovchi  - mol-mulkni
uni   begonalashtirishga   haqqi   bo'lmagan   shaxsdan   haq   evaziga   olgan   va   buni   bilmagan   hamda   bilishi
mumkin   bo'lmagan   shaxs.   Agar   mol-mulk   mulkdor   yoki   u   egalik   qilish   uchun   topshirgan   shaxs
tomonidan   yo'qotilgan,   ulardan   o'g'irlangan   yoki   ularning   egaligidan   ularning   irodasiga   zid   ravishda
boshqacha yo'l bilan chiqib ketgan bo'lsa, mulkdor uni insofli egallovchidan ham talab qilib olishga haqli.
Agar mol-mulk mulkdorning irodasi bilan, masalan ijaraga berilganidan keyin ijarachi tomonidan sotilgan
bo'lsa, insofli egallovchidan talab qilib olish mumkin emas. Mol-mulk tekinga olingan bo'lsa, mulkdor uni
barcha   hollarda   talab   qilishi   mumkin.   Pul   va   taqdim   etuvchiga   yozilgan   qimmatli   qog'ozlar   insofli
egallovchidan   talab   qilinmaydi.   Xulosa:   insoflilik   va   mulkning   mulkdor   egaligidan   qanday   chiqqanligi
vindikatsiya natijasini belgilaydi.
4.  Kazus. Bank kredit bo'yicha garovga qo'yilgan ko'chmas mulkka undirish qaratmoqchi. Garov 
shartnomasi notarial tasdiqlangan, ammo davlat ro'yxatidan o'tkazilmagan. Qarzdorning advokati 
sifatida himoyani tuzing.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   Fuqarolik   kodeksining   garovga   oid   qoidalari   va   ipoteka   to'g'risidagi   qonun   hujjatlari.
Tahlil:   ko'chmas   mulk   garovi   shartnomasi   uchun   qonun   notarial   tasdiqlash   va   davlat   ro'yxatidan
o'tkazish  talabini  belgilaydi.  Davlat  ro'yxatidan  o'tkazilmagan  ipoteka,  qoida tariqasida,  garov huquqini
vujudga   keltirmaydi   yoki   uchinchi   shaxslarga   qarshi   qo'llanib   bo'lmaydi.   Shu   sababli   advokat   garov
predmetiga   undirish   qaratish   talabiga   e'tiroz   bildirib,   garov   huquqi   lozim   darajada   vujudga
kelmaganligini ko'rsatishi mumkin. Bunda u ro'yxatdan o'tkazish organidan ko'chirma olib, ipoteka qayd
etilmaganini   isbotlaydi.   Biroq   bu   asosiy   kredit   majburiyatini   bekor   qilmaydi:   bank   qarzni   umumiy
tartibda undirishi mumkin, bu holda u garov bilan ta'minlangan kreditor afzalligidan foydalana olmaydi.
Advokat   qo'shimcha   ravishda   qarz   miqdori,   foizlar   va   neustoyka   hisob-kitobini   ham   tekshirishi   kerak.
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    11 Xulosa:   qarzdor   ko'chmas   mulkni   saqlab   qolish   imkoniyatiga   ega,   ammo   qarzni   to'lash   majburiyati
saqlanadi.
5.  Kazus. Fuqaro D. do'sti E.ga qarz uchun kafil bo'lgan. E. qarzni qaytarmagan, kreditor to'g'ridan-
to'g'ri D.ga da'vo qo'ygan. D. avval E.dan undirilishi kerak deb hisoblaydi. D.ning pozitsiyasini 
baholang.
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy   asos:   Fuqarolik   kodeksining   kafillikka   oid   qoidalari.   Tahlil:   qonunga   ko'ra,   agar   kafillik
shartnomasida   kafilning   subsidiar   javobgarligi   nazarda   tutilmagan   bo'lsa,   qarzdor   majburiyatni
bajarmaganda kafil va qarzdor kreditor oldida solidar javob beradi. Solidar javobgarlikda kreditor talabni
qarzdorga   ham,   kafilga   ham,   birgalikda   yoki   alohida   qo'yishi   mumkin.   Shu   sababli,   agar   shartnomada
subsidiar   javobgarlik   haqida   maxsus   shart   bo'lmasa,   D.ning   avval   E.dan   undirilishi   kerakligi   haqidagi
e'tirozi   asossiz.   Advokat   kafillik   shartnomasining   yozma   shakliga   rioya   qilinganligini,   asosiy   majburiyat
haqiqiyligini,  kafillik muddati o'tmaganligini,  kafilning roziligisiz  asosiy  majburiyat uning  uchun noqulay
tomonga o'zgartirilmaganligini  tekshirishi kerak, chunki bu holatlar  kafillikni bekor qilishi mumkin. Kafil
qarzdor qo'yishi mumkin bo'lgan e'tirozlarni ham qo'yishga haqli. Majburiyatni bajargan D. E.ga nisbatan
regress   talab   qo'yish   huquqiga   ega   bo'ladi.   Xulosa:   D.ning   e'tirozi,   shartnomada   subsidiarlik   bo'lmasa,
asossiz.
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    12 6-bilet
1.  Advokat faoliyatida manfaatlar to'qnashuvi deganda nima tushuniladi va advokat bunday holatda 
qanday harakat qilishi kerak?
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy   asos:   «Advokatura   to'g'risida»gi   qonun   va   Advokatlarning   kasbiy   odob   qoidalari.   Tahlil:
manfaatlar   to'qnashuvi   advokatning   shaxsiy   manfaati   yoki   boshqa   mijoz   oldidagi   majburiyati   mijoz
manfaatlarini  halol  himoya  qilishga  to'sqinlik  qiladigan   holatdir.  Advokat  bir  ishning  o'zida  manfaatlari
zid bo'lgan taraflarga yuridik yordam ko'rsatishi, ilgari mansabdor shaxs, sudya, tergovchi, ekspert yoki
guvoh   sifatida   ishtirok   etgan   ishda   vakil   bo'lishi,   shuningdek   ishda   manfaatdor   qarindoshi   ishtirok
etayotgan   bo'lsa   topshiriqni   qabul   qilishi   mumkin   emas.   Topshiriqni   qabul   qilishdan   avval   advokat
to'qnashuv   mavjudligini   tekshirishi   lozim.   To'qnashuv   keyinroq   aniqlansa,   advokat   darhol   mijozni
xabardor   qiladi   va   qonunda   belgilangan   tartibda   topshiriqni   davom   ettirish   yoki   undan   voz   kechish
masalasini   hal   qiladi,   bunda   olingan   sirlarni   oshkor   qilmaydi.   Xulosa:   manfaatlar   to'qnashuvi   mavjud
bo'lganda advokat topshiriqni qabul qilmasligi shart.
2.  Umumiy mulk huquqi: ulushli va birgalikdagi mulkning farqi, ulushni ajratish va imtiyozli sotib olish 
huquqi.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy asos: Fuqarolik kodeksining umumiy mulkka oid qoidalari va Oila kodeksi. Tahlil: ikki yoki undan
ortiq shaxsning mulkida bo'lgan mol-mulk ulushlar aniqlangan holda ulushli yoki ulushlar aniqlanmagan
holda   birgalikdagi   mulk  hisoblanadi.   Birgalikdagi  mulk   qonunda  nazarda   tutilgan   hollarda,   masalan   er-
xotinning   umumiy   mulki   yoki   dehqon   xo'jaligi   mulki   shaklida   vujudga   keladi.   Ulushli   mulkda   har   bir
ishtirokchi   o'z   ulushini   tasarruf   etishi   mumkin,   ammo   ulush   begonaga   haq   evaziga   sotilganda   boshqa
ishtirokchilar   uni   sotish   narxi   va   boshqa   teng  shartlarda   sotib   olishda   imtiyozli   huquqqa   ega.   Sotuvchi
ularni yozma  ravishda  xabardor  qilishi shart; bu huquq  buzilsa,  ishtirokchi  sud orqali xaridor  huquq va
majburiyatlarini   o'ziga   o'tkazishni   talab   qilishi   mumkin.   Har   bir   ishtirokchi   o'z   ulushini   natura   holida
ajratishni   talab   qilish   huquqiga   ega,   bu   imkonsiz   bo'lsa   kompensatsiya   to'lanadi.   Xulosa:   ulushli   va
birgalikdagi mulk tasarruf qilish tartibi bilan farq qiladi.
3.  Garov huquqi: vujudga kelishi, turlari va garov predmetiga undirish qaratish tartibi.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   Fuqarolik   kodeksi   va   garov   to'g'risidagi   qonun   hujjatlari.   Tahlil:   garov   shartnoma   yoki
qonun   asosida   vujudga   keladi.   Garov   shartnomasida   garov   predmeti,   uning   qiymati,   garov   bilan
ta'minlanadigan   majburiyatning   mohiyati,   miqdori   va   bajarilish   muddati   ko'rsatilishi   kerak.   Ko'chmas
mulk   garovi   (ipoteka)   shartnomasi   notarial   tasdiqlanishi   va   davlat   ro'yxatidan   o'tkazilishi   kerak,   bu
talabga  rioya qilinmasa,  shartnoma  haqiqiy  emas.  Garovning  turlari: garovga  qo'yuvchida  qoladigan  va
garovga   oluvchiga   topshiriladigan   mulk   garovi,   tovarlar   aylanmadagi   garovi,   huquqlar   garovi   va
boshqalar.   Qarzdor   majburiyatni   bajarmaganda   garovga   oluvchi   garov   predmetiga   undirishni   qaratish
huquqiga   ega;   bu,   qoida   tariqasida,   sud   qarori   bilan,   qonunda   nazarda   tutilgan   hollarda   esa   suddan
tashqari   tartibda   amalga   oshiriladi.   Garov   predmeti   ochiq   kim   oshdi   savdosida   sotiladi   va   tushum
hisobidan kreditorning talablari boshqa kreditorlarga nisbatan  imtiyozli qanoatlantiriladi.  Xulosa:  garov
kreditorning eng ishonchli ta'minot vositalaridan biridir.
4.  Kazus. Ijarachi do'kon binosini ijaraga olib, ijaraga beruvchining yozma roziligi bilan qimmat 
ta'mirlash ishlarini bajargan. Ijara shartnomasi muddatidan oldin ijaraga beruvchi tashabbusi bilan 
bekor qilindi. Ijarachi qanday talablar qo'yishi mumkin?
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   Fuqarolik   kodeksining   mulk   ijarasiga   oid   qoidalari.   Tahlil:   ijarachi   tomonidan   ijaraga
beruvchining roziligi bilan amalga oshirilgan va mol-mulkka zarar yetkazmasdan ajratib olinishi mumkin
bo'lmagan  yaxshilanishlar  qiymatini,  agar  shartnomada  boshqacha  tartib belgilanmagan  bo'lsa,  ijarachi
shartnoma   tugaganidan   so'ng   qoplashni   talab   qilishga   haqli.   Ajratib   olinishi   mumkin   bo'lgan
yaxshilanishlar  ijarachining mulki hisoblanadi.  Shuningdek,  ijara shartnomasini  muddatidan  oldin bekor
qilishning asosliligini tekshirish lozim: agar u qonun yoki shartnomada nazarda tutilgan asoslarsiz bekor
qilingan   bo'lsa,   ijarachi   zararni,   shu   jumladan   boy   berilgan   foydani   undirishni   yoki   shartnoma   amalda
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    13 qolganini   tan   olishni   talab   qilishi   mumkin.   Advokat   roziligi   aks   etgan   yozma   hujjat,   xarajatlarni
tasdiqlovchi   hujjatlar,   ekspert   baholashini   to'plashi   kerak.   Ajralmas   yaxshilanishlar   bozor   qiymati
bo'yicha emas, balki haqiqiy  sarflangan  oqilona  xarajatlar  asosida  baholanishi  mumkin.  Xulosa:  ijarachi
ajralmas yaxshilanishlar qiymatini va asossiz bekor qilishdan kelgan zararni talab qilishi mumkin.
5.  Kazus. Tadbirkor bank operatsionistining xatosi tufayli boshqa korxonaning hisob raqamiga pul 
o'tkazgan. Pul olgan korxona uni qaytarishdan bosh tortmoqda. Pulni qaytarish yo'lini aniqlang.
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy   asos:   Fuqarolik   kodeksining   asossiz   boylik   orttirishga   oid   qoidalari   va   Iqtisodiy   protsessual
kodeksi.   Tahlil:   pul   olgan   korxona   bilan   tadbirkor   o'rtasida   bunday   to'lov   uchun   shartnomaviy   yoki
boshqa huquqiy asos mavjud emas. Shu sababli korxona boshqa shaxs hisobidan asossiz boylik orttirgan
hisoblanadi   va   olingan   summani   qaytarishi   shart.   Bu   majburiyat   xatoning   kim   tomonidan   sodir
etilganidan qat'i nazar yuzaga keladi. Bundan tashqari, korxona asossiz pul olganligini bilgan yoki bilishi
lozim bo'lgan paytdan boshlab pul mablag'laridan foydalanganlik uchun foizlar to'lashi kerak. Tadbirkor
avvalo korxonaga yozma talabnoma yuborishi, so'ngra iqtisodiy sudga asossiz boylik orttirilgan summani
va   foizlarni   undirish   to'g'risida   da'vo   berishi   lozim.   Bank   xatosi   isbotlansa,   bankka   nisbatan   ham   talab
qo'yish   imkoniyati   baholanadi.   Dalil   sifatida   to'lov   topshiriqnomasi,   bank   ko'chirmasi   va   xato   haqidagi
bank   ma'lumotnomasi   taqdim   etiladi.   Xulosa:   pul   asossiz   boylik   sifatida   foizlar   bilan   birga   undirilishi
mumkin.
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    14 7-bilet
1.  Advokatning kasbiy huquqlarini sanab bering. Advokat so'rovining huquqiy tabiati qanday?
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy asos: «Advokatura  to'g'risida»gi  qonun, «Advokatlik faoliyatining kafolatlari va advokatlarning
ijtimoiy   himoyasi   to'g'risida»gi   qonun,   protsessual   kodekslar.   Tahlil:   advokat   mijozni   sudlarda,   davlat
organlari va boshqa tashkilotlarda himoya qilish, ish materiallari bilan tanishish va ulardan nusxa olish,
dalillar   to'plash   va   taqdim   etish,   mutaxassis   xulosasini   olish,   mijozi   bilan   holi-xoli   uchrashish,
iltimosnoma va shikoyatlar berish huquqiga ega. Advokat so'rovi - advokat tomonidan davlat organlari,
tashkilotlar   va   mansabdor   shaxslarga   yuridik   yordam   ko'rsatish   uchun   zarur   bo'lgan   ma'lumot   va
hujjatlarni   olish   maqsadida   yuboriladigan   rasmiy   murojaat.   Qonun   bunday   so'rovga   belgilangan
muddatda   javob   berish   majburiyatini   nazarda   tutadi,   asossiz   rad   etish   yoki   javobsiz   qoldirish
javobgarlikka   sabab   bo'lishi   mumkin.   Davlat   siri   yoki   qonun   bilan   qo'riqlanadigan   boshqa   sir   bo'lgan
ma'lumotlar   alohida   tartibda   taqdim   etiladi.   Xulosa:   advokat   so'rovi   dalillar   to'plashning   muhim
vositasidir.
2.  Kafillik va kafolat: tushunchasi, farqlari va kafilning javobgarligi.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   Fuqarolik   kodeksining   kafillik   va   kafolatga   oid   qoidalari.   Tahlil:   kafillik   shartnomasi
bo'yicha kafil boshqa shaxsning kreditori oldida ushbu shaxs o'z majburiyatini to'liq yoki qisman bajarishi
uchun   javob   berish   majburiyatini   oladi.   Kafillik   shartnomasi   yozma   shaklda   tuzilishi   kerak.   Agar
shartnomada boshqacha tartib nazarda tutilmagan bo'lsa, kafil va qarzdor kreditor oldida solidar javob
beradi;   kafil   foizlar,   sud   xarajatlari   va   kreditorning   boshqa   zararlari   bo'yicha   ham   qarzdor   bilan   bir   xil
hajmda javobgar bo'ladi. Majburiyatni bajargan kafilga kreditorning talab huquqlari o'tadi. Kafillik asosiy
majburiyatga nisbatan  qo'shimcha  bo'lib,  u bekor bo'lsa  kafillik ham bekor  bo'ladi.  Kafolatda  esa bank
yoki boshqa tashkilot (kafil) kreditorning yozma talabiga ko'ra pul summasini to'lash majburiyatini oladi;
kafolat asosiy majburiyatdan mustaqil bo'lib, kafil talabni asosiy majburiyat bo'yicha e'tirozlar bilan rad
eta olmaydi. Xulosa: kafolatning mustaqilligi uni kafillikdan farqlaydigan asosiy belgidir.
3.  Oldi-sotdi shartnomasida tovar sifati bo'yicha sotuvchining javobgarligi va xaridorning huquqlari.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy asos: Fuqarolik kodeksining oldi-sotdiga oid qoidalari va iste'molchilar huquqlarini himoya qilish
to'g'risidagi   qonun.   Tahlil:   sotuvchi   xaridorga   shartnoma   shartlariga,   bunday   shartlar   bo'lmasa   odatda
qo'yiladigan   talablarga   muvofiq   sifatli   tovar   topshirishi   shart.   Agar   tovar   kamchiliklari   sotuvchi
tomonidan   oldindan   aytilmagan   bo'lsa,   xaridor   o'z   tanloviga   ko'ra   narxni   mutanosib   kamaytirishni,
kamchiliklarni   oqilona   muddatda   bepul   bartaraf   etishni   yoki   o'z   xarajatlarini   qoplashni   talab   qilishga
haqli.  Sifatga  oid talablar  jiddiy  buzilganda,  ya'ni kamchiliklar  bartaraf etib bo'lmaydigan,  takror-takror
namoyon bo'ladigan yoki bartaraf etish nomutanosib xarajat talab qiladigan bo'lsa, xaridor shartnomani
bajarishdan   bosh   tortib,   to'langan   pulni   qaytarishni   yoki   tovarni   almashtirishni   talab   qilishi   mumkin.
Talablar   kafolat   muddati   yoki   qonunda   belgilangan   muddatlar   ichida   qo'yilishi   kerak.   Xulosa:   xaridor
huquqlari hajmi kamchilikning jiddiyligiga bog'liq.
4.  Kazus. Haydovchi ishxona avtomobilini ish vaqtida boshqarib, piyodani urib yuborgan. Piyoda 
sog'lig'iga zarar yetkazilgan. Kim va qanday hajmda javob beradi?
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy asos: Fuqarolik kodeksining yuqori xavf manbai va xodim yetkazgan zarar uchun javobgarlikka
oid   qoidalari.   Tahlil:   avtomobil   yuqori   xavf   manbai   hisoblanadi.   Yuqori   xavf   manbai   egasi,   ya'ni
avtomobilni   qonuniy   asosda   egallab   turgan   tashkilot,   zararni   aybdan   qat'i   nazar   qoplashi   shart,   faqat
yengib   bo'lmaydigan   kuch   yoki   jabrlanuvchining   qasdi   isbotlansa   ozod   bo'ladi.   Haydovchi   mehnat
vazifalarini bajarayotgan xodim bo'lgani sababli u egasi hisoblanmaydi, javobgarlik tashkilotga yuklanadi.
Tashkilot   jabrlanuvchiga   yo'qotilgan   mehnat   daromadi,   davolanish,   dori-darmon,   parvarish   va   boshqa
qo'shimcha   xarajatlarni,   shuningdek   ma'naviy   zararni   qoplaydi.   Agar   jabrlanuvchining   qo'pol
ehtiyotsizligi  bo'lsa,  zarar  miqdori kamaytirilishi mumkin, ammo hayot va sog'liqqa  zarar  yetkazilganda
to'liq rad etish faqat qonunda belgilangan hollarda mumkin. Tashkilot zararni qoplagandan keyin aybdor
xodimga  nisbatan  regress  talabi  qo'yishi  mumkin.  Majburiy  sug'urta  mavjud  bo'lsa,  zararning  bir  qismi
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    15 sug'urtachi tomonidan qoplanadi.  Xulosa: javobgar - tashkilot, u keyinchalik haydovchiga regress qilishi
mumkin.
5.  Kazus. Gazeta fuqaro J. haqida u pora olgan degan, haqiqatga to'g'ri kelmaydigan maqola chop 
etgan. J. qanday talablar bilan sudga murojaat qilishi mumkin?
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy asos: Fuqarolik kodeksining sha'n, qadr-qimmat va ishchanlik obro'sini himoya qilishga hamda
ma'naviy   zararni   qoplashga   oid   qoidalari,   ommaviy   axborot   vositalari   to'g'risidagi   qonun   hujjatlari.
Tahlil:   fuqaro   o'z   sha'ni,   qadr-qimmati   yoki   ishchanlik   obro'sini   obro'sizlantiruvchi   ma'lumotlarni,   agar
ularni   tarqatgan   shaxs   ular   haqiqatga   to'g'ri   kelishini   isbotlay   olmasa,   sud   tartibida   rad   etishni   talab
qilishga   haqli.   Bunday   nizolarda   ma'lumotlarning   haqiqatga   mosligini   isbotlash   yuki   ularni   tarqatgan
shaxsga,   ya'ni   gazetaga   yuklanadi;   da'vogar   esa   ma'lumot   tarqatilganligini   va   uning   obro'sizlantiruvchi
xususiyatini   isbotlaydi.  J.   raddiya   xuddi   shu   nashrda   shunga   o'xshash  usulda   e'lon   qilinishini,   ma'naviy
zararni kompensatsiya qilishni va mulkiy zarar bo'lsa uni qoplashni talab qilishi mumkin. Shuningdek, u
javob e'lon qilinishini talab qilishga haqli. Sud fikr va baholash bilan faktlar haqidagi da'volarni farqlaydi:
rad etish faqat faktlarga taalluqli. «Pora oldi» degan da'vo faktik da'vo hisoblanadi. Xulosa: J. raddiya va
ma'naviy zararni undirishni talab qilishi mumkin.
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    16 8-bilet
1.  Advokatning mijoz oldidagi asosiy kasbiy majburiyatlarini tavsiflang.
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy asos: «Advokatura to'g'risida»gi qonun va Advokatlarning kasbiy odob qoidalari. Tahlil: advokat
mijozning huquq va qonuniy manfaatlarini qonunda taqiqlanmagan barcha vosita va usullar bilan halol,
vijdonan   va   malakali   himoya   qilishi   shart.   U   advokatlik   sirini   saqlashi,   mijozni   ishning   holati,   mumkin
bo'lgan   huquqiy   oqibatlar   va   xavflar   to'g'risida   xabardor   qilib   borishi,   ish   natijasi   bo'yicha   asossiz
va'dalar bermasligi, topshiriqni o'z vaqtida va to'liq bajarishi lozim. Advokat mijoz irodasiga zid ravishda
pozitsiya  egallay   olmaydi,  biroq  noqonuniy  ko'rsatmalarni  bajarmaydi.  U  mijozdan   olingan  hujjatlar   va
mablag'larni   ehtiyotkorlik   bilan   saqlaydi   va   tegishli   hisob   yuritadi.   Bundan   tashqari,   advokat   o'z
malakasini   muntazam   oshirib   borishi  va   odob   qoidalariga  rioya   qilishi  shart.   Xulosa:  majburiyatlarning
buzilishi intizomiy javobgarlikka, zarar yetkazilgan hollarda esa fuqarolik-huquqiy javobgarlikka ham olib
kelishi mumkin.
2.  Mulk ijarasi shartnomasi: taraflarning asosiy huquq va majburiyatlari.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   Fuqarolik   kodeksining   mulk   ijarasiga   oid   qoidalari.   Tahlil:   ijara   shartnomasi   bo'yicha
ijaraga beruvchi ijarachiga  mol-mulkni haq evaziga vaqtincha  egalik qilish va foydalanish uchun beradi.
Ijaraga   beruvchi   mol-mulkni   shartnoma   shartlari   va   maqsadiga   muvofiq   holatda   topshirishi,   agar
shartnomada   boshqacha   tartib   belgilanmagan   bo'lsa,   mukammal   ta'mirlashni   o'z   hisobidan   amalga
oshirishi   kerak.   Ijarachi   mol-mulkdan   shartnoma   shartlari   va   maqsadiga   muvofiq   foydalanishi,   ijara
haqini o'z vaqtida to'lashi,  mol-mulkni soz holatda  saqlashi va joriy ta'mirlashni amalga oshirishi lozim.
Shartnoma   tugagach,   ijarachi   mol-mulkni   normal   eskirishni   hisobga   olgan   holda   olgan   holatida
qaytaradi. Ijaraga beruvchining roziligi bilan qilingan ajralmas yaxshilanishlar qiymatini ijarachi qoplashni
talab qilishi mumkin. Ijara shartnomasini o'z vaqtida bajargan ijarachi, qoida tariqasida, yangi muddatga
shartnoma   tuzishda   imtiyozli   huquqqa   ega.   Xulosa:   ijara   munosabatlarida   taraflar   majburiyatlari
muvozanatli taqsimlangan.
3.  Pudrat shartnomasi: tushunchasi, ishning sifati va buyurtmachining huquqlari.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   Fuqarolik   kodeksining   pudrat   shartnomasiga   oid   qoidalari.   Tahlil:   pudrat   shartnomasi
bo'yicha   pudratchi   buyurtmachining   topshirig'iga   binoan   muayyan   ishni   bajarish   va   uning   natijasini
topshirish,   buyurtmachi   esa   natijani   qabul   qilish   va   haq   to'lash   majburiyatini   oladi.   Ishni   boshlash   va
tugatish   muddatlari,   shuningdek   bajariladigan   ishning   mazmuni   shartnomaning   muhim   shartlari
hisoblanadi. Pudratchi o'z xavfi ostida ishlaydi va ishni sifatli bajarishi lozim. Buyurtmachi istalgan vaqtda
pudratchining   ishi   borishi   va   sifatini   tekshirishga,   uning  faoliyatiga   aralashmagan   holda   haqli.   Agar   ish
shartnoma   shartlaridan   chetga   chiqib,   sifatsiz   bajarilsa,   buyurtmachi   kamchiliklarni   oqilona   muddatda
bepul   bartaraf   etishni,   haqni   mutanosib   kamaytirishni   yoki   kamchiliklarni   bartaraf   etish   xarajatlarini
qoplashni   talab   qilishi  mumkin.   Kamchiliklar   jiddiy   bo'lsa,   shartnomani   bekor   qilish   va   zararni   qoplash
talab qilinadi. Buyurtmachi qabul qilishda aniq kamchiliklarni qayd etishi kerak. Xulosa: pudratda natija
va uning sifati asosiy ahamiyatga ega.
4.  Kazus. Meros qoldiruvchi vafot etgan, vasiyatnoma yo'q. Uning rafiqasi, ikki farzandi va meros 
ochilishidan oldin vafot etgan uchinchi farzandining bir o'g'li bor. Merosni taqsimlang.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   Fuqarolik   kodeksining   qonun   bo'yicha   meros   va   taqdim   etish   huquqi   bo'yicha   merosga
oid   qoidalari,   Oila   kodeksi.   Tahlil:   avvalo   er-xotinning   umumiy   mulkidan   rafiqaning   ulushi   ajratiladi;
nikoh shartnomasi bo'lmasa, umumiy mulkda er-xotinning ulushlari teng deb hisoblanadi va faqat meros
qoldiruvchining ulushi meros tarkibiga kiradi. Birinchi navbat merosxo'rlari - rafiqa, farzandlar va meros
qoldiruvchining   ota-onasi;  agar  ota-ona  tirik bo'lsa,   ular  ham  merosga  chaqiriladi,  kazusda  ular  haqida
ma'lumot   yo'qligi   sababli   ular   tirik   emas   deb   hisoblaymiz.   Meros   ochilishidan   oldin   vafot   etgan
farzandning  ulushi taqdim  etish  huquqi  bo'yicha  uning  o'g'liga  o'tadi.  Demak, meros  to'rt teng  qismga
bo'linadi:   rafiqa,   ikki   farzand   va   nevara   har   biri   chorak   ulush   oladi.   Merosxo'rlar   merosni   qonunda
belgilangan   muddatda   qabul   qilishi   kerak.   Xulosa:   rafiqa   nikohdagi   umumiy   mulkdan   o'z   ulushini   va
qo'shimcha ravishda meros tarkibidan chorak ulushni oladi.
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    17 5.  Kazus. Ota butun mulkini vasiyatnoma bilan katta o'g'liga qoldirgan. Uning nogironligi bo'lgan 
mehnatga layoqatsiz qizi ham bor. Qizning huquqlarini aniqlang.
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy   asos:   Fuqarolik   kodeksining   vasiyat   bo'yicha   meros   va   majburiy   ulushga   oid   qoidalari.   Tahlil:
vasiyat   qiluvchi   o'z   mulkini   istalgan   shaxsga   qoldirish   huquqiga   ega,   ammo   vasiyat   erkinligi   majburiy
ulush   qoidasi   bilan   cheklanadi.   Meros   qoldiruvchining   mehnatga   layoqatsiz   farzandlari   vasiyatnoma
mazmunidan qat'i nazar, qonun bo'yicha meros ochilganda ularga tegishli bo'ladigan ulushning qonunda
belgilangan   qismidan   kam   bo'lmagan   miqdorda   meros   olish   huquqiga   ega.   Qizning   nogironligi   tufayli
mehnatga   layoqatsizligi   meros   ochilgan   kunga   tasdiqlangan   bo'lishi   muhim.   Majburiy   ulush   avvalo
vasiyat   qilinmagan   mol-mulk   hisobidan,   u   yetmasa   vasiyat   qilingan   mol-mulk   hisobidan
qanoatlantiriladi.   Qiz   merosni   belgilangan  muddatda   notariusga   ariza   berish   orqali   qabul   qilishi   kerak.
Notarius   majburiy   ulush   huquqini   hisobga   olib   meros   guvohnomasini   beradi,   nizo   bo'lsa   masala   sud
tomonidan   hal   qilinadi.   Xulosa:   qiz   vasiyatnomadan   qat'i   nazar   majburiy   ulushni   olishga   haqli,
vasiyatnoma qolgan qismda amal qiladi.
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    18 9-bilet
1.  Advokatlik faoliyati bilan shug'ullanish huquqini beruvchi litsenziya amal qilishini to'xtatib turish va
tugatish asoslarini tushuntiring.
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy   asos:   «Advokatura   to'g'risida»gi   qonun   va   litsenziyalash   sohasidagi   qonun   hujjatlari.   Tahlil:
litsenziya   amal   qilishini   to'xtatib   turish   vaqtinchalik   chora   bo'lib,   u   advokatning   davlat   xizmatiga   yoki
advokatlik   bilan   mos   kelmaydigan   lavozimga   tayinlanishi,   uzoq   muddatli   kasallik,   advokatning   arizasi
kabi hollarda qo'llaniladi; asos bartaraf etilgach faoliyat tiklanadi. Litsenziyani tugatish (bekor qilish) esa
advokatlik   maqomidan   mahrum   etishni   anglatadi.   Unga   advokatning   arizasi,   qasddan   qilingan   jinoyat
uchun ayblov hukmi qonuniy kuchga kirishi, muomalaga layoqatsiz deb topilishi, kasbiy odob qoidalarini
qo'pol yoki muntazam buzishi, litsenziyani olishda yolg'on ma'lumot taqdim etgani asos bo'ladi. Bunday
qarorlar   qonunda   belgilangan   organ   tomonidan   qabul   qilinadi   va   ular   ustidan   sudga   shikoyat   qilinishi
mumkin.   Xulosa:   to'xtatib   turish   va   tugatish   oqibatlari   jihatidan   farqlanadi   va   har   ikkisi   qat'iy   qonuniy
asos bo'lgandagina qo'llaniladi.
2.  Qarz shartnomasi: tushunchasi, shakli, foizlar va qarzni nizolash.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   Fuqarolik   kodeksining   qarzga   oid   qoidalari.   Tahlil:   qarz   shartnomasi   bo'yicha   bir   taraf
(qarz   beruvchi)   ikkinchi   taraf   (qarz   oluvchi)   mulkiga   pul   yoki   turga   xos   belgilari   bilan   aniqlanadigan
boshqa ashyolarni beradi, qarz oluvchi esa shuncha pul yoki shuncha miqdordagi xuddi shunday turdagi
va   sifatdagi   ashyolarni   qaytarish   majburiyatini   oladi.   Shartnoma   pul   yoki   ashyo   topshirilgan   paytdan
tuzilgan   hisoblanadi,   ya'ni   u   real   shartnoma.   Qonunda   belgilangan   miqdordan   ortiq   qarz   shartnomasi
yozma   shaklda   tuzilishi   kerak;   tasdiq   sifatida   tilxat   yoki   boshqa   hujjat   taqdim   etilishi   mumkin.
Shartnomada   foizlar   nazarda   tutilishi   mumkin,   qarzni   o'z   vaqtida   qaytarmaslik   esa   qonun   yoki
shartnomada   belgilangan   javobgarlikka   olib   keladi.   Qarz   oluvchi   qarzni   pulsizligi   bo'yicha   nizolashi
mumkin,   ya'ni   pul   aslida   olinmaganligini   isbotlashi   mumkin;   yozma   shartnomani   guvohlar   ko'rsatmasi
bilan nizolash, aldov yoki zo'rlik hollaridan tashqari, yo'l qo'yilmaydi. Xulosa: qarzda dalil sifatida yozma
hujjat hal qiluvchi ahamiyatga ega.
3.  Asossiz boylik orttirishdan kelib chiqadigan majburiyatlar.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   Fuqarolik   kodeksining   asossiz   boylik   orttirishga   oid   qoidalari.   Tahlil:   qonun,   boshqa
huquqiy   hujjatlar   yoki   bitimda   belgilangan   asoslarsiz   boshqa   shaxs   hisobidan   mol-mulk   orttirgan   yoki
tejagan shaxs bu mol-mulkni qaytarishi shart. Bu qoida boylik orttirish oluvchining, jabrlanuvchining yoki
uchinchi shaxslarning xatti-harakati natijasi yoki ularning irodasidan tashqari yuz bergan bo'lishidan qat'i
nazar   qo'llaniladi;   masalan,   bank   rekvizitlaridagi   xato   tufayli   noto'g'ri   hisob   raqamiga   o'tkazilgan   pul.
Asossiz   olingan   mol-mulk   natura   holida   qaytariladi,   bu   imkonsiz   bo'lsa   uning   qiymati   qoplanadi.
Shuningdek, oluvchi asossiz boylik orttirganini bilgan yoki bilishi lozim bo'lgan paytdan boshlab bu mol-
mulkdan   olgan   yoki   olishi   lozim   bo'lgan   daromadlarni   ham   qaytaradi,   pul   mablag'lariga   esa   foizlar
hisoblanadi.   Qonunda   qaytarilmaydigan   mol-mulk   toifalari,   masalan,   ish   haqi   va   unga   tenglashtirilgan
to'lovlar, hisob xatosi bo'lmagan hollarda, belgilangan. Xulosa: asossiz boylik instituti adolatni tiklashga
xizmat qiluvchi universal vositadir.
4.  Kazus. Nikoh davomida er o'z nomiga avtomobil sotib olgan. Ajrashishda er avtomobil uning 
shaxsiy pulidan sotib olinganini aytib, xotinga ulush bermaslikni da'vo qilmoqda. Xotinning advokati 
sifatida pozitsiyani asoslang.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   Oila   kodeksining   er-xotin   mulkiga   oid   qoidalari.   Tahlil:   nikoh   davomida   orttirilgan   mol-
mulk, qaysi er yoki xotin nomiga rasmiylashtirilganidan va kimning daromadi hisobiga sotib olinganidan
qat'i nazar, ularning umumiy birgalikdagi mulki hisoblanadi, agar nikoh shartnomasida boshqacha tartib
belgilanmagan bo'lsa. Mulk alohida mulk ekanligini isbotlash yuki uni da'vo qilayotgan tarafga, ya'ni erga
yuklanadi. U avtomobil nikohgacha unga tegishli bo'lgan mablag'lar hisobidan yoki hadya, meros orqali
olingan   pullar   hisobidan   sotib   olinganini   aniq   dalillar,   masalan   bank   ko'chirmalari,   hadya   shartnomasi
bilan isbotlashi kerak. Agar bunday dalil bo'lmasa, avtomobil umumiy mulk deb hisoblanadi va ulushlar
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    19 teng   deb   belgilanadi.   Bo'linmaydigan   ashyo   bo'lgani   sababli   sud   avtomobilni   bir   tarafga   berib,
ikkinchisiga  kompensatsiya  undirishi mumkin.  Xulosa:  xotin  avtomobil  qiymatining  yarmiga  huquqli,  er
o'z da'vosini isbotlay olmasa.
5.  Kazus. Ajrashgan ota yakka tartibdagi tadbirkor sifatida norasmiy va beqaror daromad oladi, 
alimentni rasmiy minimal daromadi asosida to'laydi. Ona alimentni oshirmoqchi. Qanday yo'l tutish 
kerak?
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy   asos:   Oila   kodeksining   voyaga   yetmagan   bolalar   uchun   aliment   undirishga   oid   qoidalari   va
Fuqarolik   protsessual   kodeksi.   Tahlil:   aliment,   qoida   tariqasida,   ota-onaning   daromadiga   nisbatan
ulushda undiriladi. Biroq agar aliment to'lovchining daromadi beqaror bo'lsa, u daromadning bir qismini
natura holida yoki chet el valyutasida olsa, yoki ulushda undirish taraflardan birining manfaatlarini jiddiy
buzsa, sud alimentni qat'iy pul summasida belgilashi mumkin. Ona sudga aliment miqdorini o'zgartirish
va  uni  qat'iy  pul summasida  undirish to'g'risida  da'vo  berishi  lozim.  Advokat  otaning  real daromadi  va
turmush   darajasini   ko'rsatuvchi   dalillarni   to'plashi   kerak:   mulki,   transport   vositalari,   sarf-xarajatlari,
tadbirkorlik   faoliyati   hajmi,   soliq   organlariga   taqdim   etgan   hisobotlar,   ijtimoiy   tarmoqlardagi
ma'lumotlar. Bolaning ehtiyojlari, davolanish yoki ta'lim xarajatlari ham asoslanadi. Sud qat'iy summani
bolaning  avvalgi  turmush darajasini  saqlash  va  taraflar  ahvolini  hisobga  olgan  holda  belgilaydi.  Xulosa:
qat'iy pul summasida aliment belgilash bola manfaatlarini yaxshiroq himoya qiladi.
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    20 10-bilet
1.  Advokatlarning intizomiy javobgarligi: asoslar, choralar va ish yuritish tartibini tushuntiring.
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy   asos:   «Advokatura   to'g'risida»gi   qonun,   Advokatlar   palatasi   ustavi   va   kasbiy   odob   qoidalari.
