Ajax va json

Информация о документе

Цена	20000UZS
Размер	243.5KB
Покупки	0
Дата загрузки	16 Май 2024
Расширение	docx
Раздел	Курсовые работы
Предмет	Педагогика

Продавец

ibrohim muxtorov

Дата регистрации 10 Май 2024

89 Продаж

Ajax va json

Купить

MUNDARIJA
KIRISH. 3
I BOB. AJAX HAQIDA TUSHUNCHA. 5
1.1. Ajax bilan ishlash 5
1.2. " ajax" afzalliklari 11
II BOB. JSON BILAN ISHLASH. 19
2.1. Json afzalliklari 19
2.2. Pyhton va Jsonni bog’lash 22
XULOSALAR. 32
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YXATI. 34
1

KIRISH.
AJAX nomi Asynchronous JavaScript and XML deb yoyiladi. AJAX XML,
HTML, CSS va JavaScript yordamida interaktiv, tez ishlaydigan web ilovalar
yaratishga mo’ljallangan yangi texnologiya hisoblanadi.
AJAX content uchun XML, natija ko’rsatish uchun CSS va dinamik content
ko’rsatish uchun esa DOM va JavaScriptlardan foydalanadi.
Oddiy web sahifada ma’lumot serverdan(shuningdek serverga) sinxron
so’rovlar yordamida uzatiladi. Bu degani formani to’ldirib jo’natish tugmasini
bosganingizda sizning oynangiz yangilanib serverdan kelgan yangi ma’lumotlar
bilan to’ldirilgan sahifani ochadi.
AJAX bilan esa, yuqoridagi holat ancha qulayroq amalga oshadi. Jo’natish
tugmasini bosganingizda JavaScript serverga ma’lumotlarni uzatadi, natijani qabul
iqladi va uni sahifaning kerakli joyiga joylashtiradi. Bu holatda siz ma’lumot
serverga uzatilib natija qaytarib olinganini umuman sezmaysiz.
XMLdan asosan serverdan keluvchi ma’lumotni qabul qilish vositasi sifatida
foydalaniladi.
AJAX – web browser texnologiyasi hisoblanadi. Shuning uchun ham
serverda qanaqa dastur ishlashidan qat’iy nazar undan foydalanish mumkin.
Foydalanuvchi AJAX yordamida server bilan ma’lumot almashish jarayoni
bo’layotgan paytda ham sahifadan foydalanishni davom etishi mumkin. Chunki
AJAX barcha ishlarini orqa fonda(backgrounda) amalga oshiradi.
AJAX ishlatilganda sahifa emas ma’lumot almashinadi.
RIA texnologiyasi.
RIA haqida qisqacha. RIA(Rich Internet Application) texnologiyasi – bu
kompyuter dasturlarining xususiyatlariga ega bo’lgan web ilovalar. RIA
tushunchasi SPA(single-page application)ga bog’liq hisoblanadi. U
2

foydalanuvchiga drag-and-drop(oynadagi elementlarni sichqocha yordamida
harakatlantirish xususiyati), fon menyusi(sichqoncha o’ng tugmasini bosganda
chiquvchi menyu), WYSIWYG(What you see is what you get) tahrirlash va shu
kabi interaktiv xususiyatlarini taqdim etadi. HTML5 hozirgi ko’pchilik zamonaviy
browserlar uchun RIAni ishlatishga standard bo’lib hisoblanadi.
RIAda AJAX
AJAX shu paytgacha bo’lgam eng asosiy RIA texnologiyasi hisoblanadi. U
hozirda juda rivojlanmoqda hamda u asosidagi ko’plab freymworklar paydo
bo’lmoqda. Ammo, shu bilan birga, AJAX ba’zi browesarlarda ishlamay qolsihi
mumkin hamda u faqat JavaScript bo’lgan holdagina ishlaydi. JavaScriptni esa
ishlatish va debug qilish ancha murakkab.
AJAXda ma’lumotlar bilan ishlashning qisqacha tavsifi:
HTML va CSSdan foydalangan holda browserda ko’rsatadi
Ma’lumot XML ko’rinishida saqlanadi hamda u serverdan olinadi.
Browserda XMLHttpRequest oyekti yordamida ma’lumotlar orqa fonda
olinadi.
3

I BOB. AJAX HAQIDA TUSHUNCHA.
1.1. Ajax bilan ishlash
Browserga chiqarish JavaScript yordamida amalga oshiriladi.
Ajax so`rovlari bilan ishlash unumli ishlardan biri hisoblanib, web ilovamizni
qayta yuklanishsiz serverga so`rov yubora oladigan xususiyatga ega. Yii ham
o`zining ajax so`rovlari bilan ishlash uchun maxsus tehnologiyalar ishlab chiqgan.
Bu haqida batafsil va samarali usul deb, misollar orqali tushuntirish deb bildik.
Keling birinchi misol bilan tanishaylik. Bu misol hozirgi vaqtni olish misolidir.
Buning uchun index.php viewimizga quyidagicha kod yozamiz:
/protected/views/site/index.php
<?php
// bu bootstrap qurilmasi hisoblanib, buni ishlatishda bootstrap o`rnatgan
bo`lishingiz kerak
// yoki bo`lmasam yii ning maxsus buttonidan foydalansangiz ham bo`ladi.
$this->widget( 'bootstrap.widgets.TbButton' , array (
// buttonning texti bo`lib, uni 'VaqtMessage' messagesidan tarjima qilib
olmoqda.
'label' => Yii::t( 'VaqtMessage' , 'Hozir' ),
'type' => 'primary' ,
'size' => 'medium' ,
'url' => array ( '#' ),
'htmlOptions' => array (
// shu button uchun event biriktirmoqdamiz.
4

