Kirish Roʻyxatdan oʻtish

Docx

  • Referatlar
  • Diplom ishlar
  • Boshqa
    • Slaydlar
    • Referatlar
    • Kurs ishlari
    • Diplom ishlar
    • Dissertatsiyalar
    • Dars ishlanmalar
    • Infografika
    • Kitoblar
    • Testlar

Dokument ma'lumotlari

Narxi 2000UZS
Hajmi 88.0KB
Xaridlar 0
Yuklab olingan sana 07 Noyabr 2026
Kengaytma doc
Bo'lim Referatlar
Fan Pedagogika

Sotuvchi

Bohodir Jalolov

Aholi statistikasi

Sotib olish
Aholi statistikasi
Reja:
1. Aholi soni va tarkibini statistik o’rganish.
2. Aholini jinsi, millati, oilaviy holati, ma’lumotli darajasi va boshqa 
belgilar bo’yicha o’rganish.
3. Aholini tabiiy va mexanik harakati statistikasi.
4. Aholi tabiiy harakatini ifodalovchi absolyut va nisbiy 
ko’rsatkichlar: tug’ilishi, vafot etishi, tabiiy o’sishi. Aholi statistik a s i  stat is tikannng eng qadimgi tarmog’i  hisoblanadi,
Qadimgi da s tlabk i   hisob op e ratsiyalari xa r biy va xo’jalik   maq s adlarida a h olini
x is obga   olish   bilan   bog’li q   holda   olib   bo rilgan.   Ko’plab   ma’lumotlarni   o’rganish
natijasida   aniqlangan   qonuniyatlar   biriichi   marta   aholining   tug’ilishi   va   o’lishi   bilan
bog’liq jarayonlarda ani qlangan.
Hozirgi kunda ham aholi har tomonlama tadqiqotlar ob’ekti   hisoblanadi, chunki
aholi ishlab chiqarish jarayonining bovosita   ishtirokchisi   va  bu  jarayon  natijasining
iste’molchisi   ham   hisoblanadi.   Hozirgi   kunda   aholini,   jamiyatda   ro’y   berayotgan
jarayonlarni, turmush sharoitlarini statistik o’rganishga qiziqish orti b bormoqda.
Aholi   statistikasining   o’rganish   ob’ekti   ma’lum   xududda   yashovchi   odamlar
yig’indisi   hisoblanadi.   Xar   qanday  mamlakatning   aholisi   o’z   tarkibi   bo’yicha   bir   xil
emas   va   u   vaqt   bo’yicha   o’zgaruvchan,   shuning   uchun   aholining   yashash
qonuniyatlari, uning   tarkibiy uzgarishlari va boshqalar  aniq shart-sharoitlarni hisobga
olgan holda o’rganilishi kerak.
Aholi  st atis t ikasida ku z atish b ir ligi ko’ p i n cha alo h ida odam,  individ  h isobla n adi.
Ammo bitta oila ham birlik bo’lishi mumkin.
Aholi statistikasida kuzatish ob’ekti bo’lib esa turli xil yig’indilar: butun aholi,
aholinipg alohida guruhlari, mshnat res urslari va xakozolar bo’lishi mumkin.
Har   qanday   joyning   aholisi   yil   davomida   o’zgarib   turadi,   shuning   uchun
umumiy   ko’rsatkichlarni   hisoblash   uchun   statistikada   aholining   yil   mobaynidagi
harrakati e’tiborga olinadi.
DA  q  MA  +   V I - V Y A
MA  q  DA  -  VY  +  VYA
Bunda:  DA  -  doimiy ax o li soni;
MA  -  ma v jud ahol i  soni;
VY   -  vaqti n cha yo’q bo’lga n  aholi son i ;
VYA  -  vaqt i ncha yashayotgan aholi soni.
Aholining   o’rtacha   yillik   s oni   odatda   od d iy   o’rtacha   arifmetik   formula
bo’yicha   aniqlanadi.   Bunda   aholining   muayyan   davr   boshidagi   va   davr   oxiridagi
soni ko’rsatkichlari qo’shilib ikkiga bo’linadi: 2	
)	(	0	6	S	S	S		Aholi soni xaqidagi ma’lumotlar bir iyecha t e ng oraliqli sanalarga, masalan,
har   bir   oy n ing   birinchi   kuniga   nisbatan   berilgan   bo’lsa,   aholi n ing   o’rtacha   yillik
soni  o’ rtacha xronologik formula bo’yicha aniqlanadi:
1 )
21
......
21
(
121
 
