Давлат функциялари тушунчаси ва таснифи - Юриспруденция - Курсовые работы

Информация о документе

Цена	9000UZS
Размер	48.5KB
Покупки	0
Дата загрузки	30 Сентябрь 2019
Расширение	doc
Раздел	Курсовые работы
Предмет	Юриспруденция

Давлат функциялари тушунчаси ва таснифи

Купить

Давлат функциялари тушунчаси ва таснифи

Кириш ……………………………………………………………… .3 1. Давлат функциялари тушунчаси ва моҳияти……………….. 4 2. Давлат функцияларини таснифлаш…………………………… 6 3. Турли жамиятлардаги давлат функцияларининг ўзар нисбати… ………………………………………………………… 18 4. Ўзбекистон Республикасининг асосий функциялари… …….. 20 Хулоса … ………………………………………………………………. 28 Фойдаланилган адабиётлар рўйхати… ……………………………. 30 КИРИ Ш2

Маълумки, ҳаётда инсонларга баҳо унинг ташқи кўринишигагина қараб эмас, балки, асосан ички дунёсига, унинг моҳиятига, хатти — ҳаракатига қараб берилади. Менинг фикримча, давлатнинг қанақа давлат эканлиги, унинг асл моҳияти ва мазмуни унинг фаолияти орқали, аниқроғи функциялари орқали англашилади, аниқланади. Шу боис, конкрет давлатнинг функциялари орқали унинг моҳияти билинади. Шу сабабли, мен давлатнинг функцияларини ўрганиш, англаш, умуман давлат тўғрисидаги билимларимни кучайтиради деб ҳисоблаб, ушбу мавзуни танладим. Чунки бирон—бир давлат Конституциясида, қонунчилигида юксак ғояларни, инсонпарвар қоидаларни мустаҳкамлаб қуйиши мумкин, бироқ амалда инсон ҳуқуқларига риоя қилмаслиги мумкин. Бунда бизга мезон бўлиб,ушбу давлатнинг реал фаолияти, амалга ошираётган ишлари ҳисобланади, улар

Давлат функцияси тушунчаси Ўзбекистон давлатининг олиб бораётган ташқи сиёсатининг, мамлакат ичида юргизаётган ички сиёсатининг асослари Ўзбекистон Республикасининг Асосий қонуни — Конституциямизда мустаҳкамлаб қўйилгандир. Конституцияда мустаҳкамланган бу қоидалар Ўзбекистон давлатининг, унинг органларининг олиб бораётган яратувчилик ишлари орқали мазмун ва моҳият билан бойимоқда. 2 Кишилик жамияти ҳаётида дастлабки жамият ҳисобланмиш ибтидоий жамоа тузуми емирилгач, унинг ўрнига давлатли жамият вужудга келган. Шундан бери давлатлар ўз олдига қўйган вазифаларни, мақсадларига эришиш учун қатор давлат функцияларини амалга ошириб келмоқда. Давлат функциялари бу — мазкур давлатнинг умумижтимоий моҳияти ва ижтимоий аҳамияти билан белгиланган мақсадларига эришиш борасидаги вазифаларни амалга ош

Айтиш жоизки, давлат функциялари ҳар тип давлатда турлича намоён бўлиши мумкин. Айни пайтда баъзи функциялар эса барча тип давлатлар учун хос ҳам бўлиши мумкин. Масалан, солиқ ва мажбурий йиғимлар йиғиш, давлатни мудофаа қилиш функциялари барча давр давлатлари учун умумий функция ҳисобланади. Шу билан бир қаторда, баъзи тип давлатлар учун хос бўлган функциялар умуман учрамаслиги мумкин. Масалан, қулдорчилик давлатининг кенг тарқалган функцияси бўлган қулларни доимий бўйсунишда ушлаб туриш ва уларни эксплуатация қилиш каби функциялар вақт ўтиши билн ўз аҳамиятни йўқота борган. 4 Давлат функцияларининг мазмуни шу давлатнинг моҳиятига, унинг тузилишига, давлат ҳокимияти кимнинг қўлида эканлиги ва бу ҳокимият кимнинг манфаатларига хизмат қилишига қараб давлат функциялари турлича давлатларда ту

