Kirish Roʻyxatdan oʻtish

Docx

  • Referatlar
  • Diplom ishlar
  • Boshqa
    • Slaydlar
    • Referatlar
    • Kurs ishlari
    • Diplom ishlar
    • Dissertatsiyalar
    • Dars ishlanmalar
    • Infografika
    • Kitoblar
    • Testlar

Dokument ma'lumotlari

Narxi 2000UZS
Hajmi 301.6KB
Xaridlar 0
Yuklab olingan sana 07 Noyabr 2026
Kengaytma docx
Bo'lim Referatlar
Fan Pedagogika

Sotuvchi

Bohodir Jalolov

Биологик фавқулодда вазиятлар

Sotib olish
Мавзу: Биологик фавқулодда вазиятлар
                                 Режа:
1.Кириш.
2.Фавқулодда вазиятлар турлари.
3.Биологик фавқулодда вазиятларни олдини 
олиш.
4.Биологик фавқулодда вазиятларни оқибатлари.
5.Биологик фавқулодда вазиятларда биринчи 
ёрдам.
6.Фойдаланилган адабиётлар.                                                                                           Кириш
            Биологик   фавқулодда   вазиятлар   -   бу   маълум   бир   ҳудуддаги   манба   натижасида   одамларнинг   нормал   яшаш
шароитлари ва фаолияти, қишлоқ хўжалик ҳайвонларининг мавжудлиги ва ўсимликларнинг ўсиши бузилиб, ҳаёт
учун   хавф   туғдирадиган   хавфли   ҳолат.   одамлар   саломатлиги,   кенг   тарқалган   касаллик   хавфи,   қишлоқ   хўжалик
ҳайвонлари ва ўсимликларининг йўқолиши. Фавқулодда биологик манбалар: одамларнинг юқумли касалликлари
(епидемия,   пандемия),   ҳайвонлар   (епизоотия,   панзоотия);   ўсимликларнинг   юқумли   касалликлари   ёки   уларнинг
зараркунандалари. Эпидемия - бу маълум бир ҳудудда юқумли касалликнинг одатдаги тарқалиш тезлигидан ошиб
кетадиган оммавий ва прогрессив тарқалиши. Эпизоотия - бу маълум бир ҳудудда кўп сонли ҳайвонларнинг кўп
ёки кўп турлари орасида инфектсиянинг тарқалиши. Қишлоқ хўжалик ҳайвонларининг юқумли касалликларининг
олдини   олиш,   аниқлаш   ва   йўқ   қилиш   учун   режалаштирилган   чора   -тадбирлар   комплекси   амалга   оширилмоқда.
Ҳайвонлар   касал   бўлиб   қолса   ёки   тўсатдан   ўлса,   чорвачилар   ёки   ҳайвон   эгалари   бу   ҳақда   ветеринарга   хабар
беришлари шарт. Касаллик аниқлангандан сўнг, ветеринарлар барча ҳайвонларни текширадилар. Касал ҳайвонлар
изолятсия қилинади ва даволанади, қолганлари ветеринария ва профилактик эмлашлардан ўтказилади.Ижтимоий-
сиёсий   фавқулодда   ҳодисалар-бу   жамиятда   содир   бўлаётган   ҳодисалар:   куч   ишлатиш   билан   миллатлараро
низолар,   терроризм,   талончилик,   давлатлар   ўртасидаги   зиддиятлар   (урушлар)   ва   бошқалар.   Ижтимоий-сиёсий
фавқулодда   вазиятларнинг   асосий   сабабларидан   бири   демографик   муаммодир.   Урбанизатсия   натижасида
овқатланиш, коммунал хизматлар, транспортни ривожлантириш ва соғлиқни сақлаш соҳасида муаммолар пайдо
бўлади.   Аҳолининг   турмуш   даражасининг   пасайиши   одамлар   саломатлиги   ва   ҳаётига   таҳдид   солиши   мумкин.
Ижтимоий сиёсат одамларнинг моддий фаровонлиги муаммоларини ҳал қилишга чақирилади. Ижтимоий сиёсат
аҳолининг   кўпайишини,   жамоатчилик   билан   алоқаларни   уйғунлаштиришни,   сиёсий   барқарорликни,   фуқаролик
розилигини таъминлашга қаратилган бўлиб, ҳукумат қарорлари, ижтимоий тадбирлар ва дастурлар орқали амалга
оширилади.   У   ижтимоий   муаммоларни   ҳал   қилишда   жамият   ҳаётининг   барча   соҳаларининг   ўзаро   таъсирини
таъминлайди.   Э пизоотик-   бир   вақтнинг   ўзида,   маълум   бир   минтақада   вақт   ва   маконда   прогрессив   равишда,
маълум бир ҳудудда қайд этилган касалланиш даражасидан анча юқори бўлган, бир ёки кўп  турдаги ҳайвонлар
орасида юқумли касалликнинг тарқалиши. Эпизоотик таснифга кўра, ҳайвонларнинг барча юқумли касалликлари
беш   гуруҳга   бўлинади:   Биринчи   гуруҳ   -   алиментар   инфектсиялар,   тупроқ,   озуқа,   сув   орқали   юқади.   Асосан,   бу
инфектсияларга   куйдирги,   оёқ   ва   оғиз   касалликлари,   брутселлёз   киради.   Иккинчи   гуруҳ   -   нафас   йўллари
инфектсиялари   -   нафас   йўллари   ва   ўпканинг   шиллиқ   пардаларига   зарар   этказиш.   Асосий   узатиш   йўли   -   ҳаво.
Буларга:   параинфлуенза,   экзотик   пневмония,  қўй   ва  эчкиларнинг   чечак,   йиртқич  ҳайвонларнинг   вабоси   киради.
Учинчи гуруҳ-векторли инфектсиялар, уларнинг тарқалиш механизми қон сўрувчи артроподлар ёрдамида амалга
оширилади.   Патогенлар   қонда   доимий   ёки   маълум   даврларда   бўлади.   Бунга   қуйидагилар   киради:
энсефаломиелит,   туларемия,   отларнинг   юқумли   анемияси.   Тўртинчи   гуруҳ   -   инфектсиялари,   уларнинг
қўзғатувчилари   ташқи   томир   орқали   векторлар   иштирокисиз   узатилади.   Бу   гуруҳ   патогеннинг   узатиш
механизмининг   хусусиятлари   жиҳатидан   жуда   хилма   -хилдир.   Буларга   тетаноз,   қутуриш,   сигир   гўшти   киради.
Бешинчи   гуруҳ   -   аниқланмаган   инфектсия   йўллари   бўлган   инфектсиялар,   яъни   таснифланмаган   гуруҳ.
Эпифитотия- қишлоқ хўжалик ўсимликларининг массив, вақт ва фазовий прогрессив юқумли касаллиги ва (ёки)
ўсимлик зараркунандалари сонининг кескин кўпайиши, қишлоқ хўжалиги экинларининг оммавий нобуд бўлиши
