Kirish Roʻyxatdan oʻtish

Docx

  • Referatlar
  • Diplom ishlar
  • Boshqa
    • Slaydlar
    • Referatlar
    • Kurs ishlari
    • Diplom ishlar
    • Dissertatsiyalar
    • Dars ishlanmalar
    • Infografika
    • Kitoblar
    • Testlar

Dokument ma'lumotlari

Narxi 2000UZS
Hajmi 40.0KB
Xaridlar 0
Yuklab olingan sana 07 Noyabr 2026
Kengaytma docx
Bo'lim Referatlar
Fan Pedagogika

Sotuvchi

Bohodir Jalolov

Arabistonda davlatlarning ashkil topishi

Sotib olish
     Arabistonda davlatlarning ashkil topishi
    Reja:
Kirish.
1.Arabiston yarim orolining gegrafik o`rni va tabbiy sharoitlari .
2.Qadimgi Arabiston tarixining manbalari va o`rganilish tarixi.
3.Nabotiylar davlati.
Xulosa.
            Kirish
Arabiston yarim oroli osiyodagi eng katta yarim orollardan biri bo`lib 
maydoni uch million kilometr kvadratni tashkil etadi. Arabistonda qadimdan 
odamlar yashab kelganlar va o`zining mehnati bilan o`z xududlarini obod 
qilganlar. Arabistonda iqlin ancha quruq vaissiq bo`lganligi uchun dehqonchilik 
qilishga noqulay bo`lgan  qadimgi arabistonning ko`pchilik axolisi chorvachilik 
bilan shug`illangan.qadimgi sharqning boshqa manlakatlari kabi qadimgi arabiston
xalqlari tarixini o`rganadigan o`ziga xos manbalar bor. Yarim orilning janubi 
g`arbidagi Laxja degan joyidan toshasriga mansub qurollar tipilgan.bundan 
ko`rinadiki arabistonda odamlar qadimdan yashab kelishganlar. Arabiston yarim 
orolining qadimgi aholisi haqid malumotlar unchalik ko`p emas miloddan avvalgi  
IV-III-mingyilliklarda arabistonyarim orolida yashagan aholi aniq malumotlar bazi
shummer yozuv hujjatlarida Magan va Maluha mamlakatlari haqidaeslatib 
o`tilqdikiu arabiston tarihini o`rganish sayyohlarning ishidan boshlqndi sayyohlar 
arabistonning turli joylaridan epigrafik va etnografik kartografik malumotlar yerda 
yashagan aholi miloddan avvalgi III-ming yillikda ikki daryo oralig`I 
mesopataniya bilan aloqada bo`lganlar.   Shimoliy arab qabilalari orasida urug`- 
jamoa munosabatlari xukumron edi . uyerda  qabilalar ittifoqi va kichikdavlatlar 
tashkil topgan edi. Qadimgi yoplaydilar Qadingi  arabiston axolisining  asosiy bosh
mashg`uloti    chorvachilik bolib ot eshhak  yirik mva mayda shoxli chorva shu 
jumladan   dumbali qo`y boqishar edi  ular tuya ham boqishar edi   tuya 
ko`chmanchilar ucun  judavzarur nxayvon edi tuya suti  go`shti ovqat uchun 
ishlatilar   jomidan esa tola  teyyorlab mato to`qir edilar   tuya terisidan chatim  
tayyorladar       chiqindisidan esa  oyin sifatida foydalanganlar   xozir ham 
arabiston  yarim orolining  xamma joylarida  tuya  go`shti keng ko`lamda  istemol 
qilinadi  cuti qimron  shifobaxsh nemat  sifatida   ichiladi    arxeologlar suriya    
dashti va shimoliy arabiston xududidan     qadimgi quduq  xovuz va  suv 
omborlarining    topib o`rgandilar   iyul-avgus  oylariga kelib  shimoliy arab  cho`l 
saxrolarida  jazirama issiq kunkar  boshlanib saosiy  cuv manbalari  qurigach  
chorvodorlar  daryo va  dengiz soxillaridagi  yerlarga ko`chib o`tishgan.   suni  takidlash kerakki  qadimgi arab tarixiga oid  dastlabki asarlar   XIX asr ohirlarida 
yaratildi   bu ishlarni amalga oshirish ishlatiga   S. Xyugronne , E.Glazerniy  
munosib xissa qo`shdi   XIX va XX  asrlarda  rus sayyoxlari   diplomatlari  ilimlari