Давлат функцияларининг таснифи Давлат функцияларини таснифлашнинг илмий ўқув адабиётларда кўп турлари мавжуд. Бу масалада олимлар ўртасида ягона фикр ҳам шаклланмаган. Бироқ шунга қарамай, жуда кўп адабиётларда давлат функцияларини давлатнинг ички ва ташқи функцияларига бўлиш кенг тарқалган. 5 Давлатнинг ички функциялари — бу давлатнинг ўз ҳудудида амалга оширадиган фаолиятининг энг муҳим, энг йирик йўналишлари бўлиб, уларда давлатнинг моҳияти, мазмуни, мақсади ўзининг ифодасини топади. Ички функциялар давлатнинг мамлакат ичидаги мақсад ва вазифларига мос ҳолда шаклланади. Масалан, синфий ҳукмронликка асосланган давлат функциясининг асосий мазмуни мажбурлов, қаршиликни енгиш, ҳукмрон синф мулки ва манфаатларини қўриқлашдан иборатдир. 6 Ижтимоий тотувликка асосланган давлатнинг ички функция

навбатида айни пайтда ички функция ҳам ташқи функцияларда ифодаланган муаммоларни ечишга, ҳал қилишга хизмат қилади Шу билан бирга ўз навбатида ички функция ҳам, ташқи функция ҳам бир мунча нисбий мустақилликка эгадир. Уларнинг нисбий мустақиллиги шунда кўринадики, агар ички функциялар мамлакатни ижтимоий — иқтисодий, сиёсий ва маданий ривожлантириш, турли сиёсий кучлар, ижтимоий гуруҳлар, миллатлар ва халқларнинг манфаатларини уйғунлаштириш мақсадларини ифода этса, ташқи сиёсатда эса давлатларнинг халқаро муносабатларда фаол иштирок этиши, уларнинг бошқа мамлакатлар билан ўзаро фойдали ҳамкорликни йўлга қўйиши ва олиб бориши халқаро ташкилотлар фаолиятида қатнашиши каби мақсадларни амалга оширишни акс эттиради. Давлатлар пайдо бўлганидан буён улар ўз сиёсатини ички ва ташқи сохаларда амал

Америкалик сиёсатшунос Жеймс Розенаунинг фикрича, сиёсий муносабатлар тизими унинг таркибий қисмлари орасидаги хар —хиллик билан боғлиқдир. Бу хулосада давлатлар олиб борадиган ички функция хилма —хил хусусиятларга эга бўлиши ва турли даврларда турлича амалга оширилиши мумкинлиги қайд этилади. Ички функция — муайян тарихий шароитда синфлар, ижтимоий гуруҳлар ва миллатлар ўртасидаги муносабатларни мувофиклаштиришда муҳим аҳамият касб этади Бундай ички функция барча ижтимоий гуруҳлар манфаатларини тенг даражада ҳисобга олиши ва уларнинг бирортасига ҳам алоҳида имтиез берилишига йўл қўймаслиги лозим. 8 Ҳозирги кунда давлатнинг ички функцияларига қуйидагиларни киритиш мумкин 9 1. Р егулятив, яъни тартибга солиш, бошқариш; 2. Қўриқлаш, яъни сақлаш, муҳофаза қилиш а) регулятив функция давлатнинг

Энди шу юқоридаги функцияларга қисқача тўхталиб, чуқур англаб олишимиз зарур. Авваломбор иқтисодий сохадаги функцияларга тўхталадиган бўлсак, бунда давлат жамият иқтисодий ҳаётига маълум маънода таъсир қилади. Бу, албатта, шу давлатнинг ички тузумига, унинг қандай ташкил топгани ва давлатнинг моҳиятига қараб белгиланади. Масалан, бозор иқтисодиётига асосланган ривожланган давлатлар билан собик Иттифоқнинг иқтисодий функциялари ўртасида жуда катта фарклар мавжуд. Собиқ Иттифоқ давлатида жамиятнинг иқтисодий қувватига бевосита таъсир кўрсатилиб, давлат иқтисодиёти бевосита бошқарилиб, бозор эса маъмурий буйруқбозлик асосида идора этилган. Бу эса эркин ривожланишига мойил бўлган бозор иқтисодиётининг таназзулга учрашига ва собиқ Иттифоқ иқтисодий тузумининг барбод бўлишига олиб келди. Бошқа р