ва   уларнинг   самарадорлигининг   пасайиши.   Ўсимликларни   эпифитотиядан   ҳимоя   қилишнинг   асосий   чоралари:
касалликларга   чидамли   экинларни   этиштириш   ва   этиштириш,   қишлоқ   хўжалиги   амалиётига   риоя   қилиш,
инфектсия ўчоқларини йўқ қилиш, экинларни кимёвий тозалаш, уруг ъва экиш материаллари, карантин чоралари.
Эпидемик-   маълум   бир   минтақада   вақт   ва   маконда   ривожланиб   бораётган,   одамларнинг   юқумли   касаллиги
тарқалиши, одатда бу ҳудудда қайд этилган касалланиш даражасидан анча юқори. Эпидемик жараённинг пайдо
бўлиши ва кенгайиши инфектсиянинг манбаи, инфектсиянинг юқиш механизми, одамнинг сезувчанлиги мавжуд
бўлганда   мумкин.   Инфектсияли   одамлар   ва   ҳайвонлар   инфектсия   манбаи   деб   аталади.   Сезувчанлик   -   бу   инсон
организмининг,   ҳайвонларнинг,   ўсимликларнинг   зарарли   микробларнинг   кириб   келиши,   кўпайиши   ва   ҳаётий
фаоллигига   (юқумли   жараённинг   ривожланиши)   ҳимоя   адаптив   реактсиялар   мажмуаси   билан   жавоб   бериш
қобилияти.                          2.   Фавқулодда вазият ва унинг турлари, 
Фавқулодда   вазият   –   одамнинг   қурбон   бўлиши,   уларнинг   соғлигига   ёки   атроф   –   муҳитга   зарар   етиши,   жиддий
моддий   талофатлар   келтириб   чиқариши   ҳамда   одамлар   ҳаёт   фаолияти   шароитини   издан   чиқишига   олиб   келган
ёки олиб келиши мумкин бўлган авария, ҳалокат, хавфли табиий ҳодиса ёки бошқа табиий офатлар натижасида
муайян   ҳудудда   юзага   келган   вазият   ҳисобланади.   Ҳар   бир   фавқулодда   рўй   бериши,   рўй   бериш   жойи ,   сабаби,
кўлами, у билан   Боғлиқ бўлган моддий зарар ва бошқа хусусиятлари билан ажралиб туради. Ҳозирги куннинг энг
муҳим   вазифаларидан   бири   фавқулодда   вазиятлар,   Талофатлар,   авариялар,   фалокатлар   ва   турли-туман
офатларнинг ҳосил бўлиши ва ривожланишини башоратлаш, олдиндан давлат органлари ва Аҳолини яқинлашиб
келаётган офатдан огоҳ этишдан иборатдир.Табиий тусдаги фавқулодда вазиятлар: 
1. Хавфли геологик ҳодисалар.
одамлар   ўлимига ,   маъмурий   ишлаб   чиқариш   биноларини,   технологик   Асбоб   ускуналарининг,   энергия
таъминоти,   транспорт   коммуникатсиялари   Ва   инфраструктура   тизимларининг,   ижтимоий   йўналишдаги
биноларнинг   Ва   уй-жойларнинг   турлича   даражада   бузилишига,   ишлаб   чиқариш   ва   Одамлар   ҳаёт   фаолиятининг
издан   чиқишига   олиб   келган   зилзилалар;   одамлар   ўлимига   олиб   келган   ёки   олиб   келиши   мумкин   бўлган   ва
хавфли  Ҳудуддан   одамларни   вақтинча   кўчиришни   ёки  хавфсиз  жойларга   доимий   Яшаш   учун  кўчиришни  талаб
қилувчи   эр   кўчишлари,   тоғ   ўпиришлари   ва   Бошқа   хавфли   геологик   ҳодисалар
2.   Гидрометеорологик   хавфли   ҳодисалар:   одамлар   ўлимига,   аҳоли   пунктларини,   саноат   ва   қишлоқ   хўжалик
Объектларини   сув   босишига,   инфратузилмалар   ва   транспорт   Коммуникатсиялари,   ишлаб   чиқариш   ва   одамлар
ҳаёт   фаолияти  Бузилишига  олиб  келган  ва  шошилинч  кўчириш  тадбирлари  Ўтказилишини  талаб  қиладиган  сув
тошқинлари, сув ўпиришлари   ва Селлар ; аҳоли пунктларини, санаторий, дам олиш уйларидаги, соғломлаштириш
Лагерларидаги   одамларнинг,   туристларнинг   ва   спортчиларнинг   Жароҳатланишига   ва   ўлимига   олиб   келган   ёки
олиб   келиши   мумкин   Бўлган   қор   кўчкилари,   кучли   шамоллар   (довуллар),   жала   ва   бошқа   хавфли
Гидрометеорологик ҳодисалар
3.  Фавқулодда эпидемиологик,  эпизоотик ва эпифитотик вазиятлар: 
  ўлат,   вабо,   сарғайма,   иситма   каби   сийрак   учрайдиган   касалликларни   Келтириб   чиқарган   алоҳида   хавфли
инфектсиялар;  одамларда учрайдиган юқумли касалликлар риккетсиялар -епидемик Тошмалар, терлама .
зооноз касалликлар -Сибир яраси, қутуриш;
вирусли инфектсиялар  –ОИТС;
епидемия -алоҳида   хавфли   инфектсияларга   тегишли   бўлмаган,   юқиш   Манбаи   битта   ёки   юқиш   омиллари   бир
бўлган одамларнинг гуруҳ бўлиб Юқумли касалланиши, бир аҳоли пунктида -50   киши ва ундан ошиқ ;
аниқланмаган этиология билан гуруҳ бўлиб касалланиш  -20 киши ва Ундан ошиқ;
ташҳиси аниқланмаган безгак касаллиги - 15 киши ва ундан ошиқ;
ўлим ёки касалланиш даражаси ўртача статистик даражадан 3  баравар ва Ундан ошиқ бўлган вазият
заҳарли моддалар билан заҳарланиш - жабрланганлар сони -10 киши, Вафот этганлар сони – 2 киши ва ундан
ошиқ;
озиқ-овқатдан оммвий заҳарланиш  –жабрланганлар сони – 10 киши, Вафот этганлар сони 2 ёки ундан ошиқ;
епизоотия  – ҳайвонларнинг умумий қирилиб кетиши ёки касалланиши; епифитотия - ўсимликларнинг оммавий нобуд ббўлиш.
              3.Биологик фавқулодда вазиятларни олдини 
олиш.
Фавқулодда   вазиятларнинг   олдини   олиш   ва   оқибатларини   бартараф   этиш   ҳамда   Фуқаро   муҳофазаси   бўйича
давлат  сиёсатини ишлаб  чиқиш ва  амалга оширишда  иштирок этади; Фавқулодда вазиятларда уларнинг  олдини
олиш ва ҳаракат қилиш Давлат тизими ва Фуқаро муҳофазаси фаолиятини назорат қилиш ва мувофиқлаштириш
тадбирларини   режалаштиради   ва   таъминлайди;   Тошқинлар   ва   сел   оқимларини   хавфсиз   ўтказиб   юборишни
