Kirish Roʻyxatdan oʻtish

Docx

  • Referatlar
  • Diplom ishlar
  • Boshqa
    • Slaydlar
    • Referatlar
    • Kurs ishlari
    • Diplom ishlar
    • Dissertatsiyalar
    • Dars ishlanmalar
    • Infografika
    • Kitoblar
    • Testlar

Dokument ma'lumotlari

Narxi 2000UZS
Hajmi 35.1KB
Xaridlar 0
Yuklab olingan sana 07 Noyabr 2026
Kengaytma docx
Bo'lim Referatlar
Fan Pedagogika

Sotuvchi

Bohodir Jalolov

Ҳаёти динӣ дар Ӯзбекистони мустақил

Sotib olish
Ҳаёти дин  дар  збекистони мустақилӣ Ӯ
      "Ба ҳама озодии ви дон кафолат дода мешавад. Ҳама мехостанд
ҷ
ҳуқуқ доранд ба дин эътиқод дошта бошанд ё ба ягон дин эътиқод
надоранд.   Азхудкунии   ма бурии   ақидаҳои   мазҳаб   и озат   дода	
ҷ ӣ ҷ
намешавад.   " умҳурии   збекистон   Моддаи   31   Конститутсия	
Ҷ Ӯ
м асъалаи   озодии   ви дон   ва   ташкилотҳои   дин   дар   ҳаёти   и тимо	
ҷ ӣ ҷ ӣ
ҳамеша  муҳим ва мураккаб  аст  як  масъала  шудааст.  Аз  ин   р , дар	
ӯ
асоси   он   ҳуқуқҳои   фард ,   демократия,   адолат   в	
ӣ а   мафҳумҳои
бузурги   и тимо ,   сиёс ,   ҳуқуқ   ва   ахлоқ ,   ба   монанди   инсоният	
ҷ ӣ ӣ ӣ ӣ
дур ғ   мег янд.   Ви дон	
ӯ ӯ ҷ   озод   ба   олами   маънавии   инсон,   саломат	ӣ ӣ
ва нек аҳволии он бевосита таъсир мерасонад. Ана тамом	
ӯ
аз ин р , нақш ва вазифаҳои ин масъалаҳо дар ҳаёти и тимо  хеле
ӯ ҷ ӣ
муҳиманд.   Муттаҳида   д ар   ҳама   санадҳо   ва   шартномаҳои
байналмилал , аз Оинномаи Созмони Милали Муттаҳид, ҳама	
ӣ
озодии   ви дон   дар   конститутсияҳо   ва   қонунҳои   кишварҳо   сабт	
ҷ
шудааст.   Дар   соли   1948   Ҳ ар   як   инсон   ҳуқуқи   ақл,   ви дон   ва	
ҷ
мутобиқи   Эъломияи   умумии   ҳуқуқи   инсонро   дорад   ба   озодии
эътиқод ҳуқуқ дорад. Ин ҳуқуқ озодии тағир додани дин ё эътиқоди
худ, дини  худ ё   кафолати  риояи  эътиқоди  худ  ва дигарон, дар дуо
ва   озодии   иштирок   дар   маросимҳои   диниро   дар   алоҳидаг   ё   дар
ӣ
байни мардум як оя дар бар мегирад. Гузашта аз ин, ин масъала як	
ҷ
падидаи   дигари   мураккаб   -  одамони   дорои   аҳонбин ,   эътиқодоти	
ҷ ӣ
мухталиф аст   байни, давлат ва дин, муносибати ташкилотҳои дин	
ӣ
ва   давлат   дар   амал   амнияти   ҳуқуқ .   Охир,   мардум   ҳамеша   бо	
ӣ
аҳонбин   ва  эътиқодҳои  мухталиф  ҳастанд	
ҷ ӣ   зиндаг   мекарданд  ва	ӣ
зиндаг   хоҳанд   кард.   Ҳар   кас  олами   ботинии   худ,   эътиқоди   худро	
ӣ
дорад.
      Озодии ви дон ягон мафҳуми абстракт  нест, балки албатта дар	
ҷ ӣ
вазъияти   муайяни   и тимо   қарор   дорад	
ҷ ӣ   пайдо   мешавад.   Бинобар
ин,   бидуни   шароити   мушаххаси   таърих ,   и тимо   объектив   ва	
ӣ ҷ ӣ ӣ
субъектив   мебошад	
ӣ   бе   омилҳо   тасаввур   кардан   душвор   аст.   Он
инчунин   тафсири   илмии   мафҳуми   «озодии   ви дон»   мебошад	
ҷ
Инчунин   бояд   омилҳои   милл ,   идеолог   ва   фарҳанг   ба   назар	
ӣ ӣ ӣ
гирифта   шаванд.   Вобаста   ба   ин,   моддаи   31   Конститутсияи
умҳурии  збекистон, ки соли 1992 қабул шудааст	
Ҷ Ӯ   т абиист, ки ба
ҳар   як   шаҳрванд   кафолати   ҳуқуқ   ба   озодии   ви дон   дода   мешавад.	
ҷ
Боз   як   анбаи   муҳим   -   дар   муносибатҳои   давлат   ва   ташкилотҳои	
ҷ
дин   дар   солҳои   охир	
ӣ   дигаргуниҳои   назаррас   ба   амал   омада истодаанд.   ойгоҳи   дин   дар   омеа   барқарор   карда   мешавад.Ҷ ҷ
Иттиҳодияи дин  ва	
ӣ   имкониятҳо барои фаъолияти ташкилотҳо. Як
қатор ёдгориҳои таърих  мазҳаб  мебошанд	
ӣ ӣ   мас идҳои нав кушода	ҷ
мешаванд.   Созмонҳои   байналмилалии   дин	
ӣ   м уносибат   р з   аз   р з	ӯ ӯ
густариш   меёбад.   Барқарорсоз   ва   риояи   принсипҳои   озодии	
ӣ
ви дон   дар   солҳои   истиқлолият	
ҷ   давра   талабот   ва   зарурати   ҳаёти
ҳарр за шудааст. 1991 Маълумоти олии  умҳурии  збекистон	
ӯ Ҷ Ӯ
Ма лис   Қонунро   дар   бораи   озодии   ви дон   ва   ташкилотҳои   дин
ҷ ҷ ӣ
қабул кард. Дар 1998 он буд   таҳрири  нави  қонун  қабул карда шуд
ва 15 май  дар матбуот чоп шуд ва аз ҳамон  р з сар карда	
ӯ   эътибор
пайдо кард.   Қонун аз 23 модда иборат аст. Дар моддаи 1, ҳадафи ин
қонун   аз   ч   иборат   аст	
ӣ   «Ҳадафи   ин   қонун   озодии   ви дони   ҳар   як	ҷ
шахс мебошад   ва ҳуқуқ ба озодии эътиқод, баробарии шаҳрвандон,
новобаста аз эътиқод;   инчунин аз танзими муносибатҳои марбут ба
фаъолияти ташкилотҳои дин	
ӣ
иборат аст ».
       Моддаи 3-и қонун дар бораи ҳуқуқ ба озодии ви дон аст, ки дар	
ҷ
он   ҳар   як   шаҳрванд   ҳуқуқи   эътиқод   дорад   муносибати   худро
мустақилона   муайян   кунад,   ки   ба   ягон   дин   эътиқод   дорад   ё   на   ба
ягон   дин   ва   Конститутсияи   умҳурии   збекистон	
Ҷ Ӯ   аз   ониби	ҷ
кафолат дода мешавад.   Моддаи 4 ба баробарии шаҳрвандон, сарфи
назар аз мансубияти динии онҳо, дахл дорад.   Дар ҳу атҳои расм	
ҷҷ ӣ
гуфта мешавад, ки муносибати шаҳрванд ба дин манъ аст.   Моддаи
5-и Қонун дар бораи озодии ви дон дин ва эътиқод дар	
ҷ .   умҳурии	Ҷ
збекистонро   муқаррар   кардааст	
Ӯ   аз   давлат   удо   будани	ҷ
ташкилотҳоро   нишон   медиҳанд.   Ин   маънои   онро   дорад,   ки   давлат