$'onclick' => ' vaqtniolish(); return false;' ), )); ?> < script type= "text/javascript" > function vaqtniolish () { // script kod ichida php kod yozish imkoni mavjud va quyidagicha yii kodini kiritamiz <?php echo CHtml::ajax( array ( 'url' => array ( 'site/vaqtniOlish' ), // berilgan url bo`yicha serverga murojaat 'type' => 'post' , // metod turi 'dataType' => 'json' , 'success' => "function(data){ if(data.status == 'success') { // shu keltirilgan " id " da qaytgan qiymatni chiqarish. $( '#req_res' ).html(data.qiymat); } if(data.status == 'exist') { 5$ $alert('xato'); } }" , )) ?> ; return false ; } </ script > < div id= "req_res" >...</ div > /protected/controllers/site.php public function actionVaqtniOlish () { $date = date( 'Y-m-d H:i:s' ); if (! empty ($date)) { echo CJSON::encode( array ( 'status' => 'success' , 'qiymat' => $date, )); } else { echo CJSON::encode( array ( 6$

'status' => 'exist' ,
));
}
Yii::app()->end();
}
Endi ko`rib turganingizdek natijalar xech qanday web ilovangiz qayta
yuklanmay natija qaytarmoqda. Endi ikkinchi misol bilan tanishamiz. Bu misol
qiymatni serverga yuborib natijani olishdan iborat. Buning uchun quyidagicha
index.php viewimizga kod kiritamiz:
/protected/views/site/index.php
< input type= "text" name= "text" id= "salom" />
<?php $this->widget( 'bootstrap.widgets.TbButton' , array (
'label' => Yii::t( 'Message' , 'Qiymat qaytarish' ),
'type' => 'primary' ,
'size' => 'medium' ,
'url' => array ( '#' ),
'htmlOptions' => array (
'onclick' => '
var qiymat = $( "input:text[name=text]" ).val();
// text maydonidagi qiymatni o`zgaruvchiga olish
vaqtniolish(qiymat);
return false;'
7

$), )); ?> < script type= "text/javascript" > function vaqtniolish (qiymat) { <?php echo CHtml::ajax( array ( 'url' => array ( 'site/qiymatqaytarish' ), 'type' => 'post' , // berilgan url bo`yicha datasi ham berib yuborilmoqda POST metodi bo`yicha 'data' => array ( 'qiymat' => 'js:qiymat' ), 'dataType' => 'json' , 'success' => "function(data){ if(data.status == 'success') { $( '#req_res' ).html(data.value); } }" , )) ?> ; return false ; } 8$ $</ script > < div id= "req_res" >...</ div > Kontrollerimizga quyidagicha kod kiritamiz: /protected/controllers/site.php public function actionQiymatqaytarish () { // kelgan POST metodidagi qiymatni o`zgaruvchiga o`qib olish $qiymat = $_POST[ 'qiymat' ]; echo CJSON::encode( array ( 'status' => 'success' , 'value' => $qiymat, )); Yii::app()->end(); } bu kodda kelgan POST metodidagi qiymatni olib uni view saxifamizga qayta berib yubormoqdamiz. Ko`rayotgan bo`lsangiz ikkala misolimizda ham JSON qiymat qaytarmoqdamiz shuning ushun bu qiymatlarni o`qish uchun js kodimizga "dataType"=>"json" deb berib qo`ymoqdamiz. Natija ko`rganingizdek kiritgan yozuvingizni chiqarmoqda. Qanday AJAX turadi? Bu nimani anglatadi? Bu qisqartirish qisqartirish. Bu Asynchronous JavaScript-ni va XML ( "Asynchronous JavaScript-ni va IKSML") degan ma'noni anglatadi. Ko'pincha, qarang, yoki, bu yangi texnologiyalar, deb ma'lumot eshitish mumkin. Lekin bu to'g'ri emas. Javascript va XML, "Ayaks" Holbuki, allaqachon juda uzoq vaqt bor, deb dalil bu texnologiyalarning bir sintez 9$

bo'ladi. Eng tez-tez u muddatli Veb 2.0 bilan birgalikda ishlatiladi va ilg'or dizayn
texnik foydalanish tushuniladi.
CLOSE
Shunday qilib, biz allaqachon AJAX nima bo'lgan umumiy bir fikr bor. Bu
amalda bizga beradi nima? Nima uchun uni qo'llash haqida gapirish faol
qilinmoqda? Ushbu texnologiya o'ziga xosligi - foydalanmoqchi bo'lsa, birinchi
talabiga ko'ra, butun sahifani yangilash shart emas, deb hisoblanadi. Axir, siz faqat
uning bir qismi uchun yangi ma'lumotlarni talab qilishi mumkin. (Agar mavjud
kamroq vaqt kutishga chunki) va (Cheksiz Internet bo'lmagan shaxslar uchun)
baho, bu qulay. Biroq, server yangi ma'lumotlar haqida xabardor kamida bir yuk
ko'rsatkich yoki matn xabarlarini foydalanish maqsadga muvofiqdir nima
yangilashni bo'layotganini haqida foydalanuvchini xabardor qilish. minuses
texnologiyasi ko'pincha meros va matn brauzerlarning qo'llab-quvvatlamaydi, bu
aslida ataladi kabi. Va JavaScript texnologiya o'chirish uchun qobiliyati ko'p va
zavq ortiq foydalanuvchi da bo'ladi. Shuning uchun, siz AJAX suiiste'mol
qilmasligi kerak. ma'lumotlarni taqdim muqobil usullarini ta'minlash uchun emas,
balki, agar u, berishi mumkin? Eng yaxshi holda, axborot faqat saytida ko'rsatiladi
bo'lmaydi. eng yomon yilda - uning ko'rinishi foydalanuvchi endi qaytib bor,
shunday ta'sir ko'rsatadi.
1.2. "AYAKS" AFZALLIKLARI
10