xam arabiston tarixi bilan qiziqqan ilniy ishlar va tatqiqotlar olib borganlar songi 
yillarda   g.m bauer a.g lundin  kabi mashhur olimlar arabiston xaqida tatqiqot 
qilishgan.                           ___1___
 yarim oroli osiyodagi eng katta yarim orollardan biri bo`lib Arabiston maydomi 
3ml kn kmni tashkil rtadiyarim orol g`arbda qizil drngiz sharqda eron va omon 
ko`rfazlari suvlari bolan janubda esa adan ko`rfazi va arab dengizi suvlari bilan 
yuvilib yuradi aslida bu yarim orol osiyoning lanubi-g`arbiy qismida 
joylashgan.Arabistonning katta qismini katta nefud dyanxa Rub-al xali kabi 
jazirama dasgt-sazrolar egallagan hududining hayvonat dunyosi va o`simlik olami 
boshqa joylarga nisbatan nihoyatta qashshoq .yarim orolning shimoliy qismini arab
saxrosi deb atalib uning uning g`arbiy tomoni toshloq sinay yarim oroli bilan 
tiutashib ketadi shimoliy tomonini esa suriya-mesapatamiya dashti ga 
ulangan.Uning g`arbiy qismini qizil dengizi dashtlari vas ho`rxoklari egallab 
yotadi arabistonda daryolat kam bo`lib ular katta kichik kam suvli soy va 
jilg`alardan iborat. Sersuv paytlardagina ularda suv oqadi ammo ularning 
aksaruyati yoz mavsumida vadi deb atalgan quruq o`zanga aylanadilar oqqan 
soylarning suvlari ham borib borib saxro qumlariga singib ketadi ichimlik suvi, 
umuman suv arabistonda eng muammolardan biribo`lib kelgan. SHU bois arablar 
qadimdan boshlab yomg`ir suvlarini maskanida suniy hovuzlar suv omborlari 
kanallar qurib ularga suv g`amlaganlarquduqlar qazib ularning suvidano`zlari 
foydalanib chorvalarini sug`organlar yarim orolning janubiy-g`rbiy qismida 
dexqonchilik qilish uchun biroz shart-sharoit mavjud bolgan.Arabistonning ladan 
mira kassiy balizam aloz korecha  sitnik shafran kabidorivor vositalar butun sharq 
dunyosuda mashxur bo`lgan.Ulardan tabobatda keng foydalangan o`sha davirda bu
shifobaxsh o`simlik vositalarini qadimgi sharq dunyosihatto rim yunoniston ham 
sotib ilgan yarim oronio`ragan  dengizlardang`vvoslar qizil    marjn qizil balzan 
qora dur-injyva marvaridlar terib chiqqanlar yarim orol xududida oltin kumush 
qo`rg`oshin temir qalay surma kabi qimmat baxo nodir madanlar ham 
bo`lgan.Janubiy-g`arb va janubiy-sharqdagi tog`lar turli rangdagi marmar onoiks 
va  albastirga boy bo`lgan.U yerlarda zumrat berilar bir yuza va lal kabi qimmat 
baxo toshlar ucg=hraydi yarim orolning har joy xar joyida tuz konlari han 
bo`lgan.hozirgi kunda yarim orolning eng muhim boykigi neftdir.Yarim orolning  xar joyda qadimgi o`chgan vulqonlari ko`zga tashlanadi. ARAbyarim orolidan 
ko`p tarmoqli karvon savdo yo`llari kesub o`tgan edi.Bu yo`llar arabistinning 
janubi-g`arbidan boshlanib qizil dengiz soxili bo`ylari shimolga o`rta yer dengizi 
soxili tomon yo`nalgan edi  shimoliy akaba qo`ltig`idan easgaza Ashdod  tir 
damashq tomon yo`nlgan karvon  yo`li kesib o`tardi savdo yo`lining boshqa yirik 
taemog`I yarim orol janubidan sahro orqali mesopatamiyaga tomon yo`nalgan 
edi.YArin orolning shimoliy qismi suriya va bobilga yo`l krsib o`tib damshq  
sutiya va bobilga undan esa misir chegatasiga o`tib ketar edi arab yarim orolida 
quruqlik yo`lidan tashqari dengiz-suv yo`li ham faoliyat ko`rsatar edi.Qizil va arab 