таъминлаш,   қор   кўчиши   ва   кўчкилар   хавфини   камайтириш   бўйича   Ҳукумат   комиссияси   фаолиятини   ташкил
этишни   таъминлайди;   Кичик   ҳажмли   кемалар   инспексияси   Республика   худудидаги   сув   ҳавзаларида   кичик
ҳажмли   кемалар   ва   улар   турадиган   базалардан   (иншоотлар)   хавфсиз   фойдаланиш   соҳасида   давлат   назоратини
амалга   оширади;   Фавқулодда   вазиятларда   уларнинг   олдини   олиш   ва   ҳаракат   қилиш   Давлат   тизими   ҳудудий   ва
қуйи   тизими   ва   тегишли   объектлар   томонидан   аҳолини   ва   ҳудудларни   табиий   ҳамда   техноген   хусусиятли
фавқулодда  вазиятлардан  муҳофаза  қилиш   шунингдек,  Фуқаро   муҳофазаси   бўйича  тадбирларни   режалаштириш
ва   ижросини   таъминлашда   ташкилий-услубий   ёрдам   кўрсатилишига   рахбарлик   қилади;   жисмоний   ва   юридик
шахсларнинг   мурожаатларини   кўриб   чиқади.   а)   Фавқулодда   вазиятларнинг   олдини   олиш   ва   оқибатларини
бартараф   этиш   ҳамда   Фуқаро   муҳофазаси   бўйича   давлат   сиёсатини   ишлаб   чиқиш   ва   амалга   ошириш   соҳасида:
соҳа   фаолиятининг   таҳлилидан   келиб   чиқиб,   келгусида   ФВДТ   ва   ФМ   соҳасини   ривожлантириш   ва
такомиллшатириш   истиқболли   йўналишларини   ишлаб   чиқади;   ФВДТ   ва   ФМ   соҳасини   ривожлантириш   ва
такомиллаштиришга   қаратилган   меъёрий-ҳуқуқий   ҳужжатлар   лойиҳаларини   ишлаб   чиқишда   иштирок   этади;
Ҳудуд, шаҳар ва объектларнинг Фуқаро муҳофазаси бўйича тоифа даражасининг белгиланиши бўйича таклифлар
ишлаб чиқади; Ўзбекистон Республикасининг Фавқулодда вазиятларнинг олдини олиш ва оқибатларини бартараф
этиш ҳамда Фуқаро муҳофазаси бўйича Режаларини ишлаб чиқишда иштирок этади; Фавқулодда вазиятларнинг
олдини олиш ва уларни бартараф этиш бўйича Ҳукумат ва ҳудудий комиссиялар фаолиятини ташкилий - ахборот
жиҳатдан  таъминлайди.  б)  Фавқулодда  вазиятларда  уларнинг  олдини  олиш  ва  ҳаракат  қилиш  Давлат  тизими  ва
Фуқаро   муҳофазаси   фаолиятини   назорат   қилиш   ва   мувофиқлаштириш   тадбирларини   режалаштириш   соҳасида;
Фавқулодда вазиятларда уларнинг олдини олиш ва ҳаракат қилиш Давлат тизимини асосий тадбирлар режасини
ишлаб чиқади ҳамда ижросини назорат қилади; объектларни барқарорлиги ва ҳаёт фаолияти тизимини ошириш,
ҳудудлар   ва   иқтисодиёт   объектларини   муҳандислик   ҳимояси,   аҳоли   ва   ҳудудларни   радиатсион,   кимёвий,
биологик хавфлардан муҳофаза қилиш ҳамда кичик ҳажмли кемалардан хавфсиз фойдланиш чора тадбирларини
ташкил   этиш   ва   олиб   борилишини   назорат   қилади;   табиий   ва   техноген   хусусиятли   фавқулодда   вазиятларнинг
олдини   олиш   бўйича   Фавқулодда   вазиятларда   уларнинг   олдини   олиш   ва   ҳаракат   қилиш   Давлат   тизими
функсионал ва ҳудудий қуйи тизими фаолиятини мувофиқлаштиришни ташкил этади; Фавқулодда вазиятларнинг
олдини   олиш   ва   оқибатларини   бартараф   этиш   ҳамда   Фуқаро   муҳофазаси   соҳасида   ўта   муҳим   ва   тоифаланган,
потенсиал   хавфли   объектлар   фаолиятини   назорат   қилади;   Фавқулодда   вазиятларда   уларнинг   олдини   олиш   ва
ҳаракат қилиш Давлат тизими ҳудудий ва қуйи тизими ва тегишли объектлар томонидан аҳолини ва ҳудудларни
табиий   ҳамда   техноген   хусусиятли   фавқулодда   вазиятлардан   муҳофаза   қилиш   шунингдек,   Фуқаро   муҳофазаси
тўғрисидаги   қонун   ҳужжатлари   талабларига   амал   қилинишини   назорат   қилиш   мақсадида   режа   асосида
текширувларни   ташкил   этади;   ФВДТ   ва   Фуқаро   муҳофазаси   бўйича   масъул   хизматлар,   давлат   ва   хўжалик
бошқарув   органлари,   маҳаллий   давлат   ҳокимияти   органлари,   фавқулодда   вазиятларда   аҳолини   ва   ҳудудларни
ҳимоя   қилиш   масалаларини   ҳал   этиш   ваколатига   кирадиган   корхона   ва   ташкилотларнинг   фавқулодда
вазиятлардан хабардор қилиш ва оқибатларини бартарф этиш бўйича фаолияти юзасидан маълумотларни йиғади,
умумлаштиради ва таҳлил қилади. в) Тошқинлар ва сел оқимларини хавфсиз ўтказиб юборишни таъминлаш, қор
кўчиши ва кўчкилар хавфини камайтириш бўйича  Ҳукумат комиссияси фаолиятини ташкил этишни таъминлаш
соҳасида;   Тошқинга   қарши   кураш   комиссиясининг   навбатдаги   ва   режадан   ташқари   йиғилишларига   аҳолини   ва
ҳудудларни, ижтимоий-иқтисодий аҳамиятга эга объектларини сел, тошқин ва кўчки ходисаларидан муҳандислик
муҳофаза   ишларини   ташкил   этилиши   юзасидан   материаллар   тайёрлаш;   Тошқинга   қарши   кураш   комиссиясига аҳолини   ва   ҳудудларни,   ижтимоийиқтисодий   аҳамиятга   эга   объектларини   сел,   тошқин   ва   кўчки   ходисаларидан
муҳандислик   муҳофаза   ишларини   ташкил   этилиши;   ҳудудий   йиғма   манзилли   дастурларни   жамлайди   ва
умумлаштиради,   келгуси   йилда   сел   сув   тошқинларини   хавфсиз   ўтказилишини   таъминлаш   юзасидан   худудий
йиғма   манзилли   дастурларни   Тошқинга   қарши   кураш   комиссиясига   тасдиқлаш   учун   тақдим   этади;
гидрометеорологик   ва   хавфли   геологик   жараёнлар   худудларидан   аҳолини   ва   иқтисодиёт   объектларини