Bu texnologiya veb-sahifa amalga mumkin bo'lgan ikki usullarini taklif
etadi. birinchi qayta ochmasdan o'zgarishlar qilish o'z ichiga oladi. Bu server
dinamik so'rovlar bilan amalga oshirilishi mumkin. Ikkinchi XMLHttpRequest eng
mashhur bo'lgan maxsus texnologiyalar, foydalanishni o'z ichiga oladi. Nisbatan
o'z afzalliklari, "Ayaks" quyidagi aytish mumkin:
1. Siz interfeysi inson o'zaro va veb-sayt osonlashtirish natijasida bilan,
foydalanuvchi uchun yaxshi xususiyatlari bir butun raqami bo'ladi
qulay veb-asoslangan ariza yaratishingiz mumkin.
2. Buning o'rniga to'liq sahifada qisman qayta. Bu resurslar saqlaydi va
mashina ish faoliyatini optimallashtiradi.
3. sayt server qismi faol bo'lgan foydalanuvchilar bilan o'zaro hamkorlik
qiladi.
4. g'oyalar bir qator amalga oshirish uchun Foydali.
Bu erda, masalan, mijozlarga maslahat uchun foydalanish mumkin bo'lgan
hisobot shakl, kerak. Buni qanday amalga oshirish mumkin? Birinchidan, biz
axborot, «tashuvchi» g'amxo'rlik qilish kerak. Buning uchun, siz bir
XMLHttpRequest obyekti yaratish kerak. U server va foydalanuvchi brauzeri
o'rtasidagi vositachi sifatida harakat. Bu ob'ekt bilan so'rovlarini yuboradi va
11

ularga javob olish. to'g'ridan-to'g'ri ma'lumot almashish uchun, biz AJAX PHP
kerak. Ushbu transport vositalari GET- yoki POST-so'rovlarni yordamida amalga
oshirilishi mumkin. Bu holda, zarur vajlari URL orqali to'g'ridan o'tgan bo'ladi.
Shu bilan birga u vazifasini ishlatish va ma'lumotlar uzatish so'zini emas ta'minlash
uchun bo'ladi. Lekin qanday qilib AJAX-so'rov amalga oshirish uchun? POST
foydalanish tavsiya etiladi. Unga rahmat, siz, bundan tashqari, ancha qiyin iborat
ma'lumotlar cheklanmagan miqdorda o'tkazish mumkin.
ISH PRINTSIPI
Qanday amalda Asynchronous JavaScript-ni va XML bo'ladi? ning bir misol
bilan bu anglasinlar. Agar mijoz qismi xavfsiz ma'lumot almashish uchun barcha
zarur funksiyalarini ta'minlaydi ishonch hosil qilish uchun kerak tuzilishi nisbatan
qurilgan. Bu axborot tanlangan yo'llarini o'tkazish uchun zarur bo'lgan usullarini
ta'minlash kerak. server qismi allaqachon ularga asoslangan ma'lumotlar, va, qayta
ishlash, keyinchalik mijozga uni o'tishi uchun yangi ma'lumot ishlab chiqarish
uchun ta'minlashi lozim. hamkorlikning eng keng tarqalgan turi bazasi bilan
ishlash uchun emas. ilgari aytib o'tganimizdek Biz geribildirim bir shakli sifatida
ko'p ish saytlar bir element hisoblanadi. Bu holatda, "Ayaks" ning afzalligi, u doim
mos kelmaydigan, ma'lumotlar uzatish ushlab, deb. axborot yuboriladi esa Boshqa
so'zlar bilan aytganda, foydalanuvchi unga barcha zarur harakatlarni amalga
oshirish mumkin. Har bir ishning o'ziga qaratib, siz bu jarayon sayt Saytga
ma'lumot xohlaysizmi qaror kerak. Shu formasi nisbatan bu holatda biz, yoki
12

shunga o'xshash biror narsa "operator javob izlaydi" yozishingiz mumkin, deb
aytish kerak.
U sizga, chunki texnologiya nomi, deb o'ylashingiz mumkin, deb, faqat
XML uchun emas kelishi mumkin. Bundan tashqari, u matn yoki JSON sifatida
berilishi mumkin. Birinchi holda axborot darhol sahifada ko'rsatilishi mumkin.
XML foydalanayotgan bo'lsangiz, siz to'g'ri mijoz brauzerida qayta ekanini AJAX-
fayl g'amxo'rlik qilish kerak. bu holda barcha ma'lumotlar (X) HTML aylanadi.
foydalanganda JSON formatini, siz to'liq ob'ektini Javascript olish kodni bajarish
uchun kerak bo'ladi. Bu ehtiyot bo'lish va hisobga ko'p hackerlar bu texnologiya
orqali zararli kod uzatish kabi, bu haqiqatni olish kerak. Ular qayta oldin
ma'lumotlar tekshirish jarayonida ta'minlash uchun zarur bo'lgan. turli brauzerlar
uchun amalga oshirish xususiyatlari oz farq bo'lishi mumkin, lekin umuman, bu
erda harakat bir dastur hisoblanadi.
BIZ SERVER VA JAVOB QAYTA ISHLASH UCHUN SO'ROV QILISH