бо   масъалаҳои   дин   сарукор   дорад	
ӣ   машғул   намешавад,   ба
фаъолияти   ташкилоти   дин   ва   маъмурияти   дин   дахолат	
ӣ ӣ
намекунад.   Дин   ва   мазҳаб	
ӣ   ташкилотҳо   низ   набояд   ба   корҳои
давлат   дахолат   кунанд.   Аммо   созмонҳои   дин   дар   корҳои	
ӣ ӣ
амъият   ҳастанд	
ҷ ӣ   ҳуқуқи   иштирок   кардан   доранд.   Дар   ин   мақола
инчунин   гуфта   мешавад,   ки   давлат   сулҳ   ва   ҳамоҳангии   байни
конфессияҳои   гуногуни   диниро   тақвият   медиҳад   дастгир ,	
ӣ
алахусус дар як мазҳаби дин , барои барангехтани хусумати байни	
ӣ
конфессияҳо   ба   амалҳое,   ки   миссионер   равона   карда   нашудаанд,	
ӣ
ки   ба   тарғиби   имондор   ба   шахси   дигар   равона   карда   шудаанд
таъкид шудааст.
            Таъсиси   ташкилотҳои   дин   дар   умҳурии   збекистон   аз	
ӣ Ҷ Ӯ
ониби   ташкилотҳои   дин ,	
ҷ ӣ   кушодани   филиалҳо   ё   филиалҳои ҳизбҳои дин  дар хори и кишвар манъ аст.ӣ ҷ   Дар таблиғи зидди дин,
давлат   ва   Конститутсия,   хусумат,   бадбин ,	
ӣ   барангехтани   кинаю
адовати   қавм ,   вайрон   кардани   принсипҳои   ахлоқ   ва   ризоияти	
ӣ ӣ
шаҳрванд ,   т ҳмат,	
ӣ ӯ   дар   паҳн   кардани   бофтаҳои   бесуботкунанда,
э оди   воҳима   дар   байни   аҳол   ва   давлат,   омеа	
ҷ ӣ ҷ   ва   дар   амалҳои
дигари   зидди   шахс   истифодашуда   манъ   аст.   Терроризм,   мусоидат
ба   гардиши   ғайриқонунии   маводи   мухаддир   ва   инояткории	
ҷ
муташаккилона,   инчунин   дигар   мақсадҳои   бад   чунин   фаъолияти
созмонҳои мазҳаб , сектаҳо, сектаҳо ва ғайра манъ аст.	
ӣ
            Намудҳои   гуногуни   таълим   ва   новобаста   аз   муносибати
шаҳрвандон ба дин   сатҳҳо. Дар моддаи 9 қонун гуфта мешавад, ки
ташкилотҳои   дин
ӣ   мақомоти   марказ   барои   ом зиши   коҳинон   ва	ӣ ӯ
р ҳониёни ба онҳо зарур	
ӯ ӣ   ҳуқуқи таъсиси мактабҳои диниро дорад.
Мактабҳои   дин   тобеи   Вазорати   адлияи   умҳурии   збекистон	
ӣ Ҷ Ӯ
мебошанд   пас   аз   ба   қайд   гирифтан   ва   гирифтани   литсензияи
дахлдор   ҳуқуқи   фаъолият   доранд.   Шаҳрвандони   умҳурии	
Ҷ
збекистон барои таҳсил дар муассисаҳои таълимии ол  ва миёнаи	
Ӯ ӣ
дин	
ӣ   Қ абул   пас   аз   таҳсилоти   миёнаи   ҳатмии   миёна   тибқи   Қонун
"Дар бораи таҳсил"   ан ом дода мешавад.	
ҷ
            Ом згорони   дин   шахсоне   мебошанд,   ки   дорои   таълими	
ӯ ӣ
махсуси   дин   барои   таълим   додани   к дакон   мебошанд	
ӣ ӯ   бояд
и озати раёсати дин  ё марказ дошта бошад. Барои таълими динии	
ҷ ӣ
хусус	
ӣ   и озат   дода   намешавад.   Онҳое,   ки   ин   қоидаҳоро   вайрон	ҷ
мекунанд,   дар   назди   қонун   авобгаранд.   Ташкилотҳои   дин	
ҷ ӣ
шаҳрвандонро   ба   хори а   барои   таҳсилоти   дин   ва   хори а	
ҷ ӣ ҷ
мефиристанд   метавонанд   шаҳрвандони   худро   барои   таҳсил   қабул
кунанд.   Ташкилоти дин  ин иттиҳодияи диндорон ба дини муайян	
ӣ
ва   омеаҳои   онҳост	
ҷ   (мас идҳо,   калисоҳо,   куништҳо,   мактабҳои	ҷ
дин   ва   ғ.).   Ба   ҳамон   эътиқод   ба   ,   ки   ро   ташкил   кунад	
ӣ ӯ ӯ   бояд   на
камтар аз  100 аъзо  дошта  бошад.  18.  Ҳар  як   шаҳрванди   умҳурии	
Ҷ
збекистон	
Ӯ   пас   аз   ба   синни   балоғат   расидан   узви   омеаи	ҷ
мушаххаси   дин   шуда   метавонад.	
ӣ   Ташкилотҳои   дин   моликияти	ӣ
худро хоҳанд дошт. Биноҳо, ашёҳои дин , истеҳсолкунандагон	
ӣ
иншоот   барои   фаъолиятҳои   таблиғот   ва   хайрияв ,   фондҳо   ва
ӣ ӣ
ташкилотҳои дин	
ӣ   амволи дигари барои амалиёт зарур  моликияти	ӣ
ташкилотҳои   дин   мебошад.	
ӣ   Ин   аз   ҳисоби   хайрияҳои   молияв   ва	ӣ
амвол   ба   ташкилотҳои   дин   ва   инчунин   аз   шаҳрвандон   ба   даст	
ӣ ӣ
омадааст   аз   ин   маблағ   ягон   андози   давлат   ситонида   намешавад.	
ӣ
Н амоз, расму оинҳои дин  аз  ониби мақомоти маҳалл  манъ карда	
ӣ ҷ ӣ нашудаанд.   Моддаи   3-и   қонун   мег яд,   ки   озодии   эътиқод   ёӯ
эътиқоди   дигар   миллист   амният   ва   тартиботи   амъият ,   ҳаёт,	
ҷ ӣ
саломат , ахлоқ, ҳуқуқи шаҳрвандони дигар ва	
ӣ   метавонад танҳо ба
андозаи   зарур   барои   таъмини   озод   маҳдуд   карда   шавад.	
ӣ ӣ
Ташкилотҳои   дин   ҳуқуқи   ба   кор   қабул   кардани   шаҳрвандонро	
ӣ
доранд.   Онҳо   корхонаҳои   давлат ,   амъият   ваба   кормандони	
ӣ ҷ ӣ
ташкилотҳо андозҳои баробар пардохт мекунанд, амнияти и тимо	
ҷ ӣ
ва   аз   хидматҳои   суғурта   истифода   баред.   Онҳо   ба   имтиёзҳо   дар
асоси   умум   ҳуқуқ   доранд.	
ӣ   Моддаи   охирини   қонун   Қонун   дар
бораи   озодии   ви дон   ва   ташкилотҳои   дин   мебошад	
ҷ ӣ
вайронкунандагон   дар   назди   конун   чавобгаранд.   Конститутсия   ба
масъалаҳои озодии ви дон ва эътиқод эътибори калон медиҳад
ҷ
дода   шудааст.   Дар   он   гуфта   мешавад,   ки   бояд   ба   аҳамияти
тарбиявии   дин   диққати   бештар   дода   шавад.   Ҳаёти   и тимо   дар	
ҷ ӣ
умҳурии   збекистон  аз  гуногунии  ниҳодҳои   сиёс ,  идеология   ва	
Ҷ Ӯ ӣ
ақидаҳо   асос   ёфтааст.   Д ар   заминаи   гуногунранг   рушд   мекунад.	