кўчиришни   мувофиқлаштиради   ва   назоратини   олиб   боради.   г)   аҳолини   ва   ҳудудларни   радиатсион,   кимёвий   ва
тиббий-биологик   муҳофаза   қилиш   соҳасида   аҳолини   ва   ҳудудларни   радиатсион,   кимёвий   ва   тиббий-биологик
муҳофаза   қилишни   ташкил   этади   ва   назорат   қилади;   радиатсион,   кимёвий   ва   тиббий-биологик   муҳофаза
йўналишига доир раҳбарлик ҳужжатлари лойиҳаларини ишлаб чиқади; радиатсион, кимёвий ва тиббий-биологик
муҳофаза   йўналишига   доир   тадбирларни   режалаштиради   ва   ижросини   таъминлайди.   д)   Кичик   ҳажмли   кемалар
инспексияси   Республика   худудидаги   сув   ҳавзаларида   кичик   ҳажмли   кемалар   ва   улар   турадиган   базалардан
(иншоотлар) хавфсиз фойдаланишда давлат назоратини амалга ошириш соҳасида; сув ҳавзаларида хавфсиз сузиш
шароитларини,   ваколат   доирасида   фуқаролар   хавфсизлигини   таъминлаш   борасида   кичик   ҳажмли   кемалардан
хавфсиз фойдаланишни назорат қилади ва техник кўрикдан ўтказади; кичик ҳажмли кемалар бўйича норматив -
ҳуқуқий   хужжатларни   ишлаб   чиқилишида   иштирок   этади;   кичик   ҳажмли   кемалар   ва   улар   турадиган   базалар
(иншоотлар)дан фойдаланиш бўйича тартибга солувчи ҳуқуқий хужжатлар талабларига риоя қилиниши юзасидан
назорат  ишларини ташкил этади; рўйхатга олинган кичик ҳажмли кемаларни электрон  базасини шакллантиради
ва   кичик   ҳажмли   кемаларни   бошқариш   ҳуқуқини   берувчи   гувоҳномалар   хисобини   юритади;   кичик   ҳажмли
кемалар   ҳайдовчиларини   ўқитишни   ташкил   этади   ва   назоарт   қилади.   кичик   ҳажмли   кемалардан   хавфсиз
фойдаланиш   соҳасида   норматив-ҳуқуқий   хужжатлар   талабларига   риоя   қилинишини   белгиланган   тартибда
назоратини олиб борада; сув ҳавзаларидаги кичик ҳажмли кемаларда одамлар билан боғлиқ бахтсиз ходисалар ва
авариялар ҳисобини юритади; соҳага оид бўлган техник талаблар ва техник регламентларни ишлаб чиқилишида
иштирок   этади;   жисмоний   ва   юридик   шахслар   томонидан   кичик   ҳажмли   кемалардан   хавфсиз   фойдаланиш
талабларига риоя этилишини назорат қилади; махаллий шароитларни ҳисобга олган ҳолда, кичик ҳажмли кемалар
инспексияси   назоратидаги   кемаларнинг   қуввати   ва   моторлар   сонидан   келиб   чиқиб,   улардан   фойдаланиш
тартибида   сузиш   худуди   бўйича   қўшимча   чекловларни   белгилайди;   кичик   ҳажмли   кемалардан   хавфсиз
фойдаланиш   соҳасида   белгиланган   тартибда   халқаро   ҳамкорлик   тадбирларида   иштирок   этади   ва   ҳорижий
тажрибаларни ўрганган ҳолда мос келган табдирларни амалиётга қўллаш чораларини кўради; норматив-ҳуқуқий
ҳужжатлар   билан   ишлаш   давомида   ўз   фаолиятини   такомиллаштириш   юзасидан   таклифлар   ишлаб   чиқади;
жисмоний ва юридик шахсларнинг мурожаатларини кўриб чиқади. й) Фавқулодда вазиятларда уларнинг олдини
олиш   ва   ҳаракат   қилиш   Давлат   тизими   ҳудудий   ва   қуйи   тизими   ва   тегишли   объектлар   томонидан   аҳолини   ва
ҳудудларни   табиий   ҳамда   техноген   хусусиятли   фавқулодда   вазиятлардан   муҳофаза   қилиш   шунингдек,   Фуқаро
муҳофазаси   бўйича   тадбирларни   режалаштириш   ва   ижросини   таъминлашда   ташкилий-услубий   ёрдам
кўрсатилишига рахбарлик қилиш соҳасида; ФВДТ ва Фуқаро муҳофазаси юзасидан ходимларнинг мурожаатлари
бўйича   уларга   соҳа   фаолиятига   оид   тегишли   ҳуқуқий   ҳужжатларни   топишда   кўмаклашади   ва   зарур   ҳолларда
уларнинг   қоидалари   бўйича   тушунтиришлар   беради;   соҳа   йўналиши   бўйича   амалдаги   норматив-ҳуқуқий
хужжатларга   киритилган   ўзгартиришлар   ҳақидаги   маълумотларни,   маъмурий   амалиётни   ва   вазирлик
раҳбариятининг соҳага тааллуқли бўлган кўрсатмаларини худудий тузилмаларга етказади.
        4.Биологик фавқулодда вазиятларни     
оқибатлари.
Табиий офат, катта авария ёки фалокат, юқумли касалликлар соҳасидаги тадқиқотлар билан боғлиқ
объектнинг   йўқ   қилиниши,   шунингдек,   мамлакатга   қўшни   ҳудудлардан   патогенлар   киритилиши
(террористик   ҳаракат,   жанговар   ҳаракатлар)   фавқулодда   вазиятни   келтириб   чиқариши   мумкин
биологик табиат. Биологик ифлосланиш зонаси - бу одамлар, ҳайвонлар ва ўсимликлар учун хавфли бўлган   биологик   воситалар   тарқатиладиган   (киритиладиган)   ҳудуд.   Биологик   шикастланиш   (ОБП)
фокуси   -   бу   одамлар,   ҳайвонлар   ёки   ўсимликларнинг   улкан   мағлубияти   бўлган   ҳудуд.   Юқумли
касалликлар тарқалиши натижасида АБП биологик ифлосланиш зонасида ҳам, унинг чегараларидан
ташқарида ҳам шаклланиши мумкин
.                               
Юқумли   касалликларнинг   қуйидаги   гуруҳлари   мавжуд:   антропонозлар,   зоонозлар   ва
зоантропонозлар.   Антропонозлар   юқумли   касалликлар   бўлиб,   унда   инфектсия   манбаи   батсиллани
чиқарувчи   восита   (касаллик   қўзғатувчисини   ташқи   муҳитга   чиқарадиган   касал)   ёки   таёқ   ташувчиси
(касаллик   аломатлари   бўлмаган   одам)   ҳисобланади.   Масалан:   вабо,   дизентерия,   безгак,  сифилиз  ва
бошқалар.  
              