Tahlil: intizomiy javobgarlik asosi advokat tomonidan qonun talablarini, kasbiy majburiyatlarni yoki odob
qoidalarini   buzish   hisoblanadi.   Intizomiy   ish   mijoz,   sud,   davlat   organlari   yoki   boshqa   advokatlarning
shikoyati   asosida   qo'zg'atilishi   mumkin.   Ishni   Advokatlar   palatasining   vakolatli   organi   ko'rib   chiqadi;
advokatga   tushuntirish   berish,   materiallar   bilan   tanishish   va   o'z   pozitsiyasini   himoya   qilish   imkoniyati
yaratiladi.   Choralar   sifatida   ustav   va   odob   qoidalarida   nazarda   tutilgan   ogohlantirish   xususiyatidagi
choralar,   shuningdek   og'ir   hollarda   litsenziyani   tugatish   masalasini   vakolatli   organ   oldiga   qo'yish
qo'llanilishi   mumkin.   Chora   tanlanayotganda   qilmishning   og'irligi,   oqibatlar   va   advokatning   shaxsi
hisobga olinadi. Qaror ustidan yuqori organga yoki sudga shikoyat berish mumkin. Xulosa: intizomiy ish
yuritish odil, ochiq va advokatning himoyalanish huquqini kafolatlagan holda olib borilishi lozim.
2.  Yuqori xavf manbai yetkazgan zarar uchun javobgarlik.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy  asos:  Fuqarolik kodeksining  zarar  yetkazishdan  kelib chiqadigan  majburiyatlarga oid qoidalari.
Tahlil: faoliyati atrofdagilar uchun yuqori xavf bilan bog'liq bo'lgan yuridik va jismoniy shaxslar, masalan
transport   vositalaridan,   mexanizmlardan,   yuqori   kuchlanishdagi   elektr   energiyasidan   foydalanuvchilar,
yuqori xavf manbai yetkazgan zararni, agar zarar yengib bo'lmaydigan kuch yoki jabrlanuvchining qasdi
oqibatida  kelib chiqqanligini  isbotlay  olmasalar,  qoplashi  shart.  Ya'ni  bu javobgarlik  aybdan  qat'i  nazar
vujudga  keladi.  Javobgar   yuqori  xavf  manbaining  egasi,  ya'ni uni  mulk huquqi,   xo'jalik  yuritish  huquqi,
ijara, ishonchnoma yoki boshqa qonuniy asosda egallab turgan shaxs hisoblanadi. Agar manba egasining
egaligidan boshqa shaxslarning g'ayriqonuniy harakatlari natijasida chiqib ketgan bo'lsa, javobgarlik shu
shaxslarga   yuklanadi.   Jabrlanuvchining   qo'pol   ehtiyotsizligi   zarar   miqdorini   kamaytirishga   asos   bo'lishi
mumkin. Xulosa: yuqori xavf manbai egasining javobgarligi qat'iy bo'lib, ozod qilish asoslari cheklangan.
3.  Ma'naviy zararni kompensatsiya qilish asoslari va miqdorini belgilash mezonlari.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy  asos:  Fuqarolik  kodeksining  ma'naviy  zararni  qoplashga  oid  qoidalari  va  Oliy  sud Plenumining
tushuntirishlari.  Tahlil:  ma'naviy  zarar  deganda   fuqaroning  shaxsiy  nomulkiy  huquqlarini  buzuvchi  yoki
unga tegishli nomoddiy ne'matlarga tajovuz qiluvchi harakatlar natijasida unga yetkazilgan jismoniy yoki
ma'naviy   azoblar   tushuniladi.   Ma'naviy   zarar,   qoida   tariqasida,   zarar   yetkazuvchining   aybi   bo'lganda
qoplanadi;   qonunda   nazarda   tutilgan   hollarda,   masalan   yuqori   xavf   manbai   hayot   yoki   sog'liqqa   zarar
yetkazganda   yoki   g'ayriqonuniy   jinoiy   javobgarlikka   tortishda,   aybdan   qat'i   nazar   qoplanadi.
Kompensatsiya   pul   shaklida   amalga   oshiriladi   va   mulkiy   zarardan   qat'i   nazar   undiriladi.   Miqdorini
belgilashda sud jismoniy va ma'naviy azoblarning xususiyati, jabrlanuvchining shaxsiy xususiyatlari, zarar
yetkazuvchining aybi darajasi hamda oqilonalik va adolat talablarini hisobga oladi. Da'vogar o'ziga azob
yetkazilganligini   va   uning  sababini  asoslashi   lozim.   Xulosa:  ma'naviy   zarar   miqdori   sudning   asoslangan
baholashiga bog'liq.
4.  Kazus. MChJ ishtirokchisi jamiyatdan chiqish to'g'risida ariza bergan. Jamiyat unga ulush qiymatini 
to'lamay, «jamiyatning pul mablag'lari yo'q» deb javob bermoqda. Ishtirokchining huquqlarini 
himoya qiling.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy asos: «Mas'uliyati cheklangan hamda qo'shimcha mas'uliyatli jamiyatlar to'g'risida»gi qonun va
Iqtisodiy protsessual kodeksi. Tahlil: ishtirokchi jamiyatdan istalgan vaqtda chiqish huquqiga ega; chiqish
to'g'risidagi ariza berilgan paytdan uning ulushi jamiyatga o'tadi. Jamiyat qonun va ustavda belgilangan
muddatda   chiqayotgan   ishtirokchiga   uning   ulushiga   mutanosib   ravishda   jamiyat   mol-mulki   haqiqiy
qiymatini   to'lashi   yoki   uning   roziligi   bilan   natura   holida   berishi   shart.   Pul   mablag'larining   yo'qligi   bu
majburiyatni   bajarmaslikka   asos   bo'lmaydi;   jamiyat   mol-mulkini   sotish   yoki   boshqa   manbalardan
foydalanish orqali to'lovni ta'minlashi lozim. Muddat o'tgach, ishtirokchi iqtisodiy sudga ulush qiymatini
va kechiktirilgan davr uchun foizlarni undirish to'g'risida da'vo berishi mumkin. Advokat ulush qiymatini
aniqlash   uchun   moliyaviy   hisobotlarni   talab   qilishi,   kerak   bo'lsa   baholash   ekspertizasi   tayinlanishini
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    21 so'rashi lozim. Da'voni ta'minlash sifatida jamiyat mol-mulkiga xatlov qo'yishni so'rash mumkin. Xulosa:
jamiyatning bahonasi asossiz, ulush qiymati sud orqali undirilishi mumkin.
5.  Kazus. Korxona direktori umumiy yig'ilish roziligisiz jamiyatning asosiy ishlab chiqarish binosini o'z 
qarindoshiga bozor narxidan ancha past narxda sotgan. Ishtirokchilar nima qilishi mumkin?
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy   asos:   Fuqarolik   kodeksi   va   «Mas'uliyati   cheklangan   hamda   qo'shimcha   mas'uliyatli   jamiyatlar
to'g'risida»gi qonunning yirik bitimlar va affillangan shaxslar bilan bitimlarga oid qoidalari. Tahlil: jamiyat
mol-mulkining   muhim   qismini   begonalashtirish   bilan   bog'liq   yirik   bitimlar   va   direktor   manfaatdor
bo'lgan bitimlar qonun va ustavda belgilangan tartibda jamiyat organlari tomonidan ma'qullanishi kerak.
Direktorning   qarindoshi   bilan   bitim   manfaatdorlik   bilan   tuzilgan   bitim   hisoblanadi.   Ma'qullash   tartibi
buzilgan holda tuzilgan bitim jamiyat yoki ishtirokchining da'vosi bo'yicha sud tomonidan haqiqiy emas
deb   topilishi   mumkin.   Shuningdek,   direktor   o'z   vakolatlarini   jamiyat   manfaatlariga   zid   ravishda
suiiste'mol   qilganligi   sababli   jamiyatga   yetkazilgan   zararni   qoplash   majburiyati   vujudga   keladi.
Ishtirokchilar iqtisodiy sudga bitimni haqiqiy emas deb topish, restitutsiya qo'llash va direktordan zararni
undirish   to'g'risida   da'vo   berishlari   mumkin.   Mulk   keyingi   xaridorlarga   o'tib   ketmasligi   uchun   da'voni
ta'minlash choralarini so'rash lozim. Xulosa: bitim nizolanishi va direktor javobgarlikka tortilishi mumkin.
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    22 11-bilet
1.  Jinoyat ishida himoyachi o'z zimmasiga olgan himoyadan voz kechishi mumkinmi? Javobingizni 
asoslang.
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy   asos:   Jinoyat-protsessual   kodeksi   va   Advokatlarning   kasbiy   odob   qoidalari.   Tahlil:   jinoyat
protsessida   himoyachi   o'z   zimmasiga   olgan   gumon   qilinuvchi,   ayblanuvchi   yoki   sudlanuvchini   himoya
qilishdan   voz   kechishga   haqli   emas.   Bu   qoida   himoyalanuvchining   himoya   huquqini   kafolatlash,   uni
protsessning   hal   qiluvchi   bosqichida   yordamsiz   qoldirmaslikka   qaratilgan.   Himoyachining   mijoz   aybiga
ishonchi, gonorar to'lanmaganligi yoki ishning murakkabligi voz kechish uchun asos bo'la olmaydi. Faqat
himoyalanuvchi  o'zi himoyachidan voz  kechishi yoki uni almashtirishi mumkin. Shuningdek, manfaatlar
to'qnashuvi   kabi   qonun   himoyachining   ishtirokini   istisno   etuvchi   holatlar   aniqlansa,   himoyachi   ishda
ishtirok   eta   olmaydi   va   bu  masala   protsessual   tartibda   hal   etiladi.   Xulosa:   himoyadan  o'zboshimchalik
bilan voz kechish qonun va odob qoidalarini qo'pol buzish bo'lib, intizomiy javobgarlikka sabab bo'ladi.
2.  Qonun bo'yicha meros: merosxo'rlar navbati, taqdim etish huquqi bo'yicha meros.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   Fuqarolik   kodeksining   meros   huquqiga   oid   qoidalari.   Tahlil:   vasiyatnoma   bo'lmaganda
yoki   u   merosning   bir  qismini   qamrab   olmaganda,   yoxud  haqiqiy   emas   deb  topilganda  qonun   bo'yicha
meros   qo'llaniladi.   Qonun   bo'yicha   merosxo'rlar   navbat   tartibida   chaqiriladi:   birinchi   navbatda   meros
qoldiruvchining   farzandlari,   shu   jumladan   farzandlikka   olinganlar,   eri   yoki   xotini   va   ota-onasi   teng
ulushlarda   meros   oladi.   Oldingi   navbatdagi   merosxo'rlar   bo'lmaganda,   ular   merosdan   chetlatilganda,
merosni   qabul   qilmaganda   yoki   undan   voz   kechganda   keyingi   navbatdagilar   chaqiriladi;   keyingi
navbatlarga  aka-ukalar,  opa-singillar,  buvalar,  buvilar  va  boshqa  qarindoshlar  kiradi.  Meros  ochilgunga
qadar vafot etgan merosxo'rning ulushi taqdim etish huquqi bo'yicha uning tegishli avlodlariga o'tadi va
ular   orasida   teng   taqsimlanadi.   Meros   qoldiruvchining   qaramog'ida   bo'lgan   mehnatga   layoqatsiz
shaxslar   ham   qonunda   belgilangan   shartlarda   merosxo'r   bo'lishi   mumkin.   Xulosa:   qonun   bo'yicha
merosda navbat va qarindoshlik darajasi hal qiluvchi ahamiyatga ega.
3.  Vasiyatnoma: shakli, mazmuni va merosdagi majburiy ulush.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy asos: Fuqarolik kodeksining vasiyat bo'yicha merosga oid qoidalari. Tahlil: muomalaga layoqatli
fuqaro   o'z   mol-mulkini   yoki   uning   bir   qismini   istalgan   shaxslarga   vasiyat   qilishi,   qonun   bo'yicha
merosxo'rlarni merosdan mahrum qilishi mumkin. Vasiyatnoma shaxsan tuziladi, yozma shaklda bo'lishi
va,   qoida   tariqasida,   notarial   tasdiqlanishi   kerak;   qonunda   notarial   tasdiqlangan   vasiyatnomaga
tenglashtiriladigan vasiyatnomalar ham nazarda tutilgan. Vasiyat qiluvchi vasiyatnomani istalgan vaqtda
bekor   qilishi   yoki   o'zgartirishi   mumkin   va   buning   sababini   ko'rsatishi   shart   emas.   Vasiyat   erkinligi
majburiy   ulush   to'g'risidagi   qoidalar   bilan   cheklanadi:   meros   qoldiruvchining   voyaga   yetmagan   yoki
mehnatga   layoqatsiz   farzandlari,   shuningdek   mehnatga   layoqatsiz   eri   yoki   xotini,   ota-onasi   va
qaramog'idagi   shaxslar   vasiyatnoma   mazmunidan   qat'i   nazar   qonunda   belgilangan   hajmdagi   majburiy
ulushni   olish   huquqiga   ega.   Xulosa:   vasiyat   erkinligi   ijtimoiy   jihatdan   himoyaga   muhtoj   merosxo'rlar
manfaatlari bilan muvozanatlanadi.
4.  Kazus. Korxona qarzdorlikni to'lay olmayapti va kreditorlardan biri bankrotlik to'g'risida ariza 
bermoqchi. Qarzdor korxonaning advokati sifatida korxonani saqlab qolish uchun qanday 
imkoniyatlarni ko'rib chiqasiz?
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   «Bankrotlik   to'g'risida»gi   qonun   va   Iqtisodiy   protsessual   kodeksi.   Tahlil:   avvalo   advokat
kreditorning   arizasi   qonunda   belgilangan   bankrotlik   alomatlariga   mos   kelishini   tekshirishi   kerak:   qarz
miqdori, kechikish  muddati  va talabning  tasdiqlanganligi.  Agar  talablar  shu mezonlarga  javob  bermasa
yoki   nizoli   bo'lsa,   ish   qo'zg'atilishiga   e'tiroz   bildiriladi.   Bankrotlik   ishi   qo'zg'atilgan   taqdirda   qarzdorni
sog'lomlashtirishga   qaratilgan   protseduralar   ko'rib   chiqiladi:   sud   sanatsiyasi   yoki   tashqi   boshqaruv,
bunda   to'lovga   qobiliyatni   tiklash   rejasi   tayyorlanadi   va   kreditorlar   talablarini   qanoatlantirish
kechiktiriladi.   Shuningdek,   ish   yuritishning   istalgan   bosqichida   kreditorlar   bilan   kelishuv   bitimi   tuzish
mumkin,   unda   qarzlarni   bo'lib   to'lash,   chegirma   yoki   qarzni   ulushga   aylantirish   nazarda   tutiladi.   Ish
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    23 qo'zg'atilgunga   qadar   kreditor   bilan   qarzni   qayta   tuzish   bo'yicha   muzokaralar   o'tkazish   ham   samarali.
Xulosa: sog'lomlashtirish protseduralari va kelishuv bitimi korxonani tugatishdan saqlab qolish vositalari
hisoblanadi.
5.  Kazus. Toshkentdagi MChJ va Samarqanddagi yakka tartibdagi tadbirkor o'rtasidagi yetkazib berish 
shartnomasida nizolar Toshkent shahar iqtisodiy sudida ko'rilishi belgilangan. Tadbirkor da'voni 
Samarqanddagi sudga bermoqchi. Sudlovlilikni aniqlang.
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy   asos:   Iqtisodiy   protsessual   kodeksining   taalluqlilik   va   sudlovlilikka   oid   qoidalari.   Tahlil:   nizo
tadbirkorlik   faoliyati   subyektlari   o'rtasidagi   iqtisodiy   nizo   bo'lgani   sababli   iqtisodiy   sudga   taalluqli.
Umumiy   qoidaga   ko'ra   da'vo   javobgarning   joylashgan   yeri   bo'yicha   sudga   beriladi.   Biroq   qonun
taraflarga   kelishuv   asosida   sudlovlilikni   o'zgartirish   imkonini   beradi,   ya'ni   shartnomaviy   sudlovlilik;
qonunda   belgilangan   mutlaq   sudlovlilik   hollari,   masalan   ko'chmas   mulkka   oid   ayrim   nizolar,   bundan
mustasno.   Taraflar   shartnomada   nizolarni   Toshkent   shahar   iqtisodiy   sudida   ko'rishni   kelishgan,   bu
kelishuv   yetkazib   berish   nizosi   uchun   haqiqiy   hisoblanadi.   Shu   sababli   Samarqanddagi   sudga   berilgan
da'vo   arizasi   sudlovlilik   qoidalari   buzilgani   uchun   qaytarilishi   mumkin.   Agar   da'vo   xato   qabul   qilingan
bo'lsa,   ish   sudlovlilik   bo'yicha   tegishli   sudga   yuboriladi.   Advokat   tadbirkorga   vaqt   yo'qotmaslik   uchun
da'voni   shartnomada   ko'rsatilgan   sudga   berishni   tavsiya   etadi.   Xulosa:   nizo   Toshkent   shahar   iqtisodiy
sudida ko'rilishi kerak.
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    24 12-bilet
1.  Advokat va mijoz o'rtasidagi yuridik yordam ko'rsatish to'g'risidagi shartnomaning mazmuni va 
muhim shartlarini tavsiflang.
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy   asos:   «Advokatura   to'g'risida»gi   qonun,   Fuqarolik   kodeksining   xizmat   ko'rsatish   va   topshiriq
shartnomalariga   oid   qoidalari,   kasbiy   odob   qoidalari.   Tahlil:   yuridik   yordam   advokat   (advokatlik
tuzilmasi)   va   mijoz   o'rtasida   yozma   shaklda   tuziladigan   shartnoma   asosida   ko'rsatiladi.   Shartnomada
taraflar,   topshiriq   predmeti   va   hajmi,   advokatning   va   mijozning   huquq   hamda   majburiyatlari,   gonorar
miqdori va to'lash  tartibi,  xarajatlarni  qoplash tartibi, shartnomaning  amal qilish  muddati  va uni bekor
qilish   shartlari   ko'rsatiladi.   Shartnoma   mijozning   manfaatlariga   zid   shartlarni,   ish   natijasi   bo'yicha
kafolatlarni   yoki   advokatlik   sirini   cheklovchi   qoidalarni   o'z   ichiga   olmasligi   kerak.   Shartnoma   asosida
advokatga uning vakolatlarini tasdiqlovchi order beriladi. Xulosa: aniq va to'liq tuzilgan shartnoma mijoz
bilan nizolarning oldini oladi va advokatning vakolatlarini aniq belgilab beradi.
2.  Merosni qabul qilish va undan voz kechish: usullari, muddatlari va oqibatlari.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   Fuqarolik   kodeksining   merosni   qabul   qilishga   oid   qoidalari.   Tahlil:   merosni   olish   uchun
merosxo'r uni qabul qilishi kerak. Meros ikki usulda qabul qilinadi: merosxo'rning meros ochilgan joydagi
notariusga   ariza   berishi   yoki   merosni   haqiqatda   egallashga   kirishishi,   masalan   meros   mol-mulkini
boshqarishga   kirishish,   uni   saqlash   choralarini   ko'rish,   xarajatlarni   o'z   hisobidan   qilish.   Merosni   qabul
qilish meros ochilgan kundan boshlab qonunda belgilangan muddat ichida amalga oshirilishi kerak. Uzrli
sabablarga   ko'ra   muddatni   o'tkazib   yuborgan   merosxo'rning   arizasiga   ko'ra   sud   muddatni   tiklashi
mumkin,   shuningdek   muddat   o'tgandan   keyin   merosni   barcha   boshqa   merosxo'rlarning  yozma   roziligi
bilan   qabul   qilish   mumkin.   Qabul   qilingan   meros   meros   ochilgan   paytdan   merosxo'rga   tegishli   deb
hisoblanadi.   Merosxo'r   merosdan   boshqa   merosxo'rlar   foydasiga   yoki   shaxslarni   ko'rsatmasdan   voz
kechishi mumkin; voz kechish keyinchalik bekor qilinmaydi. Xulosa: merosni qabul qilish ixtiyoriy, ammo
muddatlarga bog'liq harakatdir.
3.  Er-xotinning umumiy va alohida mulki, nikoh shartnomasi.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   Oila   kodeksi   va   Fuqarolik   kodeksi.   Tahlil:   er-xotinning   nikoh   davomida   orttirgan   mol-
mulki, agar  nikoh  shartnomasida  boshqacha  tartib  belgilanmagan  bo'lsa,  ularning  birgalikdagi  umumiy
mulki   hisoblanadi,   daromadlar   kimning   nomiga   qayd   etilganidan   qat'i   nazar.   Nikohgacha   har   biriga
tegishli  bo'lgan  mol-mulk,  shuningdek  nikoh  davomida   hadya,  meros  yoki  boshqa  tekin  bitimlar  orqali
olingan   mol-mulk   va   shaxsiy   foydalanish   buyumlari,   qimmatbaho   buyumlardan   tashqari,   alohida   mulk
hisoblanadi.   Nikoh   shartnomasi   nikohga   kiruvchilar   yoki   er-xotin   o'rtasida   tuziladi,   unda   nikohdagi   va
nikoh   bekor   qilingandagi   mulkiy   huquq   va   majburiyatlar   belgilanadi.   U   yozma   shaklda   tuzilib,   notarial
tasdiqlanishi kerak. Nikoh shartnomasi er-xotinning huquq layoqatini cheklay olmaydi, shaxsiy nomulkiy
munosabatlarni   tartibga   solmaydi   va   taraflardan   birini   o'ta   noqulay   ahvolga   qo'yuvchi   shartlarni   o'z
ichiga olmasligi kerak. Xulosa: nikoh shartnomasi qonuniy mulk rejimidan farqli tartib o'rnatish imkonini
beradi.
4.  Kazus. Da'vogar qarzni undirish to'g'risida da'vo berdi. Javobgar o'zining yagona qimmatbaho mulki
- avtomobilni sotishga e'lon bergan. Da'vogarning advokati sifatida qanday choralar ko'rasiz?
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy asos: Fuqarolik protsessual kodeksi yoki Iqtisodiy protsessual kodeksining da'voni ta'minlashga
oid  qoidalari.   Tahlil:  javobgarning   yagona  qimmatbaho   mulkini  sotishga  harakat  qilishi  kelajakdagi   sud
qarorining   ijrosini   qiyinlashtirishi   yoki   imkonsiz   qilishi   mumkinligini   ko'rsatadi.   Bu   da'voni   ta'minlash
choralarini   ko'rish   uchun   asos   bo'ladi.   Advokat   sudga   da'voni   ta'minlash   to'g'risida   asoslangan   ariza
berishi   kerak:   unda   avtomobilga   xatlov   qo'yish   va   uni   begonalashtirish   hamda   ro'yxatdan   chiqarishni
taqiqlash   so'raladi.   Arizaga   avtomobilni   sotish   to'g'risidagi   e'lon   nusxasi,   javobgarning   boshqa   mulki
yo'qligi to'g'risidagi ma'lumotlar ilova qilinadi. So'ralayotgan chora da'vo summasiga mutanosib bo'lishi
lozim.   Sud   ajrimi   qabul   qilingach,   u   darhol   ijro   uchun   yuboriladi   va   transport   vositalarini   ro'yxatga
oluvchi   organga   ma'lum   qilinadi.   Agar   javobgar   avtomobilni   ta'minlash   choralari   ko'rilgandan   keyin
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    25 sotsa,  bu bitim nizolanishi  mumkin.  Xulosa:  avtomobilga  xatlov  qo'yish va  begonalashtirishni  taqiqlash
ijro kafolati bo'ladi.
5.  Kazus. Javobgar sud majlisida qarz shartnomasini tuzmaganligini, tilxatdagi imzo unga tegishli 
emasligini ta'kidlamoqda. Da'vogarning advokati sifatida isbotlash strategiyasini tuzing.
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy   asos:   Fuqarolik   protsessual   kodeksining   isbotlash   va   ekspertizaga   oid   qoidalari,   Fuqarolik
kodeksining   qarz   shartnomasiga   oid   qoidalari.   Tahlil:   da'vogar   qarz   shartnomasi   tuzilganligi   va   pul
topshirilganligini   isbotlashi   shart.   Asosiy   dalil   -   tilxat.   Javobgar   imzoning   haqiqiyligini   nizolaganda,
da'vogarning  advokati  sudga xatshunoslik  ekspertizasini  tayinlash  to'g'risida  iltimosnoma  berishi lozim.
Ekspertiza   uchun   javobgarning   namunaviy   imzolari,   masalan   bank,   notarial   yoki   boshqa   rasmiy
hujjatlardagi imzolar so'raladi. Shuningdek, qo'shimcha dalillar to'planadi: pul o'tkazmalari, yozishmalar,
ijtimoiy   tarmoq   xabarlari,   telefon   suhbatlari,   javobgarning   qarzni   qaytarishga   qisman   urinishlari.
Javobgar   ekspertiza   o'tkazishdan   bo'yin   tovlasa,   sud   ekspertiza   qaysi   fakt   uchun   tayinlangan   bo'lsa,
o'sha faktni isbotlangan yoki rad etilgan deb topishi mumkin. Agar ekspertiza imzo soxtaligini tasdiqlasa,
advokat mijozni bu holatning huquqiy oqibatlari haqida ogohlantiradi. Xulosa: xatshunoslik ekspertizasi
va bilvosita dalillar isbotlash strategiyasining asosidir.
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    26 13-bilet
1.  Advokat gonorarini belgilashda qanday mezonlar hisobga olinadi? Gonorar bilan bog'liq odob 
talablarini tushuntiring.
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy asos: «Advokatura to'g'risida»gi qonun va Advokatlarning kasbiy odob qoidalari. Tahlil: gonorar
miqdori   taraflarning   kelishuviga   ko'ra   shartnomada   belgilanadi.   Uni   aniqlashda   ishning   murakkabligi,
sarflanadigan vaqt va mehnat hajmi, advokatning malakasi va tajribasi, ishning shoshilinchligi, mijozning
moliyaviy  ahvoli   kabi   holatlar   hisobga   olinadi.   Gonorar   oqilona  va  adolatli   bo'lishi,   mijozga   shartnoma
tuzishdan   oldin   aniq   tushuntirilishi   kerak.   Advokat   mijozdan   shartnomada   nazarda   tutilmagan
qo'shimcha   haq   talab   qila   olmaydi,   gonorarni   yashirin   tarzda   yoki   rasmiylashtirmasdan   olishi,
mablag'larni   sud   yoki   tergov   organlari   xodimlariga   «hal   qilish»   uchun   so'rashi   qat'iyan   taqiqlanadi.
Olingan   to'lovlar   belgilangan   tartibda   hisobga   olinishi   lozim.   Xulosa:   gonorar   masalasidagi   shaffoflik
mijoz ishonchini va advokatura obro'sini ta'minlaydi, uning buzilishi intizomiy javobgarlikka olib keladi.
2.  Voyaga yetmagan bolalarga aliment to'lash majburiyatlari: undirish tartibi va miqdorini 
o'zgartirish.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy asos: Oila kodeksi va Fuqarolik protsessual kodeksi. Tahlil: ota-ona o'zlarining voyaga yetmagan
bolalarini  ta'minlashga  majbur. Aliment to'lash  to'g'risidagi  kelishuv  notarial  tasdiqlanadi  va ijro hujjati
kuchiga  ega.  Kelishuv bo'lmaganda  aliment sud tartibida  undiriladi,  bunda qonun ota-onaning  ish haqi
va boshqa daromadlariga nisbatan ulush miqdorlarini belgilaydi, bolalar soniga qarab ulush oshadi. Agar
to'lovchining   daromadi   beqaror,   natura   holida   yoki   chet   el   valyutasida   bo'lsa   yoki   ulushli   undirish
taraflardan   biri   manfaatlarini   jiddiy   buzsa,   sud   alimentni   qat'iy   pul   summasida   belgilashi   mumkin.
Taraflarning  moddiy  yoki oilaviy  ahvoli  o'zgarganda  sud manfaatdor  tarafning  da'vosi  bo'yicha  aliment
miqdorini o'zgartirishi yoki to'lashdan ozod qilishi mumkin. Aliment to'lashdan bo'yin tovlash qarzdorlik
va   qonunda   belgilangan   javobgarlikni   keltirib   chiqaradi.   Xulosa:   aliment   majburiyatlari   bolaning
manfaatlarini ustuvor himoya qilishga qaratilgan.
3.  Mas'uliyati cheklangan jamiyat ishtirokchisining huquqlari va jamiyatdan chiqish tartibi.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   Fuqarolik   kodeksi   va   «Mas'uliyati   cheklangan   hamda   qo'shimcha   mas'uliyatli   jamiyatlar
to'g'risida»gi   qonun.   Tahlil:   jamiyat   ishtirokchisi   jamiyat   ishlarini   boshqarishda   ishtirok   etish,   uning
faoliyati   to'g'risida   ma'lumot   olish   va   hujjatlari   bilan   tanishish,   foyda   taqsimotida   qatnashish,   jamiyat
tugatilganda   mol-mulkning   tegishli   qismini   olish   huquqiga   ega.   Ishtirokchi   o'z   ulushini   boshqa
ishtirokchilarga   yoki   ustavda   ta'qiq   bo'lmasa   uchinchi   shaxslarga   begonalashtirishi   mumkin,   bunda
boshqa   ishtirokchilarning   imtiyozli   sotib   olish   huquqi   hisobga   olinadi.   Ishtirokchi   boshqa
ishtirokchilarning roziligidan qat'i nazar istalgan vaqtda jamiyatdan chiqishga haqli. Chiqishda unga ustav
fondidagi   ulushiga   mutanosib   ravishda   jamiyat   mol-mulki   qiymati   to'lanadi   yoki   uning   roziligi   bilan
shunga   teng   qiymatdagi   mol-mulk   beriladi;   qiymat   chiqish   yili   yakunlari   bo'yicha   moliyaviy   hisobot
asosida   aniqlanadi.   To'lov   qonun   va   ustavda   belgilangan   muddatda   amalga   oshirilishi   kerak.   Xulosa:
chiqish huquqi ishtirokchining mulkiy manfaatlarini himoya qiladi.
4.  Kazus. Birinchi instansiya sudi da'voni rad etdi. Qaror e'lon qilinganidan keyin advokat apellyatsiya 
shikoyati berish muddatini kasallik tufayli o'tkazib yubordi. Mijoz manfaatlarini qanday himoya qilish 
mumkin?
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   Fuqarolik   protsessual   kodeksi   yoki   Iqtisodiy   protsessual   kodeksining   protsessual
muddatlarni tiklash va  apellyatsiya tartibiga  oid qoidalari,  Advokatlarning  kasbiy odob  qoidalari.  Tahlil:
protsessual   muddat   uzrli   sabablarga   ko'ra   o'tkazib   yuborilgan   bo'lsa,   sud   uni   manfaatdor   shaxsning
arizasiga   ko'ra   tiklashi   mumkin.   Biroq   muddatni   o'tkazish   sababining   uzrliligi,   odatda,   ishda   ishtirok
etuvchi shaxsning o'ziga  nisbatan baholanadi; vakilning kasalligi har doim ham uzrli deb tan olinmaydi,
chunki   mijoz   boshqa   vakil   jalb   qilish   imkoniyatiga   ega   bo'lgan.   Shu   sababli   advokat   apellyatsiya
shikoyatini   darhol   tayyorlab,   unga   muddatni   tiklash   to'g'risidagi   iltimosnomani,   kasallikni   tasdiqlovchi
tibbiy  hujjatlarni   va   mijoz   boshqa   vakilni   jalb   qila   olmaganining  sabablarini   ilova   qilishi   kerak.   Muddat
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    27 tiklanmasa,   kassatsiya   tartibida   shikoyat   qilish   imkoniyati   baholanadi.   Advokat   mijozni   vaziyat   haqida
ochiq   xabardor  qilishi   shart.   Xulosa:   muddatni   tiklash  iltimosi  bilan   shikoyat   berish   yagona   to'g'ri   yo'l,
advokat esa vaziyatni yashirmasligi kerak.
5.  Kazus. Sud qarori bo'yicha qarzdor qarzni to'lamayapti va o'z mol-mulkini qarindoshlariga 
rasmiylashtirib qo'ygan. Undiruvchining advokati sifatida qanday choralar ko'rasiz?
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy   asos:   «Sud   hujjatlari   va   boshqa   organlar   hujjatlarini   ijro   etish   to'g'risida»gi   qonun,   Fuqarolik
kodeksi   va   Jinoyat   kodeksi.   Tahlil:   avvalo   advokat   ijro   varaqasini   olib,   majburiy   ijro   byurosiga   taqdim
etadi   va   davlat   ijrochisidan   qarzdorning   bank   hisobvaraqlari,   ko'chmas   mulki   va   transport   vositalari
bo'yicha   so'rovlar   yuborishni,   topilgan   mol-mulkka   xatlov   qo'yishni,   chet   elga   chiqishini   vaqtincha
cheklashni   so'raydi.   Agar   qarzdor   mol-mulkini   nizo   davrida   yoki   sud   qaroridan   keyin   qarindoshlariga
begonalashtirgan   bo'lsa,   bunday   bitimlar   faqat   ijrodan   qochish   maqsadida   tuzilgan   ko'zboyamachilik
bitimlari sifatida nizolanishi mumkin. Advokat bitimlarni haqiqiy emas deb topish va mol-mulkni qarzdor
mulkiga qaytarish to'g'risida da'vo beradi, bunda bitim narxi, to'lov bo'lmaganligi, mulk amalda qarzdor
foydalanishida qolayotgani kabi dalillarni keltiradi. Sud qarorini ataylab bajarmaslik qonunda belgilangan
javobgarlikka   olib   kelishi   mumkin.   Xulosa:   ijro   choralari   va   ko'zboyamachilik   bitimlarini   nizolash
birgalikda qo'llanilishi kerak.
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    28 14-bilet
1.  Davlat hisobidan yuridik yordam ko'rsatish qanday hollarda va qanday tartibda amalga oshiriladi?
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy   asos:   Konstitutsiyada   mustahkamlangan   malakali   yuridik   yordam   olish   huquqi,   Jinoyat-
protsessual  kodeksi va davlat  hisobidan  yuridik yordam ko'rsatish tartibini belgilovchi  qonun hujjatlari.
Tahlil:   jinoyat   protsessida   himoyachi   ishtiroki   majburiy   bo'lgan   hollarda,   agar   gumon   qilinuvchi   yoki
ayblanuvchi   himoyachi   taklif   qilmagan   bo'lsa,   surishtiruvchi,   tergovchi   yoki   sud   himoyachi   ishtirokini
ta'minlaydi.   Shuningdek,   shaxs   himoyachi   xizmatiga   haq   to'lash   imkoniyatiga   ega   bo'lmasa,   yuridik
yordam   davlat   hisobidan   ko'rsatilishi   mumkin.   Advokatni   tayinlash   Advokatlar   palatasi   belgilagan
tartibda, odatda navbatchilik asosida amalga oshiriladi. Davlat hisobidan tayinlangan advokat shartnoma
bo'yicha  ishlayotgan  advokat  bilan  bir  xil  sifatda  yordam  ko'rsatishi  shart va  mijozdan  qo'shimcha  haq
talab qila olmaydi. Xulosa: davlat hisobidan yuridik yordam himoya huquqining moliyaviy imkoniyatdan
qat'i nazar ta'minlanishiga xizmat qiladi.
2.  Yuridik shaxsni qayta tashkil etish shakllari va kreditorlar huquqlarining kafolatlari.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   Fuqarolik   kodeksining   yuridik   shaxslarni   qayta   tashkil   etish   va   tugatishga   oid   qoidalari.
Tahlil: yuridik shaxs qo'shilish, birlashish, bo'linish, ajralib chiqish va o'zgartirish shakllarida qayta tashkil
etilishi   mumkin.   Qayta   tashkil   etish   ta'sischilar  yoki   vakolatli   organning  qarori  bilan,   qonunda  nazarda
tutilgan   hollarda   esa   vakolatli   davlat   organi   yoki   sud   qarori   bilan   amalga   oshiriladi.   Huquqiy   vorislik
qo'shilish   va   birlashishda   topshirish   dalolatnomasiga,   bo'linish   va   ajralib   chiqishda   esa   taqsimlash
balansiga muvofiq yuzaga keladi. Qayta tashkil etish to'g'risida qaror qabul qilingach, kreditorlar yozma
xabardor  qilinishi kerak; ular majburiyatlarni muddatidan oldin bajarishni yoki bekor qilishni va zararni
qoplashni talab qilish huquqiga ega. Agar taqsimlash balansi bo'yicha huquqiy vorisni aniqlash imkonsiz
bo'lsa,   yangi   yuridik   shaxslar   kreditorlar   oldida   solidar   javobgar   bo'ladi.   Xulosa:   qayta   tashkil   etish
kreditorlar huquqlarini buzish vositasi bo'lmasligi kerak.
3.  Bankrotlik ishlari: asosiy protseduralar va kreditorlar talablarini qanoatlantirish tartibi.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy asos: «Bankrotlik to'g'risida»gi qonun va Iqtisodiy protsessual kodeksi. Tahlil: bankrotlik ishlari
iqtisodiy sudlar tomonidan ko'riladi. Qarzdorga nisbatan qonunda belgilangan asoslar mavjud bo'lganda
qarzdorning o'zi, kreditor yoki vakolatli organ arizasi bilan ish qo'zg'atiladi. Bankrotlik ishida kuzatuv, sud
sanatsiyasi,   tashqi   boshqaruv,   tugatishga   oid   ish   yuritish   va   kelishuv   bitimi   kabi   protseduralar
qo'llanilishi mumkin. Kuzatuv davrida qarzdorning mol-mulki saqlanishi ta'minlanadi va moliyaviy holati
tahlil   qilinadi;   sanatsiya   va   tashqi   boshqaruv   to'lovga   qobiliyatni   tiklashga   qaratilgan;   tugatishda   esa
mol-mulk   sotilib,   kreditorlar   talablari   qanoatlantiriladi.   Talablar   qonunda   belgilangan   navbat   tartibida
qanoatlantiriladi,   bunda   fuqarolarning   hayoti   va   sog'lig'iga   zarar   yetkazish,   mehnat   haqi   bo'yicha
talablar va garov bilan ta'minlangan talablar alohida mavqega ega. Kreditorlar o'z talablarini belgilangan
muddatda  sudga  yoki boshqaruvchiga  bildirishi lozim.  Xulosa:  bankrotlik qarzdorni sog'lomlashtirish va
kreditorlar teng huquqliligini ta'minlashga xizmat qiladi.
4.  Kazus. Taraflar shartnomada nizolarni hakamlik sudida ko'rishni kelishgan. Biroq bir taraf da'voni 
iqtisodiy sudga berdi. Javobgarning advokati sifatida qanday harakat qilasiz?