ӣ
Дар   қаламрави   он   намояндагони   15   мазҳаби   дин   зиндаг	
ӣ ӣ
мекунанд.   Тавре ки дар қонуни дар боло зикршуда, онҳо дар назди
Конститутсия ҳуқуқ ва  ҳдадориҳо доранд	
ӯ   баробаранд. Дар моддаи
12 Конститутсия омадааст, ки ҳе  як идеология идеологияи давлат	
ҷ ӣ
нест   наметавонад ҳамчун муқаррар карда шавад. Мутаносибан, ҳе	
ҷ
купюре   аз   дигарон   бартар   надорад	
ӣ   наметавонанд   баррас   карда	ӣ
шаванд   ва   ё   ба   онҳо   таъсир   расонидан   ба   онҳо   усту   карда	
ҷ ҷӯ
шаванд.
С ОХТОР ҲОИ  НОАНЪАНАВИИ  ДИН Ӣ  
          Дар   асрҳои   охир,   яъне   дар   асрҳои   XIX   ва   ХХ,   динҳои   нав   бо
пешгузаштагони худ ҳамроҳ шуданд   ташкил карда шудааст.   Чанде
аз   онҳо   аз   опон   сарчашма   гирифтаанд.   Яке   аз   ин   динҳо   Тенри	
Ҷ
мебошад. Тенри  опон  аст	
ҷ ӣ   м аънои "ақли осмон " -ро дорад. Унга	ӣ
2   млн.   касе   бовар   дорад,   ки   он   дар   синтои   1930   асос   ёфтааст.
ташкил   карда   шудааст   То   ҳол,   баъзе   муҳаққиқон   онро   мазҳаби
синтоиҳо   номидаанд   тарафдорон.   Вай   дар   муҳити   буддоии   англис
дар соли 1912 ташкилоти динии синкретик  таъсис дод.	
ӣ   PL (English
Perfect   Liberty)   ихтисораи   калимаи   "озодии   мутлақ",   ки   дахолати
опонро   ифода   мекунад	
Ҷ   шакл)   кидан   ( опон   барои   "ташкилоти	ҷ ӣ
дин ";   тақрибан   3   миллион   пайрав	
ӣ   инчунин   секай   кюсей
("миссионери   аҳон "-и   опон ;   тақрибан   1   миллион   пайрав)	
ҷ ӣ ҷ ӣ   ва seytyo-no   ie   ("хонаи   афзоиш"   -и   опон ;   тақрибан   4   миллионҷ ӣ
тарафдор)   ва   аксарият   дар   солҳои   20-ум   Омото   аз   таълимоти
мазҳабҳои   синтоизм   ва   дигар   динҳо   ва   мувофиқан   қабул   кардааст
қоидаҳои таҳияшуда.
          Дар   Корея   дину   мазҳабҳои   синкретик   низ   пайдо   шудаанд.	
ӣ
Қадимтарини   онҳо   чондогё   мебошад   соли   1860   ташкил   шуда,   2,5
миллионро   ташкил   медиҳад.   онибдорон   ҳастанд.	
Ҷ   "Динҳои   нав"
дар  Ветнам  низ  ву уд   доранд.  Онро  каода   (р ҳи   Kaoday,  ветнам )	
ҷ ӯ ӣ
меноманд   ба забон маънои "бур и баланд" -ро дорад) ва соли 1919	
ҷ
таъсис   ёфтааст.     буддоист   ва	
Ӯ   омехтаи   масеҳият   ва   дар   зери
таъсири конфутсия ва даосизм ба ву уд омадааст, он	
ҷ   тарафдорон 2
миллион. мерасад Xaoxao (бо номи ин деҳа, ки дар он  о асосгузор	
ҷ
таваллуд шудааст) номида мешавад   алоқаманд) самт дар соли 1939
ташаккул ёфт, ки ҳадафи асосии он теравадин дар буддизм буд
(тақрибан   1,5   миллион   тарафдор   ҳастанд).   Бояд   қайд   кард,   ки
мазҳабҳои синкретик  дар Гонконг низ пайдо шуданд, ки дар он  о	
ӣ ҷ
конфуцианизм,   ки   дар   заминаи   даосизм,   буддизм,   масеҳият   ва
ислом   ташаккул   ёфтаанд.   Динҳои   нав   на   танҳо   дар   кишварҳои
Осиё, балки дар Амрико ва Аврупо низ пайдо шуда истодаанд
буд   Ҳамин   тариқ,   дар   миёнаи   асри   ХХ   дар   Иёлоти   Муттаҳида
Калисои Сайентология таъсис дода шуд. Дар айни замон, тақрибан
8 миллион нафар одамон дар зиёда аз сад давлати дунё ба ин самт
бовар   доранд.  	
ӣ Ӯ   д идаҳои   асос   ба   одамон   додани   илмҳои	ӣ
изотерм   ва   ба   ин   васила   беҳбуд   бахшидани   солимии   равонии	
ӣ
инсон мебошанд   дар кори онхо инъикос хоханд ёфт.
        "Динҳои   нав"   ҳоло   бо   номи   "Асри   нав"   низ   маъруфанд.   Ин
динист   т аълимот   дар   кишварҳои   мухталиф   ва   одамони   бисёр
кишварҳои   Иёлоти   Муттаҳида   ва   Аврупо   гуногунанд   ақидаҳои  	
ӯ
надонистани   сарҳади   байни   худо   ва   инсонро   дар   оккулизм   ифода
мекунанд.   Баъзан   дар   ойҳое,   ки   динҳои   гуногун   бо   ҳам   мулоқот	
ҷ
мекунанд,   динҳои   нав   ҳамчун   парастиши   синкретик   пайдо	
ӣ
мешаванд   мешавад. Масалан, агама- аву дар Ява дини маҳалл  бо	
ҷ ӣ
таъсири   ислом,   ҳиндуизм,   буддизм   мебошад.   ҳ амчун   таълимот
ташаккул   ёфтааст.   Унсурҳои   католик   мазҳабҳои   ҳинд   (пеотизм,	
ӣ
шакеризм   ва   ғ.)   в а   Дахолат   ба   култҳои   африқо -христиании	
ӣ
негрҳои   Амрико   (Сантерия,   Вудоо,   Умбанда   ва   ғайра),   таълимоти
нав  пайдо шуданд.   Шумораи  умумии  диндорон ба динҳои нав  112
миллион   нафарро   ташкил   медиҳад.   зиёда   аз   як   нафар.   Аксаран
"Дини нав"   Ин мафҳум ба як қатор мазҳабҳои канории протестант	
ӣ (мормонҳо,   мунистҳо   ва   ҳатто)   ишора   мекунад   иеговистҳо),
фирқаҳои   метабудист   (Nitiren   syosyu,   Rey   yu   kay,   Rissyo   koseyӣ
kay),   ҳинду   ғайри   мазҳабҳо   (Мулоҳизаҳои   трансцендентал ,	
ӣ
Ананда Марг, Брахма Кумарис, Қудрати Илоҳ	
ӣ   Миссия,  амъияти	Ҷ
Байналмилалии   Кришна   ва   ғ.).   Бобийлик.   Бобия   соли   1844   аз
ониби   Мирзо   Ал   Муҳаммад   Ризо   Шероз   (1819-1850)   таъсис	
ҷ ӣ ӣ
дода шудааст   як ҳаракатест, ки дар заминаи мазҳаби шиа дар шиъа
таъсис   ёфтааст.   Мирзо   Ал   бори   аввал   дар   дасти   даъватгарони	
ӣ
Шайх ба таҳсил шур ъ кард. Вай соли 1843 ба Бағдод рафт ва	
ӯ