есирлар, бева бечоралар, фахрийлар, талабалар ва бошқа қатламлар давлат ижтимоий функциясининг адресатлари ҳисобланади. Ижтимоий сиёсат ҳар қандай ҳозирги замон давлат фаолиятининг ажралмас қисмига айланиши керак. Бироқ, ижтимоий сиёсат ҳамма давлатларда ҳам адолатли юритилавермайди. Ижтимоий сиёсатнинг адолатли ва инсонпарвар бўлишлиги давлат ҳокимиятининг табиатига, моҳиятига боғлиқ бўлади. Агар давлат сиёсати амалда инсонпарвар ва халқпарвар бўлса, ушбу жамиятдаги сиёсий жараёнлар ҳам шунга монанад бўлади. Давлатнинг ижтимоий функцияси айникса, жамият янги иқтисодий, сиёсий негизларга ўта бориши жараёнида бенихоя ортиб боради. Чунки, бу шароитда мулкчилик шакллари, жамиятнинг иқтисодий негизи, сиёсий асослари ўзгара боради. Бунинг натижасида умри тугаган режали иқтисодий сиёсат ўз ўрнин

олишларини яхшилашга қаратилган сиёсий йўлни ишлаб чикишдан иборат. Агар давлат ўзининг к,онун чикариш кучи билан аҳолининг меҳнат қилиш ва дам олиш ҳуқуқларини ҳимоя ва унга таъсир кўрсатса, сиёсий партиялар ва ташкилотлар эса бу сохалардаги муаммоларни аниқлаш, уларни хал этишнинг самарали йўлларини белгилаб бериш бўйича фаолият кўрсатадилар. Ижтимоий сохада олиб бориладиган давлат функциясининг яна бир йўналиши — бу аҳолига курсатиладиган ижтимоий хизматни ташкил этишнинг самарали йўлларини ишлаб чикишдан иборатдир. Маълумки, хар қандай жамиятда ҳам аҳолига у ёки бу даражада тиббий, савдо, маданий — маиший ва коммунал хизматлар кўрсатилади. Ижтимоий хизмат кўрсатишнинг сиёсий характери хизмат турларининг миқдори ва даражаси билан эмас, балки бу хизматлар кимнингдир манфаатларини ифода э

ошириш учун энг оғир шароитларда ҳам тинмай кураш олиб борганлар. Маданиятнинг ривожланишида давлат сиёсати катта роль ўйнайди, чунки у давлат томонидан ишлаб чиқиладиган маълум режалар асосида ҳамда кўрсатиладиган турли шакллардаги ёрдамлар натижасида ривожланиб боради. Аммо давлатнинг маданий соҳасида амалга оширадиган сиёсати мафкуравий манфаатларни амалга оширишга қаратилмаслиги керак. Бу сиёсатнинг асосини инсоний қадриятлар ташкил этмоғи лозим. Ўз навбатида маданият ҳам давлат фаолиятининг ривожланиб боришига ёрдам беради. Айниқса, маданиятнинг кишилар сиёсий онгининг ўсиб боришига кўрсатадиган таъсири беқиёсдир.Бу таъсир мамлакат фуқароларининг давлат томонидан турли сохалардаги сиёсатининг ишлаб чиқилишида, уни амалга оширишларида фаол катнашишларида, юзага келадиган мураккаб масал