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   Iqtisodiy   protsessual   kodeksi   va   «Hakamlik   sudlari   to'g'risida»gi   qonun.   Tahlil:   taraflar
o'rtasida haqiqiy hakamlik kelishuvi mavjud bo'lganda, agar javobgar bu haqda e'tiroz bildirsa, iqtisodiy
sud da'voni ko'rmasdan qoldiradi. Muhim jihat - e'tiroz o'z vaqtida, ya'ni nizo mazmuni bo'yicha birinchi
arizani berishdan oldin bildirilishi kerak; aks holda javobgar davlat sudida ishni ko'rishga rozi bo'lgan deb
hisoblanishi   va   hakamlik   kelishuvidan   foydalanish   huquqini   yo'qotishi   mumkin.   Shu   sababli   advokat
birinchi   sud   majlisidayoq   yozma   iltimosnoma   beradi   va   unga   hakamlik   kelishuvi   nusxasini   ilova   qiladi.
Shu   bilan   birga,   advokat   mijozning   manfaatini   baholaydi:   agar   davlat   sudida   ko'rish   mijoz   uchun
qulayroq   bo'lsa,   e'tiroz   bildirmaslik   ham   taktik   tanlov   bo'lishi   mumkin.   Hakamlik   kelishuvining
haqiqiyligi,   nizoning   uning   doirasiga   kirishi   va   nizoning   hakamlik   muhokamasi   predmeti   bo'la   olishi
tekshiriladi. Xulosa: e'tiroz o'z vaqtida bildirilsa, da'vo ko'rmasdan qoldiriladi.
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    29 5.  Kazus. Vakil ishonchnoma asosida mijozning uyini sotgan, ammo ishonchnomada faqat uyni 
«boshqarish» vakolati ko'rsatilgan. Mijoz bitimni nizolamoqchi. Huquqiy baho bering.
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy asos: Fuqarolik kodeksining vakillik, ishonchnoma va vakolatsiz bitimlarga oid qoidalari. Tahlil:
ishonchnomada   vakilga   berilgan   vakolatlar   aniq   ko'rsatiladi.   Mulkni   «boshqarish»   vakolati   uni
begonalashtirish, ya'ni sotish vakolatini o'z ichiga olmaydi. Demak, vakil o'z vakolatlaridan oshib harakat
qilgan.   Vakolatsiz   yoki   vakolatdan   oshib   tuzilgan   bitim,   agar   vakolat   beruvchi   uni   keyinchalik
ma'qullamasa,   vakolat   beruvchi   uchun   huquq   va   majburiyatlar   keltirib   chiqarmaydi.   Mijoz   bitimni
ma'qullamaganligini bildirib, uni haqiqiy emas deb topishni  va mulkni qaytarishni talab qilishi mumkin.
Bundan   tashqari,   notarius   ishonchnoma   vakolatlarini   tekshirishi   kerak   edi,   shuning   uchun   notarial
harakatning qonuniyligi ham nizolanishi mumkin. Xaridorning insofliligi masalasi ham ko'riladi, ammo uy
mulkdorning   irodasiga   zid   ravishda   begonalashtirilganligi   sababli   u   talab   qilib   olinishi   mumkin.   Mijoz
vakildan   zararni   undirish   huquqiga   ham   ega.   Xulosa:   bitim   mijoz   uchun   yuridik   oqibat   keltirmaydi   va
nizolanishi mumkin.
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    30 15-bilet
1.  Advokatlik faoliyati kafolatlari doirasida advokatga nisbatan protsessual harakatlarni amalga 
oshirishning o'ziga xos xususiyatlari qanday?
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy   asos:   «Advokatlik   faoliyatining   kafolatlari   va   advokatlarning   ijtimoiy   himoyasi   to'g'risida»gi
qonun va Jinoyat-protsessual kodeksi. Tahlil: advokat kasbiy faoliyati bilan bog'liq holda ish yuritayotgan
binoda,   uning   shaxsiy   va   xizmat   transport   vositalarida,   shuningdek   uning   hujjatlariga   nisbatan   tintuv,
ko'zdan   kechirish   yoki   olib   qo'yish   faqat   qonunda   belgilangan   asoslar   va   kafolatlarga   rioya   qilingan
holda,   qoida   tariqasida   sud   qarori   yoki   prokuror   sanksiyasi   bilan   amalga   oshirilishi   mumkin.   Bunda
advokatlik   sirini   tashkil   etuvchi   hujjatlar   va   ma'lumotlar   daxlsizligi   ta'minlanishi   lozim.   Advokatni   o'z
kasbiy   pozitsiyasi   uchun   ta'qib   qilish,   unga   tahdid   qilish   va   advokatlik   faoliyatiga   to'sqinlik   qilish
taqiqlanadi. Bunday harakatlar to'g'risida Advokatlar palatasiga xabar beriladi va u advokat huquqlarini
himoya qilish  choralarini   ko'radi.  Xulosa:   bu kafolatlar   nafaqat  advokatni,   balki uning   mijozlari  himoya
huquqini muhofaza qiladi.
2.  Iqtisodiy sudlarga va fuqarolik ishlari bo'yicha sudlarga ishlarning taalluqliligini farqlash mezonlari.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   Fuqarolik   protsessual   kodeksi   va   Iqtisodiy   protsessual   kodeksi.   Tahlil:   taalluqlilikni
aniqlashda  ikki mezon  hisobga  olinadi:   nizoning  xususiyati   va  subyekt  tarkibi.  Iqtisodiy  sudlarga,  qoida
tariqasida,   yuridik   shaxslar   va   yakka   tartibdagi   tadbirkorlar   o'rtasidagi   tadbirkorlik   va   boshqa   iqtisodiy
faoliyat   bilan   bog'liq   nizolar,   korporativ   nizolar,   bankrotlik   ishlari,   shuningdek   qonunda   bevosita
ko'rsatilgan   boshqa   ishlar   taalluqli.   Fuqarolar   ishtirokidagi   va   tadbirkorlik   faoliyati   bilan   bog'liq
bo'lmagan nizolar, oilaviy, mehnat, meros va uy-joy nizolari fuqarolik ishlari bo'yicha sudlarga taalluqli.
Agar fuqaro tadbirkorlik maqomisiz ishtirok etsa, nizo qoida tariqasida fuqarolik sudida ko'riladi, ammo
korporativ   nizolar   subyekt   tarkibidan   qat'i   nazar   iqtisodiy   sudga   taalluqli   bo'lishi   mumkin.   Taalluqlilik
buzilganda sud da'vo arizasini qabul qilishni rad etadi yoki ish yuritishni tugatadi. Xulosa: advokat da'vo
berishdan oldin taalluqlilik va sudlovlilikni sinchkovlik bilan aniqlashi lozim.
3.  Da'vo arizasining mazmuni va unga ilova qilinadigan hujjatlar. Da'vo arizasini harakatsiz qoldirish 
va qaytarish asoslari.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy asos: Fuqarolik protsessual kodeksi va Iqtisodiy protsessual kodeksi. Tahlil: da'vo arizasi yozma
shaklda   beriladi   va   unda   sudning   nomi,   taraflar,   da'vo   talablari,   da'vo   asoslari   va   ularni   tasdiqlovchi
dalillar, da'voning bahosi, ilova qilinayotgan hujjatlar ro'yxati ko'rsatiladi; arizani da'vogar yoki vakolatli
vakil   imzolaydi.   Arizaga   davlat   boji   to'langanligini   tasdiqlovchi   hujjat,   da'vo   asoslarini   tasdiqlovchi
hujjatlar, vakilning vakolatini tasdiqlovchi hujjat, qonun yoki shartnomada nazarda tutilgan bo'lsa nizoni
sudgacha   hal   qilish   tartibiga   rioya   qilinganini   tasdiqlovchi   hujjat   ilova   qilinadi.   Shakl   va   mazmun
talablariga   rioya   qilinmasa,   sud  arizani   harakatsiz  qoldirib,  kamchiliklarni  bartaraf  etish   uchun   muddat
beradi.   Ish   ushbu   sudga   sudlovli   bo'lmasa,   ariza   vakolatsiz   shaxs   tomonidan   imzolangan   bo'lsa   yoki
kamchiliklar   belgilangan   muddatda   bartaraf   etilmasa,   ariza   qaytariladi.   Arizaning   qaytarilishi,   qoida
tariqasida,   umumiy   tartibda   qayta   murojaat   qilishga   to'sqinlik   qilmaydi.   Xulosa:   da'vo   arizasini   sifatli
tayyorlash protsessual vaqtni tejaydi.
4.  Kazus. Fotograf o'z suratlarini ijtimoiy tarmoqda joylashtirgan. Reklama agentligi ulardan birini 
ruxsatsiz va muallif nomini ko'rsatmasdan tijorat reklamasida ishlatgan. Fotografning huquqlarini 
aniqlang.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy asos: Fuqarolik kodeksi va «Mualliflik huquqi va turdosh huquqlar to'g'risida»gi qonun. Tahlil:
fotografik asar mualliflik huquqi obyekti hisoblanadi,  mualliflik huquqi asar  yaratilgan paytdan vujudga
keladi va ro'yxatdan o'tkazishni talab qilmaydi. Asarning ijtimoiy tarmoqda ochiq joylashtirilishi uni erkin
foydalanishga   ruxsat   berilganligini   anglatmaydi.   Tijorat   reklamasida   foydalanish   qonunda   nazarda
tutilgan  erkin foydalanish hollariga kirmaydi. Agentlik bir vaqtning  o'zida fotografning mulkiy huquqini,
ya'ni asardan   foydalanishga  ruxsat  berish  huquqini,  va  shaxsiy  nomulkiy  huquqini,  ya'ni nom  huquqini
buzgan.   Fotograf   huquqbuzarlikni   to'xtatishni,   zararni   yoki   qonunda   nazarda   tutilgan   hollarda   zarar
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    31 o'rniga   kompensatsiyani   to'lashni,   muallifligini   tan   olishni   va   ma'naviy   zararni   qoplashni   talab   qilishi
mumkin.  Advokat  dalillarni mustahkamlashi  kerak: asl fayllar  va metama'lumotlar,  ijtimoiy  tarmoqdagi
joylashtirish   sanasi,   reklama   nusxalari,   iloji   bo'lsa   notarial   ko'rinishda   rasmiylashtirilgan.   Xulosa:
fotografning huquqlari buzilgan va u kompensatsiya talab qilishi mumkin.
5.  Kazus. Bank korxonaga nisbatan talab huquqini kollektorlik tashkilotiga o'tkazgan. Korxonaga bu 
haqda xabar berilmagan va u qarzning bir qismini bankka to'lagan. Endi kollektor to'liq summani 
talab qilmoqda. Vaziyatni baholang.
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy asos: Fuqarolik kodeksining talabdan voz kechishga oid qoidalari. Tahlil: kreditor talab huquqini
boshqa   shaxsga   qarzdorning   roziligisiz   o'tkazishi   mumkin,   agar   qonun   yoki   shartnomada   boshqacha
tartib nazarda  tutilmagan  bo'lsa.  Biroq qarzdor  huquq o'tganligi  to'g'risida  yozma xabardor  qilinmagan
bo'lsa,   yangi   kreditor   bunday   holatdan   kelib   chiqadigan   noqulay   oqibatlar   xavfini   o'z   zimmasiga   oladi.
Bunday   holatda   qarzdorning   avvalgi   kreditorga   qilgan   ijrosi   lozim   darajadagi   ijro   deb   hisoblanadi.
Demak,   korxona   bankka   to'lagan   qism   bo'yicha   majburiyat   bajarilgan   hisoblanadi   va   kollektor   faqat
qolgan qismni talab qilishi mumkin. Kollektor bank tomonidan olingan summa bo'yicha bankka nisbatan
talab   qo'yishi   mumkin.   Bundan   tashqari,   korxona   yangi   kreditorga   avvalgi   kreditorga   qarshi   mavjud
bo'lgan  barcha e'tirozlarni  qo'yishga  haqli.  Kredit shartnomasida  talabni  o'tkazishni  cheklovchi  shartlar
mavjudligini  ham tekshirish lozim.  Xulosa:  korxona  bankka  to'langan  qismni  hisobga  olgan  holda  faqat
qolgan qarzni to'lashi kerak.
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    32 16-bilet
1.  Advokatning sud va sudyalar bilan munosabatlarida qanday odob talablariga rioya etishi lozim?
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy   asos:   protsessual   kodekslar   va   Advokatlarning   kasbiy   odob   qoidalari.   Tahlil:   advokat   sudga
hurmat bilan munosabatda bo'lishi, sud majlisi tartibiga rioya qilishi, sud majlisiga o'z vaqtida kelishi va
kela olmaslik sabablari haqida oldindan xabar berishi shart. U sudni ataylab chalg'itmasligi, soxta dalillar
taqdim   etmasligi,   ishni   ko'rishni   asossiz   cho'zishga   qaratilgan   harakatlar   qilmasligi   kerak.   Sudya   bilan
protsessdan   tashqari,   boshqa   tarafning   ishtirokisiz   ish   mazmuni   bo'yicha   muloqot   qilish,   sudga
noqonuniy   ta'sir   ko'rsatish   yoki   bunga   urinish   qat'iyan   taqiqlanadi.   Shu   bilan   birga,   advokat   sudning
noqonuniy harakatlariga qarshi qonuniy vositalar orqali e'tiroz bildirish, rad qilish to'g'risida ariza berish
va  shikoyat qilish  huquqidan  foydalanadi.   Sud qarorini  tanqid  qilish  asosli  va  hurmat  doirasida  bo'lishi
lozim. Xulosa: sud bilan munosabat hurmat va prinsipiallik muvozanatiga asoslanadi.
2.  Da'voni ta'minlash choralari: asoslari, turlari va ularni bekor qilish.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy  asos:  Fuqarolik  protsessual  kodeksi   va  Iqtisodiy  protsessual  kodeksi.  Tahlil:   sud  ishda  ishtirok
etuvchi shaxsning arizasiga ko'ra, agar ta'minlash choralari ko'rilmasa sud hujjatining ijrosi qiyinlashishi
yoki   imkonsiz   bo'lib   qolishi   mumkinligini   ko'rsatuvchi   asoslar   mavjud   bo'lsa,   da'voni   ta'minlash
choralarini ko'radi. Ularga javobgarga tegishli mol-mulk yoki pul mablag'lariga xatlov qo'yish, javobgarga
va   boshqa   shaxslarga   muayyan   harakatlarni   amalga   oshirishni   taqiqlash,   mol-mulkni   da'vogarga   yoki
uchinchi   shaxsga   topshirishni   taqiqlash   va   qonunda   nazarda   tutilgan   boshqa   choralar   kiradi.   Choralar
da'vo   talabiga   mutanosib   bo'lishi   kerak.   Ta'minlash   to'g'risidagi   ariza   da'vo   bilan   birga   yoki   ish
yuritishning  istalgan  bosqichida  berilishi mumkin va qisqa  muddatda  ko'riladi.  Sud javobgarning  arizasi
bilan ta'minlash choralarini bekor qilishi yoki boshqasi  bilan almashtirishi mumkin. Da'vo rad etilganda
ta'minlash choralari bekor qilinadi, javobgar esa o'ziga yetkazilgan zararni qoplashni talab qilishga haqli.
Xulosa: ta'minlash choralari kelajakdagi sud qarori ijrosining kafolatidir.
3.  Fuqarolik va iqtisodiy protsessda isbotlash yuki va dalillarning maqbulligi.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy asos: Fuqarolik protsessual kodeksi va Iqtisodiy protsessual kodeksi. Tahlil: protsessda tortishuv
va taraflarning tengligi  tamoyillari amal  qiladi.  Har  bir  taraf o'z  talablari va e'tirozlarining  asosi sifatida
ko'rsatgan   holatlarni   isbotlashi   kerak,   qonunda   boshqacha   tartib   nazarda   tutilgan   hollar   bundan
mustasno;   masalan,   ayrim   delikt   munosabatlarida   javobgar   o'z   aybsizligini   isbotlaydi.   Dalillar   ishga
aloqadorlik   va   maqbullik   talablariga   javob   berishi   lozim.   Maqbullik   deganda   qonunga   ko'ra   muayyan
dalillar   bilan   tasdiqlanishi   kerak   bo'lgan   holatlar   boshqa   dalillar   bilan   tasdiqlanishi   mumkin   emasligi
tushuniladi; masalan, bitimning oddiy yozma shakliga rioya qilinmasa taraflar uni guvohlar ko'rsatmalari
bilan tasdiqlash huquqidan mahrum bo'ladi, ammo yozma va boshqa dalillar keltirishi mumkin. Qonunni
buzgan holda olingan dalillar yuridik kuchga ega emas. Hammaga ma'lum holatlar va preyuditsial faktlar
isbotlanmaydi. Xulosa: isbotlash yukini to'g'ri taqsimlash advokatning protsessual strategiyasi asosidir.
4.  Kazus. Taraflar sud jarayonida kelishuv bitimini tuzdilar va sud uni tasdiqladi. Javobgar kelishuvda 
belgilangan to'lovlarni amalga oshirmayapti. Da'vogar yangi da'vo bermoqchi. Advokat sifatida 
maslahat bering.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   Fuqarolik   protsessual   kodeksi   yoki   Iqtisodiy   protsessual   kodeksining   kelishuv   bitimi   va
ijroga   oid   qoidalari.   Tahlil:   sud   tomonidan   tasdiqlangan   kelishuv   bitimi   ish   yuritishni   tugatishga   olib
keladi va taraflar o'rtasida shu predmet bo'yicha, shu asoslar bilan qayta sudga murojaat qilish mumkin
emas.  Shu  sababli  yangi  da'vo  berish noto'g'ri  yo'l bo'ladi,  sud  bunday   da'voni   qabul  qilishni  rad etadi
yoki   ish   yuritishni   tugatadi.   Tasdiqlangan   kelishuv   bitimi   sud   hujjati   kuchiga   ega   bo'lib,   ixtiyoriy
bajarilmagan taqdirda majburiy ijro etiladi. Da'vogar kelishuv bitimini tasdiqlagan suddan ijro varaqasini
olishi   va   uni   majburiy   ijro   byurosiga   taqdim   etishi   kerak.   Agar   kelishuv   bitimida   bajarilmaslik   uchun
neustoyka   yoki   boshqa   oqibatlar   nazarda   tutilgan   bo'lsa,   ular   ham   ijro   doirasida   yoki   alohida   talab
sifatida   undirilishi   mumkin.   Kelishuv   bitimi   qonunga   zid   bo'lgan   holatlardagina   uni   nizolash   mumkin.
Xulosa: yangi da'vo emas, balki ijro varaqasini olib majburiy ijroga murojaat qilish kerak.
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    33 5.  Kazus. Bir taraf boshqa tarafga elektron pochta orqali shartnoma loyihasini yubordi. Ikkinchi taraf 
narxni o'zgartirib, imzolangan nusxani qaytardi. Birinchi taraf hech narsa demay tovarni jo'natdi. 
Shartnoma tuzilganmi va qaysi narx amal qiladi?
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy asos: Fuqarolik kodeksining  oferta, aksept va shartnoma tuzishga  oid qoidalari.  Tahlil: birinchi
tarafning loyihasi oferta hisoblanadi. Ikkinchi taraf uni o'zgartirilgan narx bilan qaytargani aksept emas,
balki   akseptdan   bosh   tortish   va   yangi   oferta   hisoblanadi,   chunki   aksept   to'liq   va   so'zsiz   bo'lishi   kerak.
Endi   yangi   ofertani   olgan   birinchi   taraf   hech   qanday   yozma   javob   bermadi,   ammo   tovarni   jo'natdi.
Qonunga   ko'ra,   ofertani   olgan   shaxsning   unda   ko'rsatilgan   shartlarni   bajarish   bo'yicha   harakatlarni
amalga   oshirishi,   masalan   tovarni   jo'natish,   agar   qonun   yoki   ofertada   boshqacha   tartib   nazarda
tutilmagan  bo'lsa, aksept hisoblanadi.  Demak, shartnoma tuzilgan  va u ikkinchi taraf taklif qilgan, ya'ni
o'zgartirilgan   narx   bilan   tuzilgan.   Elektron   pochta   orqali   yozishma   ham   shartnomaning   yozma   shakli
talablariga javob berishi mumkin, agar jo'natuvchini aniqlash imkoni bo'lsa. Xulosa: shartnoma tuzilgan,
o'zgartirilgan narx amal qiladi.
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    34 17-bilet
1.  Advokatning hamkasblar bilan munosabatlariga oid odob qoidalarini tushuntiring.
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy  asos:  Advokatlarning  kasbiy  odob  qoidalari.  Tahlil:  advokatlar  o'zaro  munosabatlarda  hurmat,
halollik va kasbiy birdamlik tamoyillariga amal qiladi. Advokat boshqa advokat yoki uning mijozi haqida
asossiz salbiy fikr bildirmasligi, mijozlarni g'ayriqonuniy usullar bilan o'ziga jalb qilmasligi kerak. Boshqa
tarafning  advokati  bo'lgan  holda advokat  qarshi tarafga  uning  advokatini  chetlab  o'tib  to'g'ridan-to'g'ri
murojaat   qilmasligi   lozim.   Advokat   boshqa   advokat   ishni   olib   borayotgan   mijozdan   topshiriq   qabul
qilganda,   bu   haqda   hamkasbini   xabardor   qilishi   maqsadga   muvofiq.   Hamkasblar   o'rtasidagi   nizolar
avvalo   muzokaralar   yoki   Advokatlar   palatasi   organlari   orqali   hal   qilinishi   kerak.   Protsessda   raqib
tomonda   bo'lish   shaxsiy   adovatga   aylanmasligi   lozim.   Xulosa:   hamkasblarga   hurmat   advokatura
obro'sini oshiradi va uning buzilishi intizomiy javobgarlikka asos bo'ladi.
2.  Fuqarolik va iqtisodiy ishlar bo'yicha sud hujjatlarini apellyatsiya va kassatsiya tartibida qayta 
ko'rish.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   Fuqarolik   protsessual   kodeksi   va   Iqtisodiy   protsessual   kodeksi.   Tahlil:   qonuniy   kuchga
kirmagan   birinchi   instansiya   sudi   hal   qiluv   qarori   ustidan   apellyatsiya   shikoyati   yoki   protesti   qonunda
belgilangan   muddatda   berilishi   mumkin.   Apellyatsiya   instansiyasi   ishni   mavjud   va   qo'shimcha   taqdim
etilgan dalillar asosida qayta ko'radi; birinchi instansiyada taqdim etilmagan dalillar, ularni taqdim etish
imkoni   bo'lmaganligi   asoslansa,   qabul   qilinadi.   Apellyatsiya   instansiyasi   qarorni   o'zgarishsiz   qoldirish,
o'zgartirish,   bekor   qilib   yangi   qaror   qabul   qilish   yoki   ish   yuritishni   tugatish   vakolatiga   ega.   Qonuniy
kuchga kirgan sud hujjatlari ustidan kassatsiya shikoyati beriladi; kassatsiya instansiyasi asosan moddiy
va protsessual huquq normalari to'g'ri qo'llanilganligini tekshiradi. Shikoyat qilish muddati uzrli sabablar
bilan   o'tkazib   yuborilgan   bo'lsa,   u   tiklanishi   mumkin.   Advokat   shikoyatda   sud   qarorining   aniq
kamchiliklarini   va   qaysi   normalar   buzilganini   asoslab   ko'rsatishi   kerak.   Xulosa:   shikoyat   bosqichlarini
to'g'ri qo'llash mijoz huquqlarini himoya qilishning muhim vositasidir.
3.  Sud hujjatlarini majburiy ijro etish tartibi: ijro hujjatlari va ijro harakatlari ustidan shikoyat qilish.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   «Sud   hujjatlari   va   boshqa   organlar   hujjatlarini   ijro   etish   to'g'risida»gi   qonun   va
protsessual kodekslar. Tahlil: qonuniy kuchga kirgan sud hujjati qarzdor tomonidan ixtiyoriy bajarilmasa,
sud undiruvchiga ijro varaqasi beradi. Undiruvchi ijro varaqasini belgilangan muddat ichida majburiy ijro
byurosiga   taqdim   etadi.   Davlat   ijrochisi   ijro   ishini   qo'zg'atadi   va   qarzdorga   ixtiyoriy   bajarish   uchun
muddat   beradi,   so'ngra   majburiy   choralarni   qo'llaydi:   qarzdorning   pul   mablag'lari   va   mol-mulkiga
undirishni   qaratish,   xatlov   qo'yish,   mol-mulkni   sotish,   ish   haqidan   ushlab   qolish,   chet   elga   chiqishni
vaqtincha   cheklash   va   boshqalar.   Ijro   ishi   qonunda   nazarda   tutilgan   asoslarda   to'xtatib   turilishi   yoki
tugatilishi   mumkin.   Davlat   ijrochisining   harakatlari   yoki   harakatsizligi   ustidan   undiruvchi   yoki   qarzdor
yuqori  turuvchi  mansabdor  shaxsga  yoki  sudga  shikoyat  qilishi  mumkin.  Xulosa:  sud   qarorining  amaliy
qiymati uning samarali ijrosiga bog'liq, advokat ijro bosqichida ham faol bo'lishi lozim.
4.  Kazus. Qurilish materiallari narxi shartnoma tuzilgandan keyin keskin oshib ketdi va pudratchi 
uchun ishni belgilangan narxda bajarish zararli bo'lib qoldi. Pudratchi narxni oshirishni talab 
qilmoqda. Talab asoslimi?
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   Fuqarolik   kodeksining   pudrat   shartnomasida   narx   va   vaziyatning   jiddiy   o'zgarishiga   oid
qoidalari. Tahlil: shartnomada qat'iy smeta yoki narx belgilangan bo'lsa, pudratchi, qoida tariqasida, uni
oshirishni talab qila olmaydi, chunki tadbirkorlik xavfi  unga yuklanadi. Biroq qonun istisnolarni nazarda
tutadi: shartnoma  tuzishda  oldindan  ko'rib bo'lmaydigan  materiallar  narxining  sezilarli  oshishi holatida
pudratchi   smetani   o'zgartirishni   talab   qilishga   haqli,   buyurtmachi   rad   etsa,   sud   tartibida   shartnomani
bekor   qilishni   talab   qilishi   mumkin.   Pudratchi   narx   o'sishining   keskinligini,   uni   shartnoma   tuzishda
oldindan ko'rish mumkin bo'lmaganini va o'zi bu xavfni o'z zimmasiga olmaganini isbotlashi kerak. Agar
narx   o'sishi   shartnomada   xavf   sifatida   ko'zda   tutilgan   bo'lsa   yoki   pudratchi   o'z   kechikishi   tufayli
materiallarni   qimmatroq   sotib   olgan   bo'lsa,   talab   asossiz   bo'ladi.   Advokat   muzokara   yo'li   bilan
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    35 qo'shimcha  kelishuv tuzishni  ham tavsiya etadi. Xulosa:  talab faqat oldindan ko'rib bo'lmaydigan  jiddiy
o'zgarish isbotlansa asosli.
5.  Kazus. Sotuvchi va xaridor o'rtasida tovar yetkazib berish shartnomasi tuzilgan, tovar yetkazib 
berildi, ammo xaridor to'lovni kechiktirmoqda va shartnomada penya belgilanmagan. Sotuvchi 
qanday summalarni undirishi mumkin?
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy   asos:   Fuqarolik   kodeksining   pul   majburiyatlarini   bajarmaganlik   uchun   javobgarlik   va   zararni
qoplashga oid qoidalari. Tahlil: shartnomada neustoyka belgilanmagan bo'lsa ham, sotuvchi asosiy qarz
summasini   undirish   huquqiga   ega.   Bundan   tashqari,   pul   majburiyatini   o'z   vaqtida   bajarmaganlik
qonunga   ko'ra   javobgarlikka   olib   keladi:   qonunda   nazarda   tutilgan   hollarda   qarzdor   boshqa   shaxsning
pul mablag'laridan foydalanganlik uchun qonunda belgilangan tartibda hisoblanadigan summani to'lashi
kerak.   Shuningdek,   agar   qonun   yoki   xo'jalik   shartnomalari   to'g'risidagi   qonun   hujjatlarida   qonuniy
neustoyka   belgilangan   bo'lsa,   u   shartnomada   ko'rsatilmagan   bo'lsa   ham   undirilishi   mumkin.   Sotuvchi
o'ziga yetkazilgan, kechikish bilan sababiy bog'liq bo'lgan zararni ham, agar u yuqoridagi summalar bilan
qoplanmagan  bo'lsa,  isbotlab  undirishi mumkin.  Advokat avval  talabnoma  yuborib, sudgacha  hal qilish
tartibiga rioya qilishi, so'ngra iqtisodiy  sudga da'vo berishi lozim. Xulosa: asosiy qarz, qonunda nazarda
tutilgan javobgarlik summalari va isbotlangan zarar undirilishi mumkin.
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    36 18-bilet
1.  Advokatning ommaviy axborot vositalari va ijtimoiy tarmoqlardagi faoliyatiga qanday talablar 
qo'yiladi?
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy asos: «Advokatura to'g'risida»gi qonun va Advokatlarning kasbiy odob qoidalari. Tahlil: advokat
ommaviy   axborot   vositalarida   va   ijtimoiy   tarmoqlarda   chiqish   qilishi   mumkin,   biroq   u   advokatlik   sirini
saqlashi,   ish bo'yicha   ma'lumotlarni  faqat  mijozning  roziligi  bilan  va  uning  manfaatlariga   mos ravishda
oshkor  qilishi  shart.  Advokat  sudga bosim o'tkazishga,  sudyalar, tergovchilar  yoki boshqa  ishtirokchilar
sha'nini kamsitishga qaratilgan bayonotlar qilmasligi kerak. Dastlabki tergov ma'lumotlari tergovchining
ruxsatisiz oshkor qilinmasligi lozim. Shaxsiy sahifalarda ham advokat kasb obro'siga putur yetkazadigan
haqoratli   yoki   axloqsiz   materiallar   joylashtirmasligi,   o'z   xizmatlari   haqida   yolg'on   yoki   chalg'ituvchi
ma'lumot   tarqatmasligi   kerak.   Xulosa:   advokatning   ommaviy   faoliyati   so'z   erkinligi   va   kasbiy
majburiyatlar, avvalo sir saqlash va mijoz manfaati o'rtasidagi muvozanatga asoslanadi.
2.  Hakamlik sudi va xalqaro arbitraj: hakamlik kelishuvi, qarorlarni ijro etish va nizolash.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   «Hakamlik   sudlari   to'g'risida»gi   va   «Xalqaro   tijorat   arbitraji   to'g'risida»gi   qonunlar,
protsessual   kodekslar,   chet   el   arbitraj   qarorlarini   tan   olish   va   ijro   etish   to'g'risidagi   Nyu-York
konvensiyasi. Tahlil: taraflar fuqarolik-huquqiy nizoni hakamlik sudiga yozma hakamlik kelishuvi asosida
topshirishi   mumkin.  Hakamlik  kelishuvi  mavjud  bo'lganda  va  javobgar   bu  haqda   e'tiroz  bildirsa,  davlat
sudi da'voni ko'rmasdan qoldiradi. Hakamlik sudi qarori ixtiyoriy bajarilmasa, undiruvchi davlat sudidan
ijro   varaqasi   berishni   so'raydi.   Sud   qarorni   mazmunan   qayta   ko'rmaydi,   faqat   qonunda   sanab   o'tilgan
asoslarni   tekshiradi:   hakamlik   kelishuvining   haqiqiy   emasligi,   taraf   to'g'ri   xabardor   qilinmaganligi,
nizoning hakamlik kelishuvi doirasidan chiqishi, nizoning hakamlik muhokamasi predmeti bo'la olmasligi,
ommaviy   tartibga   ziddligi.   Chet   el   arbitraj   qarorlari   ham   shunga   o'xshash   asoslarda   tan   olinadi   va   ijro
etiladi.   Xulosa:   hakamlik   qarorini   nizolash   imkoniyatlari   cheklangan,   shu   sababli   hakamlik   kelishuvini
tuzishda ehtiyotkorlik zarur.
3.  Vakillik va ishonchnoma: turlari, vakolatlar, ishonchnomaning bekor bo'lishi.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   Fuqarolik   kodeksining   vakillik   va   ishonchnomaga   oid   qoidalari.   Tahlil:   vakil   vakolati
asosida   vakolat   beruvchi   nomidan   tuzilgan   bitim   bevosita   vakolat   beruvchining   huquq   va
majburiyatlarini vujudga keltiradi. Vakolat ishonchnoma, qonun, sud qarori yoki vakil harakat qiladigan
vaziyatdan kelib chiqishi mumkin. Ishonchnoma - bir shaxs tomonidan boshqa shaxsga uchinchi shaxslar
oldida   vakillik   qilish   uchun   beriladigan   yozma   vakolat.   Notarial   shaklda   tuziladigan   bitimlar   uchun
ishonchnoma   notarial   tasdiqlanishi   kerak.   Ishonchnomaning   amal   qilish   muddati   unda   ko'rsatiladi,
ko'rsatilmagan   bo'lsa   qonunda   belgilangan   muddat   qo'llaniladi;   sana   ko'rsatilmagan   ishonchnoma
haqiqiy   emas.   Ishonchnoma   muddat   o'tishi,   uni  bergan  shaxsning   bekor   qilishi,   vakilning   voz  kechishi,
taraflardan birining  vafoti  yoki tugatilishi  bilan  bekor  bo'ladi.  Vakolatsiz  yoki vakolatdan  oshib tuzilgan
bitim, agar vakolat beruvchi uni keyinchalik ma'qullamasa, vakilning o'zi uchun huquq va majburiyatlar
keltirib chiqaradi. Xulosa: vakolatlarni aniq belgilash nizolarning oldini oladi.
4.  Kazus. Ota-onasi ajrashgan voyaga yetmagan bola onasi bilan yashaydi. Ona bolani chet elga 
doimiy yashash uchun olib ketmoqchi, ota bunga qarshi. Taraflarning huquqlarini va nizoni hal qilish 
tartibini tushuntiring.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   Oila   kodeksi,   voyaga   yetmaganlarning   chet   elga   chiqishini   tartibga   soluvchi   qonun
hujjatlari, bola huquqlari to'g'risidagi xalqaro hujjatlar. Tahlil: ajrashish ota-onaning bolaga nisbatan teng
huquq   va   majburiyatlarini   o'zgartirmaydi.   Bola   bilan   alohida   yashovchi   ota   ham   uning   tarbiyasida
ishtirok   etish   va   u   bilan   muloqot   qilish   huquqiga   ega.   Bolaning   doimiy   yashash   joyini   chet   elga
o'zgartirish uning tarbiyasi, otasi bilan muloqot qilish imkoniyatiga jiddiy ta'sir qiladi, shuning uchun bu
masala ota-onaning kelishuvi bilan hal qilinishi kerak. Ota roziligini bermasa, ona sudga murojaat qilishi
mumkin.   Sud  bolaning   manfaatlarini  ustuvor   deb  hisoblab,   uning  yoshini,   fikrini,   har   bir  ota-ona   bilan
bog'liqligini,   chet   eldagi   turmush   va   ta'lim   sharoitlarini,   otaning   muloqot   huquqini   ta'minlash
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    37 imkoniyatlarini   baholaydi.   Vasiylik   va   homiylik   organining   xulosasi   olinadi.   Xulosa:   nizo   bolaning
manfaatlaridan   kelib   chiqib,   sud   tomonidan   hal   qilinadi,   ota   muloqot   tartibini   belgilashni   talab   qilishi
mumkin.
5.  Kazus. Xodim mehnat shartnomasi bekor qilinganidan keyin ish beruvchidan ish haqi qarzini 
olmagan, to'lanmagan summalar uchun ish beruvchi turli bahonalar keltirmoqda. Xodimning advokati
sifatida himoya yo'llarini aniqlang.
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy   asos:   Mehnat   kodeksi   va   Fuqarolik   protsessual   kodeksi.   Tahlil:   mehnat   shartnomasi   bekor
qilinganda   ish   beruvchi   xodimga   tegishli   barcha   summalarni,   shu   jumladan   ishlangan   davr   uchun   ish
haqini,   foydalanilmagan   mehnat   ta'tili   uchun   kompensatsiyani   va   qonun   yoki   shartnomada   nazarda
tutilgan boshqa to'lovlarni qonunda belgilangan muddatda to'lashi shart. To'lov kechiktirilganda qonun
ish   beruvchining   qo'shimcha   javobgarligini   nazarda   tutadi.   Xodim   ish   haqi   nizosi   bo'yicha   to'g'ridan-
to'g'ri   sudga   murojaat   qilishi   mumkin;   mehnat   nizolari   bo'yicha   da'volar   uchun   xodimlar,   qoida
tariqasida,   davlat   bojidan   ozod   qilinadi.   Hisoblangan,   ammo   to'lanmagan   ish   haqini   undirishda   sud
buyrug'i   tartibidan   ham   foydalanish   mumkin,   bu   tezroq   natija   beradi.   Advokat   mehnat   shartnomasi,
buyruqlar,   hisob-kitob   varaqalari   va   bank   ko'chirmalarini   to'plashi,   kerak   bo'lsa   davlat   mehnat
inspeksiyasiga ham murojaat qilishi lozim. Murojaat qilish muddatlariga rioya qilish shart. Xulosa: xodim
qarz, kechiktirish uchun kompensatsiya va ma'naviy zararni sud orqali undirishi mumkin.
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    38 19-bilet
1.  Advokatlik xizmatlarini reklama qilishga qanday cheklovlar qo'yilgan?
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy   asos:   Advokatlarning   kasbiy   odob   qoidalari   va   reklama   to'g'risidagi   qonun   hujjatlari.   Tahlil:
advokat   yoki   advokatlik   tuzilmasi   o'zi   haqida   xolis   ma'lumot   berishi   mumkin:   nomi,   manzili,
ixtisoslashuvi,   ish   tajribasi,   aloqa   ma'lumotlari   va   boshqalar.   Biroq   reklama   ishonchli,   aniq   va   kasb
obro'siga   mos bo'lishi   kerak.  Ish  natijasini  kafolatlash,  «har  qanday  ishni  yutish» kabi  va'dalar,  boshqa
advokatlar   bilan   kamsituvchi   taqqoslash,   mijozlarning   roziligisiz   ularning   ismlari   va   ishlari   haqida
ma'lumot   berish,   davlat   organlari   yoki   sudyalar   bilan   «aloqalar»   haqida   ishora   qilish   taqiqlanadi.
Shuningdek,   sud   yoki   tergov   organlari   binolarida   mijozlarni   bevosita   jalb   qilish,   jabrlanganlarga   yoki
ularning qarindoshlariga taklif bilan o'zboshimchalik bilan murojaat qilish kasbiy odobga zid hisoblanadi.