 
n SSSS
S nn
Mamlakat   aholisi   uning   hudud   bo’yicha   joylash i sh i   nu q tai   na z aridai   shahar
ahol i si   va   q i shloq   a h olisiga   bo’li n adi.   SHahar   aholisiga   shaharlarda   va   shahar
ko’rinishidagi   posyolkalarda   yashovchi,   qishloq   aholisiga   esa   qishloq   joylarida
yashovchi barcha shaxslar kiradi.
Aholi stat i st i ka s ida  qu y i dagi  maxsus koeffitsiyentlar  ham  h isoblanadi :
a)   ayollarni ng   alohida   yoshlari   bo’yicha   guruhlari   uchun   tug’ilish
koeffitsiyenti ;
b )  K
max.tug’  (T*1000)/S
15-49 yosh ayollar  
Bu yerda T – tug’ilgan bolalar soni; 	
S - 15-49 yoshgacha bo’lgan ayollarning
o’rtacha yillik soni;
v)  vafot etish koeffitsiyenti ;
g) tabiiy o’sish  koeffitsiyenti ;
d) nikox k o’ r sh  va ajralish  koeffitsiyenti ;
ye ) xayotiylik koeffitsiye n ti.
Aholi   soni   o’zgarma s dan   doimiy   bir   xil   bo’l i b   qolmaydi.   Aholi   so ni
tu g’ ilish,   vafot   etish   hisobiga   o’ z garib   turadi.   Tabiiy   harakatni   ifodalovchi
ko’rsatkichlar bu tug’ilish, vafot etish va tabiiy o’ sish  koeffitsiyentlaridir .
I. A holining umumiy tug’ilish  koeffitsiyenti .
B ir y i lda tu g’ ilganlar  s on i ni 1000 ga ko’ p aytiriladi. Hosila  aholining o’rtacha
yillik soniga nisbatiga teng bo’ladi, ya’ni:
K
tug’lish  (T*1000)/  	
S 59 Bu yerda T – tug’ilgan bolalar soni;S
- aholining o’rtacha yillik umumiy soni.
2. Vafot etish koeffitsiyenti.
Vafot   etish   koeffitsiyenti   yil   davomida   vafot   etganlar   sonini   1000   ga
ko’paytirilgach, olingan natija aholini yillik o’rtacha soni nisbatiga teng:
K
vafot  (V*1000)/  	
S .
Bu yerda V – vafot etganlar soni.
3. Tabiiy o’sish koeffitsiyenti. K
tab.us  K
tug’ -K
vafot
4. Nikox qurish koeffitsiyenti:
K
nikox  (N*1000)/  
S
N – nikoh ko’rganlar soni.
5.   tug’ilish   va   vafot   etish   orasidagi   nisbat   hayotiylik   koeffitsiyentini
hisoblaydi.
6. Ajralish koeffitsiyenti:
K
ajralish  (A*1000)/  
S
Bu yerda A – ajrashganlar soni.
Alohida a h ol i   p u nk tlari, hududlari aholin i ng so n i  f a q at tabi iy  xara k at  natijasida
o’zgarmasdan,   balki   mexanik   xarakat   natijasida   yoki   alohida   shaxslarning   xududiy
ko’chishi natijasida, ya’ni aholi migratsiyasi ham o’zgaradi.
Aholining mamlakat ichkarisida u yerdan bu yerga ko’chishi ichki migratsiya,
bir   mamlakatdan   boshqa   mamlakatga   ko’chishi   esa   tashqi   migratsiya   deb   ataladi.
Ichki va tashqi migratsiya har xil sabablardan kelib chiqishi mumkin: masalan, ish
qidirish sababli.