тартибга солинадиган ижтимоий муносабатларини ҳимоя қилади. Қўриқлаш функциясига кирадиган давлатнинг фуқаролар ҳуқуқ ва эркинликларини муҳофаза қилиш асосан демократик тузумдаги давлатлар учун хосдир. Чунки деократик ривожланиш йўлида кетаётган ҳар қандай давлатнинг асосий функцияларидан бири ҳам инсон ва фуқароларнинг ҳуқуқ ва эркинликларини таъминлаш, уларнинг нормал фаолият кўрсатишларини таъминлашдан иборатдир. Демократик давлат сиёсатининг ҳуқуқий асоси Конституция билан белгиланади. Хар бир давлат Конституцияси сиёсий ҳокимият, жамият ва шахс фаолияти учун дастур вазифасини ўтайди. Жамият ва фуқаролар ҳаётини қонун устиворлиги асосида амалга ошириш жамиятни тартибга солиб туради. Табиатни муҳофаза қилиш функцияси ҳам давлатнинг энг муҳим функцияларидан биридир. Инсониятнинг тез суръ

Агарда ана шу ҳуқуқ ва эркинликлар бўзиладиган бўлса, давлат ўзининг мажбурлов аппарати ёрдаида шу бўзилган ҳуқуқларни кайта тиклашга, уларнинг хурмат қилинишига кишиларни мажбур қилади. 14 Давлатнинг ҳуқуқни мухофаза қилиши учун унинг ҳуқуқни мухофаза қилувчи органлари тизими функцияларини яхшилаши, уларнинг нормал, бир меъёрда фаолият олиб боришларини таъминлаши зарур бўлади. Давлатнинг ҳуқуқни мухофаза қилувчи органлари таркибига суд, прокуратура, милиция, солик. органлари, адлия бошкармалари, нотариал органлар ва бошкалар киради. Булар фуқароларнинг ҳуқуқларини, уларнинг кадр — кимматини, шаънинин мухофаза қилишлари зарур. кайси давлатда фуқароларнинг ҳуқуқий маданияти юксак даражада бўлса, шу ерда ҳуқуқ бўзиш холлари кам бўлади. Бунинг учун давлат фуқароларнинг ҳуқуқий маданиятини, он

ишлаб чикиш ва олиб бориш мумкин эмас. Ташқи функциянинг ўзгаришига гоявий қарашлар ҳам сабаба бўлади. У ёки бу мамлакатда амалга оширилаётган ўзгаришларнинг моҳияти бўзиб курсатиш, бир давлатнинг бошка давлатлар билан ўзаро муносабатини сохталаштириш, сиёсий ҳокимиятлар ва сиёсий кучларга игволвр уюштириш каби сабаблар ҳам давлатлар ташқи функциясига таъсир этиши мумкин, уни ўзгартириши мумкин. Давлатларнинг ташқи функциясидаги ўзгарувчанлик, маълум маънода нисбийлик хусусиятига эгадир. Унинг моҳияти шу билан белгиланадики, ички функциянинг ўзгариши ташқи функциянинг ҳам ўз навбатида тубдан ўзгаришига олиб келмайди. Бу ўзгариш ташқи функциянинг айрим жихатларига таъсир этгани холда, унинг бошка сохалари эса баркарор ривожланиши ҳам мумкин бўлади. Мустаҳкам ва баркарор тинчлик учун кураш,

имкониятлар ва шароитлар яратиш мамлакат ички ва ташқи хавфсилигини таъминлашда ўз ифодасини топади. Ташқи функция дунё ҳамжамиятида бўлаётган ўзгаришлар динамикаси, сиёсий вокеалар характерини, мақсад ва вазифаларини аник хисобга олиш керак бўлади. Ташқи функцияларин амалга оширишда давлатлараро муносабатларда ўзаро келишилган тамойилларга холисона ёндошилса, унга амал қилинса давлатлар ва халқларнинг эркин — эмин ривожланишига, умумтараккийтга ердам бўлиши табиийдир. Ташқи сиёсатда умуминсоний манфаатларга зид келадиган холатлар пайдо бўлиши тараккиётга салбий таъсир курсатиши давлатлар ўртасидаги муносабатларга, тинчликка хавф тугдириши мумкин. Давлатларнинг ташқи сиёсатда харбий стратегик устунликка эришиши акидасидан воз кечилмоги керак ва бу мақсадга мувофикдир. Ташқи сиёсатни мафкур