Зоонозлар   -   бу   касалликлар,   уларнинг   манбалари   касал   ҳайвонлар   ёки   қушлар,   масалан,   чўчқа
безгаги, псевдо қуш вабоси.   
Пандемия (юнонча пандемия - бутун халқ), юқумли касалликнинг бутун мамлакат бўйлаб тарқалиши,
қўшни давлатлар ҳудуди ва баъзан дунёнинг кўплаб мамлакатлари (масалан, вабо, грипп).
Епизоотия   -   бу   қўзғатувчининг   умумий   манбаи,   бир   вақтнинг   ўзида   зарарланиши,   даврийлиги   ва
мавсумийлиги   билан   ажралиб   турадиган,   иқтисодиётда,   туманда,   минтақада,   мамлакатда
ҳайвонларнинг   юқумли   касалликларининг   кенг   тарқалиши.   Эпизоотик   фокус   -   бу   юқумли   касаллик
манбасини   эрнинг   маълум   бир   ҳудудида   жойлашиши,   бу   эрда   патогенни   сезгир   ҳайвонларга
юқтириш мумкин. Эпизоотик йўналиш бу инфексия мавжуд бўлган ҳайвонлар жойлашган бинолар ва
ҳудудлар бўлиши мумкин.
Епизоотологик таснифга кўра, ҳайвонларнинг барча юқумли касалликлари 4 гуруҳга бўлинади:
Биринчи гуруҳ - алиментар инфектсиялар, юқтирилган озуқа, тупроқ, гўнг ва сув орқали юқади. Овқат
ҳазм   қилиш  тизимининг  органлари  асосан  таъсир  қилади.  Бундай   инфектсияларга   куйдирги,  оёқ   ва
оғиз касалликлари, безлар, брутселлёз киради. Иккинчи   гуруҳ   -   нафас   йўлларининг   инфектсиялари   (аероген)   -   нафас   олиш   йўллари   ва   ўпканинг
шиллиқ   қаватининг   шикастланиши.   Асосий   узатиш   йўли   -   ҳаво   йўли.   Бунга   қуйидагилар   киради:
параинфлуенза, энзоотик пневмония, қўй ва эчки похи, йиртқич вабо.
Учинчи гуруҳ - бу вектор орқали юқадиган инфектсия, инфектсия қон сўрувчи артроподлар ёрдамида
амалга   оширилади.   Патогенлар   доимий   равишда   ёки   баъзи   даврларда   қонда   бўлади.   Бунга
қуйидагилар киради: энсефаломиелит, туларемия, от юқумли анемия. Тўртинчи   гуруҳ   -   қўзғатувчилари   ташқи   қопқоқлар   орқали   векторлар   иштирокисиз   юқадиган
инфектсиялар. Ушбу гуруҳ патогенни юбориш механизмининг хусусиятлари жиҳатидан жуда хилма-
хилдир. Улар орасида тетаноз, қутуриш, сигир касаллиги мавжуд.Ендемик касаллик - бу маълум бир
ҳудуд   учун   ўзига   хос   касаллик.   Бу   атроф-муҳитдаги   ҳар   қандай   кимёвий   элементнинг   кескин
этишмаслиги   ёки   ортиқча   миқдори   билан   боғлиқ.   Ўсимликлар,   ҳайвонлар   ва   одамларнинг
касалликлари.   Масалан,   озиқ-овқат   маҳсулотидаги   ёд   танқислиги   билан   -   ҳайвонлар   ва   одамларда
оддий   гуатр   (ендемик   гуатр),   тупроқда   ортиқча   селен   билан   -   заҳарли   селен   флораси   ва   бошқа
кўплаб эндемиклар пайдо бўлиши.
Епифитотия   -   маълум   вақт   ичида   ўсимликларнинг   юқумли   касалликларининг   кенг   майдонларга
тарқалиши. Энг зарарли эпифитотиялар қишда энгил, илиқ булоқларда ва ёзда салқин салқин бўлган
йилларда   кузатилади.   Доннинг   ҳосилдорлиги   кўпинча   50%   гача   камаяди   ва   қўзиқорин   учун   қулай
шароитлар бўлган йилларда ҳосил этишмаслиги 90-100% га этиши мумкин.   Айниқса хавфли ўсимлик
касалликлари - бу фитопатоген таъсирида ўсимликнинг нормал метаболизмини бузилиши ёки атроф
муҳитнинг ноқулай шароитлари, бу ўсимликларнинг унумдорлигини пасайишига ва уруғлар (мевалар)
сифатининг   ёмонлашишига   ёки   уларнинг   тўлиқ   ўлимига   олиб   келади.   Ўсимлик   касалликлари
қуйидаги   хусусиятларга   кўра   таснифланади:   ўсимликларнинг   ривожланиш   жойи   ёки   босқичи (уруғлар,   кўчатлар,   кўчатлар,   катталар   ўсимликларининг   касалликлари);   намоён   бўлиш   жойи
(маҳаллий, маҳаллий, умумий); курс (ўткир, сурункали); таъсирланган маданият; пайдо бўлиш сабаби
(юқумли, юқумсиз).
5.Биологик фавқулотларда вазиятларда биринчи ёрдам.
Реаниматсия   (жонлантириш)   -   нафас   олиш   ва   юрак   фаолияти   тўсатдан   тўхтаб   қолганда   ярадорнинг
(беморнинг) ҳаётини тиклашга қаратилган тадбирлар мажмуасидир. Юрак тутилишининг белгилари:
Каротис артериясида пулснинг этишмаслиги; / Онгни йўқотиш; / Тутилишлар; / Ўқувчиларнинг
ёруғликка реактсиясисиз кенгайиши; / Нафас олишнинг йўқолиши;
Терининг ранги оч ёки кўк ранггача ўзгариши.
Реаниматсияни имкон қадар тезроқ  бошлаш керак, чунки у биринчи 5-6 дақиқада амалга оширилганда
энг муваффақиятли бўлади. Реаниматсия нафас олиш ва қон айланишини сақлашдан иборат. У қуйидаги
кетма-кетликда амалга оширилиши керак:
Нафас олишни ушлаб туриш;
Қон   айланишини   сақланг.   Нафас   олиш   йўлларининг   ўтказувчанлигини   тиклаш   ва   ушлаб   туриш   учун
ярадорни чалқанчасига  ётқизиш  ва учта техникани  бажариш  керак:Бошни  орқага ташланг,  бир қўлини
бош   териси   билан   чегарада   ярадорнинг   пешонасига,   иккинчисини   бошнинг   орқа   қисмига   қўйинг.
Пастки   жағни   олдинга   ва   юқорига   тортинг,   бармоқларнинг   саъй-ҳаракатларини   тагликдаги
бурчакларига   қўлланг.   Бош   бармоғингизни   пастки   жағнинг   олдинги   тишларига   қўйиб,   оғзингизни
очинг,   шунда   улар   юқори   жағнинг   тишлари   чизиғи   олдида   бўлади.   Жағнинг   яралари   учун   нафас
йўлларининг   ўтказувчанлигини   тиклаш   учун   нафас   олиш   найчасидан   фойдаланинг.   Агар   бегона
жисмлар, қон, қусиш оғиз бўшлиғига кирса, уларни бандаж ёки шарф билан ўралган бармоқ билан олиб
ташланг. Бундай ҳолда, ярадорнинг бошини ён томонга буриш керак.
Нафас олиш оғиздан оғизга ёки оғиздан бурунга усуллар ёрдамида сақланади.
"Оғиздан оғизга" сунъий нафас олиш:
Ярадорнинг ён томонига туринг, бурнини бармоқларингиз билан чимчилаб, нафас олинг;
Ярадорларнинг лабларига лабларини маҳкам босинг;
Ярадорнинг   нафас   олиш   йўлларига   ҳавони   куч   билан   чиқариб,   кўкрагини   кузатиб   боринг:   у
кенгайиши керак;
Екшалатсия тугагандан сўнг, бошингизни кўтаринг, ярадор пассив нафас олади.
Сунъий нафас олишни дақиқада 12-15 марта такрорланг.
"Оғиздан   бурунга"   сунъий   нафас   олиш   усули   фақат   лаблар   ярадорнинг   бурнига   маҳкам
ўралганлиги  билан фарқ қилади,  қўл эса қурбоннинг  пастки  жағига  оғзини  ёпиш учун юқорига
босилади.