quyidagicha harakatlar butun oqibat hisoblanadi:
1. Dastlab, siz yaratish va XMLHttpRequest bor ishonch hosil qilish
uchun kerak bo'ladi.
2. So'ngra server aloqasi boshlab.
3. unga so'rov yuboring.
13

4. Biz ma'lumotlar kelishini kutish, va ularni qayta ishlash.
Ob'ekt yaratish bo'yicha ayrim xususiyatlari haqida aytib kerak. Bu faqat
dasturlash tilida doirasida mumkin bo'lgan har qanday joyda qo'zg'atilishi mumkin.
U vaqt har qanday bir nuqtasida bir global maqomini berildi Lekin agar u faqat bir
talabi bilan ishlash mumkin bo'lishi uchun. Bu nuqtada, siz yaqin e'tibor berish
kerak. davolash bilan bog'liq - Bu yerda biz tanlagan vositasi haqida o'ylash.
Shunday qilib, XML ma'lumotlar DOM-vazifalarni qayta va foydalanuvchi taqdim
qilinadi, agar HTML natija bor. JSON-ball bilan va nima qilish kerak? Bu ob'ekt
qayd Javascript, deb tushunish kerak. Bu nimani anglatadi? Tufayli JSON bir
ob'ekt mag'lubiyatga sifatida ko'rsatish mumkin. Lekin bu usul to'liq xavfsiz emas,
deb unutmaslik kerak, va omillar ko'p e'tiborga olinishi kerak. Lekin, umuman, u
juda oson.
SERVER-YON DASTURLASH TILLARI
Deyarli har qanday veb-ga asoslangan dastur bir yo'l yoki boshqa ularni
foydalanadi. ma'lumotlar uzatish uchun eng mashhur PHP hisoblanadi. Bu, odatda,
saytlar uchun fayllarni yozish kuni qaerda muhim ma'lumotlar uzatish tezligi va
unga va ishonchliligi orasida afzal muvozanat emas. XMLHttpRequest uzatish
texnikasi yuqorida muhokama qilindi.
KO`RINISH SERVER
Nima dasturlari to'liq AJAX faoliyat uchun zarur? Nima, bu bizga beradi? Ular
nima uchun? Bu savollarga javob olish uchun, siz quyidagi ro'yxati bilan tanishib
kerak:
1. HTML / XHTML. Ular sahifa tartibini tan server uchun zarur.
2. CSS. Ushbu avtomobil sahifa dizayn Visual tanlash uchun kerak.
3. DOM. Bu foydalanuvchi tomonidan harakatga javob sifatida sahifada
dinamik o'zgarishlarni ta'minlash uchun zarur.
14

4. XML. mijoz va server o'rtasidagi ma'lumot uzatish uchun talab
qilinadi.
5. JavaScript. Biz kursorni "Ayaks" yaratish va shovqin bilan ta'minlash
kerak bo'ladi.
6. XMLHttpRequest. Ob'ekt orqali so'rovlarni serverga yuboriladi.
SAYT FOYDALANISH
Endi biz nazariy bilim va qanday AJAX haqida fikr ham. ma'lumotlarni
yuborish, faqat ma'lum bir amaliyotni talab endi. AQSh "Ajax" yordamida vazifa
ijrosini yaqinlashishga qanday, umuman ko'rib chiqaylik. Shunday qilib, biz bir
haydovchi ma'lumotlar bazasini yaratish kerak. Va ular operatsiya qilinishi
mumkin qurilmalar farq qiladi. Bu yuqorida bazasi juda katta ekanligini ta'kidlash
lozim, shuning uchun men faqat mijoz yuboring va u mantiqiy emas JavaScript
yordamida tanlash uchun taklif bor. Bu tufayli bitta parametr uchun, shuningdek,
bir veb-sahifa qayta egalik qilish maqsadga muvofiqdir. serverda so'rovlar maxsus
PHP skriptlarni band bo'ladi. ma'lumotlar bazasi bir XML-fayli sifatida amalga
oshirilmoqda.
MA'LUMOTLAR BAZASI HAQIDA
15