ташкилотларга бирлашиб, бир —бирлари билан хар томонлама алокаларни олиб борадилар. Бундай халқаро ташкилотлар хозирги кунда анчагинадир Бўларнинг ичида энг нуфўзлиси Бирлашган Миллатлар Ташкилотидир Бирлашган Миллатлар Ташкилотига хозирги кнда 170 тадан ортик давлатлар аъзодир.БМТ барча давлатларнинг ўз мақсадларига эришиши йўлидан келишиб олинган харакатлар учун халқаро марказ бўлишиш керак. БМТнинг фаолияти халқаро хавфсизликнинг харбий, сиёсий, иқтисодий экологик, инсонпарварлик каби барча сохаларини камраб олади.БМТ дан ташкари дунё микёсида жуда йирик халқаро ташкилотлар мавжуд бўлиб, масалан харбий соха бйича Шимолий Америка ва Европа давлатлари Иттифоки хисобланган НАТО, маданий, маърифий илм —фан буйича бутун жахон халқаро ташкилоти — ЮНЕСКО, болаларни ҳимоя қилиш ташкилоти ЮНИСЕФ

асосий ва асосий бўлмаган алохида функцияларга ажратилади. 2020. Исламов З. Обшество.Государство.Право. Т ошкент , Адолат. 228- 229 бетлар . 18

Турли жамиятларда давлат функцияларининг ўзаро нисбати Кишилик жамиятида давлатлар пайдо бўлибдики, уларнинг функциялари бир — бирига айнан ўхшамаганидек, турли жамиятларда ва турли формацияларда ҳам бир— бирига анчайин ухшамаган. Факатгина уларнинг типик функцияларигина, масалан давлатни мухофаза қилиш. Солик ва йигимлар йигиш, давлатни бошкариш кабилар умумий бўлиб колган холос Масалан, кулдорлик давлатининг асосий функцияси кулдорлар томонидан кулларни беаёв эксплуатация қилиш ва уларнинг меҳнатидан фойдаланган холда кўпрок фойда олишдан иборат бўлган. Феодализм жамияти вужудга келгандан сунг, инсондан «гапирувчи қурол» сифатида фойдаланишдан воз кечилган. Эндиликда йирик феодаллар қарам дехконларни турли турли йўллар билан эзиб қарамликда ушлаб турганлар. Улар барча давлатда имтиёзли к

икки кутбли бўлиб колиши давлатларнинг куролланиш пойгасига зур берилишига олиб келган. Бу эса давлатнинг асосий функцияларидан бирига айланиб ҳам колган. XX асрда фан ва техниқанинг мислсиз тараккий этиши барча давлатларда фан — техника ва билимни ривожлантириш ҳам асосий функцияларидан бирига айланиши ҳам мантикий жараён бўлган. XX асрнинг 70 йилларида кўзга яккол ташлана бошлаган коррупция, наркобизнес, терроризм каби салбий иллатлар давлатларга жиддий хавф сола бошлади. Натижада барча давлатларнинг ички ва ташқи функцияларининг асосини ушбу иллатларга карши курашиш ташкил эта борди. Миллий ва этник можаролар ва диний экстремизм ҳам давлатлар тараккиетига жидддй тусик бўлиб колди. Бу иллатларга карши кураш учун давлатлар ҳамкорликда кураш олиб бора бошладилар. Бу жараенлар эса ўз навбат

Ўзбекистон Республикасининг асосий функциялари XX асрнинг 90 йилларига келиб социалистик тузумнинг емирилиши дуненинг кўп кутбли бўлишига олиб келди ва баъзи бир давлатларнинг функциялари тубдан ўзгарилишига сабаб бўлди Социалистик йўналишдаги кўпгина давлатлар ўз сиёсатларини, давлат функцияларини янгича тартибда олиб бора бошладилар. Улар ривожланишнинг бозор иқтисодиёти йўлини танладилар ва тез орада жахон ҳамжамияти билан интеграциялаша боошладилар. Шу жумладан Ўзбекистон ҳам ўз мустақиллигини кулга киритгач ўзининг функцияларини белгилаб олди ва шу функциялар асосида боскичма — боскич ривожланиш цулини тутди Ҳозирги кунда Ўзбекистон республикасининг ички функциясининг энг муҳим сохаси бу иқтисодий функциядир. Ўзбекистон Республикасининг бевосита иқтисодий функциясига утишдан олдин да