Иложи бўлса, нафас олиш трубкаси ёрдамида сунъий нафас олиш керак.
Қон айланишини сақлаш юрак массажи билан амалга оширилади. Бунинг   учун:   Ярадорни   эрга   чалқанча   ётқизиш;   Унинг   ён   томонида   туринг,   қўлларингизни
стернумнинг   пастки   учдан   бир   қисмига   ўрта   чизиқ   бўйлаб   стернумнинг   пастки   учидан   2   кўндаланг
бармоқ  устида   жойлашган  нуқтага   қўйинг.  Бундай   ҳолда,  қўлларингизни   шундай   қўйингки,   стернумга
босим фақат қўлнинг кафт юзаси томонидан амалга оширилади, бармоқлар кўкрак юзасига тегмаслиги
керак. Босимни ошириш учун иккинчи қўлнинг кафтини биринчисининг орқа томонига қўйинг. Тирсак
бўғимларида   текисланган   қўллар   билан   итариб,   кўкрак   қафасига   босим   ўтказинг.   Дақиқада   60-80
тозалик билан стернум умуртқа поғонасига 4-5 см силжиши учун шундай ҳаракат қилинг.
Бир кишилик реаниматсия техникаси:
Ярадорни орқасига қўйинг;
Ҳаво йўлларининг ўтказувчанлигини тиклаш;
Нафас олиш йўлларига ҳавонинг учта зарбасини қилинг;
Каротис   артериясида   пулс   бор-йўқлигини   текширинг,   бу   стерноклеидомастоид   мушак   ва   трахея
ўртасида   бўйин   устида   сезилади;   Пулс   бўлмаса,   юрак   массажи   ва   сунъий   нафас   олиш   билан   давом
этинг, 15 та массажни икки нафас билан алмаштиринг. Биргаликда реаниматсияни амалга ошираётганда,
бир   киши   ҳаво   йўлларининг   ўтказувчанлигини   ва   сунъий   нафас   олишни   таъминлайди,   иккинчиси   эса
юрак   массажини   амалга   оширади,   шу   билан   бирга   ҳар   бир   ҳаво   зарбаси   учун   5   та   суриш   амалга
оширилади.
Реаниматсия самарадорлиги қуйидаги мезонлар бўйича баҳоланади :
Каротис артериясида пулснинг кўриниши;
Ўқувчиларнинг қисқариши;
Тери рангини нормаллаштириш;
Спонтан нафасни тиклаш;
Онгни тиклаш.
Ўз-ўзидан   нафас   олиш   ва   қон   айланишини   тиклашдан   сўнг,   аммо   онг   йўқлигида   ярадорга   латерал
стабиллашган   ҳолат   берилади.Бундай   ҳолда,   жабрланувчи   унинг   жароҳатларининг   хусусиятига   қараб
ўнг   ёки   чап   томонга   жойлаштирилади.   Пастки   оёқ   тизза   ва   сон   бўғимларида   имкон   қадар   кўпроқ
эгилади.   Иккинчи   оёқ   тўғриланади   ва   эгилганнинг   устига   ётқизилади.   Пастда   ётган   қўл   орқа   томонга
силжийди,   иккинчиси   эса   тирсак   бўғимида   эгилиб,   юзга   келтирилади,   жабрланувчининг   бошини
максимал   орқага   отиш   ҳолатида   маҳкамлайди.   Бу   ҳолатда   ярадорлар   эвакуатсия   қилинади.   Агар
реаниматсия самарасиз бўлса, у 30 дақиқадан сўнг тўхтатилади.  
Би ологи к   воси талар   том они дан   х оди м ларга   зарар   этк ази ли ш и ни нг   олди ни
оли ш .   Патогенлар   инсон   танасига   турли   йўллар   билан   кириши   мумкин:   ифлосланган   ҳаво   билан   нафас
олиш, ифлосланган сув ва озиқ-овқат маҳсулотларини ишлатиш, микроблар очиқ яралар ва куйиш юзалари
орқали   қон   оқимига   кирганда,   зарарланган   ҳашаротлар   чаққанда,   шунингдек   касаллар   билан   алоқа   қилиш
орқали. объектлар билан касалланган одамлар, ҳайвонлар ва нафақат биологик воситаларни қўллаш вақтида,
балки   уларни   қўллашдан   кейин   ҳам   узоқ   вақт   давомида,   агар   ходимлар   санитаризатсия   қилинмаган   бўлса.
Кўпгина   юқумли   касалликларнинг   умумий   белгилари   юқори   тана   ҳарорати   ва   сезиларли   заифлик,
шунингдек,   уларнинг   тез   тарқалиши,   ўчоқли   касалликлар   ва   заҳарланишга   олиб   келади.   Душман   биологик
қуролдан   фойдаланганда   шахсий   таркибни   бевосита   ҳимоя   қилиш   шахсий   ва   жамоавий   ҳимоя
воситаларидан   фойдаланиш,   шунингдек,   индивидуал   биринчи   тиббий   ёрдам   тўпламларида   мавжуд   бўлган
фавқулодда профилактика воситаларидан фойдаланиш орқали таъминланади. Биологик ифлосланиш ўчоғида бўлган ходимлар нафақат ҳимоя воситаларидан ўз вақтида ва тўғри фойдаланишлари, балки шахсий гигиена
қоидаларига   ҳам   қатъий   риоя   қилишлари   керак:   шахсий   ҳимоя   воситаларини   командирнинг   рухсатисиз
эчмаслик;   қурол   ва   ҳарбий   техника   ва   мол-мулкка   улар   дезинфексия   қилинмагунча   тегманг;   инфектсия
ўчоғида жойлашган манбалардан ва озиқ-овқат маҳсулотларидан сув ишлатманг; чанг кўтарманг, буталар ва
зич ўтларда юрманг; ҳарбий қисмларнинг шахсий таркиби ва биологик омиллар таъсиридан азият чекмаган
тинч   аҳоли   билан   алоқа   қилмаслик,   уларга   озиқ-овқат,   сув,   кийим-кечак,   асбоб-ускуналар   ва   бошқа   мол-
мулк   бермаслик;   касалликнинг   биринчи   белгилари   (бош   оғриғи,   безовталик,   иситма,   қусиш,   диарея   ва
бошқалар) пайдо бўлганда дарҳол қўмондонга хабар беринг ва тиббий ёрдам сўранг.
Куйиш учун биринчи ёрдам   .   Куйиш - бу иссиқлик (термик куйиш) ёки кимёвий (кимёвий куйиш) туфайли
тана   тўқималарининг   шикастланиши.   Куйишнинг   оғирлиги   шикастланган   тана   юзасининг   чуқурлиги   ва
ҳажмига қараб белгиланади: куйиш пайтида тўқималар қанчалик чуқурроқ шикастланган бўлса, куйган сирт
қанчалик   кенг   бўлса,   куйиш   шунчалик   кучли   бўлади.   Напалм   ва   бошқа   ёндирувчи   аралашмалардан
куйишлар айниқса оғир. Ёнаётган олов аралашмаси танага ва  нарсаларга  осонгина ёпишади, амалда сиртга
тарқалмайди, аста-секин  ёниб, чуқур термал куйишларни  келтириб  чиқаради.  Кўпинча,  бу куйишлар иссиқ
аралашмани   тўлиқ   ёндирилмаганда   ҳосил   бўлган   углерод   оксиди   билан   кучли   заҳарланиш   билан   бирга
келади. Куйганда биринчи тиббий ёрдам кўрсатишда жабрланувчини куйишга сабаб бўлган манбага таъсир
қилган жойдан олиб ташлаш ва унинг ёнаётган кийимларини тезда йиртиб ташлаш ёки уни палто, палто ёки
бошқа   нарсалар   билан   ўраш   керак.   материал.   Ёнғинни   сув   билан,   қишда   эса   қор   билан   ўчириш,   уларни
ёнаётган   кийимларни   ташлаш   ёки   иложи   бўлса,   қорга   думалаб,   ичига   чуқурлик   киритиш   мумкин.
Жабрланувчидан   куйган   кийимни   олиб   ташлаганингиздан   сўнг,   индивидуал   кийиниш   пакети   ёрдамида