dengizlari fors qo`ltig`I orqali o`tadigan  suv yo`lidan sharqiy afrika va hindistion 
bilan qizg`in savdoaloqalari olib borilgan.Bu savdo yo`llariorqali qizil qora-sandal 
daraxti fil suyagi qimmqtbaxo tosh va bshqa buyumlar tashilaredi.qizil dengiz 
sozillarida dengizcilar uchun qulay bo`lgan kemalar to`xtaydigan qo`ltiqlar mavjud
edi.
      ___2___   
Qadimgi sharqnng boshqa mamlakatlari kabiqadimgi arsbiston xalqlari 
tarixini o`rganadigan o`ziga xos manbalar bo`lib ulqr to`rt  turkumga bo`linadi  
1)epigrafik malumotlar 
2)moddiy buyum yodgorliklar
3)qadimgi arablar haqida qadimgi sharq mamlakatlaridan topilgan tozma xujjatlar
4)qadimgi arablar xaqida qadimgi sharq mualliflarining malumotlari. Toshga 
bronzaga va spool buyunlarga yozilgan 5000dan ortiq janubiyarab yozuvlari 
saqlanib qolgan mazmun jihatdan ularikki qisimga bo`linadiularning biri farmonlar
qonunlar to`plami podsholarning xarbiy yurishlari ichki siyosat masalalari qurilish 
bag`ishlov qabir ustttti toshlari bitilgan yozuvlar qarzdorlik xijjatlari va sug`orish 
inshoatlariga va boshqa  narsaga bitilgan yozuvladirularning aksariyati sabaylar 
mineylar xadramaut kataban va asuanlarga mansub bo`lib ular lanubiy arabiston 
yerlarudan topilgan ularning bazilari esa shimoliy va markaziy arabistondan  topilgan  unda savdogarlar karvoonboshilar xukumdorlarning bu xududga 
uyushtirgan xarbiy yurishlari  xaqida xikoya qilinadi bazi yozuvlar Misir 
Mesapatamoya Delos oroli Falastin va Efopiyadan xam topilgan bu yozuvlarning 
bazilari shimoliy va markaziy  arabiston dashtlaridan topilgan janubiy arsbiston 
yozuvlarining sanasixaqida yagina fikir mavjud emas bazi olimlarnir fikricha bu 
yozuvlarning eng qadimiysi mil avv  II-I ming yilliklarga mansub desalar boshqa 
gurux olimlar ularni mil avv  VII-asrga mansub deydilar boshqa olimlar esa bu 
yozuvlarning sanasi  mil ann V asrga mabnsub deb faraz qiladilar . epigrafik 
biyiklar xususan arab yoauvlari bu xududda yashagan axolining tarixini 
o`rganishda muhim manbalardan biri hisoblangan  qadimgi arabistonning moddiy 
madanyati yodgorliklari bushaxarlar  ibodatxonalar turar joylar qalava sug`orish 
inshoatlari jsdaxmalar qoya qabirlari dehqonchilik va hunsrmandchilikka oid 
mrhnat qurollari tasviriy sanat asarlari spool va zargarlik buyumlari bo`lib ular 
sayyohlarvaolimlar tomonidan arxeologik tatqiqotlar natijasida   o`rganilgan .
     Janubi sharqiy suriya janubiy falastin  iordaniya orti xududlarida ko`plab 
qoyatosh suratlari ham saqlanib qolgan.Uyerdan tog` kon sanoatiga mansub 
bo`lgan qayroq toshlar nusha olish qoliplari teshgichlar rudani lltindan alratib 
oladigan  metalga ishlov beradidan asbob uskunalar topilgan  mazkur joydan bir 
necha yuz nabatey qishloqlarining xaroobalari ochiq xolda ziyoratgohlar 
ibodatxona dargoxlarining qoldiqlari daxmalar shunihgdek petrui xargi va boshqa 
nabatiy shxarlarining tarixi –rejasi shxsaroyining xarobalari mudofa devoir va 
minoralar dafin etish  qurilishning qoldiqlati va ko`plab xaykallar topilgan 
shuningdek markaz karabn timniy harobalari ochib o`rganilgan u nyerda vqadimgi 
mudofa devorlari katta jamoa binolari   ibodat xomalar daxmalar va tasviriy sanat 
asarlarining namunalari topilgan shaxar xarobasining quyi qatlamidan 