Xulosa: advokat reklamasi axborot berish xususiyatiga ega bo'lishi, mijozni chalg'itmasligi lozim.
2.  Iste'molchilar huquqlarini himoya qilishning asosiy kafolatlari va sud orqali himoya xususiyatlari.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   «Iste'molchilarning   huquqlarini   himoya   qilish   to'g'risida»gi   qonun,   Fuqarolik   kodeksi   va
protsessual   kodeks.   Tahlil:   iste'molchi   sifatli   va   xavfsiz   tovar   (ish,   xizmat)   olish,   tovar   haqida   to'liq   va
ishonchli ma'lumot olish, nuqsonli tovar tufayli yetkazilgan zararni qoplash huquqiga ega. Nuqsonli tovar
sotilganda   iste'molchi   uni   almashtirish,   narxni   kamaytirish,   nuqsonni   bepul   bartaraf   etish   yoki
shartnomani   bekor   qilib   pulni   qaytarishni   talab   qilishi   mumkin.   Sotuvchi   yoki   ijrochining   iste'molchi
talablarini qonunda belgilangan muddatlarda ixtiyoriy bajarmasligi qo'shimcha javobgarlikka olib keladi.
Iste'molchi   da'vo   arizasini   o'z   yashash   joyidagi   sudga   ham   berishi   mumkin   va   qonunda   belgilangan
hollarda   davlat   bojini   to'lashdan   ozod   qilinadi.   Iste'molchi   huquqlari   buzilganda   ma'naviy   zarar   ham
undirilishi mumkin. Shartnomada  iste'molchi  huquqlarini qonunga  nisbatan  cheklovchi  shartlar  haqiqiy
emas. Xulosa: iste'molchi zaif taraf sifatida qonun tomonidan qo'shimcha himoyaga ega.
3.  Mualliflik huquqining obyektlari, muallifning shaxsiy nomulkiy va mulkiy huquqlari.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy asos: Fuqarolik kodeksi va «Mualliflik huquqi va turdosh huquqlar to'g'risida»gi qonun. Tahlil:
mualliflik huquqi fan, adabiyot va san'atning ijodiy faoliyat natijasi bo'lgan, obyektiv shaklda ifodalangan
asarlariga,   shu   jumladan   EHM   uchun   dasturlarga   tatbiq   etiladi;   g'oyalar,   usullar,   rasmiy   hujjatlar   va
oddiy faktlar himoya qilinmaydi. Mualliflik huquqi asar yaratilgan paytdan vujudga keladi va ro'yxatdan
o'tkazishni   talab   qilmaydi.   Muallifning   shaxsiy   nomulkiy   huquqlariga   mualliflik   huquqi,   nom   huquqi,
asarni daxlsizligi va oshkor qilish huquqi kiradi; ular begonalashtirilmaydi. Mulkiy huquqlar esa asardan
istalgan   shaklda   foydalanish   va   bunga   ruxsat   berish,   shu   jumladan   takrorlash,   tarqatish,   ommaga
yetkazish   huquqlarini   qamrab   oladi   va   ular   shartnoma   asosida   boshqa   shaxslarga   o'tkazilishi   mumkin.
Xizmat   asarlariga   oid   mulkiy   huquqlar,   qoida   tariqasida,   ish   beruvchiga   tegishli   bo'ladi.   Huquqbuzarlik
holatida muallif zararni yoki qonunda belgilangan kompensatsiyani talab qilishi mumkin. Xulosa: shaxsiy
va mulkiy huquqlarni farqlash nizolarni hal qilishda muhimdir.
4.  Kazus. Kvartira sotib olgandan keyin xaridor kvartirada sotuvchining ilgari ro'yxatdan o'tgan 
qarindoshlari yashash huquqini da'vo qilayotganini bildi. Xaridorning advokati sifatida vaziyatni 
baholang.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy asos: Fuqarolik kodeksi, Uy-joy kodeksi va oldi-sotdi shartnomasiga oid qoidalar. Tahlil: avvalo
uchinchi shaxslarning turar joydan foydalanish huquqi qanday asosda vujudga kelganini aniqlash kerak.
Qonun   bo'yicha,   umumiy   qoidaga   ko'ra,   turar   joyga   mulk   huquqining   boshqa   shaxsga   o'tishi   avvalgi
mulkdor   oila   a'zolarining   undan   foydalanish   huquqini   tugatish   uchun   asos   bo'ladi,   qonunda   yoki
shartnomada   boshqacha   tartib   belgilangan   hollar   bundan   mustasno;   masalan,   xususiylashtirishda
ishtirok   etish   huquqidan   voz   kechgan  shaxslar  yoki   vasiyat  bo'yicha  foydalanish  huquqi   olgan   shaxslar
alohida himoyaga ega bo'lishi mumkin. Agar shunday huquqqa ega shaxslar bo'lsa, sotuvchi ular haqida
xaridorga   ma'lum   qilishi   shart   edi.   Ma'lum   qilinmagan   bo'lsa,   xaridor   narxni   kamaytirishni   yoki
shartnomani   bekor   qilib   zararni   qoplashni   talab   qilishi   mumkin.   Huquqqa   ega   bo'lmagan   shaxslarga
nisbatan xaridor ularni turar joydan foydalanish huquqini yo'qotgan  deb topish va ko'chirish to'g'risida
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    39 da'vo  beradi.  Xulosa:  natija  qarindoshlarning  huquqi   asosiga  bog'liq,  sotuvchiga   nisbatan  talablar  ham
ko'rib chiqiladi.
5.  Kazus. Sug'urta kompaniyasi avtomobil o'g'irlanishi bo'yicha sug'urta tovonini to'lashdan bosh 
tortib, sug'urtalanuvchi kalitlarni avtomobil ichida qoldirganini sabab qilib ko'rsatmoqda. 
Sug'urtalanuvchining advokati sifatida pozitsiyani tuzing.
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy asos: Fuqarolik kodeksining sug'urtaga oid qoidalari, sug'urta shartnomasi va sug'urta qoidalari.
Tahlil:   sug'urtachi   sug'urta   hodisasi   yuz   berganda   sug'urta   tovonini   to'lash   majburiyatini   oladi.   U
to'lovdan   faqat   qonunda   yoki   shartnomada   aniq   nazarda   tutilgan   asoslarda   ozod   bo'lishi   mumkin;
masalan, hodisa sug'urtalanuvchining qasdi natijasida yuz berganda. Qonun sug'urtalanuvchining qo'pol
ehtiyotsizligi oqibatida yuz bergan hodisa uchun to'lovdan ozod qilishni faqat qonunda nazarda tutilgan
hollar   bilan   cheklaydi.   Shuning   uchun   advokat   avvalo   shartnoma   va   sug'urta   qoidalarini   o'rganib,
kalitlarni   qoldirish   to'lovni   rad   etish   asosi   sifatida   aniq   ko'rsatilganmi   yoki   yo'qligini   tekshiradi.
Shuningdek,   sug'urtachi   bu   holatni   isbotlashi   kerak:   tergov   materiallari,   guvohlar   ko'rsatmalari   va
boshqa   dalillar   o'rganiladi.   Agar   asos   shartnomada   ko'rsatilmagan   yoki   qonunga   zid   bo'lsa,   rad   etish
noqonuniy   hisoblanadi.   Advokat   sug'urtachiga   talabnoma   yuborib,   so'ngra   sudga   sug'urta   tovoni,
kechiktirish   uchun   javobgarlik   summalari   va   zararni   undirish   to'g'risida   da'vo   beradi.   Xulosa:   rad   etish
faqat qonun va shartnomada aniq asos bo'lsagina qonuniy.
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    40 20-bilet
1.  Advokatlik faoliyati bilan qanday faoliyat turlarini qo'shib olib borish mumkin va qaysilari mumkin 
emas?
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy asos: «Advokatura to'g'risida»gi qonun. Tahlil: advokatlik mustaqil kasb bo'lib, uni mustaqillikka
putur yetkazadigan faoliyat bilan qo'shib olib borish taqiqlanadi. Xususan, advokat davlat xizmatida, sud,
prokuratura,   huquqni   muhofaza   qilish   organlarida   lavozimni   egallashi,   tadbirkorlik   faoliyati   bilan
advokatlik maqomi bilan bir vaqtda shug'ullanishi mumkin emas, chunki bu manfaatlar to'qnashuvini va
bog'liqlikni   keltirib   chiqaradi.   Shu   bilan   birga,   ilmiy,   pedagogik   va   ijodiy   faoliyat   bilan   shug'ullanish
advokatlik   bilan   mos   keladi   va   qonun   tomonidan   ruxsat   etiladi.   Agar   advokat   mos   kelmaydigan
lavozimga   tayinlansa,   uning   litsenziyasi   amal   qilishi   qonunda   belgilangan   tartibda   to'xtatib   turiladi.
Xulosa:   faoliyatlarni   qo'shish   cheklovi   advokatning   mustaqilligini   va   mijoz   manfaatlariga   sodiqligini
ta'minlashga qaratilgan.
2.  Talabdan voz kechish (sessiya) va qarzni o'tkazish: shartlari va farqlari.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   Fuqarolik   kodeksining   majburiyatdagi   shaxslarning   almashinuviga   oid   qoidalari.   Tahlil:
talabdan   voz   kechishda   kreditor   majburiyat   bo'yicha   o'z   talab   huquqini   bitim   asosida   boshqa   shaxsga
o'tkazadi.   Buning   uchun,   agar   qonun   yoki   shartnomada   boshqacha   tartib   nazarda   tutilmagan   bo'lsa,
qarzdorning roziligi talab qilinmaydi; biroq kreditor shaxsi qarzdor uchun muhim ahamiyatga ega bo'lgan
majburiyatlarda   rozilik   zarur.   Kreditor   shaxsiga   uzviy   bog'liq   talablar,   masalan   aliment   yoki   sog'liqqa
yetkazilgan   zararni   qoplash   talablari,   o'tkazilishi   mumkin   emas.   Qarzdor   yozma   xabardor   qilinmagan
bo'lsa, u avvalgi  kreditorga qilgan ijroni lozim darajadagi ijro deb hisoblaydi. Qarzni o'tkazish esa faqat
kreditorning roziligi bilan amalga oshiriladi, chunki yangi qarzdorning to'lovga qobiliyati kreditor uchun
muhim. Ikkala holatda ham bitim shakli asosiy majburiyat shakliga mos kelishi kerak. Xulosa: sessiyada
qarzdor, qarz o'tkazishda esa kreditor roziligi masalasi asosiy farqni belgilaydi.
3.  Fuqarolik va iqtisodiy ishlarda kelishuv bitimi va mediatsiya: tartibi va huquqiy oqibatlari.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy asos: Fuqarolik protsessual kodeksi, Iqtisodiy protsessual kodeksi va «Mediatsiya to'g'risida»gi
qonun.   Tahlil:   taraflar   nizoni   ish   yuritishning   istalgan   bosqichida,   shu   jumladan   apellyatsiya   va   ijro
bosqichida   kelishuv   bitimini   tuzish   orqali   hal   qilishi   mumkin.   Kelishuv   bitimi   yozma   shaklda   tuziladi,
taraflar  yoki  maxsus   vakolatga   ega  vakillar  tomonidan  imzolanadi  va  sud   tomonidan  tasdiqlanadi.  Sud
kelishuv bitimi qonunga zid bo'lsa yoki boshqa shaxslarning huquq va qonuniy manfaatlarini buzsa, uni
tasdiqlamaydi.   Tasdiqlangan   kelishuv   bitimi   ish   yuritishni   tugatishga   olib   keladi   va   taraflar   shu   nizo
bo'yicha   qayta   sudga   murojaat   qila   olmaydi;   u   ixtiyoriy   bajarilmasa   majburiy   ijro   etiladi.   Mediatsiya   -
mustaqil   mediator   yordamida   nizoni   ixtiyoriy   hal   qilish   tartibi   bo'lib,   sudgacha   yoki   sud   jarayonida
qo'llanilishi   mumkin;   mediatsiya   natijasida   tuzilgan   kelishuv   sud   tomonidan   kelishuv   bitimi   sifatida
tasdiqlanishi mumkin. Xulosa: murosa vositalari vaqt va xarajatlarni tejaydi, advokat mijozga ularni taklif
qilishi maqsadga muvofiq.
4.  Kazus. Bank kredit shartnomasi amal qilayotgan davrda qarz oluvchi-fuqaroni ogohlantirib, foiz 
stavkasini bir tomonlama oshirdi. Qarz oluvchi bunga rozi emas. Bank harakatlarining qonuniyligini 
baholang.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   Fuqarolik   kodeksining   shartnomani   o'zgartirishga   va   kreditga   oid   qoidalari,   bank
faoliyatini   va   iste'molchilar   huquqlarini   himoya   qilishni   tartibga   soluvchi   qonun   hujjatlari.   Tahlil:
shartnoma,   qoida   tariqasida,   taraflarning   kelishuvi   bilan   o'zgartiriladi,   bir   tomonlama   o'zgartirishga
faqat qonun yoki shartnomada nazarda tutilgan hollarda yo'l qo'yiladi. Kredit shartnomasi bo'yicha qarz
oluvchi fuqaro-iste'molchi bo'lgan holda qonun hujjatlari bank tomonidan foiz stavkasini bir tomonlama
oshirishni   jiddiy   cheklaydi,   chunki   fuqaro   zaif   taraf   hisoblanadi.   Advokat   shartnomada   stavkani
o'zgartirish   sharti   bor-yo'qligini,   u   qanday   mezonlarga   bog'langanligini,   masalan   o'zgaruvchan   stavka
sifatida, va bunday shartning qonunga mosligini tekshiradi. Agar stavka qonunga zid ravishda oshirilgan
bo'lsa,   qarz   oluvchi   bankka   e'tiroz   bildirishi,   Markaziy   bankka   shikoyat   qilishi   va   sudga   ortiqcha
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    41 undirilgan   summalarni   qaytarish   talabi   bilan   murojaat   qilishi   mumkin.   Xulosa:   shartnomada   qonuniy
asos bo'lmasa, bir tomonlama oshirish qarz oluvchi uchun majburiy emas.
5.  Kazus. Ota voyaga yetgan o'g'liga uyni hadya qildi. Keyinchalik o'g'il otasining hayotiga tajovuz 
qilib, unga qasddan jismoniy shikast yetkazdi. Ota hadyani bekor qila oladimi?
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy   asos:   Fuqarolik   kodeksining   hadya   shartnomasiga   oid   qoidalari.   Tahlil:   hadya   shartnomasi
tuzilgan   va   bajarilgandan   so'ng,   qoida   tariqasida,   hadya   qiluvchi   o'zboshimchalik   bilan   uni   qaytarib
ololmaydi.   Biroq   qonun   hadyani   bekor   qilish   asoslarini   nazarda   tutadi:   agar   hadya   oluvchi   hadya
qiluvchining hayotiga, uning oila a'zolari yoki yaqin qarindoshlarining hayotiga suiqasd qilgan yoki hadya
qiluvchiga  qasddan  tan  jarohati  yetkazgan  bo'lsa,  hadya qiluvchi  hadyani  bekor  qilishga  haqli.  Kazusda
o'g'il   otasiga   qasddan   jismoniy   shikast   yetkazgan,   bu   esa   hadyani   bekor   qilish   uchun   qonuniy   asos
hisoblanadi.   Ota   bu   holatni   isbotlashi   kerak:   jinoyat   ishi   bo'yicha   qonuniy   kuchga   kirgan   hukm   yoki
boshqa   dalillar,   masalan   sud-tibbiy   ekspertiza   xulosasi.   Hadya   bekor   qilinganda   hadya   oluvchi,   agar
ashyo   saqlanib   qolgan   bo'lsa,   uni   natura   holida   qaytarishi   shart.   Ko'chmas   mulk   bo'lgani   sababli   mulk
huquqi otaga qaytganligi  davlat  ro'yxatidan o'tkaziladi.  Xulosa:  ota sud orqali hadyani bekor qilishni va
uyni qaytarishni talab qilishga haqli.
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    42 Ma'muriy va jinoyat ishlari
21-bilet
1.  Advokat stajyori va advokat yordamchisining huquqiy maqomini taqqoslang.
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy   asos:   «Advokatura   to'g'risida»gi   qonun   va   Advokatlar   palatasining   stajirovka   tartibini
belgilovchi hujjatlari. Tahlil: advokat stajyori advokat maqomini olish maqsadida advokatlik tuzilmasida
rahbar-advokat   nazorati   ostida   amaliy   tayyorgarlikdan   o'tuvchi   shaxs   hisoblanadi.   Stajirovka   yakunida
uning   natijalari   bo'yicha   xulosa   beriladi   va   bu   malaka   imtihoniga   kirish   uchun   ahamiyatga   ega   bo'ladi.
Advokat   yordamchisi   esa   advokatlik   tuzilmasi   bilan   mehnat   munosabatida   bo'lib,   advokatga   texnik   va
tashkiliy   yordam   ko'rsatadi.   Na   stajyor,   na   yordamchi   mustaqil   ravishda   himoyachi   yoki   vakil   sifatida
advokat vakolatlarini  amalga oshira olmaydi, ular  advokatning  topshirig'i  bilan va uning nazorati ostida
ishlaydi.   Har   ikkisiga   advokatlik   sirini   saqlash   majburiyati   to'liq   tatbiq   etiladi,   advokat   esa   ularning
faoliyati   uchun   javobgar   bo'ladi.   Xulosa:   ularning   maqomi   maqsadi   va   vakolatlari   bilan   farqlanadi,   sir
saqlash majburiyati esa umumiydir.
2.  Aybsizlik prezumpsiyasi tamoyilining mazmuni va jinoyat protsessidagi namoyon bo'lishi.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   Konstitutsiya   va  Jinoyat-protsessual   kodeksi.  Tahlil:   jinoyat  sodir  etishda   ayblanayotgan
har   bir   shaxsning   aybi   qonunda   nazarda   tutilgan   tartibda,   oshkora   sud   muhokamasi   yo'li   bilan
aniqlanmaguncha va qonuniy kuchga kirgan sud hukmi bilan belgilanmaguncha u aybsiz hisoblanadi. Bu
tamoyildan   bir   qator   muhim   qoidalar   kelib   chiqadi:   gumon   qilinuvchi   va   ayblanuvchi   o'z   aybsizligini
isbotlashga  majbur  emas;  ayblovni  isbotlash  va  himoya  dalillarini   rad  etish  majburiyati   ayblov  tarafiga
yuklanadi;   bartaraf   etib   bo'lmaydigan   shubhalar   ayblanuvchi   foydasiga   talqin   qilinadi;   ayblov   hukmi
taxminlarga asoslanishi mumkin emas. Aybni tan olish boshqa dalillar bilan tasdiqlanmasa, ayblov uchun
asos   bo'la   olmaydi.   Mansabdor   shaxslarning   shaxsni   hukm   chiqqunga   qadar   ommaviy   ravishda
jinoyatchi   deb   atashi   ham   prezumpsiyani   buzadi.   Xulosa:   aybsizlik   prezumpsiyasi   himoyachining   eng
muhim himoya vositasi bo'lib, isbotlash yukini davlat zimmasiga yuklaydi.
3.  Jinoyat tarkibi tushunchasi va uning elementlari.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy asos: Jinoyat kodeksining Umumiy qismi. Tahlil: jinoyat tarkibi - qilmishni muayyan jinoyat deb
topish uchun zarur  va yetarli bo'lgan, Jinoyat kodeksida nazarda tutilgan  obyektiv va subyektiv belgilar
majmui.   U   to'rt   elementdan   iborat:   obyekt   -   jinoyat   qonuni   bilan   qo'riqlanadigan   va   jinoyat   tajovuz
qilayotgan   ijtimoiy   munosabatlar;   obyektiv   tomon   -   ijtimoiy   xavfli   qilmish   (harakat   yoki   harakatsizlik),
ijtimoiy xavfli oqibat, ular o'rtasidagi sababiy bog'lanish, shuningdek joy, vaqt, usul va vaziyat; subyekt -
jinoiy javobgarlik yoshiga yetgan aqli raso jismoniy shaxs, ayrim jinoyatlarda maxsus subyekt; subyektiv
tomon   -   qasd   yoki   ehtiyotsizlik   shaklidagi   ayb,   ayrim   tarkiblarda   maqsad   va   motiv.   Tarkibning   bitta
elementi   bo'lmasa,   jinoiy   javobgarlik   istisno   etiladi.   Xulosa:   himoyachi   ayblovni   tahlil   qilishda   har   bir
element isbotlanganligini tekshirishi lozim, birorta element isbotlanmasa, bu oqlov uchun asos bo'ladi.
4.  Kazus. Kechasi uyiga pichoq bilan bostirib kirgan va xotiniga hujum qilgan noma'lum shaxsga uy 
egasi oshxona pichog'i bilan zarba berdi, tajovuzchi halok bo'ldi. Tergovchi qasddan odam o'ldirish 
bo'yicha ish qo'zg'atdi. Himoyachi sifatida pozitsiyani asoslang.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   Jinoyat   kodeksining   zaruriy   mudofaaga   oid   qoidalari   va   Oliy   sud   Plenumining
tushuntirishlari.   Tahlil:   tajovuz   real,   mavjud   va   hayot   uchun   xavfli   bo'lgan:   qurollangan   shaxs   kechasi
turar   joyga   bostirib   kirib,   odamga   hujum   qilgan.   Bunday   tajovuzdan   himoyalanishda   himoyalanuvchi
tajovuzchiga   har   qanday,   shu   jumladan   o'limga   olib   keladigan   zarar   yetkazishga   haqli,   chunki   himoya
tajovuz  xavfliligiga aniq nomutanosib  emas. Himoyalanuvchining to'satdan  tajovuz  va tungi vaziyatdagi
hayajonli   holati   ham   hisobga   olinadi.   Himoyachi   tajovuzchining   qurollanganligi,   bostirib   kirish   izlari,
xotinning   jarohatlari,   guvohlar   va   ekspertiza   xulosalari   bilan   tajovuz   faktini   isbotlashi,   zarba   tajovuz
davom   etayotgan   paytda   berilganini   ko'rsatishi   kerak.   Agar   zarba   tajovuz   tugaganidan   keyin,   masalan
tajovuzchi   qochayotganda   berilgan   bo'lsa,   baholash   o'zgarishi   mumkin.   Himoyachi   ishni   qilmishda
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    43 jinoyat   tarkibi   yo'qligi   sababli   tugatish   to'g'risida   iltimosnoma   beradi.   Xulosa:   qilmish   zaruriy   mudofaa
holatida sodir etilgan, jinoiy javobgarlik istisno etiladi.
5.  Kazus. Mast holdagi shaxs ko'chada musht bilan hujum qilgan. Hujumga uchragan shaxs uni yiqitib, 
yerda yotgan va qarshilik ko'rsatmayotgan tajovuzchini bir necha marta tepgan, natijada og'ir tan 
jarohati yetkazilgan. Qilmishni baholang.
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy  asos:  Jinoyat  kodeksining  zaruriy  mudofaa  va  shaxsga  qarshi  jinoyatlarga  oid qoidalari.  Tahlil:
dastlabki tajovuz ijtimoiy xavfli va real bo'lgan, unga qarshi himoya, ya'ni tajovuzchini yiqitish, qonuniy
zaruriy   mudofaa   doirasida   baholanadi.   Biroq   tajovuzchi   yiqitilib,   qarshilik   ko'rsatmay   qolgach,   tajovuz
amalda tugagan. Zaruriy mudofaa faqat mavjud tajovuzga nisbatan mumkin; tajovuz tugaganidan keyin
yetkazilgan   zarar   o'ch   olish   yoki   jazolash   xususiyatiga   ega   bo'lib,   mudofaa   deb   baholanmaydi.   Shu
sababli   og'ir   tan   jarohati   yetkazgan   tepkilar   umumiy   asosda   saralanishi   mumkin.   Biroq   himoyachi   bir
qator   holatlarni   isbotlashi   kerak:   tajovuzning   tugaganligini   himoyalanuvchi   aniq   anglaganmi,   hayajonli
holat, voqealarning tezligi, tajovuzchi yana turib hujum qilishi ehtimoli. Agar himoyalanuvchi kuchli ruhiy
hayajon   holatida   harakat   qilgan   bo'lsa,   qilmish   bu   holatni   hisobga   oluvchi   yengilroq   tarkib   bo'yicha
saralanishi   mumkin.   Jabrlanuvchining   g'ayriqonuniy   xatti-harakati   yengillashtiruvchi   holatdir.   Xulosa:
zaruriy mudofaa holati yo'q, ammo hayajon va jabrlanuvchi aybi saralash va jazoga ta'sir qiladi.
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    44 22-bilet
1.  Advokatlarning malakasini oshirish majburiyati va uning ahamiyatini tushuntiring.
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy asos: «Advokatura to'g'risida»gi qonun va Advokatlar palatasining malaka oshirish tartibiga oid
hujjatlari.   Tahlil:   advokat   malakali   yuridik   yordam   ko'rsatishi   shart,   bu   esa   qonunchilik   va   sud
amaliyotidagi   o'zgarishlarni   doimiy   kuzatib   borishni   talab   etadi.   Shu   sababli   advokatlar   belgilangan
davriylikda   malaka   oshirish   kurslari,   seminarlar   va   treninglarda   qatnashishi   lozim.   Malaka   oshirishni
tashkil   etish   Advokatlar   palatasi   va   uning   ta'lim   muassasalari   zimmasiga   yuklatilgan.   Malaka   oshirish
majburiyatini bajarmaslik kasbiy majburiyatni buzish deb baholanishi va intizomiy choralar qo'llanilishiga
olib   kelishi   mumkin.   Bundan   tashqari,   advokat   o'zi   yetarli   bilimga   ega   bo'lmagan   sohadagi   topshiriqni
qabul qilmasligi  yoki zarur  bilimlarni o'z vaqtida  egallashi  kerak.  Xulosa:  malaka  oshirish  mijoz  oldidagi
majburiyatning tarkibiy qismi bo'lib, yuridik yordam sifatini ta'minlaydi.
2.  Ayb shakllari: qasd va ehtiyotsizlik, ularning turlari va saralashga ta'siri.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy asos: Jinoyat kodeksining aybga oid qoidalari. Tahlil: qasd to'g'ri va egri bo'ladi.  To'g'ri qasdda
shaxs o'z qilmishining ijtimoiy xavfli xususiyatini anglaydi, uning ijtimoiy xavfli oqibatlariga ko'zi yetadi va
ularning   kelib   chiqishini   istaydi.   Egri   qasdda   u   oqibatlarning   kelib   chiqishini   istamaydi,   ammo   ularga
ongli   ravishda   yo'l   qo'yadi.   Ehtiyotsizlik   o'z-o'ziga   ishonish   va   beparvolik   shaklida   bo'ladi:   o'z-o'ziga
ishonishda   shaxs   oqibatlarga   ko'zi   yetadi,   ammo   ularning   oldini   olishga   yengiltaklik   bilan   umid   qiladi;
beparvolikda u oqibatlarga ko'zi yetmaydi, ammo lozim darajada ehtiyotkorlik bilan ko'zi yetishi lozim va
mumkin edi. Ayb shakli saralash uchun hal qiluvchi ahamiyatga ega: masalan, qasddan odam o'ldirish va
ehtiyotsizlik   orqasida   o'limga   sabab   bo'lish   turli   jinoyatlar   hisoblanadi,   ayrim   qilmishlar   esa   faqat
qasddan   sodir   etilganda   jinoyat   hisoblanadi.   Xulosa:   ayb   shaklini   to'g'ri   aniqlash   himoyaning   asosiy
yo'nalishlaridan biri bo'lib, u ko'pincha jazoni tubdan o'zgartiradi.
3.  Zaruriy mudofaa: qonuniylik shartlari va zaruriy mudofaa chegarasidan chiqish.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy asos: Jinoyat kodeksining qilmishning jinoiyligini istisno qiluvchi holatlarga oid qoidalari va Oliy
sud Plenumining tushuntirishlari. Tahlil: o'zini, boshqa shaxsni, jamiyat yoki davlat manfaatlarini ijtimoiy
xavfli   tajovuzdan   himoya   qilish   uchun   tajovuzchiga   zarar   yetkazish   jinoyat   hisoblanmaydi.   Zaruriy
mudofaa   qonuniyligi   shartlari   tajovuzga   va   himoyaga   taalluqli.   Tajovuz   ijtimoiy   xavfli,   real   va   mavjud
bo'lishi kerak, ya'ni boshlangan  yoki bevosita  boshlanish  xavfi  bo'lishi va hali tugamagan bo'lishi lozim.
Himoya tajovuzchiga qaratilgan bo'lishi va tajovuz xususiyati va xavfliligiga aniq nomutanosib bo'lmasligi
kerak.   Mudofaa   chegarasidan   chiqish   deb,   tajovuzning   xususiyati   va   xavfliligiga   himoyaning   aniq   mos
kelmasligi,  ya'ni  vaziyat  taqozo  qilmagan   holda   tajovuzchiga   qasddan  og'ir  zarar  yetkazish  tushuniladi;
bunday   qilmish   yengilroq   javobgarlikka   olib   keladi.   To'satdan   tajovuz   qilinganda   himoyalanuvchining
hayajonlangan   holati   hisobga   olinadi.   Xulosa:   himoyachi   har   bir   shart   bo'yicha   holatlarni   sinchkovlik
bilan isbotlashi lozim.
4.  Kazus. Shaxs qo'shnisining uyiga o'g'irlik qilish maqsadida eshik qulfini buzgan, ammo ichkariga 
kirgach, qo'rquv va vijdon azobi tufayli hech narsa olmay chiqib ketgan. Uning javobgarligini 
baholang.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   Jinoyat   kodeksining   tamom   bo'lmagan   jinoyat   va   jinoyatdan   ixtiyoriy   qaytishga   oid
qoidalari. Tahlil: qulfni buzib uyga kirish o'g'irlikni sodir etishga bevosita qaratilgan harakat, ya'ni suiqasd
bosqichi hisoblanadi. Biroq shaxs jinoyatni oxiriga yetkazish imkoniyati bo'lgan holda, hech kim to'sqinlik
qilmasdan,   o'z   ixtiyori   bilan   to'xtatgan.   Bu   jinoyatdan   ixtiyoriy   qaytish   hisoblanadi;   ixtiyoriylik   uchun
motivning   ahamiyati   yo'q:   qo'rquv,   vijdon   azobi   yoki   boshqa   sabab   bo'lishidan   qat'i   nazar,   asosiysi   -
shaxs   jinoyatni   tugatish   mumkinligini   anglagan   holda   to'xtatgan.   Ixtiyoriy   qaytgan   shaxs   tamom
bo'lmagan   o'g'irlik   uchun   javobgarlikka   tortilmaydi.   Ammo   uning   haqiqatda   sodir   etgan   harakatlari
boshqa jinoyat yoki huquqbuzarlik tarkibini tashkil etsa, ular uchun javobgarlik saqlanadi: masalan, turar
joy   daxlsizligini   buzish   yoki   o'zganing   mulkini   qasddan   shikastlash,   agar   qonunda   belgilangan   shartlar
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    45 mavjud   bo'lsa.   Himoyachi   to'xtatishning   tashqi   to'siqsiz,   ixtiyoriy   bo'lganini   isbotlashi   kerak.   Xulosa:
o'g'irlik uchun javobgarlik istisno etiladi, sodir etilgan harakatlar alohida baholanadi.
5.  Kazus. A. va B. do'konni talashni kelishgan. A. faqat avtomobilda kutib turishi kerak edi. B. 
do'konda qo'riqchiga pichoq bilan hujum qilib jarohat yetkazgan. A. pichoq haqida bilmagan. A.ning 
javobgarligini baholang.
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy   asos:   Jinoyat   kodeksining   ishtirokchilik   va   bajaruvchi   eksessiga   oid   qoidalari,   mulkka   qarshi
jinoyatlarga   oid   qoidalar.   Tahlil:   A.   va   B.   oldindan   til   biriktirib   o'zganing   mulkini   talon-toroj   qilishga
kelishgan. A. avtomobilda kutib turish orqali jinoyatni sodir etishga ko'maklashgan, uning roli kelishilgan
jinoyat doirasida baholanadi. B. esa qurol ishlatib, hayot va sog'liq uchun xavfli zo'rlik bilan hujum qilgan,
bu   bosqinchilikni   tashkil   etadi.   Agar   A.   B.ning   pichoq   ishlatishi   va   zo'rlik   qo'llashi   haqida   bilmagan   va
bunga   rozi   bo'lmagan   bo'lsa,   B.ning   harakatlari   kelishuvdan   chetga   chiqish,   ya'ni   bajaruvchi   eksessi
hisoblanadi.   Ishtirokchilar   bajaruvchi   eksessi   uchun   javob   bermaydi,   shuning   uchun   A.   faqat   o'zining
qasdi   qamrab   olgan   jinoyat,   masalan   kelishilgan   talonchilik   yoki   o'g'rilik   uchun   guruh   belgisi   bilan
javobgar   bo'ladi.   Himoyachi   A.ning   qasdi   chegaralarini   isbotlashi   kerak:   kelishuv   mazmuni,   A.ning
pichoqni   ko'rmaganligi,   uning   hujum   joyidan   uzoqda   bo'lganligi.   Xulosa:   A.   bosqinchilik   uchun   emas,
faqat o'z qasdi doirasidagi jinoyat uchun javob beradi.
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    46 23-bilet
1.  Mijoz advokatdan qonunga zid harakatni bajarishni talab qilsa, advokat qanday yo'l tutishi kerak?
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy asos: «Advokatura to'g'risida»gi qonun va Advokatlarning kasbiy odob qoidalari. Tahlil: advokat
mijoz   manfaatlarini   faqat   qonunda   taqiqlanmagan   vosita   va   usullar   bilan   himoya   qiladi.   Shu   sababli   u
soxta hujjat tayyorlash, guvohlarni yolg'on ko'rsatma berishga undash, dalillarni yo'q qilish, mansabdor
shaxslarga   pora   berishda   vositachilik   qilish   kabi   talablarni   bajara   olmaydi.   Advokat   mijozga   bunday
talabning   noqonuniyligini   va   uning   huquqiy   oqibatlarini   tushuntirishi,   qonuniy   muqobil   yo'llarni   taklif
qilishi   lozim.   Agar   mijoz   talabida   qat'iy   tursa   va   bu   ishonch   munosabatlarini   buzsa,   advokat   fuqarolik
ishlarida   shartnomani   belgilangan   tartibda   bekor   qilishi   mumkin,   jinoyat   ishida   esa   himoyani   qonuniy
vositalar   bilan   davom   ettiradi.   Mijozning   bunday   talabi   haqidagi   ma'lumot   ham,   qoida   tariqasida,
advokatlik   siri   hisoblanadi.   Xulosa:   advokat   mijozning   sherigi   emas,   u   qonun   doirasida   faoliyat
ko'rsatuvchi mustaqil huquqshunosdir.
2.  Oxirgi zarurat holati va uning zaruriy mudofaadan farqi.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy asos: Jinoyat kodeksining qilmishning jinoiyligini istisno qiluvchi holatlarga oid qoidalari. Tahlil:
oxirgi   zarurat   -   shaxsning,   jamiyat   yoki   davlatning   qonun   bilan   qo'riqlanadigan   manfaatlariga   bevosita
tahdid   soluvchi   xavfni   bartaraf   etish   uchun   qonun   bilan   qo'riqlanadigan   boshqa   manfaatlarga   zarar
yetkazish,   agar  bu  xavfni  boshqa  vositalar   bilan  bartaraf  etish  mumkin  bo'lmagan   va  yetkazilgan  zarar
oldi   olingan   zarardan   kamroq   bo'lsa.   Xavf   manbai   turli   bo'lishi   mumkin:   tabiiy   ofat,   texnik   nosozlik,
hayvon hujumi, odamlarning harakati. Zaruriy mudofaadan farqli o'laroq, oxirgi zaruratda zarar odatda
uchinchi, begunoh shaxslarga yetkaziladi, shu sababli qonun qat'iyroq shartlarni qo'yadi: xavfni boshqa
yo'l bilan bartaraf etish imkoniyati yo'qligi va yetkazilgan zararning oldi olingan zarardan kamligi. Zaruriy
mudofaada   esa   himoyalanuvchi   tajovuzdan   qochish   yoki   boshqalarga   yordam   so'rash   imkoniyatidan
qat'i   nazar   himoyalanishga   haqli.   Oxirgi   zarurat   chegarasidan   chiqish   javobgarlikka   olib   keladi.   Xulosa:
ikki institutni farqlash himoya pozitsiyasini to'g'ri qurish uchun muhim.
3.  Ijtimoiy xavfli qilmish sodir etgan shaxsni ushlashda zarar yetkazish: qonuniylik shartlari.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy asos: Jinoyat kodeksining qilmishning jinoiyligini istisno qiluvchi holatlarga oid qoidalari. Tahlil:
ijtimoiy xavfli qilmish sodir etgan shaxsni hokimiyat organlariga topshirish va uning yangi qilmishlar sodir
etishiga   yo'l   qo'ymaslik   maqsadida   ushlashda   unga   zarar   yetkazish,   agar   boshqa   vositalar   bilan
ushlashning   imkoni   bo'lmasa   va   bunda   zarur   choralar   chegarasidan   chiqilmagan   bo'lsa,   jinoyat
hisoblanmaydi.   Qonuniylik   shartlari:   ushlanayotgan   shaxs   haqiqatan   ijtimoiy   xavfli   qilmish   sodir   etgan
bo'lishi;   ushlash   maqsadi   uni   hokimiyat   organlariga   topshirish   bo'lishi,   o'ch   olish   yoki   jazolash   emas;
zarar   faqat   ushlanayotgan   shaxsga   yetkazilishi;   ushlash   boshqa   usul   bilan   mumkin   bo'lmasligi;
yetkazilgan   zarar   qilmishning   xavfliligi   va   ushlash   holatlariga   mutanosib   bo'lishi.   Ushlanayotgan   shaxs
qarshilik   ko'rsatsa,   vaziyat   zaruriy   mudofaa   qoidalari   bilan   baholanishi   mumkin.   Zarur   choralar
chegarasidan  chiqish,  ya'ni vaziyat  taqozo  qilmagan  holda  aniq  ortiqcha  zarar   yetkazish   qasddan  sodir
etilgan hollarda javobgarlikka olib keladi. Xulosa: ushlash huquqi faqat qat'iy shartlarda qo'llaniladi.
4.  Kazus. Shaxs qilmish sodir etganidan keyin jinoyat qonuni o'zgarib, uning qilmishi uchun eng ko'p 
jazo kamaytirildi. Hukm hali chiqmagan. Keyinroq yangi qonun yana jazoni oshirdi. Qaysi qonun 
qo'llanadi?