дар   он   о   аз   Козим   Рушд   дарс   мегирад.   Баъдтар,   23   марти   соли	
ҷ ӣ
1844, пас аз марги устодаш Боб,   яъне имоми махф  онро "дарвоза"	
ӣ
эълон   кард,   ки   тавассути   он   иродаи   худро   ба   мардум   расонида
метавонад.   Се   моҳ   пас     худро   пайғамбаре   чун   Мусо,   Исо,	
ӯ
Муҳаммад   номид,   аммо   ҳатто   аз   онҳо   баландтар,   китоби   ,	
ӯ
Изҳорот,   китоби   муқаддас   аст,   ки   бояд   ба   ои   Қуръон   пазируфта	
ҷ
шавад   эълон   кард.   Вай   соли   1847   ҳабс   карда   шуд   ва   дар   Табрез
бобиён   бар   зидди   давлат   исён   бардоштанд   дар   ав и   аълои	
ҷ
мансабаш   эъдом   шуда   буд.   онибдорони   парвандаи     к шиш	
Ҷ ӯ ӯ
мекарданд, ки ин изҳорот дар интернет дастрас карда шавад.
дар   нати а,   онҳо   кишварҳои   худро   тарк   карданд   ва   пинҳон ,	
ҷ ӣ
баъдтар аз онҳо рафтанд   ҳаракати баҳо  ба ву уд омад.	
ӣ ҷ   Баҳо . Ин	ӣ
Баҳоуллоҳ,   яке   аз   пайравони   унбиши   Боби,   ки   аз   Эрон   ба   Ироқ	
ҷ
муҳо ират кардааст	
ҷ .  Ин динест, ки онро Мирзо Ҳусейн Алии Нур	ӣ
(1817-1892) таъсис додааст. Баҳуллоҳ соли 1852 дар Ироқ буд
худро   Маҳд ,   давомдиҳандаи   кори   Боб,   ваҳйи   Худо   эълон   кард.	
ӣ
Дар  соли   1858   д ар  Бағдод   вай   Китоби   Иқон   (Китоби   эътимод)   -ро
навиштааст. Дар он боб таълимоти  худро дорад   муносибати  худро
баён   карданд.   Баъдтар   Баҳуллоҳ   ба   Адирнаи   Туркия   ва   сипас   ба
Фаластин ташриф овард    дар Акка зиндаг  мекард. Дар ин  о вай	
Ӯ ӣ ҷ
Китоби   ал-Ақдас   (Китоби   муқаддастарин)   -ро   навиштааст.   Ин
китоб   в ай  Қуръон ва Китоби Ваҳйро як китоби муқаддас медонад,
ки ба  ои китоби Шарҳ нозил шудааст. Нақши коҳинон, ки хидмати	
ҷ
диниро   дар   таълимоти   баҳо ,   маросимҳо   ва   монанди   инҳо   ба   о	
ӣ ҷ
меоранд   эътиқодоте, ки дар ислом нақши марказ  доранд, рад карда	
ӣ
мешаванд.   Бахойҳо   аз   бобҳо   фарқ   мекунанд     ба   роҳи   рушди
осоишта   мусоидат   мекунад,   на   исён.   Баха   дар   хоки   шиъа   пайдо	
ӣ
шудааст   гарчанде   ки   омадааст,   аз   назари   таълимот   аз   ақидаи
ислом   ба  кулл  фарқ  мекунад.	
ӣ ӣ   Гарчанде  ки  баҳо   дар  Эрон   ҳифз	ӣ
шуда буд, баъдтар онҳо ба Аврупо ва Амрико паҳн шуданд. Онҳо Марказҳои асосии он дар Олмон, ИМА, Панама ва қароргоҳаш дар
Исроил мебошанд .  Вай дар Ҳайфа аст.   То соли 1998 дар кишварҳои
мухталифи   аҳон   175   милл   ва   17.867   баҳо   будандҷ ӣ ӣ   амоатҳои	ҷ
маҳалл   қайд   карда   мешаванд,   ки   фаъоланд.	
ӣ   Вақте   ки   баҳо   дар	ӣ
тамоми   кишварҳои   аҳон   паҳн   шуд,   онҳо   инчунин   дар	
ҷ
ташкилотҳои   байналмилал   мебошанд	
ӣ   даромада   истодааст.   Соли
1948   Иттифоқи   Байналмилалии   Баҳо   (IBA)   як   созмони	
ӣ
ғайриҳукумат   буд   дар   назди   СММ	
ӣ   ҳамчун   ташкилот   ба   қайд
гирифта шудааст. Аз соли 1970, BSE ш рои иқтисод  ва и тимоии	
ӯ ӣ ҷ
Созмони   Милали   Муттаҳид   мебошад   ва   дар   Хазинаи   к дакон	
ӯ
вазифаи   машварат   дорад.   Ғайр   аз   он,   BHB   як   созмони	
ӣ
байналмилалии   тандуруст   мебошад	
ӣ   ва   бо   барномаҳои   экологии
СММ   ҳамкор   мекунад.	
ӣ   Аввалин   намояндагони   баҳоиҳо   дар
збекистон   дар   охири   асри   19   дар   Самарқанд   пайдо   шуданд	
Ӯ ,   ки
буд.   Дар   нати аи   фаъолияти   онҳо,   то   соли   1928   аввалин   омеаи	
ҷ ҷ
маҳаллии   баҳо
ӣ   ташкил   карда   шудааст.   Баъдтар   он   ба   таври
ғайрирасм  дар Бухоро, Тошканд, Когон, Анди он ва дигар шаҳрҳо	
ӣ ҷ
ойгир   карда   шуд	
ҷ   амоатҳо   ташкил   карда   шуданд.	ҷ   Таҳрири   нави
Қонун дар бораи озодии ви дон ва ташкилотҳои дин  қабул карда	
ҷ ӣ
шуд   Ҷ амоаҳои  баҳо  дар Тошканд, Самарқанд  ва Наво  расман  ба	
ӣ ӣ
қайд   гирифта   шуданд   фаъолият   мекунад .   Дар   айни   замон
пайравони   дини   баҳо   дар   5   сохтори   минтақавии   кишвар   ҳастанд	
ӣ
омеаҳои худро дорад.	
ҷ
Ислом дар Осиёи Марказ	
ӣ
         Раванди исломигардон . Нуфуз ва густариши ислом дар Осиёи	
ӣ
Марказ   мустақиман   арабист	
ӣ   ҳу умҳо   ва   таъсиси   ҳукмронии	ҷ
чандинасраи   арабҳо.   Араб   ба   Осиёи   Миёна   Гарчанде   ки   ин
раҳпаймо   тақрибан   солҳои   643-644   оғоз   шуда   буд,   барои   забт	
ӣ
кардани кишвар вақти зиёд сарф шуд.   пас аз муборизаи давр  танҳо	
ӣ
фармондеҳи   араб   Қутайба   ибни   Муслим   ал-Баҳил   (704-715)	
ӣ
муваффақ   шуд.   Дар   нати аи   пайдоиши   қувваи   нави   сиёс   дар	
ҷ ӣ
минтақа,   Осиёи   Миёна   ба   ду   қисм   тақсим   карда   шуд:   1)
Мовароуннаҳр ("Дар байни ду дарё"), ва 2) Ароди ат-Турк ("Замини
туркҳо",   яъне   ба   арабҳо   заминҳои   ҳокимони   саркаш).   Раванди
исломигардон  дар ин ду минтақа дир з гуногун аст	
ӣ ӯ   сар шуд. Ду   омили   зерин   ба   исломигардонии   Мовароуннаҳр   мустақиман
таъсир   расонданд.   Абу   п еш   аз   шуриши   мусалмонон   (747-755)
ҳокимони   тоисломии   Осиёи   Миёна   (Ихшид,   Бухоро-худоён   ва   ғ.)
мавқеи   худро   нигоҳ   доштанд.   Аз   умла,   онҳо   аҳолии   маҳаллироҷ