Har   bir   aholi   punkti   va   umuman   mamlakat   uchun   aholi   migratsiyasining
asosiy   ko’rchsatkichlari   quyidagilar   hisoblanadi:   kirib   kelganlar   soni,   chiqib
ketganlar soni va ularning koeffitsiyentlari.
Kirib kelish koeffitsiyenti quyidagicha hisoblanadi:
K
kirib kelish q(kirib kelganlar soni/	
S )*1000
CHiqib ketish  koeffitsiyenti quyidagicha hisoblanadi: K
chiqib ketish q (chiqib ketganlar soni/S )*1000
K
mex.o’  q(kirib kelganlar soni – chiqib ketganlar soni)/	
S *1000
Kirib kelganlar va chiqib ketganlar soni mamlakat bo’yicha hisoblanadi, 
shuningdek, u jinsi, yoshi migratsiyasi sabablari bo’yicha taqsimlanadi.
Migratsiya haqidagi ma’lumotlarning tahlili aholining davlatning qaeriga va
qaeridan,   qanday   miqdorda   ko’chishi   yuz   berayotganligini   ko’rsatadi,   bu   esa   o’z
navbatdagi   ko’plab   xo’jalik   va   boshqa   tadbirlarni   rejalashtirishda   muhim
hisoblanadi.
Aholining   kelajakda   ma’lum   vaqt   oralig’idan   keyin   bo’ladigan   sonini   turli
xil usullar yordamida aniqlash mumkin.
Aholi   sonining   umumiy   istiqbolini   ma’lum   tahlil   qilinayotgan   ma’lum
davrda   aholi   sonining   tabiiy   va   mexanik   o’sishi   haqidagi   ma’lumotlar   asosida
aniqlanadi. Masalan, agar aholining soni muayyan davr boshiga ma’lum bo’lsa va
umumiy o’sish  koeffitsiyenti  hisoblangan bo’lsa, u holda  aholi  sonining   t  yildan
keyin bo’ladigan istiqbolini quyidagi formula bilan hisoblash mumkin.	
1000	1					t	b	tb	K	S	S	)	(	ум.ыс
S
b  – rejalashtirilayotgan davr boshiga aholi soni;
T – bashorat qilinayotgan yillar soni;
K
um.o’s   – shu davrga aholining umumiy o’sish koeffitsiyenti.
Umumiy   aholi   sonini   bashorat   qilishning   boshqa   ususi   ham   mavjud.   U
dinamika qatorlarini eksttropoliyatsiya qilishga asoslanadi.
Aholi   soni   istiqbolini   alohida   yosh   bo’yicha   guruhlarga   ajratib   ham   hisoblash
mumkin.   Buning   uchun   aholi   soni   va   yosh   strukturasi   haqida,   yoshi   bo’yicha
tug’ilish koeffitsiyentlari haqida ma’lumotlar va xakozolar bo’lishi kerak.
1-masala.   Mamlakat   aholisi   soni   to’g’risida   quyidagi   ma’lumotlar   berilgan.   Mamlakat
aholisining o’rtacha yoshini va berilgan yillar bo’yicha dinamikasini aniqlang:  
Yillar Aholi soni SHu jumladan.
15yoshgacha 15-65yosh 65-80yosh 80   yoshdan
katta 2006 117,06 26,03 82,51 2,22
2007 121,05 85,90 9,70 2,96
2008 123,61 20,41 12,45 3,72
2009 125,57 19,96 86,93 4,00
Masala yechimi
42,35
06,117 22,25,8730,65,7251,82,4003,265,72006