Bu uning tuzilishini chiqish kerak bo'ladi. Va nima ob'ekt o'tdi parametrlari,
agar? Bunday holda u vazifasidan qo'ng'iroq voqea hech bog'laning u erda bo'ladi,
bir o'zgaruvchilar, yaratish uchun ta'minlash uchun zarur. Bu global kodni qilish
uchun zarur bo'lgan har bir joyda uni kirish imkoniyatiga ega bo'lish uchun.
Qulaylik uchun, u bir foydalanish maqsadga muvofiqdir bazasi boshqaruv tizimi.
Albatta, bu zarur emas. Lekin hali ham ma'lumotlar bazasidan foydalanish
ma'lumotlari bilan yanada qulay va samarali ishlash imkonini beradi.
BIZ DVIGATEL ISHGA USTIDA ISHLAYMIZ
Qanday hamma narsa sodir bo'ladi edi? Shunday qilib, maxsus vazifani
sabab bo'ladi, ma'lum bir voqeani, kelsa. U yuboriladi bir Get yoki Post-
ma'lumotlarni tayyorlaydi. Bu, keyin server ssenariysi URL shikoyatini qiladi
vazifasini chaqiradi. Bu XMLHttpRequest ob'ektini yaratish ko'zda tutadi zarur.
unga bir yozuvlar bir o'zgaruvchining saqlanishi kerak. ma'lumotlar serverga
yuborilgan so'ng, undan javob kutib kerak. Buning uchun, siz ma'lumot olish
16

uchun "telekulak" ochish mumkin (ma'lum bo'lsa qachon, keladi va bo'lardi) yoki
har doim ma'lumotlarni qabul qilishga tayyor bo'ladi funktsiyani ta'minlash uchun.
birinchi mujassam favqulodda vaziyat taqdirda kamroq ishonchli hisoblanadi.
Ikkinchi tushunish - resurslari jihatidan yanada qimmat. u bir o'zgaruvchining
nisbatan faqat amalga oshiriladi, agar-da, u tez Internet ta'sir qilmaydi. Lekin, agar
u erda yuzlab va minglab bor, va ular yuqori qaror bo'ladi, - u yana bir masala
bo'ladi. Bu mavjud resurslar va samaradorligini foydalanish o'rtasida muvozanatni
izlab shuning zarur. Axir, u 16 Gbayt xotira emas, balki butun, deb tushunish
kerak. Bu server bu vaqtda mavjud emas, deb oldingi ma'lumotlarni yoki ma'lumot
barpo etilgan, shundan keyin, ma'lum bir kutish vaqtini belgilash mumkin.
XUSUSIYATLARI
sahifa yoki qo'llash uchun interfeys tomonidan yaratilgan "Ajax" yordamida,
siz natija turli operatsion tizimlarda yaxshi ishlaydi ishonch hosil, va turli
brauzerlar haqida hosil qilish kerak. Birinchi holda bebaho yordam Emulators
bilan ta'minlash mumkin bo'ladi. Ikkinchi holatda u dasturlarni turli o'rnatish uchun
faqat etarli bo'ladi va ular kodini funksiyalarini sinab. Foydalanuvchi brauzer
eskirgan foydalaniladi yoki zarur sozlamalarni o'chirib qo'yiladi holda u,
shuningdek, muayyan harakatlarni ta'minlash uchun zarur bo'ladi. Bunday
hollarda, saqlash, bu holatda ko'rish sayt mumkin emas sababini bildirgan,
17

sahifadagi matn olib chiqish uchun qabul qilinishi kerak. Ha, zamonaviy
texnologiyalar yordamida odamlar hozir aksariyati lekin butunlay ehtimollik va
mehmonlarga bir necha foizi ba'zi eski dasturini ishlatish, deb aslida e'tibor qo'yib
bo'lmaydi. Va ish miqyosda muhim oqibatlarga olib kelishi mumkin.
Bu ushbu moddaning bir mantiqiy yakuniga keladi. Biz umuman "Ayaks"
haqida gapirish bo'lsangiz, bu avtomobil siz zavq tez va vakolatli tartibini bilan
ishlash juda yoqimli va xususiyati boy veb-saytlar yaratish, uning foydalanuvchilar
uchun xalos qilish uchun imkon beradi. bor kelajakda yana ham ilg'or
texnologiyalar bo'ladi, lekin hozir uchun, biz bor, nima foydalanadi, deb shubha
yo'q. dasturlash tillari va metodlarni takomillashtirish ancha mumkin, va bu
mavjud bo'ladi, bir variant kabi, usullarini yanada ko'proq sifatli mahsulot yaratadi.
Lekin, zarur ish endi, deb u mumkin kabi bo'lishi. Va bu nom - "Ayaks".`
II BOB. JSON BILAN ISHLASH.
2.1. Json afzalliklari
JSON (JavaScript Object Notation) bu malumatlar almashinishi uchun
ishlatiladigan text formati bo'lib, javascript uchun yaratilgan va aynan shu tilda
18

$ko'p qo'llaniladi. Duglas Krokford tomonidan yaratilgan. JSON javascript uchun yaratilganiga qaramasdan uni ko'pchilik tillarda ishlatishimiz mumkin. Aynam men uni androidda server bilan malumot almashganda ishlatganman. Server json ko'rinishida malumotlarni jo'natgan, abdroidda u parse qilinib mos class obyektlariga aylantirilgan. Shaxsiy tajribamdan ( uncha katta emas-u :) ) kelib chiqib aytadigan bo'lsam, JSON obyekt asason frontend ga backend dan malumotlarni jo'natishda ishlatiladi. Hususan PHP ga keladigan bo'lsak uning 5.2 versiyasidan boshlab json_encode() va json_decode() junksiyalari kiritilgan. JSON ga misol: { "firstName" : "Иван" , "lastName" : "Иванов" , "address" : { "streetAddress" : "Московское ш., 101, кв.101" , "city" : "Ленинград" , "postalCode" : 101101 }, "phoneNumbers" : [ "812 123-1234" , "916 123-4567" ] } 19$