идора   мекунанд   ва   аз   онҳо   вазифаҳои   амъоварии   андоз   барои	
ҷ
арабҳоро   и ро   мекарданд.   Ҳокимони   Умав   дар   дохили   кишвар	
ҷ ӣ
буданд   онҳо   танҳо   бо   гирифтани   андоз   аз   сулолаҳои   маҳалл	
ӣ
бидуни   дахолати   мустақим   ба   умури   онҳо   маҳдуд   буданд.   Баъзан
он   аст   хиро   ҳамчун   изя   (андози   аз   дигар   динҳои   дигар	
ҷ ҷ
ситонидашуда),   ки   аз   аҳолии   маҳалл   ситонида   мешавад,   қабул	
ӣ
карда   мешавад   ан ом   дода   мешуд.   Ин   амъоварии   оддии   андоз   ё	
ҷ ҷ
изя   аз   аҳол   аст,   ки   баъдтар   исломро   қабул   карданд	
ҷ ӣ   дар   ин
масъала   нофаҳмиҳоро   ба   ву уд   овард.   Омили   дуввум   дар   давраи	
ҷ
Умайя   (661-750)   бо   арабҳо,   ки   аз   ониби   аҳолии   маҳалл   ба   дини	
ҷ ӣ
ислом   монеъ   шудан   вобаста   аст.   Зеро   арабҳо   дар   давраи   аввал
имтиёзҳои   зиёд   доштанд.   Тибқи   қоидаҳои   ин   давра,   ислом   ҳар   к	
ӣ
ба дини худ гаравид, вай «араб» хоҳад шуд, яъне   ба имтиёзҳое, ки	
ӯ
арабҳо дар  омеа доранд, барх рд мекард.	
ҷ ӯ   Дар ин ҳолат, гирифтани
изя   аз   мусалмонони   маҳалл   ба   мусулмонони   араб   ва   ғайрираб	
ҷ ӣ
баробар   аст   ғояҳои   дин   ва   сиёсии   Мур иён,   ки   барои   ҳуқуқҳои	
ӣ ҷ
худ   мубориза   мебурданд,   имконият   пайдо   карданд,   ки   дар
Мовароуннаҳр   паҳн   шаванд.   Зеро   ҳуқуқи   мусалмонони   ғараб   дар
кишвар   аз   ониби   арабҳо   вайрон   карда   шуд.   унбиши   фаъоли	
ҷ Ҷ
Мур иён   ба   солҳои   20-40-уми   асри   VII   рост   меояд	
ҷ   мувофиқ   аст.
Ш риши   Мур ии   ал-Ҳарис   ибни   Сурай   (734-746)   аз   ониби	
ӯ ҷ ҷ ҷ
мардуми   Мовароуннаҳр   сахт   дастгир   карданд.   Маҳз   эътиқод   ва	
ӣ
амалияи   муро иён   дар   асри   I   /   VII   ташаккул   ёфтааст	
ҷ   Назари
мардуми   бум   дар   ин   минтақа   дар   бораи   удо   шудани   ислом
ӣ ҷ
бидуни   ҳе   душвор	
ҷ ӣ   ва   дар   айни   замон,   баробар   дар   омеаи	ӣ ҷ
ташаккули   ислом	
ӣ   барои   ба   даст   овардани   онҳо   шароити   мусоид
фароҳам  овард;  ва баъдтар  онҳо бо  забони   араб , ки  дини  душвор	
ӣ
аст, сухан  мег янд	
ӯ   Гарчанде ки  онҳо амали худ, вазъи  и тимо  ва	ҷ ӣ
миллии   худро   пурра   дарк   намекунанд   тавонистанд   арзишҳои
фарҳангии худро ҳифз кунанд. Ғалабаи ҳаракати Абу Муслим (749)
ки   дар   нати аи   он   мусулмонони   ғайриараб   бо   арабҳо   ҳуқуқи	
ҷ
баробар ба даст оварданд   ғояҳои Мур ия аз соҳаи сиёс  ва и тимо	
ҷ ӣ ҷ ӣ
ба соҳаи илоҳиёт шур ъ карданд.	
ӯ         Ташаккули   таълимоти   мотуридия.   Тибқи   таълимоти   Мур иён,ҷ
забони   инсон   (иқрори   би-л-лисон   ва   тасдиқи   би-л-дил)   кофист,   ки
динро қабул кунад ва онро ҳамчун мусалмон эътироф кунад
мекунад.   И рои   пурраи   амалҳои   дин   кори   дуюмдара а   аст.   Пас	
ҷ ӣ ҷ
муро иҳо	
ҷ   дар   асоси   ғояҳои   се   таълимоти   бузург   дар   илоҳиёт   -
На ор,   Карромия   ва   Мотуридия	
ҷҷ   ташкил   карда   шудааст.   Дар
ташаккули мактаби каломи Мотуридия муҳити олимони Самарқанд
нақши   муҳим   дошт   бозидааст.   Маркази   сиёсии   Мовароуннаҳр   дар
ин  давра шаҳри Бухоро буд, ки дар зери таъсири  арабҳо ташаккул
ёфт   бо ву уди ин, пойтахти қадимаи Суғдиана ҳан з ҳам дар ҳаёти	
ҷ ӯ
фарҳанг   ва   иқтисод   нақши   назаррас   дошт.	
ӣ ӣ   Самарқанд   бештар
арзишҳои милл , аз  умла суннатҳои қадимиро дар соҳаи теология	
ӣ ҷ
ҳифз кардааст   беҳуда набуд, ки дар муҳити фарҳанг  як таълимоти	
ӣ
нав пайдо шуд. У. Тадқиқоти Рудолф   нишон медиҳад, ки пайдоиши
таълимоти Мотуридия дар якчанд марҳила ба амал омадааст. Аввал
Абумуқатил ал-Самарқанд  (вафот 823) ва Аҳмад ибни Наср	
ӣ   ки бо
номҳои   ал-Атаки   (асри   IX)   алоқаманд   аст.   Дар   марҳилаи   дуввум
дар   Самарқанд   ал- уз ания   (Абубакр   ал-	
Ҷ ҷ   уз он ,   Абумансур   ал-	Ҷ ҷ ӣ
Мотурид , ал-Ҳаким ас-Самарқанд ), ал-Иёдия (Аб бакри Иёд ,	
ӣ ӣ ӯ ӣ
Абуаҳмад   ал-Иёд ,   Абусалама   ас-Самарқанд )   намояндагони	
ӣ ӣ
мактаб   фаъол   буданд.   Онҳо   бо   мактабҳои   Абу   Ҳафс   ал-Бухор   ва	
ӣ
Нусайр ибни Яҳё ал-Балҳ , ки дар кишвар фаъолият мекунанд	
ӣ
як оя   онҳоро   аҳли   ас-сунна   ва-л- амъа   меномиданд.   Ин   мактабҳо	
ҷ ҷ
пас   дар   марҳилаи   сеюм   қарор   доранд   Таълимоти   Абулмуъин   ан-
Насаф   (вафот   1115)   ва   Абулмуъин	
ӣ   Номи   таълимоти   Мотуридия
дар таърихи илоҳиёт бо саъйи Юсур ал-Паздав  (ваф. 1100)	
ӣ
бо ворид карда шуд. Ин таълимот баъдтар аз Самарқанд ба тамоми
аҳони ислом паҳн шуд ва ба аҳли суннат дохил шуд	
ҷ   Дар баробари
Ашъария,   он   ба   яке   аз   ду   мактаби   илоҳиёт   мубаддал   гашт.
Тадқиқоти   охир   нишон   доданд,   ки   ратсионализм   дар   давраҳои
аввали ислом дар минтақаи Мовароуннаҳр васеъ паҳн шудааст   дар
бораи   паҳншав   шаҳодат   медиҳад.   Табиат   дар   кишвар   (Муҳаммад	
ӣ
ибни   Мусо   ал-Хоразм ,   Абу   Райҳон	
ӣ   ал-Берун )   ва   фалсафа	ӣ
(Абунасри   Фороб ,   Ибни   Сино)   ва   инчунин   ратсионализм	
ӣ   илмҳои