куйган юзага бинт қўйинг. Агар кийим тананинг куйган жойига ёпишган бўлса, уларни йиртиб ташламаслик
керак.   Бундай   ҳолда,   бандаж   ёпишган   кийим   устига   қўлланилади.   Куйган   жойда   ҳосил   бўлган   пуфакчалар
очилмаслиги керак. Оёқ-қўл ва магистралнинг сезиларли даражада куйиши бўлса, куйган жойларнинг яхши
иммобилизатсиясини яратиш керак. Куйган одам тери остига индивидуал биринчи тиббий ёрдам тўпламидан
(АИ)   оғриқ   қолдирувчи   восита   билан   АОК   қилинади.   Иложи   бўлса,   жабрланувчини   илиқ   ўраш,   кўп
миқдорда ичимлик билан таъминлаш ва энг яқин тиббий марказга юбориш керак. Совуқнинг пайдо бўлиши
кўп жиҳатдан нафақат совуқнинг давомийлигига, балки нам ҳаво, совуқ шамол, оёқларнинг ҳаддан ташқари
терлаши,   нам   кийим   ва   поябзал   кийиш,   совуқ   сувда   узоқ   вақт   қолиш,   қон   йўқотиш,   мажбурий   ҳаракатсиз
ҳолатга   боғлиқ.   ,   ва   ҳоказо   паст   ҳароратларда,   яланг   қўллар   металл   қисмларга,   жиҳозларга,   қуролларга   ва
асбобларга   тегса,   музлаш   пайдо   бўлиши   мумкин.   Совуқ   пайтида   терида   пуфакчалар   бўлмаса,   тананинг
музлаган қисмларини қўлингиз ёки юмшоқ мато билан яхшилаб суртишингиз керак. Қор билан ишқалаганда
фойдаланманг,   чунки   бу   терига   зарар   этказиши   ва   инфектсияни   келтириб   чиқариши   мумкин.   Ишқаланиш
билан   бир   вақтда   жабрланувчини   бармоқлар,   чўтка,   оёқ   билан   фаол   ҳаракатлар   қилишга   мажбур   қилиш
керак. Ишқаланиш терининг музлаган жойининг кўринадиган қизаришигача давом этади. Агар керак бўлса,
стерил   кийиниш   қўлланилиши   керак.   Қайта   тиклаш   5-7   кун   ичида   содир   бўлади.   Агар   тананинг   музлаган
жойларининг   терисида   пуфакчалар   пайдо   бўлса,   бандажни   қўллаш   ва   жабрланувчини   тиббий   марказга
юбориш   керак.   Ташиш   пайтида   оғриқни   камайтириш   учун   индивидуал   биринчи   тиббий   ёрдам   тўпламидан
(АИМ-3)   оғриқ   қолдирувчи   восита   киритилади   ва   музлаган   оёқ-қўлларга   доğаçлама   материалдан   шиналар
қўлланилади. Умумий музлаш тана ҳароратининг сезиларли пасайиши билан бирга келади. Летаргия пайдо
бўлади,   нутқ   ва   ҳаракатлар   секинлашади.   Бундай   ҳолатда   одамлар   ухлаб   қолишади   ва   онгни   йўқотадилар.
Тана ҳароратининг доимий пасайиши туфайли нафас олиш ва юрак фаолияти дастлаб заифлашади ва кейин
тўхтайди. Клиник ўлим деб аталадиган нарса бошланади. Жабрланувчини қутқариш учун уни зудлик билан
иссиқ   хонага   олиб   келинг   ва   уни   иситиш   учун   барча   чораларни   кўринг.   Нафас   олиш   ва   юрак   фаолияти
бўлмаса,   сунъий   нафас   олиш   ва   кўкрак   қафасини   сиқиш.Енгил   электр   токи   уриши   билан   ҳушидан   кетиш
содир бўлади. Юрак оғирлигининг мағлубияти умумий конвулсиялар, онгни йўқотиш ва нафас олиш ва юрак
фаолиятининг кескин заифлашиши билан бирга келади.
^ э лек тр  ш ик астланиш и  у чу н  би ри нчи  ёрдам   жабрланувчини электр токининг таъсиридан зудлик
билан озод қилишдан иборат: калитни (калитларни) ўчириш ёки қуруқ ёғоч тахта устида туриб, қуруқ кийим,
шиша ёки  каучук  бўлагини  кесиш  керак.  ўтказгични болта  билан,  қуруқ  ёғоч  тутқичли  сапер  белкурак ёки
ўтказгични  қуруқ  таёқ   билан  ташланг  ёки  жабрланувчини   қўлларингиз  билан  матога  ўралган  ҳолда  тортиб олинг   (комбинезонлар,   палтолар   ва   бошқалар).   Шундан   сўнг,   сунъий   нафас   олиш   ("оғиздан   оғизга")   ва
билвосита қўлда юрак массажини ўтказинг ва ўз-ўзидан нафас пайдо бўлгунча ушбу чораларни бажаринг.
^   Чў к и ш   у чу н   би ри нчи   ёрдам .   Жабрланувчини   сувдан   олиб   ташлангандан   сўнг   дарҳол   нафас   олиш
йўлларини   сувдан   ва   бегона   нарсалардан   (қум,   ўсимликлар   ва   бошқалар)   озод   қилишни   бошлайдилар.
Бунинг   учун   ғамхўрлик   қилувчи   жабрланувчини   қорнини   тиззасини   эгилган   ҳолда   сонига   қўяди,   шунда
унинг боши ва гавдаси осилиб туради ва сув оқишда давом этар экан, қўлини унинг орқа томонига босади.
Оғиз бўшлиғини лойдан, қумдан, ўтдан озод қилиш рўмолча (ҳар қандай мато) билан ўралган бармоқ билан
амалга оширилади, сўнг сиқилган жағлар бирон бир нарса билан ажралиб, улар орасига ханжар (ёғоч, каучук
бўлаги)   солинади.   ,   рўмолчанинг   тугунлари   ва   бошқалар).   НС.).   Ҳалқумга   кириш   эшигини   ёпиши   мумкин
бўлган   тилни   чўктирмаслик   учун   уни   оғиздан   чиқариб,   бинт,   рўмол   ва   бошқалардан   ясалган   ҳалқа   билан
ушлаб туради. Вақтни тежаш учун санаб ўтилган ишларни бир вақтнинг ўзида бажариш керак. Шундан сўнг
сунъий   нафас   олиш   бошланади   (оғиздан   оғизга   ёки   оғиздан   бурунга).   Жабрланувчининг   юрак   уриши
бўлмаса, сунъий нафас олиш билан бир вақтда ташқи ёпиқ юрак массажи амалга оширилади.
^   Анти ф ри з   би лан   заҳ арланиш .   Антифриз   ташқи   кўриниши,   таъми   ва   ҳиди   билан   алкоголли
ичимликка   ўхшайди.   50-100   г   антифриз   маст   бўлиб,   ўлимга   олиб   келадиган   заҳарланишга   олиб   келади.
Антифриз   ичкарига   киргандан   сўнг,   одатдаги   алкоголли   заҳарланиш   белгилари   кузатилади,   ундан   кейин
ҳаяжон   ёки   (кўпинча)   депрессия,   уйқучанлик,   летаргия,   терининг   сиянози,   совуқ   экстремиталар,
бармоқларнинг   уйқучанлиги,   ҳаракатларни   мувофиқлаштиришнинг   бузилиши,   чанқоқлик,   қорин   бўшлиғи.
оғриқ, қусиш, онгни йўқотиш. Оғир заҳарланишда ўлим 5-6 соатдан кейин содир бўлади.
Биринчи ёрдам антифриз қурбонининг ошқозонини бўшатишдан иборат бўлиб, фарингеал шиллиқ қаватнинг
бир ёки икки бармоқларини тирнаш хусусияти келтириб, қусишни қўзғатади. Аввал қурбонга 4-5 стакан сув
ичишингиз   мумкин.   Ҳушидан   кетиш   ҳолатида   аммиак   билан   нафас   олиш   керак.   Биринчи   ёрдам
кўрсатилгандан сўнг, жабрланувчини энг яқин тиббий марказга олиб бориш керак.
^   Мети л   спи рти   би лан   заҳ арланиш .   Метил   спирти   (ёг оч   спирти,   метанол)   ба зи   антифризларнингʻ ʼ
таркибий қисми бо либ, эритувчи сифатида кенг қо лланилади. Кўпинча заҳарланиш ҳолатлари уни нотўғри	