tog`ochqoldig`I topilgan yog`och radiouglrerod tekshirilganda timni shahrining 
paydo bo`lishi davri davri taxmiman millav X- VII asrlar ga mansub 
ekanligianiqlandi mazkur joydan  Am Adia va kana dengiz porti  kemalar 
yo`xtaydigan joyining qoldig`I ham tipildi       Arablar va arabiston haqida qadimgi sharq dunyosi bobil yunon-rim ossur va 
eron yilnomalari bazi qisqsqisqa malumotlar saqlanib qolgan  xususan qadimgi 
mualliflar xam qadumgi arabiston xaqida malumotlar yozib qoldirgan  ular 
geradodning   ,,Tarix” feofrastanning  ,,o`simliklar tarixi’’  Strabonning ,, 
Geografiya”  Diododning  ,,Tarixiy kutubxona’’  Arianing,,Anabassisi 
Aleksandiriya’’ asarlaridir  SHuningdek eratosfen agafarxid  artimidora katta 
plinniy  klavdiy ptolamey va boshqalarning asarlarida  qadimgi arablar  va 
arabiston  xaqida ko`pgina  malumotlar uchraydi.qadimgi arabiston tarixini 
o`rganish  sayyoxlarning ishidan boshlahgan sayyoxlar arabistonning turli 
joylaridan epigrafik va etnografik  kartografik malumotlar to`playdilar  arxeologik 
yodgorliklarining xarobalarning chizmaga ola boshlaydilar .Arabiston tarixining 
o`rganish  ishiga K Nibur I.L Burk xartta  fransuz J.Galevi avstraliyalik  E Glazer, 
G.A Valinnaning xizmatlari kattadir. J Galyavi  janubiuy barabistondan 700  E 
Glazer  1800dan ortiq yozuv to`plashgan U.G Zettsen  G vassaman  A Farxi  X 
Nami  A.Jam  va boshqalar xam epigrafik topishb va o`qish  va nashr qilish va 
ularni sansini aniqlash  ishlariga  o`zlarimning munosib xissalarini  qo`shganlar  
Xorijiy mamlakat oli9mlaridan  M.Lid zbarskiy  N.Rodo kanakis J. Piren  A Jami 
M X Yofner A. Biston  qadimgi arabiston tarixini  o`rganish ishiga  katta xissa 
qo`shganlar.  Arabistonda  arxeologik tadqiqot   ishlari yaxshi rivojlangan. Ammo 
iordaniya orti  janubuiy falastin  va shimoli g`arb   yodgorliklar   bilan  N Glyuka  
boshliq ekspeditsiya  katta ishlar ilib  boradilar  shuningdek nemis fransuz  avstriya
ekspeditsiyalarining    arxeolglari naboyiy  qadimyatini  o`rganganlar  XX- 
asirning 50-60-  yillarida  janubiy arabistonda  F.P Olbrayt A.Jam  kabi mashxur 
arxeologlar   raxbarligida   amerika ekspeditsiyasi  samarali ish olib bordi  
ularqadimgi sabi poytaxti maribda va katabana    poytaxti timna va uning  
atroflaridagi  yodgorliklarda  arxeologik qazishma ishlari  olib bordilar   shuni 
takidlash kerakki  qadimgi arab tarixiga oid  dastlabki saarlar   XIX –asr 
oxirlaridan yaratildi   bu ishlarni anmalga oshirish ishlariga  S.Xoyuronna  
E.Glazerlar  o`zlarining munosib   xissalarini qo`shdilar .Qadimgi arqbiston  tarixi 
bilan  belgiya avstriya  qo`shni shtatlar  va boshqa  olimlari xususan   G.Visma   D.Ilsen  G.J.Rikansilar  J. Piren  M. Xuofner va A.Btaklar  jiddiy shig`illanganlar  
XIX asr va XX asrlarda   rus sayyoxlari  diplomatlari va olimlari xcam  arabiston 
tarixi bilan  qiziqqanlar  bu jixatdan I.Yu.Krachkovskiy  N.V pigulyavskaya 
boshqa olimlar  arabshunosliuk  va sebistika  ishlariga  o`zlarining munosib 
xissalarinin qo`shganlar so`ngi yillarda G.M. Bauer A.G.Ludnin  I.SH.SHifman 
M.B. Pyotrovskiy  kabi mashxur olimlar  arabistonning qadimgi  tarixi xaqida  
katta[-katta asarlar va momografiyalar yaeatdilar
                                      ___3___
Bu davlat miloddan bir nech asr avval  arabiston yqrim orolining  shimoli g`rbiy 