дин  низ рушд карданд. Муътазилиён, исмоилиён, аввалин с фиён	
ӣ ӯ
(ал-Ҳаким   ат-Термизи)   дар   таърихи   ҳаёти   фарҳанг   осори   амиқ	
ӣ
гузоштааст.   Дар   посух   маркази   аҳони   ислом	
ҷ   Таълимоти
суннатгароён   (суннатгароён,   аҳли   ал-Ҳадис)   аз   минтақаҳо   омадан
гирифт. Ислом   шиори возеҳи ин ҳаракат поксозии таълимоти он аз навовариҳо   (бидъатҳо)   мебошад,   ки   дар   давраи   баъд   ба   ву удӣ ҷ
омадаанд   шуд Ин р ҳияи интиқод  ба муҳаддисон дар соҳаи сиёс	
ӯ ӣ ӣ
низ муваффақиятҳои назаррас овард.   Вай дар  амъовар , ба тартиб	
ҷ ӣ
даровардани ҳадисҳо ва  амъоварии танҳо онҳое, ки ба боварҳояш	
ҷ
дар   ма м аҳо   монанд   нестанд	
ҷ ӯ   кор   ан ом   дода   шудааст.   Имом   ал-	ҷ
Бухор , имом ат-Термиз , имом ад-Дорим , Абд ибни Ҳумайд ал-	
ӣ ӣ ӣ
Кашш ,
ӣ   Ма м и   ҳадисҳои   Кулайб   ибни   Ҳайсам   аш-Шош   яке   аз	ҷ ӯ ӣ
бар астатарини таърихи  ислом аст	
ҷ   онҳо номҳои худро навиштанд.
Дар   нати а,   мавқеи   и тимоию   сиёсии   муҳаддисон   дар	
ҷ ҷ
Мовароуннаҳр,   аз   умла	
ҷ   Дар   пойтахти   Бухоро   он   бениҳоят
афзудааст.   Инҳо   дар   навбати   худ   Ҳанафия   ҳастанд,   ки   то   ҳол   дар
шаҳрҳои марказ  мавқеи мустаҳкам доштанд	
ӣ   ва муноқишаи байни
гур ҳи   нав   -   Аҳли   Ҳадисро   шиддат   бахшид.   Дини   Мур иён   ва	
ӯ ҷ
Ҳанафиён   вобастагии   мустақим   дар   дидгоҳҳои   онҳо   дар   чандин
таҳқиқот   собит   шудааст   (Ю.   ван   Эс,   В.   Маделунг,   У.   Рудольф).
Дарвоқеъ, Аб ҳанифа (ваф. 767) он замон араб набуд	
ӯ   Фикри он, ки
мусалмонон   низ   ҳуқуқҳои   баробар   доранд,   к шиши   мубориза   бо	
ӯ
табъиз   дар   омеа   аст.	
ҷ   К шишҳои     аввал   дар   соҳаи   теология   ва	ӯ ӯ
баъдтар   дар   таълимоти   фиқҳ   Мовароуннаҳр   буданд	
ӣ   барои
паҳншавии   он   дар   минтақа   роҳ   кушода   буд.   Ҳоло   ҳанафиён   зери
фишори   рақибони   идд   қарор   доранд	
ҷ ӣ   ма бур   буданд,   ки	ҷ
таълимоти худро таҳия кунанд. Абуабдуллоҳ ал-Бухор  (ваф. 878),	
ӣ
ас т.   Асарҳои   подшоҳии   Субазмуний   (ваф.   952)   ва   аз-Зандависати
(аввали асри 11) ба ин мақсад хидмат мекарданд.   Мазҳаби ҳанаф .	
ӣ
Фақеҳони   ҳанаф   бо   табақаҳои   гуногуни   аҳолии   шаҳр   робитаи	
ӣ
мустаҳкам   доранд   ва   манфиатҳои   онҳоро   дар   фаъолияти   дин   ва	
ӣ
и тимоии   худ   инъикос   мекарданд.   То   ҳол	
ҷ   ба   қудрат   расидани
Сомониён   (874-999)   дар   исломшинос   ба   таври   стихияв   ҳанаф	
ӣ ӣ ӣ
мебошад   мавқеи   онҳоро   тақвият   бахшиданд   (В.   Маделунг).   Аммо
аз   манбаъҳои   нав   кашфшуда   Маълум   аст,   ки   Сомониёни   аслии
Хуросон аҳолии маҳалл  ва намояндагони пешбари онҳо мебошанд	
ӣ
-аз  аҳли   ҳадис  ва  шофиён   маҳдуд   ва  танг  кардани   доираи   таъсири
ҳанафиён   истифода шудааст (аз  умла Исмоили Сомон , 892-907).	
ҷ ӣ
Рақобати шадиди байни онҳо боиси пайдоиши классикон дар соҳаи
илм гардид. Ин аст Шамс ал-аимма ал-Ҳалво , Шамс	
ӣ   ал-аъмма ас-
Сарахс , Абу Зайд ад-Дабус , Фахр ал-Ислом ал-Паздав , ас-Садр	
ӣ ӣ ӣ
аш-Шаҳид,   Абуҳафс   ан-Насаф ,   аз-Замахшари,   Ало   ’ад-дин   ас-	
ӣ
Самарқандий,   ал-Мутарриз ,   Бурҳон   ад-дин   ал-Бухор ,	
ӣ ӣ   Фахр   ад-
дин Қадиҳон, усули Бурҳон ад-дин ал-Марғинон , татбиқи амалии	
ӣ фиқҳ   номи   садҳо   асарҳои     дар   соҳаҳои   ҳадис,   ақида,   филология,ӯ
тафсир   ва   ғайра   гуфтан   кофист.   Тавассути   ин   асарҳо,   анъанаҳои
бойи фарҳангии Осиёи Марказ , та рибаи дин , ҳуқуқ	
ӣ ҷ ӣ ӣ   ғояҳои   ба	ӯ
доираи   тамаддуни   ислом   ворид   карда   шуданд.   Бо   ин   роҳ,   Ислом	
ӣ
комилан   худкифо   аст,   шакли   мукаммали   минтақав   таъсис   дода	
ӣ
шуд.   Ин   байни   унсурҳои   умумислом   ва   маҳалл   мебошад	
ӣ ӣ   дар
муносибат мутаносиб  ва мутаносиб  ба даст оварда шуд.	
ӣ ӣ
          Давлати дуняв  ва уламо. Системаи давлат  дар Осиёи  Миёна	
ӣ ӣ
дар   муддати   т лон   (асрҳои   VIII   -   XIII)	
ӯ ӣ   Вазъ   дар   Багдод   такрор
шуд. Маълум аст, ки дар ҳаёти давлат пас аз вафоти Паёмбар (632)
принсипи   дунявият   бартар   дошт.   Аммо   дар   Ислом   пеш   аз   ҳама	
ӣ
доираҳои ҳукмрон бартар  доранд	
ӣ .  Эътирофи мазҳаби ягона (моно-
дин)   аз   ониби   мавқеи   баланди   дабирон   дар   ҳаёти   омеа   ҳамчун	
ҷ ҷ
дини   ҳақиқ	
ӣ   табиатан.   Азбаски   таҳияи   қоидаҳои   дин   дар   дасти	ӣ
давлат нест,   аммо ин  дар дасти аҳолии  шаҳр - китобдонон  буд, ки
маълумоти   кофии   дин   доштанд.   Онҳо   дар   ҳақиқат   ҳастанд	
ӣ
ҳангоми   тафсири   қоидаҳо   манфиатҳои   синфи   худро   фаром ш	
ӯ
накарданд.   Ё   вазнин   ва   Дар   ҳолатҳои   баҳсталаб,   бо   такя   ба
дастгирии аҳолии шаҳр, ҳокимон ва султонҳо "шиорҳои мазҳаб "	
ӣ
инчунин метавонад барои фармоиш дар зери даъват. Аз ин р , дар
ӯ
аҳони Ислом ҳамеша он гуногун аст	
ҷ   давлатҳое, ки дар минтақаҳо
бартар   доштанд,   ма бур   буданд   сиёсати   муайяни   диниро   пеш	
ӣ ҷ
баранд.   Барои   намуна,   Сомониён   барои   пешбурди   сиёсати   худ   аз