ʻ ʻ
қабул қилиш билан боғлиқ. 7-10 г танага  кирса, заҳарланиш, 50-100 г эса ўлимга  олиб келади. Заҳарланиш
белгилари   дарҳол   ривожланмайди,   лекин   1-2   соатдан   кейин   ёки   ҳатто   2   кундан   кейин.   Аввалига   спиртли
ичимликларни заҳарланишига ўхшаш ҳолат кузатилади, сўнгра бир неча соат давомида хаёлий фаровонлик
даври   кузатилади.   Шундан   сўнг,   умумий   бузуқлик,   бош   айланиши,   уйқучанлик,   қусиш,   лойқа   кўриш
шикоятлари   (туман,   кўзларнинг   қорайиши)   пайдо   бўлади,   бу   эса   ўсиб   бориши   билан   доимо   кўришнинг
сезиларли   даражада   йўқолишига   ёки   тўлиқ   кўрликка   олиб   келади.   Биринчи   ёрдам   кўрсатишда,   биринчи
навбатда, қусишни қўзғатиш керак (заҳарланишдан кейин дарҳол қайта-қайта ювиш ва кейин кун давомида).
Агар   керак   бўлса,   сунъий   нафас   олишни   ўтказинг.   Биринчи   ёрдам   кўрсатилгандан   сўнг,   жабрланувчини
дарҳол тиббий марказга олиб боринг.
^   Қ ў рғ ош и нли   бензи н   би лан   заҳ арлани ш .   Қўрғошинли   бензин   танада   тўпланиб,   бузилмаган   тери
орқали   ҳам   осонгина   сўрилиш   қобилиятига   эга.   Ўткир   заҳарланишда   ривожланадиган   белгилар   асаб
тизимининг   фаолияти   бузилганлиги   билан   боғлиқ.   Таъсирланган   одамларда   руҳий   бузилишлар,
тажовузкорлик,   қўзғалиш,   кўриш   ва   эшитиш   галлютсинатсиялари,   ошқозон-ичак   трактининг   бузилиши,
оғизда   бегона   жисм   мавжудлиги   ҳисси   (сочлар,   симлар   ва   бошқалар)   намоён   бўлади.   Сурункали
заҳарланишда   беморлар   бош   оғриғи,   уйқу   бузилиши,   терлаш,   чарчаш,   иштаҳани   йўқотишдан   шикоят
қиладилар. Биринчи ёрдам кўрсатишда терига тушган қўрғошинли бензинни латта билан олиб ташлаш керак
(иложи   бўлса,   керосин   билан   намланган),   кейин   бу   жойни   совун   ва   сув  билан   ювиш   керак.   Агар   тананинг
муҳим   қисми   бензин   билан   тўлдирилган   бўлса,   дарҳол   кийимни   эчиб   олинг.   Кўзнинг   шиллиқ   қаватининг
тирнаш   хусусияти   бўлса,   уларни   тоза   сув   ёки   2%   сода   эритмаси   билан   ювиб   ташланг.   Агар   қўрғошинли
бензин ютиб юборилса, кўп миқдорда сув ичгандан кейин бир неча марта қусишни қўзғатиш керак.
^   Ди х лороетан   би лан   заҳ арланиш .   Дихлороетан   эритувчи   сифатида   ишлатилади.   Нафас   олиш
тизими, ошқозон-ичак тракти  ва шикастланган  тери орқали  танага киради. Ютилганда 5-10 дақиқадан  сўнг
бош   айланиши,   терлаш,   сафро   аралашмаси   билан   қусиш,   терининг   сиянози,   онгнинг   қорайиши   пайдо бўлади.   Биринчи   ёрдам   имкон   қадар   тезроқ   кўрсатилиши   керак.   Дихлороетанни   ошқозондан   олиб   ташлаш
учун   кўп   миқдорда   сув   ичгандан   кейин   қусишни   қўзғатиш   керак.   Ҳушидан   кетиш   ва   нафас   олиш
этишмовчилиги бўлса, ҳидлаш учун аммиак беринг.
^   Углерод   ок си ди   би лан   заҳ арланиш   (углерод   оксиди),   бу   турли   моддаларнинг   тўлиқ   ёнмаслиги
натижасида ҳосил бўлади. Айниқса, ички ёнув двигателларининг чиқинди газларида ва ёқилғи газларида кўп
миқдорда   углерод   оксиди   мавжуд.   Углерод   оксидининг   ранги,   ҳиди   ва   таъми   йўқ,   шунинг   учун   у   айниқса
хавфлидир,   чунки   заҳарланиш   сезилмас   тарзда   содир   бўлади.   Жабрланувчида   зонклама   бош   оғриғи,   бош
айланиши,   заифлик,   кўнгил   айниши,   тиннитус   пайдо   бўлади.   Кейинчалик   оғир   ҳолатларда   мушакларнинг
кучли   заифлиги,   қусиш,   конвулсиялар   ва   онгни   йўқотиш   содир   бўлади.   Биринчи   ёрдам:   энгил   заҳарланиш
ҳолатларида   жабрланувчини   тоза   ҳавога   олиб   ташланг   ёки   олиб   ташланг.   Агар   буни   амалга   оширишнинг
иложи   бўлмаса,   люкларни,   эшикларни,   деразаларни   очинг   ёки   ҳопкалит   картрижли   газ   ниқобини   қўйинг.
Заҳарланишнинг   оғир   шаклларида,   нафас   олиш   тўхтатилганда,   дарҳол   сунъий   нафас   олиш   бошланади.
Нафас   олишни   рағбатлантириш   учун   эзилган   ампуладан   аммиакни   нафас   олиш   керак.   Нафас   олиш
тиклангандан сўнг, жабрланувчини тиббий марказга олиб бориш керак.
^   Ярадорларни   м ах су с   транспорт   воси талари дан   оли б   чи қ и ш .   Ярадор   2-3   киши   томонидан
хизмат   кўрсатиш   асбоблари   (махсус   кайışлар,   этказиб   беришда   мавжуд   бўлган   санитария   тасмалари)   ёки
доğаçлама   воситалар   (арқонлар,   бел   камарлари   ва   бошқалар)   билан   жиҳозланган   махсус   транспорт
воситасидан   чиқарилади.   Одатда,   агар   уларнинг  соғлиғи   имкон   берса,   санитария   инструктори   (тартиби)   ва
экипаж   аъзолари   экстрактсияга   жалб   қилинади.   Махсус   транспорт  воситасида   жой   чекланганлиги   сабабли,
ярадорларни   парвариш   қилиш,   қоида   тариқасида,   улар   махсус   транспорт   воситасидан   чиқарилгандан   сўнг
амалга оширилиши керак, шошилинч ёрдам талаб қилинадиган ҳолатлар бундан мустасно (ҳаёт учун хавфли
қон кетиш, ёнаётган кийимни ўчириш). , ва бошқалар.).
6.Фойдаланилган адабиётлар.
1. Ҳаёт фаолияти хавфсизлиги асослари Даръин П.В. 2008 йил 
2. Катта энсиклопедик луғат. Қишлоқ хўжалиги - э ҳарфи - эПИПҲИТОТИА 
3. Катта энсиклопедик луғат. "ЕПИЗООТИА" қишлоқ хўжалиги 
4. Буюк Совет энтсиклопедияси: 30 жилдда - М.: "Совет энтсиклопедияси", 1969-1978.  Аллбест.ру 
сайтида жойлаштирилган.
6.   здоровиеинфо-ру.

Биологик фавқулодда вазиятлар

Sotib olish
  • O'xshash dokumentlar

  • Maktabgacha ta‘lim tashkilotida ovqatlanish ratsionini tashkil etish
  • Umumta‘lim maktablarida Imom Buxoriy hadislarini o‘rganishning ahamiyati
  • 2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
  • 1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
  • 1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi

Xaridni tasdiqlang

Ha Yo'q

© Copyright 2019-2026.

  • Balansdan chiqarish bo'yicha ko'rsatmalar
  • Biz bilan aloqa
  • Saytdan foydalanish yuriqnomasi
  • Fayl yuklash yuriqnomasi
  • Русский