ёш ўртачаA
  
7,37
05,121 5,8796,25,727,9409,8549,225,72007


ёш ўртачаA
3,39
61,123 72,35,9745,125,7203,874041,205,72008


ёш ўртачаA
7,40
57,125 00,45,8766,155,7293,864096,195,72009


ёш ўртачаA
2-masala.   Mamlakat   aholisi     soni   to’g’risida   quyidagi   ma’lumotlar   berilgan
(ming   kishi):   yil   boshidagi   aholi   soni   125   573,   yil   mobaynida   1221,   tug’ilib   924
o’ldi.   Mutloq   mexanik       qo’shimcha     o’sish   –50   ming   kishi.   Aholining   tabiiy   va
mexanik xarakati ko’rsatkichlari  aniqlansin: 
Masala yechimi
1 .  Yiloxiridagi aholi soni:  125820	50	924	1221	125573					éA
ming kishi.
2. O’rtacha aholi soni:	
5,	125696	2
125820	125573	
2
1						nÀ	À	À
ming kishi.
3. Tug’ilish koeffitsiyenti:
0097,0
5,1256969 1221

тугK
yoki 9,7  ‰
00735,0
5,1256969 924

ўлK
yoki 7,35  ‰	
32,1	924
1221			хаётийликK 93,1	5,	1256969	
125573	125820			ўсишумумий	K
  ‰	
35,2	35,7	7,9				ўсиштабиийK
‰
93,1
ўсишмеханикK
‰ - 2,35 ‰q -0,42 ‰   
3-masala.   Mamlakat   aholisi     soni   to’g’risida   quyidagi   ma’lumotlar   berilgan
(ming   kishi.):   1.01.2009   yil   –   125032;   1.03   –125132;   1.08   –   125372.   1.10   –
125484; 1.01.2010 yil –125573. Yil mobaynida 1229 ming bola tug’ilib,877 ming
kishi o’ldi.
Aniqlang: 
1. O’rtacha aholi soni :
2. Tug’ilish,o’lish va tabiiy o’sish koefftsiyentlarini.
3. Mexanik o’sish koeffitsentini.
4. Aholining hayotiylik koeffitsentini.
Masala yechimi
1. 	
8,	125320	3	2	5	2	
3	125484	2	125372	5	125132	125032	0,2	2009					
								А   ming kishi
2. 	
8,9	8,	125320	
1000	1229			 туг	K
  ‰
3.  0,7
8,125320 1000877


ўлK
‰
4. 	
8,2	0,7	8,9					 ўлT
ўсиштабиий	K	K	K
‰
5.  	
401,1	877
1229			хаётийликK	
8,2	8,	125320	
125032	125573			
ўсишмеханик	K
  ‰   q 4,5‰ – 2,8 ‰q1,5‰
4-masala.  Quyidagi aholi soni to’g’risida berilgan shartli ma’lumotlar asosida
va   yoshlar   bo’yicha   yashash   koeffitsiyentlari   asosida,   mehnatga   layoqatli
yoshgakiruvchi aholining kelgusi 3 yildangi soni aniqlansin:
YOsh, yil SHartli   yoshlar   bo’yicha Aholi soni, kishi  yashash koeffitsiyenti 
13 0 ,996148 5320
14 0,995800 5028
15 0,995560 4180
Masala yechimi :   Aholining istiqboldagi soni quyidagicha aniqlanadi:
Birinchi yil uchun:5299	996148,0	5320	À14				
5007	995800,0	5028	À15				
4161	995560,0	4180	À16			
Ikkinchi yil uchun:	
5277	995800,0	5299	À15				
4985	995560,0	5007	À16			
Uchinchi yil uchun:	
5254	995560,0	5277	À16			
Demak,   mehnatga  layoqatli  yoshga  kiruvchi  aholi   soni:   birinchi   yili   – 4161,
ikkinchi yili – 4985, uchinchi yili – 5254, jami – 14400 kishi.  Adabiyotlar:
1. N.M.Soatov, X.Nabiev, D.Nabiev, G.N.Tillaxo’jaeva. Statistika.  Darslik.  – 
T.: TDIU,  2009.   – 568 bet.
2. X.Nabiyev, D.X.Nabiyev. Iqtisodiy statistika. Darslik. – T.: Aloqachi, 2009. 
512 bet.
3. Statistika: Uchebnik. / N.Umarov A. Abdullaev. R. Zulinova T-2009.
4. Qishloq va suv xo’jaligi statistikasi. S. Ochilov. SH. Ergasheva T-2008
5. Tashqi iqtisodiy faoliyat statistikasi. A.X. Ayubjonov T-2004
6. Makroiqtisodiy statistika YO. Abdullaev T-1998
7. A.X.SHoalimov, SH.A.Tojiboyeva. Iqtisodiy taxlil nazariyasi.Toshkent 
“Iqtisodiyot” 2012y.
8. SHodiyev va boshqalar. Statistika bo’yicha praktikum. Toshkent “Tafakkur 
bo’stoni” 2012y.
9. A.X.Ayubjonov, B.X.Mamatqulov, S.N.Sayfullaev.”Statistika fanidan amaliy 
mashg’ulotlar o’tkazish uchun o’quv qo’llanma. Toshkent. “Iqtisodiyot-
2012

Aholi statistikasi

Sotib olish
  • O'xshash dokumentlar

  • Maktabgacha ta‘lim tashkilotida ovqatlanish ratsionini tashkil etish
  • Umumta‘lim maktablarida Imom Buxoriy hadislarini o‘rganishning ahamiyati
  • 2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
  • 1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
  • 1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi

Xaridni tasdiqlang

Ha Yo'q

© Copyright 2019-2026.

  • Balansdan chiqarish bo'yicha ko'rsatmalar
  • Biz bilan aloqa
  • Saytdan foydalanish yuriqnomasi
  • Fayl yuklash yuriqnomasi
  • Русский