qismida antic aftorlaar ,,Arabiya Petrae’’ deb atalgan joyda yuzaga  kelgan  bu 
haqida malumotlarimiz asosam antic aftorlarning kitoblari yahudiy aftori  Iosif 
Flaviyning  asarlari v nizoyat  shudavlat tarkibiga kirgan yerlardan  keying 
paytlarda topilgan ko`plab   nobotiy manbalariga tayanadi  bu manbalar  
oramimxatida byoailgan  shuning uchun xam bazi mutahasislar nabotiylar arablar 
emas balki oramiylar jumlasiga kiritdilar.Bu fikirga qo`shilib bo`lmaydi 
birimchidan matinlarning   tili klasik arab tiliga juda yaqin  ikkinchidan to islom 
g`alaba qozongunga qadar nafaqat nobotiylar balki frot daryosidan g`rbda 
istiqomat qilgan aksariyat xalqlar o`sha davirda xalqaro yozuv hisoblangan  oramiy
xatidan  yozganlar va o`z ona tillarida so`zlashganlar oxirgi paytlarda nobotiylar 
obidalarini tadqiq qilish borasida ko`plab arxeologik  ekspiodidsiyalar  
uyishtirilmoqda  nabotiylar deavlar taraqqiyotining avjiga chiqqan davrida juda 
katta teritoriuani  o`z ichigas olgan damashq falastinning janubi va sharqui  havron
edom madyan   qizil dengizinig shimoliy sohili  va hatto  nil deltasining sharqiy 
qisimlaridan nabotiy matinlari topilgan  bunga dalildir.Mil avv IIIasr oziri va IIasr 
birinchui choragidan boshlab yaqin sharqdavaziyat keskin o`zgara boshladi  
magnesiyada   mil avv 190-yil erishilgan g`labalardan so`ng  rim imperiysi sharqda
eng nufuzli kuchga aylandi  ayni vatdaselevkiylar ichki ziddiyatlar natijasida 
xaiflashib bordi  shunday nvaziyatdan nabotiylar mustaqil jamiyat barpo qildilar va
murakkab ammoozod tashqi siyosat olib bordilar bu davitda ular  janubiy falastin  iordaniya daryosining g`arbiva xavronni o`z ichiga olgan  teritoriyani egallab  
turdilar nabotiylar judsa katta boylik katta oltin va kumush zaxirasiga ega bo`lgan 
xalq hisoblanadi buning sababi ularning xalqaro savdoda  tutgan muhim o`rinlari 
bilan bog`liqadi janubiy aaaaarabistondan keladigan mashxur karvon yo`li pqtre 
nshaxridan so`ng  misir suriya faza finiqiyalarninf o`ra dengiz soxilidagi shaxarlari
singari  bir necha yo`nalishda davom erardi bundan tashqari petra  arabistonning 
qioq o`rtasidan o`tgan karvon yo`li orqali fors ko`rfazi qirg`og`ida joylashgan antic
avtorlar tarqannum qilgan qadimgi dunyoningeng yirik savdo shaxarlaridan biri 
garrreshazri bilan bog`langandi. Garre orqali petrqga  hindiston va xitoyeron va 
fors ko`rfaxining  mollari krlardi   nabotiy hukumdorlari  bu savdo yo`llarining 
xavfsizligini saqlash uchun  xarakat qildilar mill avv 64 yil suriya rim 
imperiyasining provinsiyasiga aylangach   nabotiylar davlatining siyosiy axvoli 
keskin yomonlashdi zaif qo`shinlar  davrida nabotiylar podshosi suriya-falastin 
ichki ishlariga aralashishi mumkun bo`lgan vaqtlar o`tib ketdi. Endi nabotiylar 
davlatining taqdiri  rim qo`lida edi rim imperiyasida  uzoq vaqt davom etgan 
grajdan urishlarimil av 31-yili antonning mag`lubiyati bilan tugadi  bepayon rim 
imperiyasiga yuliy srzerning asrandi o`g`li  oktavian avgust yagona xokim bolib 
qoldi  antoniytarafida bo`lgan sharq  shu jumladan nobotiylar tarixga xoris otirdi 
hozirgacha topilgan  nabiptiy yozuvlarining  aksriyati anashu podsho davriga to`g`ri
keladin bu yozuvlar odatd qabir tosh yozuvlaridan iborat bo`lib  ularning deyarli  