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy  asos:  Konstitutsiya  va  Jinoyat  kodeksining  jinoyat  qonunining  vaqt  bo'yicha  amal  qilishiga  oid
qoidalari. Tahlil: qilmishning jinoiyligi va jazoga sazovorligi, umumiy qoidaga ko'ra, qilmish sodir etilgan
vaqtda   amalda   bo'lgan   qonun   bilan   belgilanadi.   Ammo   shaxsning   ahvolini   yengillashtiruvchi   qonun
orqaga   qaytish   kuchiga   ega.   Kazusda   qilmish   sodir  etilgandan   keyin   hukm  chiqqunga   qadar  ketma-ket
uch   qonun   amal   qilgan:   dastlabki,   yengillashtiruvchi   va   keyin   og'irlashtiruvchi   qonun.   Ushbu   holatda
oraliq, ya'ni eng yengil qonun qo'llaniladi. Yengillashtiruvchi qonun kuchga kirgan paytdan shaxs undan
foydalanish  huquqiga  ega  bo'lgan  va  keyingi  og'irlashtiruvchi  qonun  orqaga  qaytish  kuchiga  ega  emas,
shuning   uchun   uning   ahvolini   yomonlashtira   olmaydi.   Himoyachi   sudga   yengilroq   qonun   normalarini
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    47 qo'llash   to'g'risida   yozma   iltimosnoma   berishi   va   bunda   qonunlarning   kuchga   kirish   sanalarini   aniq
ko'rsatishi lozim. Xulosa: eng yengil, ya'ni oraliq qonun qo'llaniladi.
5.  Kazus. Shaxs ikki yil oldin sodir etilgan uncha og'ir bo'lmagan jinoyat bo'yicha ayblanmoqda. Shu 
vaqt davomida u bir yil chet elda bo'lgan, qidiruvda bo'lmagan va tergovdan yashirinmagan. Muddat 
o'tish masalasini tahlil qiling.
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy   asos:   Jinoyat   kodeksining   jinoiy   javobgarlikka   tortish   muddati   o'tganligi   munosabati   bilan
javobgarlikdan   ozod   qilishga   oid   qoidalari   va   Jinoyat-protsessual   kodeksi.   Tahlil:   jinoiy   javobgarlikka
tortish   muddati   jinoyat   og'irligi   toifasiga   qarab   qonunda   belgilanadi   va   jinoyat   sodir   etilgan   kundan
boshlab   hisoblanadi.   Muddat   o'tishi   faqat   shaxs   tergov   yoki   suddan   yashiringan   hollarda   to'xtatiladi.
Shaxsning chet elda bo'lishining o'zi yashirinish emas: agar u qidiruvda bo'lmagan, chaqiruvlardan bo'yin
tovlamagan va qonuniy asosda chet elga chiqqan bo'lsa, muddat to'xtatilmaydi. Shuningdek, shu davrda
yangi   jinoyat   sodir   etmaganligini   tekshirish   lozim,   chunki   bu   muddatni   uzadi.   Himoyachi   jinoyat   sodir
etilgan  aniq  sanani,  qilmishning  qonun  bo'yicha   toifasini  va  muddat  qancha  ekanligini   aniqlashi  kerak.
Agar   muddat   o'tgan   bo'lsa,   u   ishni   tugatish   to'g'risida   iltimosnoma   beradi,   ammo   mijozga   bu
reabilitatsiya   qilmaydigan   asos   ekanligini   tushuntirib,   uning   roziligini   oladi.   Xulosa:   chet   elda   bo'lish
muddatni to'xtatmaydi; muddat o'tgan bo'lsa ish tugatilishi kerak.
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    48 24-bilet
1.  Advokat mijozdan olgan hujjatlar va pul mablag'larini saqlash va qaytarish bilan bog'liq 
majburiyatlarini tavsiflang.
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy   asos:   «Advokatura   to'g'risida»gi   qonun,   Fuqarolik   kodeksining   topshiriq   va   saqlash   haqidagi
qoidalari,   kasbiy   odob   qoidalari.   Tahlil:   advokat   mijozdan   olgan   asl   hujjatlarni   yo'qotish,   buzilish   va
uchinchi   shaxslarning   noqonuniy   kirishidan   himoya   qilishi   shart.   Hujjatlarni   qabul   qilish   va   qaytarish
yozma ravishda rasmiylashtirilishi maqsadga muvofiq. Topshiriq tugaganida yoki mijoz talab qilganda asl
hujjatlar   qaytariladi;   gonorar   to'lanmaganligi   hujjatlarni   ushlab   qolish   uchun   asos   bo'lmaydi.   Mijoz
nomidan   undirilgan   yoki   xarajatlar   uchun   berilgan   pul   mablag'lari   advokatning   shaxsiy   mablag'laridan
alohida hisobga olinishi, ulardan faqat maqsadga ko'ra foydalanilishi va mijozga hisobot berilishi lozim.
Mijoz mablag'larini  o'zboshimchalik  bilan gonorar  hisobiga  o'tkazish  yoki shaxsiy  maqsadlarda  ishlatish
taqiqlanadi.  Xulosa: mijoz mulkiga ehtiyotkorlik ishonch munosabatlarining asosi bo'lib, uni buzish turli
javobgarlikka olib keladi.
2.  Tamom bo'lmagan jinoyat: jinoyatga tayyorgarlik, suiqasd va jinoyatdan ixtiyoriy qaytish.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   Jinoyat   kodeksining   tamom   bo'lmagan   jinoyatga   oid   qoidalari.   Tahlil:   jinoyatga
tayyorgarlik - jinoyat sodir etish uchun vosita  yoki qurollarni topish, moslashtirish,  sheriklarni izlash,  til
biriktirish   yoki   boshqa   sharoit   yaratish,   agar   jinoyat   shaxsning   irodasiga   bog'liq   bo'lmagan   holatlar
tufayli oxiriga yetkazilmagan bo'lsa. Jinoyatga suiqasd - jinoyat sodir etishga bevosita qaratilgan qasddan
qilingan   harakat   yoki   harakatsizlik,   agar   jinoyat   shaxsning   irodasiga   bog'liq   bo'lmagan   holatlar   tufayli
oxiriga yetkazilmagan bo'lsa. Tamom bo'lmagan jinoyat faqat to'g'ri qasd bilan sodir etiladi; javobgarlik
qonun   bilan   cheklanadi,   jazo   tayinlashda   jinoyatning   oxiriga   yetkazilmaganlik   sabablari   va   darajasi
hisobga olinadi. Ixtiyoriy qaytish - shaxsning jinoyatni oxiriga yetkazish mumkinligini anglagan holda o'z
ixtiyori   bilan   to'xtatishi.   Bunday   shaxs,   agar   haqiqatda   sodir   etilgan   qilmishi   boshqa   jinoyat   tarkibini
tashkil etmasa, javobgarlikka tortilmaydi. Xulosa: himoyachi bosqichni to'g'ri aniqlash va ixtiyoriy qaytish
holatlarini isbotlashga e'tibor qaratishi lozim.
3.  Jinoyatda ishtirokchilik: ishtirokchilar turlari va ishtirokchilik shakllari.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   Jinoyat   kodeksining   ishtirokchilikka   oid   qoidalari.   Tahlil:   ishtirokchilik   -   ikki   yoki   undan
ortiq   shaxsning   qasddan   jinoyat   sodir   etishda   birgalikda   qasddan   ishtirok   etishi.   Ishtirokchilar   turlari:
bajaruvchi   -   jinoyatni   bevosita   sodir   etgan   yoki   uni   sodir   etishda   boshqa   shaxslar   bilan   birgalikda
bevosita   qatnashgan,   shuningdek   javobgarlikka   tortilmaydigan   shaxslardan   foydalangan   shaxs;
tashkilotchi - jinoyatni tashkil etgan yoki unga rahbarlik qilgan shaxs; dalolatchi - boshqa shaxsni jinoyat
sodir   etishga   ko'ndirgan   shaxs;   yordamchi   -   maslahatlar,   ko'rsatmalar,   vositalar   bilan   yoki   to'siqlarni
bartaraf   etish   orqali   jinoyat   sodir   etishga   yordam   bergan,   shuningdek   jinoyatchini   yoki   jinoyat   izlarini
yashirishga   oldindan   va'da   bergan   shaxs.   Ishtirokchilik   shakllari:   oldindan   til   biriktirmagan   guruh,
oldindan   til   biriktirgan   guruh,   uyushgan   guruh   va   jinoiy   uyushma.   Har   bir   ishtirokchining   javobgarligi
uning haqiqiy  ishtiroki xususiyati  va  darajasiga  qarab belgilanadi.  Bajaruvchining  eksessi uchun boshqa
ishtirokchilar javob bermaydi. Xulosa: himoyachi har bir mijozning aniq rolini aniqlashga e'tibor beradi.
4.  Kazus. 15 yoshli o'smir do'kondan arzon telefonni o'g'irlagan. Tergovchi uni ushlab, ota-onasi va 
pedagog ishtirokisiz so'roq qilgan, o'smir aybini tan olgan. Himoyachi sifatida qanday choralar 
ko'rasiz?
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   Jinoyat   kodeksining   jinoiy   javobgarlik   yoshiga   va   voyaga   yetmaganlarga   oid   qoidalari,
Jinoyat-protsessual   kodeksi.   Tahlil:   avvalo   javobgarlik   yoshi   tekshiriladi:   qonunda   o'g'rilik   uchun
javobgarlik   yoshi   pastroq   belgilangan   jinoyatlar   qatoriga   kiritilganmi   yoki   yo'qmi,   va   qilmish   qaysi
qismda   saralanmoqda.   Agar   o'smir   ushbu   qilmish   uchun   javobgarlik   yoshiga   yetmagan   bo'lsa,   ish
tugatilishi va unga nisbatan voyaga yetmaganlar uchun nazarda tutilgan boshqa choralar ko'rilishi kerak.
Protsessual jihatdan  voyaga  yetmagan so'roq qilinganda himoyachi ishtiroki majburiy, qonuniy vakil va
pedagog   yoki   psixolog   ishtiroki   ta'minlanishi   kerak.   Bu   talablarni   buzib   olingan   ko'rsatmalar   joiz
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    49 bo'lmagan   dalil   deb   topilishi   kerak,   himoyachi   buni   chiqarib   tashlash   to'g'risida   iltimosnoma   beradi.
Shuningdek,   ushlab   turish   voyaga   yetmaganga   nisbatan   istisno   chora   bo'lgani   sababli   uning   asosliligi
nizolanadi.  Zarar  qoplangan  bo'lsa,  yarashuv  yoki  amaliy  pushaymonlik  asoslarida  javobgarlikdan  ozod
qilish   imkoniyati   ko'rib   chiqiladi.   Xulosa:   so'roq   bayonnomasi   joiz   emas,   himoyachi   ishni   tugatish   yoki
ozod qilishga erishishi lozim.
5.  Kazus. Gumon qilinuvchi ushlab turilgandan keyin bir necha soat davomida himoyachisiz so'roq 
qilingan, unga ko'rsatma bermaslik huquqi tushuntirilmagan. Keyinchalik u ko'rsatmalaridan qaytgan.
Himoyachi qanday harakat qiladi?
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy   asos:   Konstitutsiya   va   Jinoyat-protsessual   kodeksining   ushlab   turish,   gumon   qilinuvchining
huquqlari   va   dalillarning   maqbulligiga   oid   qoidalari.   Tahlil:   ushlab   turilgan   shaxsga   ushlangan   paytdan
boshlab himoyachiga ega bo'lish huquqi, o'ziga qarshi ko'rsatma bermaslik huquqi va boshqa huquqlar
tushuntirilishi   shart.   Huquqlar   tushuntirilmagan   va   himoyachi   ishtirok   etishi   ta'minlanmagan   holda
olingan   ko'rsatmalar   qonunni   buzgan   holda   olingan   hisoblanadi   va   ular   ayblov   uchun   asos   sifatida
foydalanilishi   mumkin   emas.   Himoyachi   ushlab   turish  bayonnomasini,   uning   rasmiylashtirilgan  vaqtini,
haqiqiy   ushlangan   vaqt   bilan   solishtiradi,   chunki   farq   noqonuniy   ushlashni   ko'rsatishi   mumkin.   U
tergovchiga,  prokurorga  va  sudga  ko'rsatmani  joiz  emas  deb  topish  to'g'risida  asoslangan  iltimosnoma
beradi. Agar ko'rsatma bosim ostida olingan bo'lsa, tibbiy ko'rikdan o'tkazishni talab qiladi va bu haqda
shikoyat   beradi.   Shuningdek,   bu   ko'rsatmalardan   kelib   chiqqan   boshqa   dalillarning   maqbulligi   ham
nizolanadi. Xulosa: dastlabki ko'rsatmalar joiz bo'lmagan dalil sifatida chiqarib tashlanishi kerak.
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    50 25-bilet
1.  Advokatning sudga yoki tergov organiga ataylab yolg'on ma'lumot va dalil taqdim etishi qanday 
baholanadi?
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy   asos:   protsessual   kodekslar,   Jinoyat   kodeksi   va   Advokatlarning   kasbiy   odob   qoidalari.   Tahlil:
advokat   mijoz   foydasiga   dalillar   taqdim   etishga   haqli,   ammo   u   ataylab   soxta   dalil   taqdim   etishi,
hujjatlarni qalbakilashtirishi yoki guvohlarni yolg'on ko'rsatma berishga undashi mumkin emas. Bunday
harakatlar   odil   sudlovga   qarshi   qaratilgan   qilmish   bo'lib,   nafaqat   intizomiy,   balki   qonunda   belgilangan
hollarda jinoiy javobgarlikka ham olib keladi. Shu bilan birga, advokat mijozga qarshi ma'lumot berishga
majbur   emas:   u   mijoz   aybini   tan   olish   majburiyatiga   ega   emas,   jinoyat   ishida   himoyalanuvchining
aybsizligini   isbotlash   yoki   uning   javobgarligini   yengillashtiruvchi   holatlarni   ko'rsatish   bilan   cheklanadi.
Advokat haqiqatni bilib turib ataylab yolg'on gapirishdan va jim turish orqali qonuniy himoyani amalga
oshirishni   farqlashi   lozim.   Xulosa:   himoya   qilish   va   sudni   aldash   o'rtasidagi   chegarani   buzish   advokat
maqomi bilan mos kelmaydi.
2.  Jinoyatlar majmui va jinoyatlarning takroriyligi: tushunchasi va jazo tayinlashga ta'siri.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   Jinoyat   kodeksining   ko'plik   jinoyatlarga   oid   qoidalari.   Tahlil:   jinoyatlar   majmui   deganda
shaxsning   birortasi   uchun   ham   sudlanmagan   holda   Jinoyat   kodeksining   turli   moddalari   yoki   modda
qismlarida   nazarda   tutilgan   ikki   yoki   undan   ortiq   jinoyatni   sodir   etishi   tushuniladi.   Real   majmuada   bir
necha  alohida  qilmish sodir  etiladi,  ideal  majmuada  esa bitta qilmish bir necha  jinoyat tarkibini tashkil
etadi.  Majmuada  har   bir  jinoyat   alohida  saralanadi  va   har   biri  uchun  jazo  tayinlanib,  so'ngra  qonunda
belgilangan   qoidalar   bo'yicha   qamrab   olish   yoki   qo'shish   orqali   yakuniy   jazo   belgilanadi.   Takroriylik   -
Jinoyat kodeksining  bir  moddasida  nazarda tutilgan  jinoyatni  ikki yoki undan  ortiq  marta sodir  etish,  u
ko'pincha   saralovchi   belgi   sifatida   qo'llaniladi.   Agar   jinoyat   uchun   sudlanganlik   tugallangan   yoki   olib
tashlangan bo'lsa, yoki shaxs qonunda belgilangan asosda javobgarlikdan ozod qilingan bo'lsa, takroriylik
hisobga olinmaydi. Davomli jinoyat esa ko'plik hisoblanmaydi. Xulosa: himoyachi qilmishlarning yagona
davomli jinoyat yoki majmua ekanligini aniqlashga e'tibor beradi.
3.  Jinoyat qonunining vaqt bo'yicha amal qilishi: qonunning orqaga qaytish kuchi.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy  asos:  Konstitutsiya  va  Jinoyat  kodeksining  jinoyat  qonunining  vaqt  bo'yicha  amal  qilishiga  oid
qoidalari.   Tahlil:   qilmishning   jinoiyligi   va   jazoga   sazovorligi   shu   qilmish   sodir   etilgan   vaqtda   amalda
bo'lgan   qonun   bilan   belgilanadi.   Qilmish   sodir   etilgan   vaqt   deb,   oqibat   qachon   yuz   berishidan   qat'i
nazar,   ijtimoiy   xavfli   harakat   yoki   harakatsizlik   sodir   etilgan   vaqt   tushuniladi.   Qilmishning   jinoiyligini
bekor   qiluvchi,   jazoni   yengillashtiruvchi   yoki   shaxsning   ahvolini   boshqacha   tarzda   yaxshilovchi   qonun
orqaga   qaytish   kuchiga   ega,   ya'ni   qonun   kuchga   kirgunga   qadar   qilmish   sodir   etgan   shaxslarga,   shu
jumladan jazoni o'tayotgan yoki sudlanganligi bor shaxslarga ham tatbiq etiladi.  Qilmishning jinoiyligini
belgilovchi,  jazoni  og'irlashtiruvchi  yoki  shaxsning  ahvolini  boshqacha  tarzda  yomonlashtiruvchi  qonun
orqaga qaytish kuchiga ega emas. Agar yangi qonun jazoni yengillashtirsa, o'talayotgan jazo yangi qonun
sanksiyasining   yuqori   chegarasigacha   kamaytiriladi.   Xulosa:   himoyachi   qonunchilikdagi   o'zgarishlarni
doimiy kuzatib, mijozga yengilroq qonunni qo'llashni talab qilishi lozim.
4.  Kazus. Tergovchi uncha og'ir bo'lmagan jinoyatda ayblanayotgan, doimiy yashash joyi va ishi bor, 
ilgari sudlanmagan shaxsga nisbatan faqat jinoyat og'irligiga asoslanib qamoqqa olish ehtiyot 
chorasini qo'llash to'g'risida iltimosnoma kiritdi. Himoyachi pozitsiyasini tuzing.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy  asos:  Konstitutsiya  va Jinoyat-protsessual  kodeksining ehtiyot choralariga  oid qoidalari.  Tahlil:
qamoqqa   olish   eng   og'ir   ehtiyot   chorasi   bo'lib,   qonunda   belgilangan   toifadagi   jinoyatlar   bo'yicha   va
faqat   boshqa   choralar   bilan   maqsadga   erishib   bo'lmaydigan   hollarda   qo'llanilishi   mumkin.   Avvalo
himoyachi   ushbu   jinoyat   uchun   qamoqqa   olish   qonunan   umuman   yo'l   qo'yiladimi,   tekshiradi.   Keyin   u
qamoqqa  olish asoslari  - yashirinish, haqiqatni  aniqlashga  to'sqinlik qilish  yoki yangi jinoyat sodir  etish
xavfi   -   real   faktlar   bilan   tasdiqlanmaganligini   ko'rsatadi;   faqat   jinoyat   og'irligi   qamoqqa   olish   uchun
yetarli   asos   emas.   Ayblanuvchining   shaxsi   -   doimiy   yashash   joyi,   ishi,   oilasi,   sudlanmaganligi,   tergovga
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    51 hamkorligi   -   yashirinish   xavfi   yo'qligini   tasdiqlaydi.   Himoyachi   muqobil   ehtiyot   choralari,   masalan
muayyan   joyda   yashash   to'g'risida   iltizom,   uy   qamog'i   yoki   garovni   taklif   qiladi   va   tavsifnomalar,   ish
joyidan   ma'lumotnoma,   oilaviy   hujjatlarni   taqdim   etadi.   Sud   qamoqqa   olsa,   qaror   ustidan   shikoyat
qilinadi. Xulosa: iltimosnoma asossiz, yengilroq ehtiyot chorasi qo'llanilishi kerak.
5.  Kazus. Politsiya xodimlari sud ruxsatisiz va xolislarsiz shaxsning uyida tintuv o'tkazib, giyohvandlik 
vositasi topgan. Keyinroq tergovchi «kechiktirib bo'lmaydigan holat» deb qayd etgan, ammo 
prokurorga xabar bermagan. Dalilning maqbulligini baholang.
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy asos: Konstitutsiya va Jinoyat-protsessual kodeksining turar joy daxlsizligi, tintuv va dalillarning
maqbulligiga   oid   qoidalari.   Tahlil:   turar   joyda   tintuv,   qoida   tariqasida,   sud   ruxsati   yoki   qonunda
belgilangan   sanksiya   bilan   o'tkaziladi.   Kechiktirib   bo'lmaydigan   hollarda   tintuv   ruxsatsiz   o'tkazilishi
mumkin,   ammo   bu   haqda   qonunda   belgilangan   muddatda   tegishli   organga   xabar   berilishi   va   tintuv
qonuniyligi   tekshirilishi   shart.   Kazusda   xabar   berish   majburiyati   bajarilmagan,   kechiktirib   bo'lmaslik
holati   aniq   asoslanmagan,   xolislar   ishtirok   etmagan   yoki   tegishli   video   yozuv   yo'q.   Bu   holatlar   tintuv
tartibining   jiddiy   buzilishi   bo'lib,   topilgan   giyohvandlik   vositasi   va   olib   qo'yish   bayonnomasi   joiz
bo'lmagan   dalil   deb   topilishi   mumkin.   Himoyachi   bundan   tashqari   topilgan   narsaning   qadoqlanishi   va
muhrlanishi,   ekspertizaga  yuborish  zanjiri   uzilmaganligini   tekshiradi,   chunki   «tashlab  qo'yish»  ehtimoli
ham baholanadi.  U dalilni chiqarib tashlash  va tintuv  qonuniyligi bo'yicha shikoyat beradi. Xulosa: dalil
joiz emas deb topilishi kerak, bu ayblovning asosiy dalili bo'lsa, oqlov uchun asos bo'ladi.
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    52 26-bilet
1.  Fuqarolik va iqtisodiy ishlarda advokat mijoz bilan shartnomani bekor qilishi mumkin bo'lgan 
holatlar va tartibni tushuntiring.
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy   asos:   Fuqarolik   kodeksi   va   Advokatlarning   kasbiy   odob   qoidalari.   Tahlil:   jinoyat   ishidagi
himoyadan farqli ravishda, fuqarolik va iqtisodiy ishlarda vakil sifatida ishtirok etayotgan advokat qonun
va   shartnomada   nazarda   tutilgan   asoslar   bo'lganda   topshiriqni   bajarishdan   voz   kechishi   mumkin.
Bunday   asoslarga   manfaatlar   to'qnashuvining   yuzaga   kelishi,   mijozning   noqonuniy   harakatlarni   talab
qilishi,   ishonch   munosabatlarining   jiddiy   buzilishi,   mijozning   shartnomaviy   majburiyatlarini   muntazam
bajarmasligi   kiradi.  Bunda   advokat   mijozni   oldindan  va   o'z   vaqtida  xabardor   qilishi,   unga   boshqa   vakil
topishi   uchun   yetarli   imkon   berishi,   protsessual   muddatlar   o'tib   ketishiga   yo'l   qo'ymasligi   kerak.   Ish
materiallari  va  hujjatlar  mijozga  qaytariladi,  bajarilgan  ish uchun  gonorar  shartnomaga  muvofiq  hisob-
kitob qilinadi. Xulosa: shartnomani bekor qilish mijoz manfaatlariga zarar yetkazmaydigan tarzda amalga
oshirilishi lozim.
2.  Jazo tayinlashning umumiy asoslari: jazoni yengillashtiruvchi va og'irlashtiruvchi holatlar.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy asos: Jinoyat kodeksining jazo tayinlashga oid qoidalari va Oliy sud Plenumining tushuntirishlari.
Tahlil:   sud   jazoni   Jinoyat   kodeksining   Maxsus   qismidagi   tegishli   modda   sanksiyasi   doirasida,   Umumiy
qism qoidalarini hisobga olgan holda tayinlaydi. Bunda jinoyatning xususiyati va ijtimoiy xavflilik darajasi,
aybdorning   shaxsi,   jazoni   yengillashtiruvchi   va   og'irlashtiruvchi   holatlar   hisobga   olinadi.
Yengillashtiruvchi holatlarga, jumladan, aybni chin ko'ngildan tan olib pushaymon bo'lish, aybni bo'yniga
olib kelish, jinoyatni ochishga faol yordam berish, yetkazilgan zararni ixtiyoriy qoplash, voyaga yetmagan
bolalari   borligi,   og'ir   hayotiy   sharoitlar   ta'sirida   jinoyat   sodir   etish   kiradi.   Og'irlashtiruvchi   holatlar
ro'yxati   qonunda   to'liq   belgilangan   va   kengaytirilishi   mumkin   emas.   Ayrim   yengillashtiruvchi   holatlar
mavjud   bo'lganda   qonun   jazoning   eng   ko'p   miqdorini   cheklaydi,   alohida   holatlarda   esa   sud   qonunda
nazarda tutilganidan yengilroq jazo tayinlashi mumkin. Xulosa: himoyachining vazifasi yengillashtiruvchi
holatlarni to'liq aniqlash va hujjatlar bilan tasdiqlashdir.
3.  Jinoiy javobgarlikdan ozod qilish asoslari: amaliy pushaymonlik va yarashuv.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   Jinoyat   kodeksining   jinoiy   javobgarlikdan   ozod   qilishga   oid   qoidalari   va   Jinoyat-
protsessual kodeksi. Tahlil: amaliy pushaymonlik tufayli javobgarlikdan ozod qilish qonunda belgilangan
toifadagi   jinoyatlar  bo'yicha,  agar  shaxs  jinoyat  sodir  etganidan   keyin  aybini  bo'yniga  olib   kelgan,  chin
ko'ngildan  pushaymon  bo'lgan,  jinoyatni  ochishga  faol  yordam bergan  va yetkazilgan  zararni  qoplagan
bo'lsa,   qo'llanilishi   mumkin.   Yarashuv   munosabati   bilan   ozod   qilish   qonunda   sanab   o'tilgan   jinoyatlar
bo'yicha,   agar   shaxs   aybiga   iqror   bo'lsa,   jabrlanuvchi   bilan   yarashgan   va   yetkazilgan   zararni   bartaraf
etgan bo'lsa, qo'llaniladi. Yarashuv ixtiyoriy bo'lishi, jabrlanuvchining arizasi bilan tasdiqlanishi lozim. Bu
asoslar   reabilitatsiya   qiluvchi   emas,   shuning   uchun   shaxsning   roziligi   talab   qilinadi;   rozi   bo'lmasa,   ish
umumiy tartibda  ko'riladi. Ayrim hollarda qayta jinoyat sodir etganlik bu asoslarni qo'llashni  cheklaydi.
Xulosa:  himoyachi tegishli  jinoyat  qonunda  sanab  o'tilgan  toifaga  kirishini tekshirib, zararni qoplash va
yarashuvni o'z vaqtida tashkil etishga yordam berishi lozim.
4.  Kazus. Mehnat qilib kelayotgan oila boshlig'i birinchi marta uncha og'ir bo'lmagan qasddan tan 
jarohati yetkazgan, jabrlanuvchi bilan yarashgan va zararni to'liq qoplagan. Himoyachi qanday 
imkoniyatlardan foydalanishi mumkin?
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   Jinoyat   kodeksining   yarashuv   va   amaliy   pushaymonlik   munosabati   bilan   javobgarlikdan
ozod qilishga oid qoidalari, Jinoyat-protsessual kodeksi. Tahlil: himoyachi avvalo ushbu jinoyat qonunda
yarashuv   asosida   javobgarlikdan   ozod   qilish   mumkin   bo'lgan   jinoyatlar   ro'yxatiga   kirishini   tekshiradi.
Agar   kirsa,  shaxs   aybiga   iqror   bo'lgan,   jabrlanuvchi   bilan  yarashgan  va  zararni  bartaraf   etgan   bo'lsa,  u
javobgarlikdan   ozod   qilinadi.   Jabrlanuvchining   yarashuv   to'g'risidagi   arizasi   yozma   rasmiylashtirilishi,
uning   ixtiyoriyligi   tasdiqlanishi   lozim;   tilxat   yoki   to'lov   hujjatlari   zararni   qoplanganligini   tasdiqlaydi.
Yarashuv   tergov   bosqichida   ham,   sudda   ham   rasmiylashtirilishi   mumkin.   Bu   asos   reabilitatsiya
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    53 qilmaydigan   bo'lgani   uchun   mijozning   roziligi   olinadi.   Agar   yarashuv   asosi   qo'llanilmasa,   amaliy
pushaymonlik   asosida   ozod   qilish   yoki,   hech   bo'lmaganda,   yengillashtiruvchi   holatlarni   hisobga   olib
yengil   jazo   tayinlash   so'raladi.   Xulosa:   himoyachi   yarashuvni   rasmiylashtirib,   ishni   tugatishga   erishishi
mumkin.
5.  Kazus. Mansabdor shaxs fuqarodan ruxsatnoma berish uchun pul talab qilgan. Fuqaro pulni bergan,
ikki kundan keyin esa huquqni muhofaza qilish organlariga ixtiyoriy ravishda xabar bergan. 
Fuqaroning huquqiy holatini baholang.
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy   asos:   Jinoyat   kodeksining   pora   berish   va   pora   beruvchini   javobgarlikdan   ozod   qilishga   oid
qoidalari. Tahlil: fuqaro mansabdor shaxsga xizmat harakati evaziga pul bergan, bu pora berish tarkibini
tashkil   etishi   mumkin.   Biroq   qonun   pora   beruvchini   javobgarlikdan   ozod   qilishning   maxsus   asoslarini
nazarda tutadi. Birinchidan, pul mansabdor shaxs tomonidan talab qilingan, ya'ni tovlamachilik belgilari
mavjud;   agar   fuqaro   qonuniy   manfaatini   himoya   qilish   uchun   majburan   pora   bergan   bo'lsa,   bu   ozod
qilish uchun asos bo'lishi mumkin. Ikkinchidan, fuqaro qonunda belgilangan muddat ichida, organlar bu
faktni   aniqlashidan   oldin   ixtiyoriy   ravishda   xabar   bergan;   agar   u   chin   ko'ngildan   pushaymon   bo'lib,
jinoyatni   ochishda   faol   yordam   bersa,   javobgarlikdan   ozod   qilinadi.   Himoyachi   xabar   berish   sanasi   va
vaqtini,   uning   ixtiyoriyligini,   pul   talab   qilinganligini   tasdiqlovchi   dalillarni,   masalan   yozishmalar   yoki
audio yozuvlarni taqdim etishi kerak. Ozod qilingan shaxs mansabdor shaxsga qarshi ishda guvoh sifatida
ishtirok etadi. Xulosa: fuqaro javobgarlikdan ozod qilinishi kerak.
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    54 27-bilet
1.  Advokatni guvoh sifatida so'roq qilish mumkinmi? Bu qoidaning chegaralarini tushuntiring.
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy   asos:   «Advokatura   to'g'risida»gi   qonun   va   protsessual   kodekslar.   Tahlil:   advokatni   yuridik
yordam  ko'rsatish   yoki   himoya   qilish   munosabati   bilan  unga   ma'lum   bo'lgan   holatlar   yuzasidan   guvoh
sifatida   so'roq  qilish mumkin  emas.  Bu  qoida  advokatlik   sirini  muhofaza  qilishning   protsessual  kafolati
hisoblanadi. Hatto mijozning o'zi ko'rsatma berishga qarshi bo'lmagan hollarda ham advokat himoyachi
sifatidagi maqomi bilan guvohlik maqomini birlashtira olmaydi. Biroq agar advokat muayyan holatlardan
kasbiy faoliyati bilan bog'liq bo'lmagan holda, masalan tasodifiy guvoh sifatida xabardor bo'lgan bo'lsa, u
umumiy asosda guvoh bo'lishi mumkin; bunday holatda u shu ishda himoyachi yoki vakil bo'la olmaydi.
Qonunni   buzib   olingan   advokat   ko'rsatmalari   joiz   bo'lmagan   dalil   deb   topilishi   kerak.   Xulosa:   so'roq
qilish taqiqi kasbiy faoliyat bilan bog'liq ma'lumotlarga taalluqlidir.
2.  Jinoiy javobgarlikka tortish muddati o'tganligi munosabati bilan javobgarlikdan ozod qilish.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy asos: Jinoyat kodeksining muddat o'tishiga oid qoidalari va Jinoyat-protsessual kodeksi. Tahlil:
shaxs   jinoyat   sodir   etilgan   kundan   boshlab   qonunda   jinoyatning   og'irlik   toifasiga   qarab   belgilangan
muddatlar   o'tgan   bo'lsa,   jinoiy   javobgarlikdan   ozod   qilinadi.   Muddatlar   jinoyat   sodir   etilgan   kundan
boshlab   hukm   qonuniy   kuchga   kirgunga   qadar   hisoblanadi.   Agar   shaxs   tergov   yoki   suddan   yashirinsa,
muddat   o'tishi   to'xtatiladi   va   u   ushlangan   yoki   aybini   bo'yniga   olib   kelgan   paytdan   qayta   tiklanadi.
Muddat   ichida   shaxs   yangi   jinoyat   sodir   etsa,   muddat   yangi   jinoyat   sodir   etilgan   paytdan   yangidan
hisoblanadi.  Muddat o'tishi asosida ozod qilish reabilitatsiya qiluvchi asos emas, shuning uchun gumon
qilinuvchi   yoki   ayblanuvchi   bunga   e'tiroz   bildirishi   va   ishning   umumiy   tartibda   ko'rilishini   talab   qilishi
mumkin.   Qonunda   alohida   og'ir   jinoyatlar,   masalan   tinchlik   va   insoniyat   xavfsizligiga   qarshi   jinoyatlar
uchun muddat qo'llanilmasligi nazarda tutilgan.  Xulosa: himoyachi muddatni hisoblashda to'xtatilish va
uzilish asoslarini sinchkovlik bilan tekshirishi lozim.
3.  Voyaga yetmaganlarning jinoiy javobgarligi va ular ishlarini yuritishning o'ziga xos xususiyatlari.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   Jinoyat   kodeksining   voyaga   yetmaganlar   javobgarligi   xususiyatlariga   oid   bo'limi   va
Jinoyat-protsessual kodeksi. Tahlil: jinoiy javobgarlik, qoida tariqasida, o'n olti yoshdan, qonunda sanab
o'tilgan  ayrim og'ir  jinoyatlar  uchun  esa  o'n to'rt  yoshdan  boshlanadi.  Voyaga  yetmaganlarga  nisbatan
qonun   yengilroq   jazolarni   va   ularning   cheklangan   muddatlarini,   shuningdek   tarbiyaviy   xususiyatdagi
majburlov choralarini qo'llash imkoniyatini nazarda tutadi. Jazo tayinlashda voyaga yetmaganning hayot
va tarbiya sharoitlari, aqliy rivojlanish darajasi, katta yoshdagilarning ta'siri hisobga olinadi. Protsessual
jihatdan voyaga yetmagan ishida himoyachi ishtiroki majburiy, so'roqda pedagog yoki psixolog  ishtirok
etadi,   qonuniy   vakil   ishga   jalb   qilinadi.   Ushlash   va   qamoqqa   olish   istisno   chora   sifatida   qo'llaniladi.
Voyaga yetmaganlar uchun sudlanganlik muddatlari ham qisqaroq. Xulosa: himoyachi voyaga yetmagan
shaxsning yoshi, rivojlanish darajasi va tarbiyaviy choralarni qo'llash imkoniyatlarini faol isbotlashi lozim.
4.  Kazus. Tadbirkor buyurtmachidan oldindan to'lov olgan, ammo moliyaviy qiyinchiliklar tufayli 
tovarni yetkazib bera olmagan va pulni qaytarmagan. Buyurtmachi firibgarlik haqida ariza bergan. 
Himoyachi sifatida pozitsiyani tuzing.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy asos: Jinoyat kodeksining firibgarlikka oid qoidalari, Fuqarolik kodeksi va Oliy sud Plenumining
tushuntirishlari.  Tahlil:  firibgarlik  uchun  aybdorda  mulkni  egallash   niyati   pulni olishdan  oldin  yoki olish
paytida mavjud bo'lishi va aldov yoki ishonchni suiiste'mol qilish usuli qo'llanilishi kerak. Agar tadbirkor
shartnoma   tuzishda   uni   bajarish   niyatida   bo'lgan   va   keyinchalik   obyektiv   sabablarga   ko'ra   bajara
olmagan  bo'lsa,  bu  fuqarolik-huquqiy  nizo  hisoblanadi  va  jinoyat  tarkibi yo'q.  Himoyachi  tadbirkorning
majburiyatni   bajarishga   real   harakatlarini   isbotlashi   kerak:   yetkazib   beruvchilar   bilan   shartnomalar,
tovar   xarid   qilish   uchun   to'lovlar,   buyurtmachi   bilan   yozishmalar,   qisman   bajarish,   qarzni   tan   olish   va
to'lash   jadvali   taklifi,   moliyaviy   qiyinchiliklar   sabablarini   tasdiqlovchi   hujjatlar.   Shuningdek,   olingan
pulning  maqsadli  ishlatilganligini  ko'rsatuvchi  buxgalteriya  hujjatlari  muhim.  Himoyachi  ishni qilmishda
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    55 jinoyat   tarkibi   yo'qligi   sababli   tugatish   to'g'risida   iltimosnoma   beradi,   mijozga   esa   qarzni   fuqarolik
tartibida hal qilishni tavsiya qiladi. Xulosa: g'arazli niyat isbotlanmasa, qilmish firibgarlik emas.
5.  Kazus. Shaxs do'kondan tovarni yashirincha olib chiqib ketayotganda qo'riqchi uni ko'rib qolgan va 
to'xtatmoqchi bo'lgan. Shaxs qo'riqchini itarib yuborib, tovar bilan qochib ketgan. Qilmishni saralang.
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy   asos:   Jinoyat   kodeksining   o'g'rilik,   talonchilik   va   bosqinchilikka   oid   qoidalari,   Oliy   sud
Plenumining   tushuntirishlari.   Tahlil:   dastlab   shaxs   tovarni   yashirin   olgan,   bu   o'g'rilik   boshlanishi
hisoblanadi.   Biroq   u   qo'riqchi   tomonidan   aniqlanib,   tovarni   ushlab   qolish   uchun   harakat   qilgan.   Agar
yashirin boshlangan  talon-toroj aniqlangandan  keyin aybdor  buni  anglagan  holda  mulkni ushlab  qolish
maqsadida   harakatni   davom   ettirsa,   qilmish   ochiqdan-ochiq   talon-toroj,   ya'ni   talonchilik   sifatida
saralanadi.   Qo'riqchini   itarib   yuborish   zo'rlik   ishlatish   bo'lib,   agar   u   hayot   va   sog'liq   uchun   xavfli
bo'lmasa,   talonchilikning   zo'rlik   bilan   sodir   etilgan   og'irroq   turi   sifatida   baholanadi.   Agar   zo'rlik   hayot
yoki   sog'liq   uchun   xavfli   bo'lsa,   masalan   og'ir   jarohatga   olib   kelsa,   qilmish   bosqinchilikka   aylanishi
mumkin.   Himoyachi   zo'rlik   xususiyatini,   qo'riqchida   tan   jarohati   yo'qligini,   shaxsning   qo'riqchi   uni
ko'rganini   anglaganligini   sinchkovlik   bilan   tekshirishi  kerak.  Xulosa:   qilmish   zo'rlik  ishlatib  sodir  etilgan
talonchilik sifatida saralanadi.