олимони  конформист истифода мекарданд.   ва  ро таъқиб  карданд.	
ӯ
Қарахониҳо (999-1212) мансабҳои расмии динии маҳалл  доранд	
ӣ
ба   ои   китобдонон   ба   таъин   кардани   олимони   даъватшуда   аз	
ҷ
ноҳияҳои   дур   шур ъ   кард.   Инчунин	
ӯ   барои   тайёр   кардани   кадрҳои
нави   худ   мадрасаҳо   таъсис   доданд.   Сал уқиён,   чинҳои   сиёҳ,	
ҷ   Дар
нати аи роҳпаймоии Хоразмшоҳҳо, қудрати ҳукумати марказ  суст	
ҷ ӣ
карда шуд. Ин кишвар аст   алби сокинони шаҳр, пешвоёни онҳо -	
ҷ
китобдононро ба сиёсат шадидтар кард. Чунин   Сулолаи олимон, ки
дар   шаҳри   Бухоро   ҳукмрон   мекарданд,   падидаест,   ки   ҳан з   дар
ӣ ӯ
илм   хуб   ом хта   нашудааст	
ӯ   -   Садрҳо   (1102-1238)   падидаи   омадаро
ба   ву уд   оварданд.	
ҷ   Системаи   сиёсие,   ки   дар   Осиёи   Миёна   дар
нати аи   ҳу уми   муғулҳо   (1218-1221)   таъсис   ёфтааст,   яке   аз
ҷ ҷ
пешгузаштагон   мебошад   куллан   фарқ   мекунад.   Ба     принсипҳои	
ӯ
давлатдор ,   ки   дар   кишварҳои   Шарқи   Наздик   ва   Миёна   ташаккул	
ӣ
ёфтаанд   ба   ои   он,   анъанаҳои   бодиянишинони   Осиёи   Миёна   асос	
ҷ
гирифта   шуданд.   Дар   низоми   нав,   дин,   аз   умла,   муносибат   ба	
ҷ дабирон комилан дигар буд. Аҳолии шаҳр дар ҳаёти сиёсии Осиёи
Марказӣ   Роли   синфи   нави   одамон   -   чигатойхо   афзуд.   Дар   нати а,	ҷ
Бухоро   ва   Самарқанд   вазни   и тимоии   уламои   ҳанаф   тадри ан	
ҷ ӣ ҷ
коҳиш ёфт. Ин дар потенсиали илмии ин мактаб аст   аввал ба рукуд
ва сипас ба бесарусомон  бурд. Дигар аз чопгарон дар шароити нав	
ӣ
Аҳамияти   категория   афзудааст.   Онҳо   пеш   аз   ҳама   шайхҳои
харизматик   (пайғамбар ),   шикорчиён   (канор)   мебошанд	
ӣ ӣ
минтақав )   бо   номҳои   шайхҳо   маълум   шуд.	
ӣ   Таълимоти   с фиён.	ӯ
Маълум   аст,   ки   фарҳанги   ислом   дар   аксари   ҳолатҳо   тамаддуни	
ӣ
шаҳрист   асосан   дар   шаҳрҳо   мутамарказ   шудааст.   Доираҳои   Осиёи
Миёна,   хусусан   ҳокимони   Туркия   Раванди   исломигардон   дар	
ӣ
минтақаҳо озод сурат гирифт (Ароди ат-Турк). Дар нати а, мардум	
ҷ
ба монанди  урфу одатҳо, арзишҳои милл , анъанаҳои фарҳанг  ва	
ӣ ӣ
ҳатто амалияи   мазҳабҳои   дигар   ҳамкории   дарозмуддат   ва  ҳамкор	
ӣ
бо   идеалҳои   ислом   дар   муҳити   таҳаммулпазир	
ӣ ӣ   равандро   оғоз
кард.   Асри   13   шайхҳои   харизматик ,   ки   намояндагони   чунин	
ӣ
суннатҳои   омехта   мебошанд   мавқеи     дар   ҳаёти   сиёс   ба   таври
ӯ ӣ
назаррас   афзоиш   ёфт.   Онҳо   на   танҳо   к чманч ,   балки   шаҳр   низ	
ӯ ӣ ӣ
ҳастанд   диққатро   ба   худ   алб   кард.   Ҳунармандон,   косибон,	
ҷ
савдогарон   шайхҳои   манфиатҳои   гур ҳии   онҳо   мебошанд	
ӯ   ба
фаъолияти   худ   ҳамгиро   карданд.   Ин   раванди   ташаккули	
ӣ
мазҳабҳои с фиён аст	
ӯ   суръат гирифт. Таърихи тасаввуф дар рушди
таълимоти   назариявии   мазҳаби   нав   таълимоти   давраи   классик	
ӣ
муфид   омаданд.   Дар   ин   самт,   масалан,   Хо а   Муҳаммад   барои	
ҷ
таълимоти   Нақшбанд	
ӣ   Хидматҳои   Порсо   (ваф.   1420)   бемисл
буданд.Зикр   асоси   амалияи   тасаввуфист.   Муршид-мурид   дар
ташкили   зиндагии   мазҳаб	
ӣ   (биномал )   муносибатҳо   нақши   муҳим	ӣ
мебозанд.  Маҳз  ҳамин  робита  манфиатҳои  тарафайнро дар  дохили
омеа   ба   ҳам   меорад	
ҷ   ҳамчун   сохтори   ташкилоти   муҳофизат	ӣ
хидмат кардааст.  амоаҳои хурди с фиён	
Ҷ ӯ   Муттаҳидии пешвоён бо
роҳбарии   пешвои   мазҳаб   онҳоро   ба   як   нер и   тавонои   иқтисодии	
ӣ ӯ
омеа табдил дод,	
ҷ   ба қудрати и тимо  ва ҳатто сиёс  бурд. Яке аз	ҷ ӣ ӣ
онҳо дар ҳаёти кишвар нақши муҳим дорад   дар нақши Сайф ад-дин
Бохарз ,   Сайидҳои   Тирмиз,   Сайид   Барака,   Хо а   Аҳрор,   Маҳдуми	
ӣ ҷ
Аъзам, Мир-   i арабҳо, Лутфуллоҳ Чуст , лордҳои  уйборро номбар	
ӣ Ҷ
кардан мумкин аст. Дар солҳои парокандагии сиёс	
ӣ   Ин шайхҳо, ки
ба   дастгирии   ташкилотҳои   худ   такя   мекарданд,   ба   ҳаёти   сиёсии
кишвар   таъсири   баланд   доштанд.   Хонон,   доираҳои   ҳукмрон
усулҳои   мухталифро   барои   маҳдуд   кардани   мавқеи   пурқудрати сиёсии   пирон   истифода   мебурданд   истифода   бурда   мешавад.
Шайхҳои   фирқаҳои   Нақшбанд ,   Кубравия,   Ясавия,   Ишқия,ӣ
Қодирия   сиёсати   ба   ҳам   муқобил   гузоштан,   шиорҳои   "баланд
бардоштани мақоми шариат" ба амал омаданд. Рукнҳои секта
ба зуд  ба қатори котибон пайваст ва дар  омеа мансабҳои расмии	
ӣ ҷ
диниро ишғол кард.  Дар байни  онҳо Мударрис низ буд.  Аммо  дар
байни   таълими   анъанавии   мадраса   ва   тарбияи   с фиён	
ӯ   аҳамият,
вобастагии   мутақобила,   мувозинат   аз   умлаи   масъалаҳое	
ҷ
мебошанд,   ки   дар   оянда   бояд   мавриди   таҳқиқ   қарор   гиранд   боқ	
ӣ
мемонад.   Системаи   таълими   дин .   Дар   аҳони   ислом   шакли	
ӣ ҷ
номуташакили   таълими   дин   бартар   дорад	
ӣ ӣ   ки   дар   он   бином
муаллим   ва   шогирд   нақши   муҳим     мебозад.   Дар   ташаккули
системаи   мактаб-мадраса   ҳунарманд   (сарпараст )   ҳамчун   омили	
ӣ ӣ