Ko'rib turganingizdek u 2 qismdan iborat: key(o'zgaruvchi nomi) va
qiymati. Nomidan kelib chiqib chiqqan holda u oddiy javascript obyektga
juda o'xshaydi. Javascript Obyekt haqidagi postni o'qishingiz mumkin. Ularning
assosiy farqi:
 Key (o'zgaruvchi nomi) har doim " ichida yozilishi kerak.
 Qabul qiladigan qiymatlari
o string
o sonli qiymat
o boshqa JSON obyekt
o massiv
o bool qiymat
o null
Masalan:
// JSON:
{ "foo" : "bar" }
// Javascript obyekt:
var o=
{
foo : "bar"
};
20

Biz javascript obyektni var o = { foo: «bar» }; deb yozgan taqdirimizda ham
javascript xatosiz ishlayveradi. Nimaga endi JSON da key " ichida
yoziladi? Tepada aytganimizdek, json o'zaro malumot almashish formati va
malumot qabul qiladigan tomon malumotni parse qilishi uchun shunday o'zgarmas
qonunlarni joriy qilgan.
JSON ( J ava S cript O bject N otation) bugungi kunda ma'lumotlarni saqlash va
internet orqali uzatish uchun qo'llaniladigan eng mashxur format hisoblanadi.
Dastavval JavaScript tili uchun yaratilgan bu format, bugungi kunda deyarli barcha
dasturlash tillari tomonidan ishlatiladi. Qolaversa, JSON formatidagi fayllarining
tarkibini oddiy matn muharriri yordamida ko rish va tahrirlash mumkin.ʻ
Aksar holatlarda dastur va server orasidagi ma lumotlar aynan JSON ko rinishida
ʻ ʻ
uzatiladi. Quyidagi rasmda Wikipedia sahifasidan olingan ma lumot ham JSON
ʻ
formatida berilgan:
JSON
Yuqoridagi misolda ma lumotlar Pythondagi lug'atlar kabi kalit so z va qiymat
ʻ ʻ
ko rinishida saqlangan. Lekin, JSON yordamida biz nafaqat lug'at, balki boshqa
ʻ
turdagi ma'lumotlarni ham saqlashimiz mumkin. Bunda Pythondagi ma'lumot
turlari, quyidagi jadval asosida, JavaScript ma'lumot turlariga konvertasiya
qilinadi:
Python JavaScript
dict Object
list Array
tuple Array
str String
int Number
21

float Number
True true
False false
None null
Demak, dasturimiz davomida ma lumotlarni JSON ko'rinishida saqlashimiz, ʻ
internet orqali boshqa foydalanuvchilarga, dasturlarga yoki serverga yuborishimiz,
JSON fayllarni Pythonda ochib, unga ishlov berishimiz va turli amallar
bajarishimiz mumkin.
JSON o'zgaruvchilar, tarkibidan qat'iy nazar matn ko'rinishida saqlanadi.
2.2. Pyhton va Jsonni bog’lash
SON ma lumotlar va fayllar bilan ishlash uchun Pythonda maxsus
ʻ json moduli bor.
Demak, dasturimiz boshida biz bu modulni yuklab olishimiz kerak bo ladi (
ʻ import
json ).
Ma'lumotlarni JSON matniga o'tkazish uchun ikki funksiyadan foydalanamiz:
 json.dumps(x) — berilgan x o'zgaruvchini JSON matniga o'zgartiradi
 json.dump(x,fayl) — berilgan x o'zgaruvchini JSON ga o'zgartirib,
ko'rsatilgan fayl ga saqlaydi.
json.dumps()
Ma'lumotlarni JSON formatiga o'tkazish uchun json.dumps() funksiyasidan
foydalanamiz:
Copy
import json
x = 10
22

$x_json = json.dumps(x) ism = "anvar" ism_json = json.dumps(ism) sonlar = [12, 45, 23, 67] sonlar_json = json.dumps(sonlar) JSON ma'lumotlar matn ko'rinishida saqlanadi. print(type(sonlar_json)) Natija: str Yuqoridagi aytganimizdek, ko'p holatlarda JSON ma'lumotlar lug'at ko'rinishda uzatiladi. Copy bemor = { "ism": "Alijon Valiyev", "yosh": 30, "oila": True, "farzandlar": ("Ahmad","Bonu"), "allergiya": None, "dorilar": [ {"nomi": "Analgin", "miqdori": 0.5}, {"nomi": "Panadol", "miqdori": 1.2} ] } bemor_json = json.dumps(bemor) 23$ $print() funksiyasi yordamida JSON tarkibini ko'rishimiz mumkin: print(bemor_json) Natija: {"ism": "Alijon Valiyev", "yosh": 30, "oila": true, "farzandlar": ["Ahmad", "Bonu"], "allergiya": null, "dorilar": [{"nomi": "Analgin", "miqdori": 0.5}, {"nomi": "Panadol", "miqdori": 1.2}]} Yuqoridagi natija o'qish uchun noqulay ko'rinishda chiqdi. Buni to'g'rilash uchun dumps() funksiyasiga qo'shimcha indent=4 parametrini beramiz. Bu parametr ma'umotlarni saqlashda chapdan qancha joy tashlashni ko'rsatadi: Copy bemor_json = json.dumps(bemor, indent=4) print(bemor_json) Natija: Copy { "ism": "Alijon Valiyev", "yosh": 30, "oila": true, "farzandlar": [ "Ahmad", "Bonu" ], "allergiya": null, "dorilar": [ { "nomi": "Analgin", 24$