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    56 28-bilet
1.  Himoyachining ushlab turilgan yoki qamoqqa olingan mijoz bilan uchrashish huquqi va uning 
kafolatlari qanday?
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy   asos:   Konstitutsiya,   Jinoyat-protsessual   kodeksi   va   «Advokatlik   faoliyatining   kafolatlari   va
advokatlarning   ijtimoiy   himoyasi   to'g'risida»gi   qonun.   Tahlil:   himoyachi   ushlab   turilgan   yoki   qamoqda
saqlanayotgan  himoyalanuvchi  bilan holi-xoli, maxfiy  sharoitda  uchrashish  huquqiga  ega.  Uchrashuvlar
soni va davomiyligi qonun bilan asossiz cheklanmaydi. Uchrashuv uchun himoyachi o'z guvohnomasi va
orderini taqdim etishi yetarli; qo'shimcha ruxsatnomalar talab qilish qonunga zid hisoblanadi. Uchrashuv
mazmunini   eshitish   yoki   yozib   olish,   himoyachi   va   himoyalanuvchi   o'rtasidagi   yozishmalarni   ko'zdan
kechirish taqiqlanadi, vizual kuzatuv esa faqat xavfsizlik maqsadida bo'lishi mumkin. Bu huquqni buzish
orqali   olingan   ko'rsatmalar   maqbulligi   shubha   ostida   qoladi   va   himoyachi   bunday   buzilishlar   ustidan
prokurorga  yoki  sudga  shikoyat  qilishi  mumkin.  Xulosa:  maxfiy  uchrashuv  samarali   himoyaning   zaruriy
shartidir.
2.  Aqli norasolik va aqli rasolikni istisno etmaydigan ruhiy holatning buzilishi: huquqiy oqibatlari.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   Jinoyat   kodeksining   aqli   norasolikka   oid   qoidalari   va  Jinoyat-protsessual   kodeksi.  Tahlil:
ijtimoiy  xavfli qilmish sodir etgan  vaqtda  surunkali ruhiy kasallik, ruhiy  faoliyatning  vaqtincha  buzilishi,
aqli   zaiflik   yoki   boshqa   ruhiy   holat   tufayli   o'z   harakatlarining   ahamiyatini   anglay   olmagan   yoki   ularni
boshqara olmagan shaxs aqli noraso hisoblanadi  va jinoiy javobgarlikka tortilmaydi. Unga nisbatan sud
tibbiy yo'sindagi majburlov choralarini qo'llashi mumkin. Agar shaxs ruhiy holatining buzilishi tufayli o'z
harakatlarining ahamiyatini to'liq anglay olmagan yoki ularni to'liq boshqara olmagan bo'lsa, u aqli raso
hisoblanadi, ammo bu holat jazo tayinlashda hisobga olinadi va majburiy davolash choralari bilan birga
qo'llanishi   mumkin.   Shaxsning   ruhiy   holati   to'g'risida   shubha   tug'ilganda   sud-psixiatriya   ekspertizasini
o'tkazish majburiy. Mastlik holati javobgarlikdan  ozod qilmaydi. Xulosa: himoyachi mijoz ruhiy holatiga
oid shubhalar mavjud bo'lsa, ekspertiza tayinlanishi to'g'risida iltimosnoma berishi lozim.
3.  Himoyachining jinoyat protsessidagi huquqlari va ishga kirishish payti.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy asos: Jinoyat-protsessual kodeksi va «Advokatura  to'g'risida»gi qonun. Tahlil: himoyachi ishda
ayblanuvchi   tariqasida   ishtirok   etish   uchun   ayblov   e'lon   qilingan   paytdan,   ushlab   turilgan   shaxsga
nisbatan esa ushlangan paytdan, shuningdek shaxs ijtimoiy xavfli qilmish sodir etganlikda gumon qilinib,
uning huquqlariga  daxl  qiluvchi  harakatlar  boshlangan  paytdan ishtirok etish  huquqiga  ega.  Himoyachi
himoyalanuvchi   bilan   holi-xoli   uchrashish,   uning   so'rog'ida   va   u   bilan   o'tkaziladigan   boshqa   tergov
harakatlarida ishtirok etish, dalillar  taqdim etish, iltimosnomalar va rad qilish arizalari berish, tergovchi
tomonidan himoyachi ishtirokida o'tkazilgan tergov harakatlari bayonnomalari bilan tanishish, dastlabki
tergov   tugagach   ishning   barcha   materiallari   bilan   tanishish   va   zarur   ma'lumotlarni   ko'chirib   olish,
surishtiruvchi,   tergovchi,   prokuror   va   sudning   harakatlari   va   qarorlari   ustidan   shikoyat   qilish   huquqiga
ega. Himoyachining ishga kirishishi uchun order va guvohnoma yetarli. Xulosa: himoyachining ishga erta
kirishishi samarali himoyaning kafolatidir.
4.  Kazus. Kassir ishxona kassasidan bir necha oy davomida oz-ozdan pul olib, «keyin qaytaraman» deb
o'z ehtiyojlariga sarflagan. Uning qilmishini saralang va himoya yo'nalishlarini ko'rsating.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy asos: Jinoyat kodeksining o'zlashtirish yoki rastrata yo'li bilan talon-toroj qilishga oid qoidalari
va   Oliy   sud   Plenumining   tushuntirishlari.   Tahlil:   pul   kassirga   xizmat   vazifasi   bo'yicha   qonuniy   asosda
ishonib topshirilgan. Uni o'z ehtiyojlariga sarflash rastrata yo'li bilan talon-toroj qilish belgilariga ega. Bir
xil   usulda,   yagona  niyat   bilan   bir   manbadan   bir   necha   marta   olingan   pul   davomli  jinoyat   sifatida   bitta
qilmish deb baholanadi va summalar qo'shiladi; bu saralovchi belgilarga, xususan talon-toroj miqdoriga
ta'sir   qiladi.   Kassirning   «keyin   qaytaraman»   degan   niyati,   qoida   tariqasida,   g'arazli   maqsadni   istisno
qilmaydi, chunki u mulkni o'zboshimchalik bilan o'z foydasiga ishlatgan. Himoyachi kamomad miqdorini
taftish va ekspertiza orqali tekshirishi, kassa hisob-kitobidagi xatolar, boshqa shaxslarning kassaga kirish
imkoniyatini   aniqlashi   kerak.   Zararni   ixtiyoriy   qoplash,   aybni   tan   olish   va   pushaymonlik   qonunda
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    57 belgilangan   hollarda   javobgarlikdan   ozod   qilish   yoki   jazoni   sezilarli   yengillashtirish   uchun   asos   bo'ladi.
Xulosa: qilmish rastrata sifatida saralanadi, zararni qoplash asosiy himoya strategiyasidir.
5.  Kazus. Sud muhokamasida jabrlanuvchi tergovdagi ko'rsatmalaridan qaytib, sudlanuvchini 
tanimasligini aytdi. Sud ayblovni faqat jabrlanuvchining tergovdagi ko'rsatmalari asosida isbotlangan 
deb hisoblamoqchi. Himoyachi pozitsiyasini tuzing.
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy   asos:   Konstitutsiya   va   Jinoyat-protsessual   kodeksining   dalillarni   baholash,   aybsizlik
prezumpsiyasi   va   sud   muhokamasining   bevositaligiga   oid   qoidalari.   Tahlil:   sud   hukmni   faqat   sud
majlisida tekshirilgan dalillarga asoslaydi. Tergovdagi ko'rsatmalar sudda qonunda belgilangan asoslarda
e'lon   qilinishi   mumkin,   masalan   sudda   va   tergovda   berilgan   ko'rsatmalar   o'rtasida   jiddiy   qarama-
qarshilik   bo'lganda,   ammo   ular   boshqa   dalillar   bilan   birgalikda   baholanadi.   Sud   qaysi   ko'rsatmani
ishonchli   deb   hisoblashi   va   nima   uchun   ikkinchisini   rad   etishini   asoslashi   shart.   Ayblov   hukmi
taxminlarga  asoslanmasligi,  bartaraf  etib  bo'lmaydigan  shubhalar  sudlanuvchi  foydasiga  talqin  qilinishi
kerak.   Himoyachi   jabrlanuvchidan   ko'rsatmalari   o'zgarishi   sabablarini   so'raydi,   tergovdagi   tanib   olish
tartibi   qonuniyligini,   masalan   tanib   olishga   qo'yilgan   shaxslar   tashqi   ko'rinishining   o'xshashligi,   xolislar
ishtirokini tekshiradi. Agar boshqa mustaqil dalillar bo'lmasa, u ayblovning isbotlanmaganligini va oqlov
hukmi   chiqarish   zarurligini   asoslaydi.   Xulosa:   faqat   qaytarib   olingan   ko'rsatmalarga   asoslangan   ayblov
hukmi qonunga zid.
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    58 29-bilet
1.  Advokatlik faoliyatiga aralashganlik va advokatga to'sqinlik qilganlik uchun qanday javobgarlik 
nazarda tutilgan?
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy   asos:   «Advokatlik   faoliyatining   kafolatlari   va   advokatlarning   ijtimoiy   himoyasi   to'g'risida»gi
qonun hamda ma'muriy va jinoiy javobgarlikni belgilovchi qonun hujjatlari. Tahlil: advokatlik faoliyatiga
aralashish,   advokatni   qonuniy   kasbiy   vazifalarini   bajarishdan   to'sish,   unga   bosim   o'tkazish,   advokat
so'roviga   asossiz   javob   bermaslik,   himoyachini   mijoz   bilan   uchrashuvga   qo'ymaslik,   advokatlik   sirini
noqonuniy   oshkor   qilishga   majburlash   qonun   bilan   taqiqlanadi.   Bunday   harakatlarni   sodir   etgan
mansabdor   shaxslar   qilmishning   xususiyati   va   oqibatlariga   qarab   intizomiy,   ma'muriy   yoki   jinoiy
javobgarlikka tortiladi. Advokat buzilish faktini hujjatlashtirishi, yuqori turuvchi organga, prokurorga yoki
sudga   shikoyat   qilishi   va   bu   haqda   Advokatlar   palatasini   xabardor   qilishi   lozim.   Palata   o'z   navbatida
advokat   huquqlarini   himoya   qilish   choralarini   ko'radi.   Xulosa:   kafolatlarning   samaradorligi   ularning
buzilishi uchun real javobgarlik bilan ta'minlanadi.
2.  Jinoyat protsessida himoyachi ishtiroki majburiy bo'lgan hollar.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy asos: Jinoyat-protsessual kodeksi. Tahlil: qonun himoyachi ishtiroki majburiy bo'lgan holatlarni
belgilaydi.   Ularga   gumon   qilinuvchi,   ayblanuvchi   yoki   sudlanuvchi   voyaga   yetmagan   bo'lgan;   jismoniy
yoki   ruhiy   nuqsonlari   tufayli   o'z   huquqini   mustaqil   amalga   oshira   olmaydigan;   ish   yuritilayotgan   tilni
bilmaydigan;   qonunda   belgilangan   og'ir   jazolar   nazarda   tutilgan   jinoyatda   ayblanayotgan;   manfaatlari
o'zaro   zid   bo'lgan   shaxslardan   birida   himoyachi   bo'lgan   hollar   kiradi.   Shuningdek,   tibbiy   yo'sindagi
majburlov choralarini qo'llash bo'yicha ish yuritishda ham himoyachi ishtiroki majburiy. Bunday hollarda
himoyachidan  voz  kechish  qabul qilinmasligi  mumkin.  Agar  shaxs  o'zi himoyachi taklif qilmagan  bo'lsa,
organ   himoyachi   ishtirokini   ta'minlaydi.   Majburiy   himoya   talabining   buzilishi   protsessual   qonunning
jiddiy   buzilishi   sifatida   baholanib,   hukmning   bekor   qilinishiga   olib   keladi.   Xulosa:   himoyachi   ushbu
talabning buzilishini apellyatsiya yoki kassatsiya shikoyatida asosiy dalil sifatida ko'rsatishi mumkin.
3.  Gumon qilinuvchini ushlab turish: asoslar, tartib va ushlangan shaxsning huquqlari.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   Konstitutsiya   va   Jinoyat-protsessual   kodeksi.   Tahlil:   shaxs   jinoyat   sodir   etishda   gumon
qilinib, qonunda sanab o'tilgan asoslar mavjud bo'lganda ushlab turilishi mumkin, masalan jinoyat ustida
yoki   undan   keyin   bevosita   qo'lga   olinganda,  guvohlar   yoki  jabrlanuvchi   uni   jinoyatchi  sifatida  bevosita
ko'rsatganda,   uning   o'zida   yoki   kiyimida   jinoyat   izlari   aniq   topilganda.   Ushlab   turish   bayonnomada
rasmiylashtiriladi,   unda   asoslar,   vaqt   va   joy   ko'rsatiladi.   Ushlangan   shaxsga   darhol   ushlash   sabablari,
himoyachiga   ega   bo'lish,   ko'rsatma   bermaslik   huquqi   va   boshqa   huquqlari   tushuntiriladi.   Ushlangani
haqida   uning   qarindoshlariga   xabar   beriladi.   Ushlab   turish   muddati   qonunda   qat'iy   cheklangan,   shu
muddat ichida shaxs ozod qilinishi yoki unga nisbatan sud tomonidan ehtiyot chorasi qo'llanilishi kerak.
Huquqlari   tushuntirilmagan   va   himoyachisiz   olingan   ko'rsatmalar   maqbulligi   shubha   ostida   qoladi.
Xulosa: himoyachi ushlash asoslari va muddatlariga rioya qilinishini birinchi navbatda tekshiradi.
4.  Kazus. Haydovchi yo'l harakati qoidalarini buzib, piyodaga jarohat yetkazgan. Jarohat og'irligi 
bo'yicha ekspertiza xulosasi noaniq. Ish jinoyat yoki ma'muriy tartibda ko'rilishi kerakligini aniqlang.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy asos: Jinoyat kodeksi va Ma'muriy javobgarlik to'g'risidagi kodeksning yo'l harakati xavfsizligiga
oid   qoidalari.   Tahlil:   transport   vositasini   boshqaruvchi   shaxsning  yo'l   harakati   qoidalarini   buzishi   jinoiy
javobgarlikka faqat qonunda  belgilangan og'ir oqibatlar, masalan muayyan darajadagi  tan jarohati yoki
o'lim   kelib   chiqqan   hollarda   olib   keladi.   Oqibatlar   bunday   darajaga   yetmasa,   qilmish   ma'muriy
huquqbuzarlik   sifatida   baholanadi.   Demak,   saralash   uchun   tan   jarohati   og'irligini   aniq   belgilash   hal
qiluvchi   ahamiyatga   ega.   Ekspertiza   xulosasi   noaniq   yoki   asoslanmagan   bo'lsa,   himoyachi   qo'shimcha
yoki takroriy sud-tibbiy ekspertiza tayinlash to'g'risida iltimosnoma beradi, bunda o'z savollarini qo'yadi
va kerak bo'lsa mutaxassis xulosasini taqdim etadi. Shuningdek, haydovchining yo'l harakati qoidalarini
buzishi va oqibat o'rtasidagi sababiy bog'lanish, piyodaning o'z xatti-harakati avtotexnik ekspertiza orqali
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    59 tekshiriladi.   Bartaraf   etib   bo'lmaydigan   shubhalar   shaxs   foydasiga   talqin   qilinadi.   Xulosa:   og'irlik
isbotlanmasa, qilmish ma'muriy huquqbuzarlik sifatida baholanadi.
5.  Kazus. Fuqaro ma'muriy huquqbuzarlik uchun jarimaga tortilgan, ammo ishni ko'rish vaqti va joyi 
haqida xabardor qilinmagan, qaror uning ishtirokisiz chiqarilgan. U qarorni qanday nizolashi mumkin?
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy   asos:   Ma'muriy   javobgarlik   to'g'risidagi   kodeks.   Tahlil:   ma'muriy   javobgarlikka   tortilayotgan
shaxs   ish   materiallari   bilan   tanishish,   tushuntirish   berish,   dalillar   taqdim   etish   va   advokat   yordamidan
foydalanish   huquqiga   ega.   Ish,   qoida   tariqasida,   shu   shaxs   ishtirokida   ko'riladi;   uning   ishtirokisiz
ko'rishga   faqat   u   ishni   ko'rish   vaqti   va   joyi   haqida   o'z   vaqtida   va   lozim   darajada   xabardor   qilingan   va
ishni   kechiktirish   to'g'risida   iltimosnoma   bermagan   hollarda   yo'l   qo'yiladi.   Xabardor   qilinmaslik
shaxsning himoyalanish huquqini buzadi va qarorni bekor qilish uchun asos bo'ladi. Fuqaro qaror ustidan
yuqori turuvchi organga yoki sudga shikoyat beradi. Shikoyat muddati qarorning nusxasi olingan kundan
hisoblanadi;   agar   muddat   o'tib   ketgan   bo'lsa,   uzrli   sabab   sifatida   xabardor   qilinmaganlik   ko'rsatilib,
muddatni tiklash so'raladi. Advokat xabarnoma yuborilganligini tasdiqlovchi dalillar yo'qligini ko'rsatadi,
shuningdek   huquqbuzarlik   mazmuni   bo'yicha   e'tirozlarni   ham   bildiradi.   Xulosa:   qaror   protsessual
buzilish sababli bekor qilinishi kerak.
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    60 30-bilet
1.  Advokatlarning bepul yuridik yordam (pro bono) ko'rsatishi qanday ahamiyatga ega va u qanday 
tashkil etiladi?
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy asos: «Advokatura to'g'risida»gi qonun va Advokatlarning kasbiy odob qoidalari. Tahlil: qonun
hujjatlarida   muayyan   toifadagi   shaxslarga   va   muayyan   masalalar   bo'yicha   bepul   yuridik   yordam
ko'rsatish nazarda tutilishi mumkin. Bundan tashqari, advokat o'z ixtiyori bilan ijtimoiy himoyaga muhtoj
shaxslarga haq olmasdan yordam ko'rsatishi mumkin. Pro bono yordam ko'rsatilganda ham advokatning
barcha   kasbiy   majburiyatlari   to'liq   saqlanib   qoladi:   u   malakali,   vijdonan   ishlaydi,   sirni   saqlaydi   va
manfaatlar to'qnashuviga yo'l qo'ymaydi. Bepul yordam reklama vositasi sifatida yoki mijozni keyinchalik
pullik xizmatga majburlash maqsadida ishlatilmasligi kerak. Advokatlar palatasi va advokatlik tuzilmalari
bunday   yordamni   tashkil   etishda,   shu   jumladan   bepul   yuridik   maslahat   kunlari   orqali   ishtirok   etadi.
Xulosa:  pro bono faoliyat  advokaturaning  ijtimoiy  vazifasini  va odil sudlovdan  foydalanish  imkoniyatini
kengaytiradi.
2.  Qamoqqa olish ehtiyot chorasini qo'llashning asoslari va sud nazorati.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   Konstitutsiya   va   Jinoyat-protsessual   kodeksi.   Tahlil:   qamoqqa   olish   eng   og'ir   ehtiyot
chorasi bo'lib, faqat sud qarori bilan qo'llaniladi. U qonunda belgilangan toifadagi jinoyatlar bo'yicha va
boshqa   ehtiyot   choralari   bilan   maqsadga   erishib   bo'lmaydigan   hollarda   qo'llanilishi   mumkin.   Asoslar
sifatida   shaxsning   tergov   yoki   suddan   yashirinishi,   haqiqatni   aniqlashga   to'sqinlik   qilishi,   yangi   jinoyat
sodir   etishi   ehtimoli,   hukm   ijrosini   ta'minlash   zarurati   baholanadi;   bu   asoslar   real   faktlar   bilan
tasdiqlanishi   kerak,   faqat   jinoyat   og'irligiga   tayanish   yetarli   emas.   Tergovchining   iltimosnomasi   sud
majlisida gumon qilinuvchi yoki ayblanuvchi va uning himoyachisi ishtirokida ko'riladi. Qamoqda saqlash
muddati   qonunda   cheklangan   va   uni   uzaytirish   ham   sud   tomonidan   hal   qilinadi.   Sud   qarori   ustidan
yuqori turuvchi sudga shikoyat qilish mumkin. Himoyachi muqobil ehtiyot choralari, masalan uy qamog'i
yoki   garov   taklif   qilishi   va   shaxsni   tavsiflovchi   hujjatlarni   taqdim   etishi   kerak.   Xulosa:   qamoqqa   olish
istisno chora bo'lishi lozim.
3.  Dalillarning maqbulligi: joiz bo'lmagan dalillar va ularni chiqarib tashlash.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy asos: Konstitutsiya va Jinoyat-protsessual kodeksi. Tahlil: dalillar ishga aloqadorlik, maqbullik va
ishonchlilik nuqtai nazaridan baholanadi. Maqbul dalil - qonunda belgilangan manbadan, vakolatli shaxs
tomonidan,   qonunda   belgilangan   tartibda   olingan   va   rasmiylashtirilgan   ma'lumot.   Qonunni   buzgan
holda   olingan   dalillar,   xususan   qiynoq,   zo'rlik,   tahdid,   aldash,   protsess   ishtirokchilarining   huquqlarini
cheklash   yoki   boshqa   g'ayriqonuniy   usullar   bilan   olingan   dalillar   yuridik   kuchga   ega   emas   va   ayblov
uchun   asos   sifatida   foydalanilmaydi.   Masalan,   himoyachi   ishtirokisiz   va   huquqlari   tushuntirilmasdan
olingan ko'rsatmalar, xolislarsiz yoki sud ruxsatisiz o'tkazilgan tergov harakatlari natijalari joiz bo'lmagan
dalil deb topilishi mumkin. Joiz bo'lmagan dalildan kelib chiqqan boshqa dalillar ham maqbulligi shubha
ostida qoladi. Himoyachi dalilni joiz emas deb topish to'g'risida asoslangan iltimosnoma beradi, sud uni
ko'rib,   dalilni   chiqarib   tashlash   masalasini   hal   qiladi.   Xulosa:   dalillarning   maqbulligini   tekshirish
himoyaning eng samarali vositalaridan biridir.
4.  Kazus. Haydovchiga transport vositasini mast holda boshqarganlik uchun ma'muriy jazo 
tayinlangan. Ammo tibbiy ko'rik bayonnomasida tekshiruv o'tkazilgan vaqt ko'rsatilmagan va 
qurilmaning sertifikati yo'q. Himoya yo'lini tuzing.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy asos: Ma'muriy javobgarlik to'g'risidagi kodeks va mastlik holatini aniqlash tartibini belgilovchi
qonun hujjatlari.  Tahlil: transport vositasini  mast holda boshqarish faqat qonunda belgilangan tartibda
o'tkazilgan   tibbiy   ko'rik   natijalari   bilan   tasdiqlanadi.   Ko'rik   vakolatli   shaxs   tomonidan,   belgilangan
tartibda   sertifikatlangan   va   qiyoslangan   qurilma   yordamida   o'tkazilishi,   natijalar   esa   barcha   zarur
rekvizitlar,   shu   jumladan   vaqt,   joy,   qurilma   ma'lumotlari   ko'rsatilgan   holda   rasmiylashtirilishi   kerak.
Bayonnomada   tekshiruv   vaqtining   yo'qligi   va   qurilma   sertifikatining   yo'qligi   dalilning   ishonchliligi   va
maqbulligini   shubha   ostiga   qo'yadi.   Advokat   bu   kamchiliklarni   ko'rsatib,   bayonnomani   joiz   bo'lmagan
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    61 dalil   deb   topishni   so'raydi.   Shuningdek,   u   haydovchiga   ko'rikdan   o'tkazish   uchun   yo'llanma   berilish
tartibi,   xolislar   yoki   videoyozuv   mavjudligi,   haydovchining   e'tirozlari   bayonnomada   qayd   etilganini
tekshiradi.   Bartaraf   etib   bo'lmaydigan   shubhalar   huquqbuzarlikka   tortilayotgan   shaxs   foydasiga   talqin
qilinadi. Xulosa: mastlik isbotlanmagan, qaror bekor qilinishi kerak.
5.  Kazus. Hokimlik qarori bilan tadbirkorning qonuniy qurilgan savdo do'koni «shaharsozlik rejasi» 
asosida buzilishga qaror qilindi, tadbirkor bilan oldindan maslahatlashilmagan va kompensatsiya 
taklif qilinmagan. Tadbirkorning advokati sifatida harakat rejasini tuzing.
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy   asos:   Konstitutsiya,  Fuqarolik  kodeksining   mulk  huquqi  kafolatlariga  oid  qoidalari,   «Ma'muriy
tartib-taomillar  to'g'risida»gi  qonun   va  Ma'muriy  sud   ishlarini  yuritish  to'g'risidagi   kodeks.  Tahlil:  mulk
daxlsiz bo'lib, uni davlat yoki jamoat ehtiyojlari uchun olib qo'yish faqat qonunda belgilangan asoslarda,
tartibda   va   oldindan   teng   qiymatli   kompensatsiya   to'lagan   holda   mumkin.   Ma'muriy   organ   shaxs
huquqlariga salbiy ta'sir qiluvchi qaror qabul qilishdan oldin uni eshitishi kerak edi; eshitilish huquqi va
mutanosiblik tamoyillari buzilgan. Advokat ma'muriy sudga hokimlik qarorini qonunga zid deb topish va
bekor   qilish   to'g'risida   ariza   beradi,   bir   vaqtning   o'zida   qaror   ijrosini   to'xtatib   turish   to'g'risida
iltimosnoma   kiritadi,   chunki   binoning   buzilishi   tiklab   bo'lmaydigan   zarar   yetkazadi.   Arizaga   mulk
huquqini   tasdiqlovchi   hujjatlar,   qurilish   ruxsatnomalari   va   qaror   nusxasi   ilova   qilinadi.   Qaror
qonuniyligini isbotlash yuki hokimlikka yuklanadi. Agar bino allaqachon buzilgan bo'lsa, zararni undirish
talabi qo'yiladi. Xulosa: qaror bekor qilinishi va ijrosi to'xtatib turilishi kerak.
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    62 31-bilet
1.  Advokatlik tuzilmasini ro'yxatdan o'tkazish va uning faoliyatini tugatish tartibini tushuntiring.
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy   asos:   «Advokatura   to'g'risida»gi   qonun   va   yuridik   shaxslarni   davlat   ro'yxatidan   o'tkazish
tartibini  belgilovchi  qonun  hujjatlari.  Tahlil:  advokatlik  byurosi,  advokatlik  firmasi va  advokatlar  hay'ati
qonun   hujjatlarida   belgilangan   tartibda   davlat   ro'yxatidan   o'tkaziladi   va   shu   paytdan   boshlab   yuridik
shaxs maqomini oladi. Ta'sischilar faqat litsenziyaga ega advokatlar bo'lishi mumkin. Ro'yxatdan o'tgach
tuzilma   Advokatlar  palatasini   xabardor   qiladi  va   uning   hisobiga   olinadi.   Tuzilma   ta'sischilarning   qarori,
ta'sischining   advokatlik   maqomini   yo'qotishi   yoki   qonunda   belgilangan   boshqa   asoslarda   tugatilishi
mumkin. Tugatishda mijozlar bilan tuzilgan shartnomalar bo'yicha majburiyatlar bajarilishi yoki mijozlar
manfaatlarini buzmagan holda boshqa advokatlarga o'tkazilishi, advokatlik ishlari arxivi esa sir saqlangan
holda   belgilangan   tartibda   saqlanishi   lozim.   Xulosa:   tuzilmaning   tashkil   etilishi   va   tugatilishi   mijozlar
manfaati himoyasini ta'minlagan holda amalga oshiriladi.
2.  Tintuv va olib qo'yish: asoslar, tartib va himoyachining e'tibor qaratishi lozim bo'lgan 
qoidabuzarliklar.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   Jinoyat-protsessual   kodeksi.   Tahlil:   tintuv   jinoyat   qurollari,   jinoiy   yo'l   bilan   topilgan
narsalar, ishga aloqador hujjatlar va boshqa obyektlarni topish uchun asosli ma'lumot mavjud bo'lganda
o'tkaziladi. Olib qo'yish esa aniq qaysi obyekt va kimda turgani ma'lum bo'lganda o'tkaziladi. Turar joyda
tintuv, qoida tariqasida, sud ruxsati yoki qonunda belgilangan vakolatli shaxsning sanksiyasi bilan amalga
oshiriladi;   kechiktirib   bo'lmaydigan   hollarda   keyinchalik   qonuniyligi   tekshirilishi   kerak.   Tintuv,   qoida
tariqasida,   xolislar   ishtirokida   yoki   video   yozuv   qo'llagan   holda,   binoda   yashovchi   shaxs   yoki   uning
voyaga   yetgan   oila   a'zosi   ishtirokida   o'tkaziladi.   Olib   qo'yilgan   barcha   narsalar   bayonnomada   aniq
ko'rsatiladi, qadoqlanadi va muhrlanadi. Himoyachi ruxsatnoma mavjudligi, xolislar ishtiroki, bayonnoma
va  olib  qo'yilgan  narsalar  ro'yxatining  mosligi,  qadoqlashning  yaxlitligiga   e'tibor  qaratishi  lozim,   chunki
bu   buzilishlar   dalilni   joiz   emas   deb   topishga   olib   kelishi   mumkin.   Xulosa:   tintuv   tartibiga   qat'iy   rioya
qilinishi dalillarning maqbulligi sharti hisoblanadi.
3.  Jinoyat ishini sudga qadar tugatish asoslari: reabilitatsiya qiluvchi va reabilitatsiya qilmaydigan 
asoslar.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   Jinoyat-protsessual   kodeksi   va   Jinoyat   kodeksi.   Tahlil:   jinoyat   ishi   qonunda   belgilangan
asoslar   mavjud   bo'lganda   tugatiladi.   Reabilitatsiya   qiluvchi   asoslar:   jinoyat   hodisasi   bo'lmaganligi,
qilmishda jinoyat tarkibi yo'qligi, shaxsning jinoyat sodir etishga daxldorligi isbotlanmaganligi. Bu asoslar
bo'yicha   tugatilganda   shaxs   to'liq   reabilitatsiya   qilinadi   va   yetkazilgan   zararni   qoplash   huquqiga   ega
bo'ladi.   Reabilitatsiya   qilmaydigan   asoslar:   muddat   o'tishi,   amnistiya   akti,   yarashuv,   amaliy
pushaymonlik,   shaxsning   vafoti   va   qonunda   nazarda   tutilgan   boshqa   asoslar.   Ular   bo'yicha   tugatish
shaxsning aybliligini rasman tasdiqlamaydi, ammo uni ham oqlamaydi, shuning uchun shaxsning roziligi
talab  qilinadi.  Himoyachi   mijozga  har  bir  asosning  oqibatlarini   tushuntirishi  lozim:   ba'zan  reabilitatsiya
qilmaydigan   asos   bo'yicha   tugatishga   rozi   bo'lishdan   ko'ra   oqlov   hukmiga   erishish   foydaliroq   bo'ladi.
Tugatish   to'g'risidagi   qaror   ustidan   shikoyat   qilish   mumkin.   Xulosa:   tugatish   asosini   to'g'ri   tanlash
mijozning keyingi huquqiy holatiga jiddiy ta'sir qiladi.
4.  Kazus. Davlat organi fuqaroning ruxsatnoma berish to'g'risidagi arizasini qonunda belgilangan 
muddatda ko'rib chiqmadi va javob bermadi. Fuqaro qanday huquqiy vositalardan foydalanishi 
mumkin?
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy  asos:  «Ma'muriy  tartib-taomillar  to'g'risida»gi  qonun,  ruxsat berish tartib-taomillarini tartibga
soluvchi  qonun  hujjatlari  va  Ma'muriy  sud  ishlarini  yuritish  to'g'risidagi  kodeks.  Tahlil:   ma'muriy   organ
arizani qonunda belgilangan muddatda ko'rib chiqishi va asoslangan qaror qabul qilishi shart. Organning
harakatsizligi   ham   nizolanishi   mumkin   bo'lgan   ma'muriy   harakatsizlik   hisoblanadi.   Bundan   tashqari,
ruxsat berish tartib-taomillari bo'yicha qonun hujjatlarida ayrim hollarda «sukut - rozilik belgisi» tamoyili
nazarda tutilgan, ya'ni muddat o'tgach ruxsat berilgan deb hisoblanishi mumkin; advokat ushbu tamoyil
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    63 mazkur   ruxsatnoma   turiga   tatbiq   etilishini   tekshirishi   kerak.   Fuqaro   yuqori   turuvchi   organga   shikoyat
qilishi   yoki   to'g'ridan-to'g'ri   ma'muriy   sudga   organning   harakatsizligini   qonunga   zid   deb   topish   va   uni
ruxsatnoma berish yoki arizani ko'rib chiqish majburiyatini yuklash to'g'risida ariza berishi mumkin. Zarar
yetkazilgan   bo'lsa,   uni   undirish   talabi   qo'yiladi.   Mansabdor   shaxslarning   javobgarligi   masalasi   ham
ko'tarilishi   mumkin.   Xulosa:   harakatsizlik   sud   orqali   nizolanadi   va   organga   majburiyat   yuklanishi
mumkin.
5.  Kazus. Soliq organi korxonaga xatlov qo'yish to'g'risida qaror qabul qildi, ammo qarorda asoslar 
ko'rsatilmagan va korxona qaror bilan tanishtirilmagan. Korxona advokati sifatida qarorni qanday 
nizolaysiz?
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy   asos:   Soliq   kodeksi,   «Ma'muriy  tartib-taomillar  to'g'risida»gi   qonun   va   Ma'muriy   sud  ishlarini
yuritish   to'g'risidagi   kodeks.   Tahlil:   shaxs   huquqlarini   cheklovchi   ma'muriy   hujjat   yozma   ravishda
asoslangan bo'lishi, unda qabul qilish uchun faktik va huquqiy asoslar, shikoyat qilish tartibi ko'rsatilishi
kerak.   Ma'muriy   hujjat   manfaatdor   shaxsga   ma'lum   qilinishi   lozim,   ma'lum   qilinmagan   hujjat   unga
nisbatan   huquqiy   oqibatlar   keltirmaydi.   Shuningdek,   soliq   qonunchiligida   xatlov   qo'yish   uchun   maxsus
asoslar   va   tartib   belgilangan;   advokat   ularning   mavjudligini   tekshiradi:   soliq   qarzi   mavjudligi   va   uning
tasdiqlanganligi,   talabnoma   yuborilganligi,   xatlovning   qarz   miqdoriga   mutanosibligi.   Advokat   qonunda
nazarda   tutilgan   hollarda   avval   yuqori   turuvchi   soliq   organiga   shikoyat   beradi   yoki   to'g'ridan-to'g'ri
ma'muriy   sudga   ariza   bilan   murojaat   qiladi   va   qaror   ijrosini   to'xtatib   turishni   so'raydi,   chunki   xatlov
korxona faoliyatini falajlashi mumkin. Qaror qonuniyligini isbotlash yuki soliq organiga yuklanadi. Xulosa:
asoslanmagan va ma'lum qilinmagan qaror qonunga zid deb topilishi kerak.
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    64 32-bilet
1.  Advokat qasamyodining huquqiy va axloqiy ahamiyatini tushuntiring.
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy asos: «Advokatura to'g'risida»gi qonun. Tahlil: advokatlik faoliyati bilan shug'ullanish huquqini
olgan   shaxs   belgilangan   tartibda   tantanali   qasamyod   qabul   qiladi.   Qasamyod   matnida   advokat   o'z
vazifalarini halol va vijdonan bajarish, advokatlik sirini saqlash, Konstitutsiya va qonunlarga rioya qilish,
inson   huquqlari   va   erkinliklarini   himoya   qilish   majburiyatini   oladi.   Qasamyod   yuridik   jihatdan   advokat
maqomiga ega bo'lishning zaruriy elementi hisoblanadi: uni qabul qilmagan shaxs advokatlik faoliyatini
boshlay   olmaydi.   Axloqiy   jihatdan   esa   qasamyod   advokatning   jamiyat   oldidagi   va   mijoz   oldidagi
mas'uliyatini   ifodalaydi.   Qasamyodni   buzish,   masalan   sirni   oshkor   qilish   yoki   mijozga   xiyonat   qilish,
kasbiy   odob   qoidalarining   qo'pol   buzilishi   sifatida   baholanadi   va   litsenziyani   tugatishgacha   bo'lgan
javobgarlikka   olib   kelishi   mumkin.   Xulosa:   qasamyod   advokatning   kasbiy   qadriyatlarini   rasmiy
mustahkamlaydi.
2.  Jinoyat ishlari bo'yicha sud hukmlarini apellyatsiya, kassatsiya va taftish tartibida qayta ko'rish.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   Jinoyat-protsessual   kodeksi.   Tahlil:   qonuniy   kuchga   kirmagan   birinchi   instansiya   hukmi
ustidan   sudlanuvchi,   himoyachi,   jabrlanuvchi   va   boshqa   ishtirokchilar   apellyatsiya   shikoyati,   prokuror
esa protest berishi mumkin; shikoyat qonunda belgilangan muddatda beriladi. Apellyatsiya instansiyasi
ishni   to'liq   hajmda,   yangi   dalillarni   ham   tekshirib,   qayta   ko'radi   va   hukmni   o'zgarishsiz   qoldirishi,
o'zgartirishi,   bekor   qilib   yangi   hukm   chiqarishi   yoki   ishni   yangidan   ko'rish   uchun   yuborishi   mumkin.
Qonuniy kuchga kirgan hukmlar ustidan kassatsiya tartibida shikoyat qilinadi, bunda asosan qonunning
to'g'ri qo'llanilishi tekshiriladi. Qonunda belgilangan hollarda taftish tartibida ham qayta ko'rish mumkin.
Qayta ko'rish asoslari:  tergov va sud tergovining  bir tomonlama  yoki to'liq emasligi,  sud xulosalarining
ish   holatlariga   mos   kelmasligi,   protsessual   qonunning   jiddiy   buzilishi,   jinoyat   qonunining   noto'g'ri
qo'llanilishi,   jazoning   adolatsizligi.   Faqat   himoya   tarafining   shikoyati   bo'yicha   sudlanuvchining   ahvoli
yomonlashtirilmaydi. Xulosa: himoyachi shikoyatni aniq qonuniy asoslarga tayangan holda yozishi lozim.