hammasi podsho xoris IV ningu yoki bu xukum qilgan yoli bilan  sanalgan  
xukumining yiliga tegishli bir yozuvda xoris IV o`z xalqini sevuvchi atalgan va u 
bilan birga malika shaxilaning ismi berilgan  odatda xalqning do`sti xalqni 
sevguvchi singari hokimlarning epidetlari  elinistik davlatlarda uchraydi horis IV 
davrida nabotiylar davlati  iordaniya daryosi   orqasidagi yerlar  xisobiga biroz 
kengaydi    mil avv 36-yili iudeya podshosi Irod II  antip bilan yuz bergan jangda  
XorisIV katta g`laba qozondi  bundan g`zabga keldan rim imperatori Tiberiy  
suriyaning rimlik hokimi  vittelyiga  Xoris IVni  tiriklayin yoki boshini olib 
kelishini buyuradi ammo 37-yil tibirey to1`sattan vafot etadi Xoris IV esa shu 
yilimqasos sifatida damashqni olgan. Ko`rinadiki hartqalayshu tildan boshlab 60-  yillargacha damashqda rim rangalarini zarb qilish to`xtab qolgan bundan tashqari 
avliyopavelning  korinfliklargaikkinchi maktubida bu xaqda aniq xabar bor Xoris 
IVdan  songtaxtga o`tirgan malik davrida nabotiylar  iordan daryosi orqasidagi 
yerlarni yoqotdilar Ammo yaxudiya urishi davrida  nabotiylar rimliklarga 
yordamchi qisimlar berganligi malum malikdan keyin  nabotiylar podshosi Rabil 
zarb qildirgan tangalar juda ko`p miqdorda bizgacha yrtib kelgan    ammo nisbatan 
uzoq davom etgan Rabil xukumronlik davri amalda nabotiya mustaqilligini tugashi
bilan yakunlandi  nihoyat oxirgi nabotiy podshosi Malik SH davrida Rim 
impeeratori Trayan nabotiylar mustaqilligiga barham berdi.  SHundan keyin 
nabotiylar  Rimning suriyadagi xokimi Kornelius palg`ma xukmi ostida topshirilib 
provinsiya arabiya deb atala boshlandi. Rim manbalarida Rim va Nobotiya 
o`rtasida urush bo`lganligi  xaqida malumotlarga qaraganda  rimliklarga qarshikik 
korsatilgan parfiya bilan katta urushga tayyorgarlik ko`rilayotganligi 
nabotiylarning timliklar tomonidan tezroq istilo qilinishibo`lsa kerak nobotiya o`z 
mustaqilligini yo`qotgan bo`lsada uning shaxarlariuzoq vaqtgach yirik svdo 
punkitlariro`lini o`ynab kwldi  xozirgacha saqlangan nobotiya tangalari rim 
xukumronligi davbrida ana shu shaxarlarda  zarb qilingan.
                                          xulosa
Arabiston yarim oroli osiyodagi eng katta yarim orollardan biri bo`lib maydoni uch
million kilometr kvadratni tashkil etadi. Arabistonda qadimdan odamlar yashab 
kelganlar va o`zining mehnati bilan o`z xududlarini obod qilganlar. Arabistonda 
iqlin ancha quruq vaissiq bo`lganligi uchun dehqonchilik qilishga noqulay bo`lgan 
qadimgi arabistonning ko`pchilik axolisi chorvachilik bilan shug`illangan.qadimgi 
sharqning boshqa manlakatlari kabi qadimgi arabiston xalqlari tarixini 
o`rganadigan o`ziga xos manbalar bor. Yarim orilning janubi g`arbidagi Laxja 
degan joyidan toshasriga mansub qurollar tipilgan.bundan ko`rinadiki arabistonda 
odamlar qadimdan yashab kelishganlar. Arabiston yarim orolining qadimgi aholisi 
haqid malumotlar unchalik ko`p emas miloddan avvalgi  IV-III-mingyilliklarda 
arabistonyarim orolida yashagan aholi aniq malumotlar bazi shummer yozuv 
hujjatlarida Magan va Maluha mamlakatlari haqidaeslatib o`tilqdikiu arabiston 
tarihini o`rganish sayyohlarning ishidan boshlqndi sayyohlar arabistonning turli 