ҳалкунанда   хидмат   кардааст.   Аз   сарватмандони   давлат   ё   шаҳр
сарпараст   як   вазифаи   мушаххаси   фармоишии   и тимоиро   ба	
ӣ ҷ
хатмкунандагони   ин   система   медиҳад.   Дар   ои   аввал	
ҷ
Шайхулислом, ки ташкили раванди таълимро, ки вазифаи и тимо	
ҷ ӣ
аст,   назорат   мекунад   карераи     ба   зуд   диққати   давлатро   ба   худ	
ӯ ӣ
алб кард. Дар нати а системаи таълими дин  ба ву уд омад	
ҷ ҷ ӣ ҷ   ба яке
аз омилҳои стратегии ҳаёти  омеа табдил ёфтааст. Ки назоратро аз	
ҷ
болои   ин   фасад   муқаррар   кардааст,   ст	
ӯ   агар     идора   карда	ӯ
метавонист, ба муайян кардани самтҳои рушди  омеа шур ъ кард.	
ҷ ӯ
            Системаи таълими диниро дар Осиёи Миёна аз  иҳати мазмун	
ҷ
ба   ду   давра  тақсим   кардан   мумкин   аст:  1)   Муғулҳо   давраи   пеш  аз
ҳу ум;   2)   Давраи   пас   аз   ҳу уми   муғулҳо.   Ин   р йхати   ду   китоби	
ҷ ҷ ӯ
дарсии   давр ,	
ӣ   ҳадафи   таълим   вобаста   аз   сатҳи   таълим   дар   он   ба
кулл   фарқ   мекунад.   Темуриён	
ӣ   Дар   давраи   ҳукмронии   Шоҳрух
(1405-1447)   санги   асосии   системаи   нави   таълими   динии   давраи
дуввум гузошта шуд. Ин   система, ба истиснои баъзе  узъиёти хурд,	
ҷ
то аввали асри ХХ бетағйир монд. 	
Ӯ   о н дар асоси китобҳои дарсие
сохта шудааст, ки олимони Мовароуннаҳру Хуросон э од кардаанд.	
ҷ
Дар ин  о Мотуридия-	
ҷ   Омехтаи калимаҳои ашъор , фиқҳи ҳанаф ,	ӣ ӣ
ма м аҳои   аҳли   ҳадис,   филологияи   араб ,   мантиқ	
ҷ ӯ ӣ   к итобҳои   дарс	ӣ
китобҳои асос  буданд.	
ӣ   Ислоҳот. Фарҳанги нисбатан охири Аврупо
-   ворид   шудан   ба   Осиёи   Марказ   дар   миёнаи   асри   нуздаҳум	
ӣ
Омадани ислоҳот дар соҳаҳои гуногуни  омеа, аз  умла дин	
ҷ ҷ   такон
барои   пайдоиш   буд.   Пайравони   Усули   адид   системаи   таълими
Ҷ
диниро   ба   кулл   тағир   доданд	
ӣ   онҳо   бовар   доштанд,   ки   тағирот	ӣ
метавонад омили ҳалкунандаи ислоҳоти  омеа бошад. Усули қадим	
ҷ ва   тарафдорони   он   мавқеи   анъанавиро   ишғол   карданд.
Коммунистон   аз   ислоҳотчиёни   таълими   динӣ   адидоне,   ки   роҳи	Ҷ
э оди системаи таълими дунявиро тай намуда, ба сатҳи маърифати	
ҷ
дин  гузаштаанд	
ӣ   амалияи   татбиқро  бо   роҳи   пурра  вайрон  кардани
система тасдиқ кард. Ин он вақт буд   ба сиёсати дунявият (поксозии
пурраи   тамоми   паҳл ҳои   зиндаг   аз   таъсири   дин)	
ӯ ӣ   мувофиқат
мекунад. Дар нати а, ҳаракати ислоҳотгар  сиёсати таъқиби дин ва	
ҷ ӣ
пешвоёни   дин   гардид	
ӣ   рафт   Дар   солҳои   репрессия   "тозакунии
калон"   се   маротиба   гузаронида   шуд   ("тозакун "   -   1927,   1936-37,	
ӣ
1949)   солҳо) боиси талафот ба маънавиёт ва маърифат гардид.
Исломи  назарияв  ва Исломи мардум . Оқибатҳои  асосии  манфии	
ӣ ӣ
ин   рафтор   -   қисми   назариявии   фарҳанги   дин   пароканда   карда	
ӣ
мешавад   ва   ҳаёти   дин   дар   сатҳи   пасти   дин   -   бо   исломи   маъмул	
ӣ
қарор   дорад   маҳдуд.   Дар   нати а,   қашшоқии   р ҳон   амиқтар	
ҷ ӯ ӣ
мешавад ва фарҳанги милл  яктарафа аст	
ӣ   ба рушд сар кард. Ҳаёти
дин   Маросимҳои   оилав   (дафн,   олиҳа),   дору,   фолбин ,	
ӣ ӣ ӣ   бо
фаъолиятҳое,   ба   монанди   зиёрати   ойҳои   муқаддас   (мушкил-	
ҷ
кушод)   маҳдуд   шуд.   Дар   оилаҳо,   дар   ҳу айраҳо	
ҷ   таълими   динии
хусусии   ғайриқонун   меафзояд.   Табиист,   ки   фаъолият   дар   ин	
ӣ
соҳаҳо   дар   пеш   хоҳад   буд   ба   дарачаи   беназоратй   расиданд.   Баъзе
фаъолони дин  мавқеи оппозисиюни сиёсиро дастгир  мекунанд	
ӣ ӣ
ишғол.   Истеҳсоли   молҳои   хурд   (замин,   ти орат,   ти орати   хурд   ва	
ҷ ҷ
миёна) капиталистист   асоси рушд мебошад. Идеологияи ин муҳити
иқтисод  асосан аз исломи маъмул ғизо мегирад	
ӣ   мегирад Афзоиши
ин қишрҳои и тимо  идеологҳои нави диниро ба ву уд овард.	
ҷ ӣ ҷ
          Пешвоёни мазҳабии аз  иҳати назарияв  суст ва дорои дониши	
ҷ ӣ
яктарафа дар байни ду роҳ истодаанд   монд.   Манфиатҳои милл  ва	
ӣ
матбааҳои   маҳалл .   Фарҳанги   ислом   фарҳанги   алоҳида   аст	
ӣ ӣ   дар
омеаҳо рушд карда, дар нати а шаклҳои муайяни минтақав  пайдо	
ҷ ҷ ӣ
карданд.   Бетон   Ислом   танҳо   аз   шаклҳои   минтақав   иборат   аст.	
ӣ
Фарҳанги   милл   дар   асоси   исломи   минтақав ,	
ӣ ӣ   идеология   ва
манфиатҳо   дур ғ   мег янд.   Дар   нати аи   рушди   чандинасра   дар
ӯ ӯ ҷ
Осиёи   Марказ   низ   ислом   амал   мекунад
ӣ   бо   маданияти   миллй   зич
алокаманд гардид.

Ҳаёти динӣ дар Ӯзбекистони мустақил

Sotib olish
  • O'xshash dokumentlar

  • Maktabgacha ta‘lim tashkilotida ovqatlanish ratsionini tashkil etish
  • Umumta‘lim maktablarida Imom Buxoriy hadislarini o‘rganishning ahamiyati
  • 2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
  • 1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
  • 1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi

Xaridni tasdiqlang

Ha Yo'q

© Copyright 2019-2026.

  • Balansdan chiqarish bo'yicha ko'rsatmalar
  • Biz bilan aloqa
  • Saytdan foydalanish yuriqnomasi
  • Fayl yuklash yuriqnomasi
  • Русский