3.  Reabilitatsiya instituti: asoslari va reabilitatsiya qilingan shaxsning huquqlari.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   Jinoyat-protsessual   kodeksi   va   Fuqarolik   kodeksi.   Tahlil:   reabilitatsiya   -   noqonuniy
ravishda   jinoiy   javobgarlikka   tortilgan,   ushlab   turilgan,   qamoqqa   olingan   yoki   sudlangan   shaxsning
huquqlarini   tiklash   va   unga   yetkazilgan   zararni   qoplash.   Unga   oqlov   hukmi,   shuningdek   jinoyat   ishini
reabilitatsiya qiluvchi asoslar bo'yicha tugatish asos bo'ladi. Reabilitatsiya qilingan shaxs mulkiy zararni,
shu jumladan boy berilgan mehnat haqi va boshqa daromadlarni, musodara qilingan yoki olib qo'yilgan
mol-mulkni   yoki   uning   qiymatini,   yuridik   yordam   uchun   to'langan   summalarni,   shuningdek   ma'naviy
zararni   qoplashni   talab   qilish   huquqiga   ega.   Shuningdek,   u   mehnat,   pensiya,   uy-joy   va   boshqa
huquqlarni,   unvon   va   mukofotlarni   tiklash,   shaxs   haqida   ommaviy   axborot   vositalarida   tarqatilgan
ma'lumotlarni rad etishni talab qilishi mumkin. Zarar davlat hisobidan, mansabdor shaxslar aybidan qat'i
nazar   to'liq   qoplanadi.   Organlar   shaxsga   reabilitatsiya   huquqi   va   uni   amalga   oshirish   tartibini
tushuntirishi   kerak.   Xulosa:   himoyachi   oqlovdan   keyin   ham   mijozga   zararni   undirishda   yordam   berishi
lozim.
4.  Kazus. Davlat organi tadbirkorga bergan ruxsatnomani bir yildan keyin «ichki tekshiruvda kamchilik
aniqlandi» degan asos bilan bekor qildi. Tadbirkor ruxsatnoma asosida katta investitsiya kiritgan. 
Advokat sifatida pozitsiyani tuzing.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   «Ma'muriy   tartib-taomillar   to'g'risida»gi   qonun   va   Ma'muriy   sud   ishlarini   yuritish
to'g'risidagi   kodeks.   Tahlil:   ruxsatnoma   shaxsga   foydali   bo'lgan   ma'muriy   hujjat   hisoblanadi.   Bunday
hujjatni   qaytarib   olish   ishonchni   himoya   qilish   tamoyili   bilan   cheklanadi:   agar   shaxs   hujjatning
qonuniyligiga   insofli   ravishda   ishongan   va   shu   asosda   mulkiy   tasarruflar   qilgan   bo'lsa,   uning   ishonchi
himoyalanadi. Istisno - hujjat shaxsning o'zi taqdim etgan soxta yoki to'liq bo'lmagan ma'lumotlar, aldov
yoki tahdid asosida olingan hollar. Kazusda kamchilik organning o'z xatosi bo'lib ko'rinadi; tadbirkorning
aybi   yo'q.   Bundan   tashqari,   organ   qaror   qabul   qilishdan   oldin   tadbirkorni   eshitishi   kerak   edi.   Advokat
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    65 ma'muriy   sudga   bekor   qilish   to'g'risidagi   qarorni   qonunga   zid   deb   topish   va   ijrosini   to'xtatib   turish
to'g'risida ariza beradi, investitsiyalarni tasdiqlovchi hujjatlarni taqdim etadi. Agar qaytarib olish qonuniy
deb topilsa ham, tadbirkor ishonch tufayli ko'rgan mulkiy zararini qoplashni talab qilishga haqli. Xulosa:
qaytarib olish ishonchni himoya qilish tamoyiliga zid.
5.  Kazus. Ayblanuvchining himoyachisi tergov tugaganidan keyin ish materiallari bilan tanishish uchun
bor-yo'g'i bir kun berildi, ish esa ko'p jildlardan iborat. Himoyachi qanday harakat qilishi kerak?
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy   asos:   Jinoyat-protsessual   kodeksining   dastlabki   tergovni   tugatish   va   ish   materiallari   bilan
tanishishga   oid   qoidalari.   Tahlil:   dastlabki   tergov   tugagach,   ayblanuvchi   va   uning   himoyachisi   ishning
barcha   materiallari   bilan   tanishish   huquqiga   ega.   Tanishish   vaqti,   qoida   tariqasida,   cheklanmaydi;
tergovchi faqat ular tanishishni ataylab cho'zayotgan hollarda, qonunda belgilangan tartibda asoslangan
qaror   bilan   muddat   belgilashi   mumkin.   Ish   hajmiga   nisbatan   aniq   yetarli   bo'lmagan   muddat   himoya
huquqini  buzadi.  Himoyachi  tergovchiga   yozma  iltimosnoma   beradi,  unda  ish hajmini,  tanishish  uchun
zarur   vaqtni   asoslaydi   va   nusxa   ko'chirish   imkoniyatini  so'raydi.   Rad   etilsa,   prokurorga   shikoyat  qiladi.
Agar   ish   sudga   yuborilsa,   himoyachi   sudga   ishni   qo'shimcha   tergovga   qaytarish   yoki   sud   bosqichida
tanishish uchun qo'shimcha vaqt berish to'g'risida iltimosnoma beradi, buzilishni protsessual qonunning
jiddiy buzilishi sifatida asoslaydi. Barcha harakatlar bayonnomada qayd etilishi kerak. Xulosa: himoyachi
tanishishning to'liq va yetarli vaqtda bo'lishini talab qilishga haqli.
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    66 33-bilet
1.  Malaka komissiyasining vakolatlari va malaka imtihonini o'tkazish tartibini tavsiflang.
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy   asos:   «Advokatura   to'g'risida»gi   qonun   va   malaka   imtihonini   o'tkazish   tartibi   to'g'risidagi
nizom.   Tahlil:   malaka   komissiyasi   advokat   maqomini   olishga   da'vogarlarning   bilim   va   tayyorgarlik
darajasini  aniqlash  uchun  tuziladi.   U hujjatlarni   ko'rib chiqadi,  da'vogarni  imtihonga  qo'yish  masalasini
hal qiladi, malaka imtihonini o'tkazadi va natijalari bo'yicha xulosa chiqaradi. Imtihon odatda yozma va
(yoki) og'zaki shaklda, imtihon biletlari asosida o'tkaziladi; biletlar advokatlik to'g'risidagi qonunchilik va
kasbiy odob, shuningdek da'vogar tanlagan ixtisoslik bo'yicha savollar va amaliy topshiriqlarni o'z ichiga
oladi.   Javoblar   belgilangan   ball   tizimi   bo'yicha   baholanadi   va   o'tish   chegarasiga   yetgan   da'vogar
imtihondan  o'tgan  hisoblanadi.  Imtihondan o'ta olmagan shaxs qonunda belgilangan  muddatdan  keyin
qayta   topshirishi   mumkin.   Komissiya   qarori   ustidan   shikoyat   qilish   mumkin.   Xulosa:   malaka   imtihoni
kasbga kirishda bilim va xolislikni ta'minlovchi asosiy filtrdir.
2.  Aybga iqrorlik to'g'risidagi kelishuv instituti va himoyachining roli.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy asos: Jinoyat-protsessual kodeksining aybga iqrorlik to'g'risidagi kelishuv bo'yicha ish yuritishga
oid qoidalari. Tahlil: qonunda belgilangan toifadagi jinoyatlar bo'yicha gumon qilinuvchi yoki ayblanuvchi
aybiga iqror bo'lgan, ayblov va dalillarga rozi bo'lgan, jinoyatni ochishga faol yordam bergan va zararni
bartaraf etishga harakat qilgan hollarda prokuror bilan kelishuv tuzilishi mumkin. Kelishuv tuzilganda ish
soddalashtirilgan   tartibda   ko'riladi   va   qonun   jazo   miqdorini   cheklashni   nazarda   tutadi.   Kelishuv   faqat
ixtiyoriy va himoyachi ishtirokida tuziladi, shuning uchun himoyachi ishtiroki majburiy. Sud kelishuvning
ixtiyoriyligini, shaxs uning oqibatlarini anglaganligini va ayblov dalillar bilan tasdiqlanganligini tekshiradi.
Himoyachining   vazifasi   -   mijozga   kelishuvning   afzalliklari   va   xavflarini,   xususan   hukm   ustidan   faktik
asoslar bo'yicha shikoyat qilish imkoniyati cheklanishini tushuntirish, ayblov hajmi va saralash to'g'riligini
tekshirish, majburlash holatlariga yo'l qo'ymaslik. Xulosa: kelishuv himoya uchun samarali vosita, ammo
u faqat mijozning ongli va erkin tanloviga asoslanishi kerak.
3.  Jabrlanuvchining jinoyat protsessidagi huquqlari va uning vakili sifatida advokatning ishtiroki.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy asos: Jinoyat-protsessual kodeksi. Tahlil: jinoyat oqibatida ma'naviy, jismoniy yoki mulkiy zarar
ko'rgan shaxs surishtiruvchi,  tergovchi  yoki sudning qarori bilan jabrlanuvchi deb topiladi.  Jabrlanuvchi
ko'rsatmalar   berish,   dalillar   taqdim   etish,   iltimosnoma   va   rad   qilish   arizalari   berish,   o'z   iltimosi   bilan
o'tkazilgan   tergov   harakatlarida   ishtirok   etish,   tergov   tugagach   ish   materiallari   bilan   tanishish,   sud
muhokamasida ishtirok etish, protsessual qarorlar ustidan shikoyat qilish, qonunda belgilangan hollarda
yarashuv  to'g'risida  ariza  berish huquqiga  ega.  Jabrlanuvchi  fuqaroviy  da'vogar  sifatida  zararni qoplash
talabini   ham   qo'yishi   mumkin.   Jabrlanuvchining   vakili   sifatida   advokat   uning   huquqlarini   to'liq   amalga
oshiradi,   shaxsan   jabrlanuvchiga   tegishli   bo'lgan   ko'rsatma   berish   kabi   huquqlar   bundan   mustasno.
Advokat-vakil ayblovning to'liq va to'g'ri saralanishiga, zararning to'liq undirilishiga, xavfsizlik choralarini
qo'llashga e'tibor qaratadi. Xulosa: jabrlanuvchi vakili ham himoyachi kabi muhim protsessual rolga ega.
4.  Kazus. Birinchi instansiya sudi faqat sudlanuvchining himoyachisi bergan apellyatsiya shikoyati 
asosida ko'rilayotgan ishda apellyatsiya instansiyasi jazoni og'irlashtirmoqchi. Bu qonuniymi?
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   Jinoyat-protsessual   kodeksining   apellyatsiya  tartibida   ish   yuritishga   oid  qoidalari.  Tahlil:
jinoyat protsessida ahvolni yomonlashtirishga yo'l qo'ymaslik qoidasi amal qiladi. Unga ko'ra, agar hukm
faqat   sudlanuvchi,   uning   himoyachisi   yoki   qonuniy   vakili   tomonidan   shikoyat   qilingan   bo'lsa,   ya'ni
prokuror protesti yoki jabrlanuvchi shikoyati jazoni og'irlashtirish yoki og'irroq jinoyat qonunini qo'llash
yuzasidan   berilmagan   bo'lsa,   yuqori   instansiya   sudi   sudlanuvchining   ahvolini   yomonlashtira   olmaydi:
jazoni   og'irlashtirish,   og'irroq   jinoyat   qonunini   qo'llash   yoki   fuqaroviy   da'vo   bo'yicha   undiriladigan
summani   oshirish   mumkin   emas.   Bu   qoida   sudlanuvchining   shikoyat   qilish   huquqini   erkin   amalga
oshirishiga kafolat beradi. Shuning uchun apellyatsiya instansiyasining jazoni og'irlashtirishi qonunga zid
bo'ladi.   Agar   shunday   qaror   chiqarilsa,   himoyachi   kassatsiya   shikoyatida   ushbu   qoidaning   buzilishini
asosiy   dalil   sifatida   ko'rsatadi.   Xulosa:   faqat   himoya   tarafi   shikoyati   bo'yicha   jazoni   og'irlashtirish
qonunga zid.
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    67 5.  Kazus. Shaxs oqlov hukmi bilan oqlangan, ammo tergov davomida bir necha oy qamoqda 
saqlangan, ishdan bo'shatilgan va advokatga katta summa to'lagan. Reabilitatsiya yuzasidan maslahat
bering.
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy asos: Jinoyat-protsessual kodeksining reabilitatsiyaga oid qoidalari va Fuqarolik kodeksi. Tahlil:
oqlov hukmi reabilitatsiya uchun asos bo'ladi. Reabilitatsiya qilingan shaxs davlat hisobidan, mansabdor
shaxslarning  aybidan  qat'i  nazar,  quyidagilarni  qoplashni  talab  qilishga  haqli:  qamoqda  saqlangan  davr
va ishdan bo'shatilganlik oqibatida boy berilgan mehnat haqi va boshqa daromadlar, olib qo'yilgan mol-
mulk  yoki  uning   qiymati,   yuridik   yordam   uchun   to'langan  summalar,  boshqa   xarajatlar.   Shuningdek,   u
ma'naviy   zararni   pul   shaklida   kompensatsiya   qilish,   ishga   tiklash,   mehnat   stajini   tiklash   va   boshqa
huquqlarni   tiklashni   talab   qilishi   mumkin.   Mulkiy   zararni   qoplash   to'g'risidagi   talab   hukm   chiqargan
sudga   yoki   qonunda  belgilangan   boshqa   organga   beriladi;   ma'naviy   zarar  bo'yicha   da'vo  fuqarolik   sud
ishlarini yuritish tartibida ko'riladi. Advokat mijozga xarajatlarni tasdiqlovchi hujjatlarni, masalan ish haqi
to'g'risidagi   ma'lumotnoma,   advokat   bilan   shartnoma   va   to'lov   hujjatlarini   to'plashni   tavsiya   qiladi.
Xulosa: mijoz to'liq mulkiy va ma'naviy zararni undirishga haqli.
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    68 34-bilet
1.  Advokatlik ishini (dosyesini) yuritish va uni saqlash bilan bog'liq talablarni tushuntiring.
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy  asos: Advokatlar  palatasining  advokatlik  ish yuritishiga  oid hujjatlari  va  kasbiy  odob  qoidalari.
Tahlil:   advokat   har   bir   topshiriq   bo'yicha   advokatlik   ishini   (dosyeni)   yuritadi.   Unga   shartnoma,   order
nusxasi,   mijozdan   olingan   hujjatlar   nusxalari,   advokat   tomonidan   tayyorlangan   protsessual   hujjatlar,
so'rovlar   va   javoblar,   uchrashuvlar   va   bajarilgan   ishlar   qaydlari   kiritiladi.   Dosye   advokatning   sifatli
ishlaganini tasdiqlaydi, mijoz bilan nizo yoki intizomiy ish yuritishda dalil bo'lib xizmat qiladi. Dosyedagi
barcha materiallar advokatlik siri hisoblanadi, shuning uchun ular begona shaxslar foydalana olmaydigan
sharoitda,   elektron   shakldagilari   esa   himoyalangan   holda   saqlanishi   kerak.   Topshiriq   tugagach   dosye
belgilangan   muddat   davomida   advokatlik   tuzilmasi   arxivida   saqlanadi.   Xulosa:   tartibli   ish   yuritish
advokatning professional mas'uliyatini va mijoz ma'lumotlari xavfsizligini ta'minlaydi.
2.  Ma'muriy huquqbuzarlik tushunchasi, tarkibi va uni jinoyatdan farqlash mezonlari.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   Ma'muriy   javobgarlik   to'g'risidagi   kodeks   va   Jinoyat   kodeksi.   Tahlil:   ma'muriy
huquqbuzarlik   -   qonunda   ma'muriy   javobgarlik   nazarda   tutilgan,   shaxsga,   fuqarolarning   huquq   va
erkinliklariga,   mulkka,   davlat   va   jamoat   tartibiga,   tabiiy   muhitga   tajovuz   qiluvchi   g'ayriqonuniy,   aybli
harakat yoki harakatsizlik.  Uning  tarkibi ham obyekt, obyektiv  tomon,  subyekt va subyektiv  tomondan
iborat. Ma'muriy javobgarlik, qoida tariqasida, qonunda belgilangan yoshdan boshlanadi; ayb qasd yoki
ehtiyotsizlik   shaklida   bo'ladi.   Jinoyatdan   asosiy   farq   -   ijtimoiy   xavflilik   darajasi.   Ko'p   hollarda   qonun
chegarani   zarar   miqdori,   oqibatlarning   og'irligi   yoki   ma'muriy   preyuditsiya   orqali   belgilaydi:   muayyan
qilmish uchun ma'muriy jazo qo'llanilganidan keyin qonunda belgilangan muddat ichida shunday qilmish
takror   sodir   etilsa,   jinoiy   javobgarlik   kelib   chiqadi.   Bir   qilmish   uchun   ham   ma'muriy,   ham   jinoiy
javobgarlikka tortish mumkin emas. Xulosa: himoyachi qilmishni ma'muriy huquqbuzarlik sifatida qayta
saralash imkoniyatini doim baholashi lozim.
3.  Ma'muriy jazo turlari va ularni qo'llash qoidalari.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy asos: Ma'muriy javobgarlik to'g'risidagi kodeks. Tahlil: ma'muriy huquqbuzarlik uchun qonunda
belgilangan ma'muriy jazolar  qo'llanilishi mumkin: jarima, ma'muriy huquqbuzarlik quroli yoki bevosita
obyekti   bo'lgan   ashyoni   musodara   qilish,   muayyan   maxsus   huquqdan,   masalan   transport   vositasini
boshqarish   huquqidan   mahrum  etish,   ma'muriy   qamoq,   shuningdek   chet   el   fuqarolarini   mamlakatdan
ma'muriy   chiqarib   yuborish  va  qonunda   nazarda   tutilgan   boshqa  jazolar.  Jazolar   asosiy   va   qo'shimcha
bo'lishi   mumkin.   Jazo   huquqbuzarlik   uchun   nazarda   tutilgan   sanksiya   doirasida,   huquqbuzarlikning
xususiyati,   huquqbuzarning   shaxsi,   aybi   darajasi,   mulkiy   ahvoli,   javobgarlikni   yengillashtiruvchi   va
og'irlashtiruvchi holatlar  hisobga  olinib tayinlanadi.  Ma'muriy qamoq istisno chora sifatida va qonunda
ayrim   toifadagi   shaxslarga,   masalan   homilador   ayollarga,   nisbatan   qo'llanilmaydi.   Bir   necha
huquqbuzarlik sodir etilganda har biri uchun alohida  jazo tayinlanadi, bitta ish bo'yicha ko'rilganda esa
qonunda belgilangan qoidalar  qo'llanadi.  Xulosa: advokat jazoning mutanosibligini va yengillashtiruvchi
holatlar hisobga olinganligini tekshiradi.
4.  Kazus. Ayblanuvchi prokuror bilan aybga iqrorlik to'g'risidagi kelishuv tuzmoqchi, ammo ayblovdagi
jinoyat og'irroq saralangan deb hisoblaydi. Himoyachi qanday maslahat beradi?
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   Jinoyat-protsessual   kodeksining   aybga   iqrorlik   to'g'risidagi   kelishuvga   oid   qoidalari   va
Jinoyat   kodeksi.   Tahlil:   aybga   iqrorlik   to'g'risidagi   kelishuv   qonunda   belgilangan   toifadagi   jinoyatlar
bo'yicha tuziladi va u ayblanuvchining aybiga va ayblovga rozi bo'lishini taqozo etadi. Kelishuv tuzilgach,
ish   soddalashtirilgan   tartibda   ko'riladi,   faktik   holatlar   va   saralash   bo'yicha   keyinchalik   e'tiroz   bildirish
imkoniyati   sezilarli   darajada   cheklanadi.   Shuning   uchun   himoyachi   kelishuvdan   oldin   ayblovning
saralashini   sinchkovlik   bilan   tahlil   qilishi   kerak.   Agar   saralash   noto'g'ri,   masalan   og'irlashtiruvchi   belgi
dalillar  bilan  tasdiqlanmagan  bo'lsa,  himoyachi  bu  masalani  prokuror   bilan  muzokara  qilish,  saralashni
o'zgartirishni so'rash yo'li bilan hal qilishi lozim. Mijozga kelishuvning foydasi - jazo cheklanishi va tezkor
yakun  -  va  xavfi  -  noto'g'ri  saralashga  rozilik - tushuntiriladi.  Yakuniy  qaror  mijozning  ixtiyorida,  ammo
uning ongli bo'lishi kerak. Xulosa: saralash to'g'rilanmaguncha kelishuvga shoshilmaslik tavsiya etiladi.
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    69 5.  Kazus. Firibgarlik qurboni bo'lgan fuqaro jabrlanuvchi deb topilgan, ammo tergovchi uning 
iltimosnomalarini ko'rib chiqmayapti va ish materiallari bilan tanishtirmayapti. Jabrlanuvchining 
advokati qanday harakat qiladi?
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy asos: Jinoyat-protsessual kodeksining jabrlanuvchi huquqlari, iltimosnomalarni ko'rib chiqish va
shikoyatlarga oid qoidalari. Tahlil: jabrlanuvchi dalillar taqdim etish, iltimosnoma berish, dastlabki tergov
tugagach ish materiallari bilan tanishish, fuqaroviy da'vo qo'zg'atish va tergovchining harakatlari ustidan
shikoyat   qilish   huquqiga   ega.   Tergovchi   iltimosnomani   qonunda   belgilangan   muddatda   ko'rib   chiqib,
asoslangan   qaror   qabul   qilishi   va   natijasini   arizachiga   ma'lum   qilishi   shart.   Advokat   avvalo   barcha
iltimosnomalarni yozma shaklda berib, qabul qilinganligini qayd ettiradi. Javob bo'lmasa yoki asossiz rad
etilsa,   prokurorga   shikoyat   beradi,   qonunda   nazarda   tutilgan   hollarda   esa   sudga   murojaat   qiladi.
Fuqaroviy   da'vo   qo'zg'atilib,   zararni   ta'minlash   maqsadida   ayblanuvchi   mol-mulkiga   xatlov   qo'yish
to'g'risida   iltimosnoma   beriladi.   Tergov   tugaganidan   keyin   ish   materiallari   bilan   tanishish   huquqidan
foydalanish talab qilinadi. Shuningdek, ayblovning to'liq va to'g'ri saralanishi kuzatiladi. Xulosa: advokat
yozma iltimosnomalar va shikoyatlar orqali jabrlanuvchi huquqlarini ta'minlaydi.
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    70 35-bilet
1.  Advokatning vakolatlarini tasdiqlovchi hujjatlar qaysilar? Order va ishonchnomaning farqini 
tushuntiring.
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy asos: «Advokatura to'g'risida»gi qonun, protsessual kodekslar va Fuqarolik kodeksining vakillik
to'g'risidagi   qoidalari.   Tahlil:   advokat   o'z   shaxsi   va   maqomini   advokat   guvohnomasi   bilan   tasdiqlaydi.
Muayyan   ishda   ishtirok   etish   vakolati   esa   advokatlik   tuzilmasi   tomonidan   beriladigan   order   bilan
tasdiqlanadi.   Jinoyat   protsessida   himoyachining   ishga   kirishishi   uchun   order   va   guvohnoma   yetarli,
qo'shimcha   ruxsat   talab   qilinmaydi.   Fuqarolik   va   iqtisodiy   protsessda   esa   vakilning   vakolatlari
ishonchnomada aks ettiriladi; da'vodan voz  kechish, da'vo  talablarini tan olish, kelishuv bitimini tuzish,
shikoyat   berish   kabi   tasarruf   etuvchi   harakatlar   uchun   vakolatlar   ishonchnomada   maxsus   ko'rsatilishi
talab   qilinadi.   Order   advokat   va   mijoz   o'rtasidagi   shartnoma   mavjudligini   tasdiqlasa,   ishonchnoma
vakolatlar   hajmini   belgilaydi.   Xulosa:   advokat   vakolatlarini   to'g'ri   rasmiylashtirish   protsessual
harakatlarning haqiqiyligini ta'minlaydi.
2.  Ma'muriy jazo qo'llash muddatlari va ma'muriy huquqbuzarlik to'g'risidagi ish yuritishni istisno 
qiluvchi holatlar.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   Ma'muriy   javobgarlik   to'g'risidagi   kodeks.   Tahlil:   ma'muriy   jazo   huquqbuzarlik   sodir
etilgan   kundan,   davomli   huquqbuzarlikda   esa   u   aniqlangan   kundan   boshlab   qonunda   belgilangan
muddat   ichida   qo'llanilishi   mumkin.   Ish   jinoyat   ishi   tugatilganidan   keyin   ko'rilganda,   muddat   tugatish
to'g'risidagi   qaror   chiqarilgan   kundan   hisoblanadi.   Muddat   o'tgach   jazo   qo'llash   mumkin   emas.   Ish
yuritishni   istisno   qiluvchi   holatlarga   quyidagilar   kiradi:   ma'muriy   huquqbuzarlik   hodisasi   va   tarkibining
yo'qligi;   shaxsning   javobgarlik   yoshiga   yetmaganligi;   aqli   norasolik;   zaruriy   mudofaa   va   oxirgi   zarurat
holatlari;   amnistiya   akti;   javobgarlik   belgilovchi   qonunning   bekor   qilinishi;   jazo   qo'llash   muddatining
o'tishi;   shu   qilmish   yuzasidan   ma'muriy   jazo   qo'llash   to'g'risida   qaror   yoki   jinoyat   ishi   mavjudligi;
shaxsning   vafoti.   Bunday   holatlar   aniqlansa,   ish   yuritish   tugatiladi.   Xulosa:   advokat   ma'muriy   ishda
birinchi navbatda muddatlar va istisno qiluvchi holatlarni tekshirishi kerak.
3.  Ma'muriy huquqbuzarlik to'g'risidagi ishlarni ko'rish va qaror ustidan shikoyat qilish tartibi.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   Ma'muriy   javobgarlik   to'g'risidagi   kodeks.   Tahlil:   ma'muriy   huquqbuzarlik   to'g'risidagi
ishlar   qonunda   belgilangan   vakolatli   organlar   va   mansabdor   shaxslar   yoki   sudlar   tomonidan   ko'riladi;
ma'muriy   qamoq   kabi   og'ir   jazolar   faqat   sud   tomonidan   qo'llaniladi.   Ish   huquqbuzarlik   to'g'risidagi
bayonnoma   asosida   ko'riladi.   Javobgarlikka   tortilayotgan   shaxs   ish   materiallari   bilan   tanishish,
tushuntirish   berish,   dalillar   taqdim   etish,   iltimosnoma   berish,   advokat   yordamidan   foydalanish,   ona
tilida   ishtirok   etish,   qaror   ustidan   shikoyat   qilish   huquqiga   ega.   Ish,   qoida   tariqasida,   shu   shaxs
ishtirokida   ko'riladi;   u   o'z   vaqtida   xabardor   qilinmagan   bo'lsa,   ishni   uning   ishtirokisiz   ko'rish
huquqbuzarlikdir. Qaror ustidan yuqori turuvchi organga yoki sudga, sud qarori ustidan esa yuqori sudga
qonunda belgilangan muddatda shikoyat qilinadi. Qonunda belgilangan hollarda shikoyat berilishi qaror
ijrosini   to'xtatib   turadi.   Xulosa:   advokat   bayonnoma   rasmiylashtirilishi   va   shaxsning   protsessual
huquqlari ta'minlanganligini sinchkovlik bilan tekshirishi kerak.
4.  Kazus. Sudlanuvchi aqli zaiflik belgilariga ega, ammo tergovda sud-psixiatriya ekspertizasi 
o'tkazilmagan. Sud majlisida bu holat ma'lum bo'ldi. Himoyachi qanday harakat qiladi?
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   Jinoyat   kodeksining   aqli   norasolikka   oid   qoidalari   va   Jinoyat-protsessual   kodeksining
ekspertiza   va   himoyachi   ishtirokiga   oid   qoidalari.   Tahlil:   shaxsning   qilmish   sodir   etgan   vaqtdagi   yoki
hozirgi   ruhiy   holati   to'g'risida   shubha   tug'ilganda   sud-psixiatriya   ekspertizasi   o'tkazilishi   majburiy.
Ekspertizasiz shaxsning aqli rasoligi haqida xulosa chiqarish mumkin emas. Himoyachi sudga ekspertiza
tayinlash   to'g'risida   iltimosnoma   beradi,   unga   tibbiy   hujjatlar,   maktab   yoki   ish   joyidan   tavsifnomalar,
qarindoshlarning   ma'lumotlarini   ilova   qiladi   va   ekspertlarga   savollar   taklif   qiladi.   Agar   ekspertiza   aqli
norasolikni   aniqlasa,   shaxs   javobgarlikka   tortilmaydi   va   unga   nisbatan   tibbiy   yo'sindagi   majburlov
choralari   qo'llanilishi   masalasi   hal   qilinadi.   Agar   aqli   rasolikni   istisno   etmaydigan   ruhiy   holat   buzilishi
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    71 aniqlansa, bu jazo tayinlashda hisobga olinadi. Bundan tashqari, ruhiy nuqsonlar  tufayli o'z huquqlarini
mustaqil amalga oshira olmaydigan shaxs uchun himoyachi ishtiroki majburiy bo'lgan, bu talab tergovda
bajarilganligi   ham   tekshiriladi.   Xulosa:   ekspertiza   tayinlanishi   shart,   aks   holda   hukm   bekor   qilinishi
mumkin.
5.  Kazus. Bir jinoyat ishida ikki ayblanuvchidan biri ikkinchisini asosiy tashkilotchi sifatida 
ko'rsatmoqda. Ikkalasi ham bir advokatni himoyachi sifatida taklif qilmoqchi. Advokat qanday yo'l 
tutishi kerak?
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy   asos:   Jinoyat-protsessual   kodeksining   himoyachi   ishtirokini   istisno   qiluvchi   holatlarga   oid
qoidalari   va   Advokatlarning   kasbiy   odob   qoidalari.   Tahlil:   bitta   shaxs   bir   ishda   ikki   ayblanuvchini,   agar
ulardan   birining   himoya   manfaatlari   ikkinchisining   manfaatlariga   zid   bo'lsa,   himoya   qila   olmaydi.
Kazusda   bir   ayblanuvchi   ikkinchisini   asosiy   tashkilotchi   deb   ko'rsatmoqda,   ya'ni   ularning   pozitsiyalari
to'g'ridan-to'g'ri   qarama-qarshi:   biri   o'z   rolini   kamaytirish   uchun   ikkinchisining   rolini   oshirmoqda.   Bu
manfaatlar  ziddiyatining  aniq holati.  Advokat ikkalasini birdaniga  himoya qilishni  qabul  qila olmaydi.  U
faqat   bittasining   himoyasini   qabul   qilishi   mumkin,   bunda   ikkinchisidan   hech   qanday   maxfiy   ma'lumot
olmagan   bo'lishi   kerak.   Agar   advokat   ikkalasi   bilan   ham   ish   bo'yicha   maslahatlashgan   bo'lsa,   u   har
ikkisining himoyasini rad etishi lozim, chunki olingan sirlar bir mijozni himoya qilishda ikkinchisiga qarshi
ishlatilishi   xavfi   mavjud.   Advokat   ikkinchi   ayblanuvchiga   boshqa   advokatga   murojaat   qilishni
tushuntiradi. Xulosa: manfaatlar zid bo'lgani uchun advokat ikkalasini himoya qila olmaydi.
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    72 36-bilet
1.  Himoyachi va himoyalanuvchining pozitsiyalari mos kelmasa, himoyachi qanday yo'l tutishi kerak?
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy   asos:   Jinoyat-protsessual   kodeksi   va   Advokatlarning   kasbiy   odob   qoidalari.   Tahlil:   himoyachi
himoyalanuvchining   irodasiga   zid   pozitsiya   egallashga   haqli   emas.   Agar   himoyalanuvchi   aybini   inkor
etsa, himoyachi uning aybi isbotlanganligini e'tirof eta olmaydi, hatto shaxsan aksiga ishonch hosil qilgan
bo'lsa ham. U himoyalanuvchiga ishning holatini, dalillarni va har bir pozitsiyaning huquqiy oqibatlarini,
masalan   aybni   tan   olish   yengillashtiruvchi   holat   bo'lishini,   tushuntirishi   mumkin,   biroq   yakuniy   qaror
himoyalanuvchiga   tegishli.   Agar   himoyalanuvchi   aybini   tan   olsa,   lekin   himoyachi   uning   aybsizligiga
ishonch hosil qilgan bo'lsa, u bu masalani himoyalanuvchi bilan muhokama qiladi va sud muhokamasida
aybni   isbotlovchi   dalillarning   yetarli   emasligini   ko'rsatishi   mumkin.   Taktik   masalalarda   himoyachi
mustaqil,   biroq   u   mijoz   bilan   kelishib   harakat   qilishi   lozim.   Xulosa:   himoyachining   asosiy   vazifasi
himoyalanuvchi manfaatini uning irodasi doirasida himoya qilishdir.
2.  Ma'muriy sudlarga taalluqli ishlar va ma'muriy sud ish yuritishining asosiy tamoyillari.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   Ma'muriy   sud   ishlarini   yuritish   to'g'risidagi   kodeks.   Tahlil:   ma'muriy   sudlar   ommaviy-
huquqiy munosabatlardan kelib chiqadigan nizolarni ko'radi: ma'muriy organlar va ularning mansabdor
shaxslarining ma'muriy hujjatlari, harakatlari yoki harakatsizligi ustidan jismoniy va yuridik shaxslarning
shikoyatlari, saylov huquqlariga oid ishlar va qonunda nazarda tutilgan boshqa ishlar. Fuqarolik-huquqiy
va  xo'jalik  nizolari,  jinoyat   ishlari   ma'muriy  sudga  taalluqli   emas.  Ma'muriy   sud   ish   yuritishining   o'ziga
xos   tamoyillari:   sud   tomonidan   ish   holatlarini   o'z   tashabbusi   bilan   tekshirish,   ya'ni   faol   rol   o'ynash;
taraflarning   aslida   teng   bo'lmagan   mavqeini   hisobga   olgan   holda   ma'muriy   organga   hujjatning
qonuniyligini   isbotlash   yukini   yuklash;   qonuniylik,   tortishuv   va   oshkoralik.   Sud   arizachining   talablari
doirasida ishni hal qiladi, ammo ma'muriy hujjatning qonuniyligini to'liq tekshiradi. Xulosa: ma'muriy sud
jarayoni   fuqaro   va   davlat   o'rtasidagi   tengsizlikni   muvozanatlashtirishga   qaratilgan,   advokat   bu
afzalliklardan foydalanishi lozim.
3.  Ma'muriy hujjatni nizolash to'g'risidagi ishlarda isbotlash yuki va dalillar.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:  Ma'muriy   sud ishlarini  yuritish   to'g'risidagi  kodeks.  Tahlil:  ma'muriy  hujjat,   harakat yoki
harakatsizlik   nizolanganda,   ularning   qonuniyligini,   ya'ni   qabul   qilish   uchun   asoslar,   organning   vakolati,
belgilangan   tartib   va   shaklga   rioya   qilinganligi,   mazmunining   qonunga   muvofiqligini   isbotlash
majburiyati, qoida tariqasida, ushbu hujjatni qabul qilgan ma'muriy organga yuklanadi. Arizachi esa o'z
huquqlari   va   qonuniy   manfaatlari   buzilganligini,   ya'ni   hujjat   unga   nisbatan   qanday   salbiy   oqibat
keltirganini   asoslashi   lozim.   Sud   ishning   holatlarini   to'liq   aniqlash   uchun   o'z   tashabbusi   bilan   dalillar
talab   qilib   olishi,   ekspertiza   tayinlashi   mumkin.   Ma'muriy   organ   hujjat   qabul   qilishda   asoslamagan
holatlarni   sudda   yangidan   keltirishi   cheklangan   bo'lishi   mumkin,   chunki   hujjat   qabul   qilingan   paytdagi
asoslar   baholanadi.   Advokat   sudga   ma'muriy   organning   barcha   materiallarini,   xususan   ma'muriy   ish
yuritish   hujjatlarini   talab   qilib   olish   to'g'risida   iltimosnoma   berishi   kerak.   Xulosa:   isbotlash   yukining
organga yuklanishi arizachi uchun muhim protsessual afzallikdir.
4.  Kazus. Shaxs ijtimoiy tarmoqda mansabdor shaxsni tanqid qiluvchi post joylagan. Unga nisbatan 
tuhmat va haqorat moddalari bo'yicha ish qo'zg'atilgan. Postda faktlar va baholovchi fikrlar aralash. 
Himoyachi pozitsiyasini tuzing.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy asos: Konstitutsiyada kafolatlangan so'z erkinligi, Jinoyat kodeksining tuhmat va haqoratga oid
qoidalari, Ma'muriy javobgarlik to'g'risidagi kodeks. Tahlil: tuhmat - bila turib boshqa shaxsni sharmanda
qiluvchi   uydirmalar   tarqatish;   haqorat   -   shaxsning   sha'ni   va   qadr-qimmatini   odobsiz   shaklda   qasddan
kamsitish. Tuhmat uchun javobgarlik faqat faktlar haqidagi yolg'on da'volarga tegishli; fikr, baholash va
tanqid  haqiqatga   to'g'ri  kelishi nuqtai  nazaridan   tekshirilmaydi.   Shu  sababli  himoyachi  postni   lingvistik
ekspertiza yordamida faktik da'volar va baholovchi fikrlarga ajratadi. Faktik da'volar bo'yicha u ularning
haqiqatga  mosligini  yoki muallif  ularni haqiqat  deb  hisoblagani  uchun  asoslarni  isbotlaydi:  «bila turib»
uydirma   tarqatish   belgisi   bo'lmasa,   tuhmat   tarkibi   yo'q.   Mansabdor   shaxs   faoliyatini   tanqid   qilish
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    73 chegarasi   oddiy   shaxsga   nisbatan   kengroq   ekanligi   ham   asoslanadi.   Shuningdek,   qonunda   bunday
qilmishlar   uchun   ma'muriy   preyuditsiya   talab   qilinishi   tekshiriladi.   Xulosa:   tanqidiy   fikr   va   asoslangan
faktlar jinoiy javobgarlikka asos bo'la olmaydi.
5.  Kazus. Mahkum jazoning qonunda belgilangan qismini o'tab bo'lgan, namunali xulq-atvorga ega, 
zararni to'liq qoplagan, ammo muassasa ma'muriyati shartli ozod qilish uchun taqdimnoma 
kiritishdan bosh tortmoqda. Himoyachi qanday yo'l tutadi?