joylaridan epigrafik va etnografik kartografik malumotlar yerda yashagan aholi  miloddan avvalgi III-ming yillikda ikki daryo oralig`I mesopataniya bilan aloqada 
bo`lganlar.   Shimoliy arab qabilalari orasida urug`- jamoa munosabatlari 
xukumron edi . uyerda  qabilalar ittifoqi va kichikdavlatlar tashkil topgan edi. 
Qadimgi yoplaydilar Qadingi  arabiston axolisining  asosiy bosh mashg`uloti    
chorvachilik bolib ot eshhak  yirik mva mayda shoxli chorva shu jumladan   
dumbali qo`y boqishar edi  ular tuya ham boqishar edi   tuya ko`chmanchilar ucun  
judavzarur nxayvon edi tuya suti  go`shti ovqat uchun ishlatilar   jomidan esa tola  
teyyorlab mato to`qir edilar   tuya terisidan chatim  tayyorladar       chiqindisidan 
esa  oyin sifatida foydalanganlar   xozir ham arabiston  yarim orolining  xamma 
joylarida  tuya  go`shti keng ko`lamda  istemol qilinadi  cuti qimron  shifobaxsh 
nemat  sifatida   ichiladi    arxeologlar suriya    dashti va shimoliy arabiston 
xududidan     qadimgi quduq  xovuz va  suv omborlarining    topib o`rgandilar   
iyul-avgus  oylariga kelib  shimoliy arab  cho`l saxrolarida  jazirama issiq kunkar  
boshlanib saosiy  cuv manbalari  qurigach  chorvodorlar  daryo va  dengiz 
soxillaridagi  yerlarga ko`chib o`tishgan.  VI asirda  arabistonda axoli soni 
ko`payib   qabilalar orasida  suv manbalari  va yaylovlar uvhun   
kurashgan .Ularning turli ilohlargasig`ilganligi ham uqabilalar oqasida   
ziddiyatlaqni  yanada keskin lashtirgan urushlarda  olingan harbiy o`ljalar qabila 
sardorlari va xarbiy  yo`lboshchilarning boyib borishiga olib kelgan buning natijasi
o`laroq   urug`- qabila  zodadonlar shakillana boshlangan bu jarayon VII asirnong 
boshlarida urug`chilk tuzimining inqirozini  rezlashtirgan   eron shoxi Xisrav I 
yamanni 570- yilda istilo qilishi bilan karvon  yo`li  eronliklarga qarashli ikki 
daryo orqlig`ga  siljiydi. Savdoning inqirozi barch erab aholisu=ining hayotini 
mushkullashtirgan  bu xolat markazi makka shaxri bo`lgan saosan  quraysh 
qabilasi yashaydigan xijozda aniq –ravshan namoyon bolgan islom dini va 
arablarnig birlashuvi vujudga kelgan iqtisodiy inqiriz ko`chmanchiliklarni  yangi 
yerlarni  istilo qilishgan  yaylovlarmi  kengaytirishga undaaydi   bu paytda qo`shni 
vizantiya va eron kabi davlatlarda iqtisodiy tanglik kuchli qo`shinning bo`lmasligi 
arsblarga qo`l keladi vjudga kelgan vaziyatda yangi-islom dini arabglarni 
birlashuviga xizmatqildi
                                    Foydananilgan adabiyotlar
1.Abdiyev.V.I   Qadimgi sharq tarixi 
2.Rajabov.R  Qadimgi dunyo tarixi
3. Kabirov .A Qadimgi Sharq tarixi
4.Ergashov.Shuhrat Qadimgi sivilizatsiya

Arabistonda davlatlarning ashkil topishi

Sotib olish
  • O'xshash dokumentlar

  • Maktabgacha ta‘lim tashkilotida ovqatlanish ratsionini tashkil etish
  • Umumta‘lim maktablarida Imom Buxoriy hadislarini o‘rganishning ahamiyati
  • 2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
  • 1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
  • 1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi

Xaridni tasdiqlang

Ha Yo'q

© Copyright 2019-2026.

  • Balansdan chiqarish bo'yicha ko'rsatmalar
  • Biz bilan aloqa
  • Saytdan foydalanish yuriqnomasi
  • Fayl yuklash yuriqnomasi
  • Русский