"miqdori": 0.5
},
{
"nomi": "Panadol",
"miqdori": 1.2
}
]
}
Ko'rib turganingizdek, natija o'qishga qulay ko'rinishda chiqdi.
Mavzu boshida, JSON ichidagi ma'lumotlar JavaScript ma'lumot turlariga
konvertasiya qilinadi dedik. Buni yuqoridagi misolda ham ko'rishimiz mumkin
( farzandlar , oila , allergiya kalitlari qiymatini asl lug'at bilan solishtiring).
json.dump()
Ma'lumotlarni JSON formatiga o'tkazish va faylga yozish uchun json.dump()
funksiyasini chaqriamiz. Funksiya parametri sifatida o'zgaruvchi va fayl nomlarini
ko'rsatamiz. Albatta buning uchun avval faylni yozish uchun ochgan bo'lishimiz
kerak:
Copy
bemor = {
"ism": "Alijon Valiyev",
"yosh": 30,
"oila": True,
"farzandlar": ("Ahmad","Bonu"),
"allergiya": None,
"dorilar": [
{"nomi": "Analgin", "miqdori": 0.5},
25

${"nomi": "Panadol", "miqdori": 1.2} ] } with open('bemor.json','w') as f: json.dump(bemor,f) JSON fayl tarkibini istalgan matn muharrirda ochib ko'rishimiz mumkin: JSON fayl tarkibi JSONDAN PYTHONGA JSON formatidagi ma'lumotlarni Pythondagi ma'lumot turiga keltirish uchun json.loads() yoki json.load() funksiyalaridan foydalanamiz. Yuqoridagi ka'bi, json.loads() funksiyasi to'g'ridan-to'g'ri JSON matn bilan ishlasa, json.load() funksiyasi JSON fayllarni o'qish uchun ishlatiladi. json.loads() Bu funksiya parametr sifatida JSON matn qabul qiladi va Python o'zgaruvchiga o'tkazadi. Copy sonlar = json.loads(sonlar_json) bemor = json.loads(bemor_json) print(bemor) Natija: 26$

{'ism': 'Alijon Valiyev', 'yosh': 30, 'oila': True, 'farzandlar': ['Ahmad', 'Bonu'],
'allergiya': None, 'dorilar': [{'nomi': 'Analgin', 'miqdori': 0.5}, {'nomi': 'Panadol',
'miqdori': 1.2}]}
E'tibor qiling, oila va allergiya kalitlarining qiymati qaytadan Python ma'lumot
turlariga qaytdi.
json.load()
Bu funksiya JSON fayllarning tarkibini Pythonga yuklab olish uchun ishlatiladi.
Copy
filename = 'bemor.json'
with open(filename) as f:
bemor = json.load(f)

print(type(bemor))
Natija: <class 'dict'>
JSON BILAN ISHLASH
Ko'pincha internet orqali JSON fayllarni qabul qilganimizda ma'lumotlar bir necha
qavatli lug'at ko'rinishida bo'ladi. JSON matnidan aynan o'zimizga kerakli
ma'lumotni ajratib olish uchun lug'atni biroz tahlil qilish, uning kalitlari va
qiymatlarini topish talab qilinishi mumkin. Bu ayniqsa juda uzun JSON fayllarga
tegishli. Shuning uchun JSON bilan samarali ishlash uchun lug'atlar bilan ishlashni
yana bir bor takrorlab oling.
Quyidagi misolda Google Maps hizmati qaytargan JSON matni lug'at ko'rinishida
berilgan. Bu Toshkent shahridagi Olmazor tumanining Geografik manzili.
{
27

$"address_components": [ { "long_name": "Almazar District", "short_name": "Almazar District", "types": [ "political", "sublocality", "sublocality_level_1" ] }, { "long_name": "Tashkent", "short_name": "Tashkent", "types": [ "locality", "political" ] }, { "long_name": "Tashkent Region", "short_name": "Tashkent Region", "types": [ "administrative_area_level_1", "political" ] }, { "long_name": "Uzbekistan", "short_name": "UZ", 28$ $"types": [ "country", "political" ] } ], "formatted_address": "Almazar District, Tashkent, Uzbekistan", "geometry": { "bounds": { "northeast": { "lat": 41.3954567, "lng": 69.269883 }, "southwest": { "lat": 41.3249733, "lng": 69.16497629999999 } }, "location": { "lat": 41.3645355, "lng": 69.2281531 }, "location_type": "APPROXIMATE", "viewport": { "northeast": { "lat": 41.3954567, "lng": 69.269883 }, "southwest": { 29$ $"lat": 41.3249733, "lng": 69.16497629999999 } } }, "place_id": "ChIJ195FnkeMrjgR3nkapKKdk7A", "types": [ "political", "sublocality", "sublocality_level_1" ] } Keling shu ma'lumotlar orasidan tumanning geografik koordinatalrini topamiz. Avvalo, lug'atga ko'z yugurtirib chiqib, bizga kerak ma'lumotlar quyidagi ko'rinishda berilganini ko'rishimiz mumkin: Copy "location": { "lat": 41.3645355, "lng": 69.2281531 Bizga aynan latitude (kenglik) va longitude (uzunlik) qiymatlari kerak. Ular esa "location" kaliti ichidagi lug'atda lat va lng kalitlariga tegishli qiymatlarda joylashgan. location kalitining o'zi ham geometry kaliti ichida joylashganini ko'rishimiz mumkin. Demak, lu'gat ichidan lat va lng qiymatlarini olish uchun quyidagi kodni yozamiz: kenglik = data['geometry']['location']['lat'] uzunlik = data['geometry']['location']['lng'] 30$