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy asos: Jinoyat kodeksining jazoni o'tashdan muddatidan ilgari shartli ravishda ozod qilishga oid
qoidalari   va   Jinoyat-protsessual   kodeksining   hukm   ijrosi   bilan   bog'liq   masalalarni   hal   qilishga   oid
qoidalari.   Tahlil:   shartli   ozod   qilish   masalasini   hal   qilish   sud   vakolatiga   kiradi.   Qonun   bu   masalani
muassasa taqdimnomasi asosida ko'rishni nazarda tutadi, shu bilan birga mahkum va uning himoyachisi
ham iltimosnoma bilan murojaat qilish huquqiga ega bo'lishi mumkin; himoyachi amaldagi tartibni aniq
tekshiradi. Ma'muriyatning asossiz rad etishi ustidan prokurorga shikoyat qilinadi. Himoyachi sudga yoki
tegishli organga iltimosnoma beradi va unga mahkumning rag'batlantirishlari, jazo choralarining yo'qligi,
ishlaganligi,   ta'lim   olganligi,   zararni   qoplaganligini   tasdiqlovchi   hujjatlar,   ozod   bo'lgandan   keyingi
yashash va ish joyi kafolatlarini ilova qiladi. Mahkumning jinoyati shartli ozod qilish taqiqlangan toifaga
kirmasligi ham tekshiriladi. Sud rad etsa, ajrim ustidan shikoyat beriladi. Xulosa: qonuniy shartlar mavjud
bo'lsa, himoyachi sud orqali shartli ozod qilishga erishishga harakat qiladi.
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    74 37-bilet
1.  Advokat ishni qabul qilishdan oldin o'z kasbiy imkoniyatlarini baholashga majburmi? Malakasiz 
yordamning oqibatlarini tushuntiring.
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy   asos:   Konstitutsiyada   kafolatlangan   malakali   yuridik   yordam   olish   huquqi,   «Advokatura
to'g'risida»gi   qonun   va   kasbiy   odob   qoidalari.   Tahlil:   advokat   o'zida   zarur   bilim,   tajriba   yoki   vaqt
yo'qligini bilgan holda topshiriqni qabul qilmasligi kerak. Agar u ishni bajarishga qodir bo'lmasa, mijozga
buni   ochiq   aytib,   boshqa   mutaxassisga   murojaat   qilishni   tavsiya   etishi   yoki   mijozning   roziligi   bilan
tajribali hamkasbni jalb qilishi lozim. Ish yuklamasining haddan tashqari ko'pligi ham sifatsiz yordamning
keng   tarqalgan   sababidir.   Malakasiz   yordam,   masalan   protsessual   muddatlarni   o'tkazib   yuborish,
shikoyat bermaslik, dalillarni taqdim etmaslik mijozga zarar yetkazishi mumkin. Bunday hollarda advokat
intizomiy   javobgarlikka   tortiladi,   shuningdek   mijoz   yetkazilgan   zararni   qoplashni   talab   qilishi   mumkin.
Xulosa:   o'z   imkoniyatlarini   halol   baholash   advokatning   mijoz   oldidagi   asosiy   odob   majburiyatlaridan
biridir.
2.  Ma'muriy tartib-taomillarning asosiy tamoyillari: eshitilish huquqi, mutanosiblik va ishonchni 
himoya qilish.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   «Ma'muriy   tartib-taomillar   to'g'risida»gi   qonun.   Tahlil:   ma'muriy   organlar   faoliyati
qonuniylik,   tenglik,   mutanosiblik,   ishonchni   himoya   qilish,   eshitilish   huquqi,   rasmiyatchilikka   yo'l
qo'ymaslik,   oshkoralik   kabi   tamoyillarga   asoslanadi.   Eshitilish   huquqi   -   manfaatdor   shaxsga   nisbatan
uning huquqlariga salbiy ta'sir qiluvchi  ma'muriy hujjat qabul qilinishidan  oldin unga o'z fikrini bildirish
imkoniyatini  berish,  qonunda  belgilangan  istisnolar  bundan  mustasno.  Mutanosiblik  tamoyili ma'muriy
organ   ko'radigan   choralar   maqsadga   erishish   uchun   yaroqli,   zarur   va   mutanosib   bo'lishini,   ya'ni   shaxs
huquqlarini   minimal   cheklashni   talab   qiladi.   Ishonchni   himoya   qilish   tamoyiliga   ko'ra,   shaxsga   foydali
bo'lgan   va   u   insofli   ravishda   ishongan   ma'muriy   hujjat   qonunda   belgilangan   hollardan   tashqari
o'zboshimchalik bilan bekor qilinmasligi kerak. Bu tamoyillarning buzilishi ma'muriy hujjatni qonunga zid
deb topishga  asos bo'lishi  mumkin.  Xulosa:  advokat  ma'muriy  hujjatni  nizolashda  tamoyillar  buzilishini
mustaqil asos sifatida keltirishi mumkin.
3.  Ma'muriy hujjatning haqiqiy emasligi, uni bekor qilish va qaytarib olish.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   «Ma'muriy   tartib-taomillar   to'g'risida»gi   qonun   va   Ma'muriy   sud   ishlarini   yuritish
to'g'risidagi   kodeks.   Tahlil:   ma'muriy   hujjat,   qoida   tariqasida,   manfaatdor   shaxsga   ma'lum   qilingan
paytdan   kuchga   kiradi.   U   jiddiy   va   aniq   ko'rinib   turgan   kamchiliklarga   ega   bo'lsa,   masalan   vakolatsiz
organ  tomonidan  qabul  qilingan,  bajarib  bo'lmaydigan  yoki  jinoyat   sodir   etishni   talab  qiladigan  bo'lsa,
o'z-o'zidan  haqiqiy  emas hisoblanadi  va  hech  qanday  huquqiy  oqibat  keltirmaydi.  Boshqa  qonunga  zid
ma'muriy hujjatlar ma'muriy organ yoki sud tomonidan bekor qilinishi mumkin. Shaxsga noqulay bo'lgan
hujjatni   ma'muriy   organ   o'zi   qaytarib   olishi   mumkin.   Shaxsga   foydali   hujjatni   qaytarib   olish   esa
cheklangan:   agar   shaxs   uning   qonuniyligiga   insofli   ravishda   ishongan   bo'lsa,   ishonchni   himoya   qilish
tamoyili   qo'llanadi;   ammo   hujjat   soxta   ma'lumotlar   asosida   olingan   bo'lsa,   himoya   qo'llanilmaydi.
Ma'muriy   hujjat   ustidan   avval   yuqori   turuvchi   organga   shikoyat   qilish   yoki   to'g'ridan-to'g'ri   sudga
murojaat   qilish   mumkin.   Xulosa:   advokat   hujjat   kamchiligining   turini   aniqlab,   mos   himoya   usulini
tanlaydi.
4.  Kazus. Chet el fuqarosi ma'muriy huquqbuzarlik uchun mamlakatdan ma'muriy chiqarib yuborish 
jazosiga tortilmoqda. Uning bu yerda oilasi, voyaga yetmagan farzandi bor. Advokat sifatida himoyani
tuzing.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   Ma'muriy   javobgarlik   to'g'risidagi   kodeks,   Konstitutsiya   va   oilani   himoya   qilishga   oid
xalqaro hujjatlar. Tahlil: ma'muriy chiqarib yuborish og'ir ma'muriy jazo bo'lib, qonunda faqat muayyan
huquqbuzarliklar   uchun   nazarda   tutilgan   va   odatda   sud   tomonidan   qo'llaniladi.   Advokat   avvalo   ushbu
huquqbuzarlik   uchun   bu   jazo   nazarda   tutilganmi,   u   majburiy   yoki   muqobil   jazomi,   tekshiradi.   Agar
sanksiya  muqobil   jazolarni,  masalan  jarimani  nazarda  tutsa,  advokat   jazoning  mutanosibligi  masalasini
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    75 ko'taradi: chet el fuqarosining mamlakatda doimiy oilasi, voyaga yetmagan farzandi borligi, uning oilaviy
hayot   huquqi   va   bolaning   manfaatlari   hisobga   olinishi   kerak.   Shuningdek,   huquqbuzarlikning   og'irligi,
birinchi   marta   sodir   etilganligi,   yengillashtiruvchi   holatlar   ko'rsatiladi.   Protsessual   jihatdan   shaxsning
tarjimon yordamidan foydalanish huquqi, materiallar bilan tanishish huquqi ta'minlanganligi tekshiriladi.
Qaror   ustidan   yuqori   sudga   shikoyat   beriladi.   Xulosa:   oilaviy   holat   va   mutanosiblik   tamoyili   asosida
yengilroq jazo qo'llashni talab qilish lozim.
5.  Kazus. Tergovchi himoyachini ayblanuvchi bilan uchrashuvga «tergovchining ruxsati kerak» deb 
kiritmayapti. Himoyachi order va guvohnomaga ega. Himoyachining harakatlarini aniqlang.
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy   asos:   Jinoyat-protsessual   kodeksi   va   «Advokatlik   faoliyatining   kafolatlari   va   advokatlarning
ijtimoiy himoyasi to'g'risida»gi qonun. Tahlil: himoyachi ishga kirishgan paytdan boshlab himoyalanuvchi
bilan holi-xoli, sonini va davomiyligini cheklamagan holda uchrashish huquqiga ega. Bu huquqni amalga
oshirish   uchun   advokat   guvohnomasi   va   order   yetarli;   tergovchi   yoki   ma'muriyat   qo'shimcha   ruxsat
talab qilishi qonunga zid. Himoyachi avvalo rad etishni yozma shaklda rasmiylashtirishni, ya'ni rad etish
sababini   yozma   ko'rsatishni   talab   qiladi.   So'ngra   u   prokurorga   shikoyat   beradi,   bir   vaqtning   o'zida
Advokatlar palatasini xabardor qiladi. Agar uchrashuvga yo'l qo'yilmagan holda ayblanuvchi bilan tergov
harakatlari  o'tkazilgan  bo'lsa,  ularning  natijalari  himoya  huquqi buzilganligi  sababli  joiz  bo'lmagan  dalil
deb topilishini so'raydi. Advokatlik faoliyatiga to'sqinlik qilgan mansabdor shaxslar qonunda belgilangan
javobgarlikka tortilishi mumkin. Barcha holatlar, jumladan  vaqt va guvohlar, qayd etib boriladi. Xulosa:
talab qonunsiz, himoyachi shikoyat va dalillarni chiqarib tashlash vositalaridan foydalanadi.
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    76 38-bilet
1.  Bir jinoyat ishida bir necha gumon qilinuvchini bitta advokat himoya qilishi mumkinmi?
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy asos: Jinoyat-protsessual kodeksi va Advokatlarning kasbiy odob qoidalari. Tahlil: bitta shaxs bir
necha  gumon  qilinuvchi  yoki ayblanuvchining  himoyachisi  bo'lishi  mumkin emas, agar  ulardan birining
himoya   manfaatlari   boshqasining   manfaatlariga   zid   bo'lsa.   Sheriklikda   ayblanayotgan   shaxslar   ishida
manfaatlar   ziddiyati   ko'p   hollarda   yuzaga   keladi:   biri   ikkinchisiga   qarshi   ko'rsatma   beradi,   jinoyatdagi
rollarni   turlicha   talqin   qiladi.   Hatto   boshlang'ich   bosqichda   manfaatlar   mos   kelib   ko'rinsa   ham,
keyinchalik ziddiyat paydo bo'lish xavfi yuqori bo'ladi; bu holda advokat ikkala mijozni ham himoya qila
olmay   qolishi   mumkin,   chunki   ulardan   olingan   sirlar   to'qnashadi.   Shu   sababli   amaliyotda   advokatga
bunday topshiriqlarni qabul qilishda alohida ehtiyotkorlik talab etiladi. Ziddiyat aniqlansa, himoyachi bu
ishda ishtirok etishi istisno etiladi. Xulosa: manfaatlari zid bo'lgan sheriklarni bitta advokat himoya qilishi
qonun bilan taqiqlanadi.
2.  Ma'muriy sud ishlarida da'voni ta'minlash va nizolanayotgan ma'muriy hujjat ijrosini to'xtatib 
turish.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   Ma'muriy   sud   ishlarini   yuritish   to'g'risidagi   kodeks   va   «Ma'muriy   tartib-taomillar
to'g'risida»gi   qonun.   Tahlil:   ma'muriy   hujjat   ustidan   shikoyat   berilishi   qonunda   belgilangan   hollarda
uning ijrosini to'xtatib turishi mumkin; boshqa hollarda arizachi sudga ma'muriy hujjat ijrosini to'xtatib
turish to'g'risida  iltimosnoma  berishi lozim.  Sud,  agar  ijro arizachining  huquqlariga  tiklab  bo'lmaydigan
yoki  tiklash  qiyin bo'lgan  zarar   yetkazishi,  yoki hujjatning  qonuniyligi  jiddiy  shubha  ostida  bo'lsa,  ijroni
to'xtatib turishi mumkin. Bunda sud ommaviy manfaat bilan arizachining shaxsiy manfaatini taqqoslaydi.
Shuningdek,   qonunda   nazarda   tutilgan   boshqa   ta'minlash   choralari,   masalan   muayyan   harakatlarni
amalga   oshirishni   taqiqlash   qo'llanilishi   mumkin.   Advokat   iltimosnomada   zararning   real   va   jiddiy
ekanligini,   masalan   korxona   faoliyatining   to'xtashi,   binoning   buzilishi,   litsenziyaning   bekor   qilinishi
oqibatlarini   dalillar   bilan   asoslashi   kerak.   Sud   ajrimi   ustidan   shikoyat   qilish   mumkin.   Xulosa:   ijroni
to'xtatib turish qaytarib bo'lmaydigan oqibatlarning oldini olishning asosiy vositasidir.
3.  Jinoyat ishida fuqaroviy da'vo: berish tartibi va ko'rish xususiyatlari.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   Jinoyat-protsessual   kodeksi   va   Fuqarolik   kodeksi.   Tahlil:   jinoyat   oqibatida   mulkiy   zarar
ko'rgan   jismoniy   yoki   yuridik   shaxs   jinoyat   ishi   bo'yicha   fuqaroviy   da'vo   qo'zg'atishga   haqli;   da'vo   ish
qo'zg'atilgan paytdan boshlab sud tergovi boshlangunga qadar berilishi mumkin. Fuqaroviy da'vogar deb
topilgan   shaxs   dalillar   taqdim   etish,   iltimosnoma   berish,   ish   materiallari   bilan   tanishish,   sud
muhokamasida ishtirok etish va hukmning fuqaroviy da'voga oid qismi ustidan shikoyat qilish huquqiga
ega. Javobgar  sifatida ayblanuvchi yoki qonunga  ko'ra uning harakatlari uchun mulkiy javobgar  bo'lgan
shaxslar,   masalan   ish   beruvchi   yoki   voyaga   yetmaganning   ota-onasi   jalb   qilinishi   mumkin.   Sud   hukm
chiqarishda fuqaroviy da'voni hal qiladi; agar aniq hisob-kitob ishni kechiktirsa, da'vogarning da'vo qilish
huquqini   tan   olib,   miqdor   masalasini   fuqarolik   sud   ishlarini   yuritish   tartibida   ko'rish   uchun   yuborishi
mumkin.   Da'voni   ta'minlash   maqsadida   ayblanuvchi   mol-mulkiga   xatlov   qo'yiladi.   Xulosa:   himoyachi
fuqaroviy da'vo miqdori va asosliligini ham nizolashi lozim.
4.  Kazus. Fuqaroni ommaviy tadbirda tartibni buzganlikda ayblab, ma'muriy qamoq jazosi 
tayinlangan. Ish sudda bir necha daqiqada, advokat ishtirokisiz va guvohlarni so'roq qilmasdan 
ko'rilgan. Himoya yo'llarini aniqlang.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   Konstitutsiya   va   Ma'muriy   javobgarlik   to'g'risidagi   kodeks.   Tahlil:   ma'muriy   qamoq
ozodlikni cheklovchi og'ir jazo bo'lib, faqat sud tomonidan va istisno hollarda qo'llaniladi. Ishni ko'rishda
javobgarlikka   tortilayotgan   shaxsning   malakali   yuridik   yordam   olish,   dalillar   taqdim   etish,   guvohlarni
chaqirish   to'g'risida   iltimosnoma   berish   huquqlari   ta'minlanishi   kerak.   Advokat   ishtirokidan   mahrum
etish, guvohlarni so'roq qilmaslik va ishni yuzaki ko'rish himoyalanish huquqini buzadi va ishning to'liq va
xolis ko'rilmaganligini ko'rsatadi. Advokat qonunda belgilangan muddatda yuqori sudga shikoyat beradi
va   unda   protsessual   buzilishlarni,   huquqbuzarlik   tarkibi   isbotlanmaganligini,   ma'muriy   qamoqning
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    77 mutanosib   emasligini   asoslaydi.   Shuningdek,   bayonnomaning   to'g'ri   rasmiylashtirilganligi,   voqea
videoyozuvlari,   guvohlarning   ko'rsatmalari   taqdim   etiladi.   Ma'muriy   qamoq   qo'llanilishi   mumkin
bo'lmagan toifadagi shaxs ekanligi ham tekshiriladi. Qaror bekor qilinsa, shaxs noqonuniy qamoq uchun
zararni undirishi mumkin. Xulosa: qaror protsessual buzilishlar sababli bekor qilinishi kerak.
5.  Kazus. Jinoyat ishi bo'yicha tergovchi ayblanuvchining yaqin qarindoshiga tegishli, jinoyatga aloqasi
bo'lmagan uyga xatlov qo'ydi. Qarindoshning advokati sifatida harakat qiling.
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy   asos:   Jinoyat-protsessual   kodeksining   mol-mulkka   xatlov   qo'yishga   oid   qoidalari   va   Fuqarolik
kodeksi. Tahlil: fuqaroviy da'vo, mol-mulkni musodara qilish yoki boshqa mulkiy undiruvlarni ta'minlash
uchun xatlov ayblanuvchi yoki qonunga  ko'ra uning harakatlari uchun mulkiy javobgar  bo'lgan shaxslar
mol-mulkiga qo'yiladi. Boshqa shaxslar  mol-mulkiga xatlov faqat u jinoiy yo'l bilan topilgan yoki jinoyat
quroli   bo'lganligi   to'g'risida   yetarli   asoslar   mavjud   bo'lsa   qo'yilishi   mumkin.   Qarindoshlik
munosabatining   o'zi   xatlov   uchun   asos   emas.   Advokat   mulk   huquqini   tasdiqlovchi   hujjatlarni   -   davlat
ro'yxatidan   o'tganlik   guvohnomasi,   sotib   olish   shartnomasi,   mablag'larning   qonuniy   manbalarini   -
taqdim  etib,  tergovchiga  xatlovni  bekor  qilish  to'g'risida  iltimosnoma  beradi.  Rad  etilsa,  prokurorga  va
qonunda   nazarda   tutilgan   hollarda   sudga   shikoyat   qilinadi.   Hukm   chiqqandan   keyin   xatlov   saqlanib
qolsa,   mol-mulkni   xatlovdan   chiqarish   to'g'risida   fuqarolik   tartibida   da'vo   berish   mumkin.   Xulosa:
jinoyatga aloqasiz uchinchi shaxs mulkiga qo'yilgan xatlov bekor qilinishi kerak.
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    78 39-bilet
1.  Advokatning mijozdan sovg'a olishi, mijoz bilan moliyaviy munosabatlarga kirishishi qanday 
baholanadi?
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy   asos:   Advokatlarning   kasbiy   odob   qoidalari   va   manfaatlar   to'qnashuviga   oid   qoidalar.   Tahlil:
advokat   mijozning   ishonchidan   foydalanib   shaxsiy   manfaat   ko'rmasligi   kerak.   Mijozdan   qimmatbaho
sovg'alar   olish,   undan   qarz   olish,   ish   predmeti   bo'lgan   mulkni   sotib   olish   yoki   unga   ulush   talab   qilish
mijoz   manfaatlari   bilan   advokat   manfaatlari   o'rtasida   ziddiyat   yaratadi   va   advokatning   mustaqilligiga
putur   yetkazadi.   Gonorar   faqat   shartnomada   belgilangan   tartibda   olinadi.   Ramziy   ahamiyatdagi
minnatdorchilik   belgilari   odatda   odob   qoidalarini   buzish   deb   hisoblanmaydi,   ammo   ular   yuridik
yordamni  ko'rsatishga  ta'sir  qilmasligi  lozim.  Shuningdek,  advokat  mijozga   qarz  berib uni  o'ziga  qaram
qilmasligi   kerak.   Bunday   holatlar   mijoz   tomonidan   shikoyat   qilinganda   intizomiy   javobgarlikka   asos
bo'ladi. Xulosa: advokat va mijoz munosabatlari faqat professional xususiyatga ega bo'lishi kerak.
2.  Pora berish va pora olish jinoyatlari: farqlanishi va pora beruvchini javobgarlikdan ozod qilish 
shartlari.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   Jinoyat   kodeksining   mansabdorlik   jinoyatlariga   oid   qoidalari   va   korrupsiyaga   qarshi
kurashish   to'g'risidagi   qonun.   Tahlil:   pora   olish   -   mansabdor   shaxsning   o'z   xizmat   mavqeidan
foydalangan   holda   pora   beruvchining   manfaatlarini   ko'zlab   muayyan   harakatni   bajarishi   yoki
bajarmasligi   evaziga   moddiy   qimmatliklar   yoki   mulkiy   manfaatdorlikni   qabul   qilishi.   Pora   berish   -
mansabdor   shaxsga   shunday   maqsadda   moddiy   qimmatliklar   berish.   Pora   vositachiligi   alohida   qilmish
sifatida   baholanadi.   Qonun   pora   beruvchini   muayyan   shartlarda   javobgarlikdan   ozod   qilishni   nazarda
tutadi:   agar   unga   nisbatan   pora   talab   qilingan   bo'lsa,   ya'ni   tovlamachilik   qilingan   bo'lsa,   yoki   u   pora
berganidan   keyin   qonunda   belgilangan   muddat   ichida   bu   haqda   ixtiyoriy   ravishda   xabar   bergan,   chin
ko'ngildan   pushaymon   bo'lgan   va   jinoyatni   ochishda   faol   yordam   bergan   bo'lsa.   Bu   shartlar   birgalikda
baholanadi; huquqni muhofaza qilish organlari jinoyatni allaqachon aniqlaganidan keyingi xabar ixtiyoriy
hisoblanmaydi. Xulosa: himoyachi xabar berish vaqti va ixtiyoriyligini hujjatlar bilan isbotlashi kerak.
3.  Firibgarlik va o'zlashtirish yoki rastrata qilish jinoyatlarining farqlanishi.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   Jinoyat   kodeksining   o'zganing   mulkini   talon-toroj   qilishga   oid   qoidalari   va   Oliy   sud
Plenumining  tushuntirishlari.   Tahlil:   talon-torojning   har   ikki  shakli   o'zganing   mol-mulkini  g'ayriqonuniy
ravishda,   g'arazli   maqsadda   egallashni   anglatadi,   ammo   ular   usuli   bilan   farqlanadi.   Firibgarlik   -   aldash
yoki ishonchni suiiste'mol qilish yo'li bilan o'zganing mulkini yoki mulkka bo'lgan huquqni qo'lga kiritish;
bunda jabrlanuvchi aldov ta'sirida mulkni o'zi ixtiyoriy ravishda topshiradi va aldov mulkni topshirishdan
oldin   yoki   topshirish   paytida   mavjud   bo'ladi.   O'zlashtirish   yoki   rastrata   qilishda   esa   mulk   aybdorga
qonuniy asosda, masalan xizmat vazifasi, shartnoma yoki topshiriq bo'yicha ishonib topshirilgan bo'ladi
va   u   keyinchalik   bu   mulkni   o'zlashtiradi   yoki   sarflab   yuboradi.   Asosiy   farqlovchi   mezon   -   mulk   aybdor
ixtiyoriga  qanday  asosda  o'tganligi  va  g'arazli  niyat  qachon  paydo   bo'lganligi.  Fuqarolik-huquqiy  nizoni
jinoyat   sifatida   baholash   xavfi   ham   mavjud.   Xulosa:   himoyachi   niyat   paydo   bo'lish   vaqtini   va
munosabatlarning fuqarolik-huquqiy xususiyatini tahlil qilishi lozim.
4.  Kazus. Tergovchi ayblanuvchining himoyachisini guvoh sifatida so'roqqa chaqirdi va u bu ishda 
himoyachi bo'lishi mumkin emasligini e'lon qildi. Himoyachi qanday harakat qiladi?
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   Jinoyat-protsessual   kodeksi,   «Advokatura   to'g'risida»gi   qonun   va   advokatlik   faoliyati
kafolatlariga   oid   qonun.   Tahlil:   advokatni   yuridik   yordam   ko'rsatish   munosabati   bilan   unga   ma'lum
bo'lgan   holatlar   yuzasidan   guvoh   sifatida   so'roq   qilish   taqiqlanadi.   Tergovchining   bunday   chaqiruvi
ko'pincha himoyachini ishdan chetlatishga qaratilgan bo'ladi, bu esa himoya huquqini buzadi. Himoyachi
guvoh sifatida ko'rsatma berishdan qonun asosida bosh tortadi va bu haqda yozma bayonot beradi. Agar
tergovchi   himoyachi   ishdan   oldin,   kasbiy   faoliyatidan   tashqari   voqeani   bevosita   kuzatgan   degan   aniq
ma'lumotga ega bo'lsa, bu masala alohida baholanadi, ammo bu holat dalillar bilan tasdiqlanishi kerak.
Himoyachini   chetlatish   to'g'risidagi   qaror   ustidan   prokurorga   va   sudga   shikoyat   beriladi,   Advokatlar
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    79 palatasi   xabardor   qilinadi.   Shuningdek,   ayblanuvchi   o'zi   tanlagan   himoyachidan   mahrum   etilmasligi
kerakligi   alohida   asoslanadi.  Advokatlik   sirini   tashkil   etuvchi   ma'lumotlarni   oshkor   qilishga   har   qanday
bosim qayd etiladi. Xulosa: himoyachini so'roq qilish va shu asosda chetlatish qonunga zid.
5.  Kazus. Davlat organi tadbirkorga jarima solish to'g'risida ma'muriy hujjat chiqarishdan oldin unga 
tushuntirish berish imkoniyatini bermagan. Hujjat mazmunan to'g'ri bo'lishi mumkin. Hujjatni 
nizolash istiqbolini baholang.
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy   asos:   «Ma'muriy   tartib-taomillar   to'g'risida»gi   qonun   va   Ma'muriy   sud   ishlarini   yuritish
to'g'risidagi kodeks. Tahlil: shaxs huquqlariga salbiy ta'sir qiluvchi ma'muriy hujjat qabul qilishdan oldin
ma'muriy organ manfaatdor  shaxsga ish holatlari bo'yicha o'z fikrini bildirish imkoniyatini berishi, ya'ni
eshitilish   huquqini  ta'minlashi  kerak;  qonunda   belgilangan  istisnolar,  masalan  kechiktirib  bo'lmaydigan
hollar   bundan   mustasno.   Eshitilish   huquqining   buzilishi   tartib-taomil   qoidasining   buzilishi   hisoblanadi.
Biroq   qonun   ayrim   tartib-taomil   buzilishlarining   oqibatlarini   ularning   qaror   mazmuniga   ta'siri   bilan
bog'lashi   mumkin:  agar   buzilish   qaror   mazmuniga   ta'sir   qilmagani   aniq   bo'lsa,   faqat  shu   asosda   bekor
qilish   cheklanishi   mumkin.   Shu   sababli   advokat   eshitilish   huquqining   buzilishi   bilan   bir   qatorda,   agar
tadbirkor   eshitilganda   qanday   holatlarni   ko'rsatishi   mumkin   bo'lganini   va   bu   qaror   mazmunini
o'zgartirishi   mumkinligini   asoslashi   kerak.   Mazmunan   e'tirozlar   ham   bildiriladi.   Isbotlash   yuki   organga
yuklanadi. Xulosa: nizolash istiqboli bor, ayniqsa buzilish natijaga ta'sir qilgani asoslansa.
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    80 40-bilet
1.  Advokatlik siridan ozod qilish mumkinmi? Mijoz roziligi va advokatning o'zini himoya qilish 
holatlarini tahlil qiling.
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy   asos:   «Advokatura   to'g'risida»gi   qonun   va   Advokatlarning   kasbiy   odob   qoidalari.   Tahlil:
advokatlik siri mijoz manfaatlarini himoya qiladi, shuning uchun mijoz advokatni muayyan ma'lumotlarni
oshkor  etishga  rozilik   berishi   mumkin;   bunday   rozilik  aniq  va,   qoida   tariqasida,   yozma  shaklda   bo'lishi
maqsadga muvofiq. Biroq mijoz roziligi bo'lgan taqdirda ham advokat ma'lumotni oshkor qilish mijozga
zarar keltirishini ko'rsa, uni bu haqda ogohlantirishi lozim. Kasbiy odob qoidalari advokatga mijoz u bilan
nizo ochgan hollarda, masalan intizomiy shikoyat yoki gonorar bo'yicha sud nizosida, o'zini himoya qilish
uchun   zarur   bo'lgan   hajmda   ma'lumotlardan   foydalanishga   yo'l   qo'yadi.   Har   qanday   holatda   oshkor
qilish  minimal  va  maqsadga   mutanosib  bo'lishi   kerak.  Davlat  organlarining  talabi   o'z-o'zidan  advokatni
sirdan ozod qilmaydi. Xulosa: sirdan ozod qilish istisno holat bo'lib, unga qat'iy cheklangan doirada yo'l
qo'yiladi.
2.  O'g'rilik, talonchilik va bosqinchilikning farqlanishi.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   Jinoyat   kodeksining   o'zganing   mulkini   talon-toroj   qilishga   oid   qoidalari   va   Oliy   sud
Plenumining tushuntirishlari. Tahlil: o'g'rilik - o'zganing mulkini yashirin ravishda talon-toroj qilish, ya'ni
mulkdor, egasi va boshqa shaxslar sezmagan yoki aybdor ularni sezmayapti deb hisoblagan holda olish.
Talonchilik   -   o'zganing   mulkini   ochiqdan-ochiq   talon-toroj   qilish,   ya'ni   egasi   yoki   boshqa   shaxslar   ko'z
oldida,   aybdor   buni   anglagan   holda;   u   hayot   va   sog'liq   uchun   xavfli   bo'lmagan   zo'rlik   ishlatib   yoki
shunday zo'rlik ishlatish bilan qo'rqitib sodir etilganda og'irroq hisoblanadi.  Bosqinchilik - mulkni talon-
toroj qilish maqsadida hujum qilish, hujumga uchragan shaxsning hayoti yoki sog'lig'i uchun xavfli zo'rlik
ishlatish   yoki  shunday   zo'rlik   ishlatish  bilan   qo'rqitish.  Bosqinchilik   hujum   boshlangan   paytdan  tamom
bo'lgan   hisoblanadi,   mulkni   olish   talab   qilinmaydi.   Agar   yashirin   boshlangan   o'g'rilik   aniqlanib,   aybdor
mulkni   ushlab   qolish   uchun   harakat   qilsa,   qilmish   talonchilik   yoki   bosqinchilikka   aylanishi   mumkin.
Xulosa: zo'rlikning xususiyati va olishning usuli saralashni hal qiladi.
3.  Jazoni o'tashdan muddatidan ilgari shartli ravishda ozod qilish va jazoning o'talmagan qismini 
yengilrog'i bilan almashtirish.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy asos: Jinoyat kodeksining jazodan ozod qilishga oid qoidalari va Jinoyat-protsessual kodeksining
hukm   ijrosi   bilan   bog'liq   masalalarni   hal   qilish   tartibi.   Tahlil:   ozodlikdan   mahrum   qilish   yoki   boshqa
jazoni o'tayotgan shaxs, agar u namunali xulq-atvori va mehnatga halol munosabati bilan tuzalish yo'liga
qat'iy   o'tganligini   ko'rsatsa,   sud   tomonidan   jazodan   muddatidan   ilgari   shartli   ravishda   ozod   qilinishi
mumkin.   Buning   uchun   mahkum   jinoyat   og'irligi   toifasiga   qarab   qonunda   belgilangan   jazo   qismini
haqiqatda   o'tagan   bo'lishi   kerak.   Sud,   shuningdek,   jazoning   o'talmagan   qismini   yengilroq   jazo   bilan
almashtirishi   mumkin.   Ayrim   toifadagi   mahkumlarga,   masalan   qonunda   sanab   o'tilgan   og'ir   jinoyatlar
yoki xavfli retsidiv uchun sudlanganlarga nisbatan bu institutlar  qo'llanilmasligi yoki cheklangan bo'lishi
mumkin. Shartli ozod qilingan shaxs sinov muddati davomida yangi huquqbuzarlik sodir etsa, ozod qilish
bekor qilinishi mumkin. Himoyachi mahkumning ijobiy tavsiflari, rag'batlantirishlari, zararni qoplaganligi
va ozodlikdan keyingi turmush sharoitlarini isbotlovchi hujjatlarni to'plashi lozim. Xulosa: himoyachining
ishi hukmdan keyin ham davom etishi mumkin.
4.  Kazus. Shaxs og'ir jinoyatda ayblanmoqda, asosiy dalil - telefon so'zlashuvlarining yozuvi. Yozuv 
tezkor-qidiruv tadbiri natijasida olingan, ammo tadbirni o'tkazish uchun ruxsat hujjati ish 
materiallarida yo'q. Himoyachi pozitsiyasini tuzing.
 Namunaviy javob:
✔
Huquqiy   asos:   Konstitutsiya,   Jinoyat-protsessual  kodeksi  va   tezkor-qidiruv   faoliyati   to'g'risidagi   qonun.
Tahlil:   telefon   so'zlashuvlari   sirini   cheklovchi   tezkor-qidiruv   tadbirlari   faqat   qonunda   belgilangan
asoslarda va vakolatli organ ruxsati bilan o'tkaziladi. Tezkor-qidiruv faoliyati natijalari jinoyat ishida dalil
sifatida faqat ular qonunga muvofiq olingan, protsessual tartibda tergovchiga taqdim etilgan va jinoyat
protsessual   qonunda   belgilangan   tartibda   tekshirilgan   bo'lsa   foydalanilishi   mumkin.   Ruxsat   hujjati
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    81 yo'qligi   tadbir   qonuniyligini   tasdiqlash   imkonini   bermaydi.   Himoyachi   yozuvni   joiz   bo'lmagan   dalil   deb
topish to'g'risida iltimosnoma beradi, ruxsat hujjati va natijalarni taqdim etish to'g'risidagi qarorni talab
qiladi.   Shuningdek,   yozuvning   asl   manbasi,   uzluksizligi   va   montaj   qilinmaganligini   tekshirish   uchun
fonoskopik ekspertiza, ovozni  identifikatsiya qilish ekspertizasi so'raladi.  Agar  yozuv chiqarib tashlansa,
qolgan   dalillar   ayblov   uchun   yetarlimi,   tahlil   qilinadi.   Xulosa:   ruxsat   hujjati   bo'lmasa,   yozuv   joiz
bo'lmagan dalildir va ayblov unga asoslanishi mumkin emas.
5.  Kazus. Janjal paytida A. B.ning yuziga bir marta musht urgan. B. yiqilib, boshini asfaltga urib olgan 
va kasalxonada vafot etgan. Tergov A.ning qilmishini qasddan odam o'ldirish deb saralamoqda. 
Himoyachi pozitsiyasini asoslang.
 Namunaviy javob:✔
Huquqiy   asos:   Jinoyat   kodeksining   ayb   shakllari,   shaxsga   qarshi   jinoyatlarga   oid   qoidalari   va   Oliy   sud
Plenumining  tushuntirishlari.  Tahlil: qasddan  odam o'ldirish  uchun aybdorning qasdi  o'limga  qaratilgan
bo'lishi   kerak.   Qasd   mavjudligi   ish   holatlari   majmui   bo'yicha   aniqlanadi:   jinoyat   quroli,   zarbalar   soni,
kuchi va tananing hayotiy muhim qismlariga yo'naltirilganligi,  oldingi munosabatlar, qilmishdan keyingi
xatti-harakat. Bir marta qurolsiz musht urish, odatda, o'ldirish qasdidan dalolat bermaydi. O'lim bevosita
zarbadan emas, balki yiqilib boshni urish natijasida kelib chiqqan.  Bunday hollarda qilmish ehtiyotsizlik
orqasida o'limga sabab bo'lish yoki, agar  qasdda  sog'liqqa  muayyan zarar yetkazish  bo'lsa, ehtiyotsizlik
orqasida   o'limga   olib   kelgan   tan   jarohati   sifatida   saralanishi   mumkin.   Himoyachi   sud-tibbiy   ekspertiza
orqali   o'lim   sababi   va   mexanizmini,   zarba   kuchini,   yiqilish   holatlarini   aniqlashni   so'raydi,   guvohlar
ko'rsatmalari   bilan   janjal   tashabbuskorini   aniqlaydi.   Jabrlanuvchining   g'ayriqonuniy   xatti-harakati
yengillashtiruvchi   holat   hisoblanadi.   Xulosa:   o'ldirish   qasdi   isbotlanmagan,   qilmish   yengilroq   tarkib
bo'yicha qayta saralanishi kerak.
Advokatlik malaka imtihoni — biletlar   |    82

ADVOKATLIK MALAKA IMTIHONI

Imtihon biletlari va namunaviy javoblar (mashq to'plami)

40 ta bilet × 5 savol = 200 ta savol • 2 ta ixtisoslashuv

Yo'riqnoma

● Advokat maqomiga talabgorlar Advokatlar palatasi hududiy boshqarmalari huzuridagi malaka komissiyalarida imtihon topshiradi; savollarni Advokatlar palatasi ishlab chiqadi. 2019-yilgi tartibga ko'ra har bir biletda 5 tadan ko'p bo'lmagan savol bo'ladi, javoblar 10 ballik tizimda baholanadi va maksimal ballning kamida 60 foizi talab etiladi.

● Savollar ixtisoslashuvga qarab farqlanadi: «Fuqarolik va iqtisodiy ishlar» hamda «Ma'muriy va jinoyat ishlari». Har bir biletda: 1 ta advokatura qonunchiligi va advokat odobiga oid savol, 2 ta nazariy savol va 2 ta kazus.

● Javob tuzilishi: huquqiy asos → tahlil → xulosa. Namunaviy javoblarni yod olmang — mantiq va atamalarni o'rganing, so'ng har bir biletni mustaqil yechib, namuna bilan solishtiring.

● Muhim: bu rasmiy biletlar emas. Qonunchilik o'zgarishi mumkin — amaldagi tahrirni lex.uz da tekshiring. Imtihonning joriy sanalari rasmiy manbalarda topilmadi.