print(f"{kenglik},{uzunlik}")
Natija: 41.3645355,69.228153
XULOSALAR.
Ajax (Asynchronous JavaScript and XML) va JSON (JavaScript Object
Notation) ko'p mashhur veb texnologiyalardir, ularning har biri ma'lumot
almashish uchun ishlatiladi, ammo ularga moslashtirilgan vazifalarni bajarishda
farq qiladi.
Ajax veb sahifalardagi ma'lumotlarni yuklash, yangilash va ko'rsatishda
ishlatiladi, bu esa sahifani qayta yuklashsiz o'zgarishlarni qilishga imkoniyat
beradi. JSON esa ma'lumotlarni kerakli formatda saqlash va ularga kirish uchun
moslashuvchan va oddiy bo'lish uchun ishlatiladi.
31

JSON, ma'lumotlar strukturini ifodalash uchun moslashuvchan va aniq
bo'lgan usuldir. Bu, obyekt (object), massiv (array), sonlar, matnlar va boolean
qiymatlarni o'z ichiga oladi. Shuningdek, JSON hajmi kichik bo'lib, shuningdek,
uni o'qish va yozish oson.
Ajax esa veb ilovalarda foydalanuvchining qo'rsatgan amalini tugatishni
kutishsiz server bilan asinxron aloqani o'rnatadi, bunday aloqalarni yaratishda
JavaScript ishlatiladi. Bu, veb sahifani qayta yuklashsiz ma'lumotlar almashish
uchun juda qulaydir. JSON esa ma'lumotlarni o'z ichiga oluvchi shaklda saqlash
uchun foydalaniladi, shu bilan birga o'qish va yozish ham oson bo'ladi.
Bularni birlashtirganda, veb ilovalar uchun JSON ma'lumotlarini Ajax orqali
olish, ulardan foydalanish va ko'rsatish juda mashhur bo'lgan usuldir. Bu usul, veb
sahifalarni ko'proq interaktiv qiladi va foydalanuvchilar bilan server o'rtasidagi
ma'lumot almashishini osonlashtiradi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YXATI.
• "Use Ajax with WebSphere Portal" (developerWorks, June 2006) to
improve portal performance, create a cleaner portal application architecture, and –
most important -- give your users a much more responsive portal.
• Adaptive Path is one of the companies on the leading edge of user interface
design; you can learn a ton about Ajax by perusing their pages.
32

• If you're curious about where the term Ajax came from, check out Jesse
James Garrett and his excellent articles (like this one) on Ajax.
• You can get a head start on the next article in this series, focusing on the
XMLHttpRequest object, by checking out this excellent article on the
XMLHttpRequest object.
• If you use Internet Explorer, you can get the scoop at the Microsoft
Developer Network's XML Developer Center.
• Ajax for Java developers: Build dynamic Java applications
(developerWorks,September 2005) introduces a groundbreaking approach to
creating dynamic Web application experiences that solve the page-reload dilemma.
• Ajax for Java developers: Java object serialization for Ajax
(developerWorks, October 2005) shows you five ways to serialize data in Ajax
applications.
• Using Ajax with PHP and Sajax (developerWorks, October 2005) is a
tutorial for
those interested in developing rich Web applications that dynamically update
content using Ajax and PHP.
• Call SOAP Web services with AJAX, Part 1: Build the Web services client
(developerWorks, October 2005) shows how to implement a Web
browser-based SOAP Web services client using the Ajax design pattern.
• XML Matters: Beyond the DOM (developerWorks, May 2005) details the
Document Object Model as a method to build dynamic Web applications.
• Build apps with Asynchronous JavaScript with XML, or AJAX
(developerWorks, November 2005) demonstrates how to construct real-time-
validation-enabled
33

Web applications with AJAX.
• Ajax for Java developers: Ajax with Direct Web Remoting
(developerWorks,
November 2005) demonstrates how to automate the heavy-lifting of AJAX.
• The OSA Foundation has a wiki that surveys AJAX/JavaScript libraries.
• XUL Planet's object reference section details XMLHttpRequest (not to
mention all kinds of other XML objects, as well as DOM, CSS, HTML, Web
Service, and Windows and Navigation objects. ibm.com/developerWorks
developerWorks®
• See one of the outstanding Ajax applications online at Flickr.com.
• GMail, from Google, is another great example of Ajax revolutionizing Web
applications.
• Head Rush Ajax (O'Reilly Media, Inc., February 2006) takes the ideas
outlined in this article and series and brings them (and a lot more) to you in the
innovative and award-winning Head First format.
• JavaScript: The Definitive Guide , 4th Edition (O'Reilly Media, Inc.,
November
2001) is a great resource for the JavaScript language and working with
dynamic
34

Купить

Похожие документы
Avtomaktab prava testlari javoblari bilan
Faxriy yorliq
Faxriy yorliq
Maktab maslahatchisi savollar va javoblar to‘plami (premium qo‘llanma)
Bojxona uchun yangi qo'llanma yangi nashr

Информация о документе

Продавец

Ajax va json

Похожие документы