бажариш жуда муҳимдир. Шу муносабат билан мустақиллик йилларида иқтисодиёт сохасида чукур ўзгаришлар содир бўлганлигини мамнуният билан таъкидлаш мумкин. Биринчидан, мулкка бўлган муносабатда туб ўзгаришлар руй берди Хусусийлаштириш ва мулкни давлат тасарруфидан чикариш дастурларини амалга ошириш хисобига кўп укладли иқтисодиёт таркиб топди. Иккинчидан, хужалик юритишнинг маъмурий буйруқбозлик усуллари йукотилди. Бозор омиллари кенгрок жорий этилди. Учинчидан, бозор инфратузилмаси шакллантирилди, янги банклар, солик тизимлари ташкил этилди, фонд ва хом аше биржалари, лизинг компаниялари тармоги ташкил этилди, кимматли когозлар бозори шакллантирилмокда. Тўртинччидан, ўзимизнинг пул тизимимиз яратилди. Бешинчидан, иқтисодий ва молиявий баркарорликка эришилди, инфляция даражаси кискартирилди.

Ўзбекистон Республикаси ичики функциясига яна молиявий назаорат функцияси ҳам киради. Бу функция бевосита солик сиёсати билан богликдир. Ўз навбатида Президентимиз таъкидлаганидек: «Солик тизимнинг энг муҳим вазифаси — ишлаб чикаришни ривожлантиришга, моддий хом —аше, табиий — молиявий ва меҳнат ресурсларидан, тупланган мол —мулкдан самарали фойдаланишга рагбатлантирувчи таъсир кўрсатишдир». Бунинг учун бир қанча вазифларни ҳал этиш зарур: • корхоналарда соликлар юкини енгиллаштириш; • қўшимча кийматдан олинадиган соликни камайтириш; • тегишли бюджетларни шакллантириш манбалари сифатида республика ва махаллий бюджетлар ўртасидаги чегарани аник белгилаб куйиш ва бошкалар; Шундай қилиб, молиявий назорат функциясининг бир қисми давлат ва махаллий бюджетга, ижтимоий ҳамда умумдавлат эхтиежлари

душманлик ва нифок уригини сочишга хар қандай ўринишларнинг олдини олиш сингари вазифалар куйилгандики, хеч муболагасиз улар катта аҳамият касб этган эди. Бинобарин, давлатимизнинг мазкур функциясини унинг баркарорлик, тинчлик ва ўзаро тотувликни таъминлаш — давлатчилигимиз биноси барпо этиладиган бу муҳим пойдеворни бунед этишга қаратилган, бир мақсадга йўналтирилган доимий ва изчил фаолияти сифатида таърифлай оламиз. Ўзбекистон Республикасида ҳуқуқ — тартиботни мухофаза қилиш функцияси хозирги кунда ута муҳимдир. Мазкур йўналишдаги давлат фаолиятининг асосий мақсади факат хозирги замон шароитларига мос келадиган қонунларни ишлаб чикиш ва кабўл қилишдангина иборат бўлибгина колмай балки уларга огишмай риоя этишликни таъминлашдан ҳам иборатдир. Ҳуқуқ тартибот функциясини амалга ошириш учун

хавфли фалокат минтакаларига айланиб кетиши эхтимоли хеч кимни уша пайтда ташвишга солмасди. Шу тарика мингйилликлар мобайнида табиат, инсон ва ишлаб чикариш ўртасида таркиб топган мувозанат барҳам топтирилган эди. Шу жумладан, Ўзбекистон ҳудудида ҳам советлар давридаги табиатга бўлган вахшийона муносабат бир қанча экологик инкирозларни вужудга келтирган эди. Бундан кейин ҳам ана шундай окибатларга йўл куймаслик учун хозирги даврда давлатимизнинг табитани мухофаза қилиш функцияси: • табиий заҳиралардан вахшийларча фойдаланиш, атроф — мухитга зарар етказиш ва республикада экологик ахволнинг емонлашувига йўл куймаслик; • бошка давлатлар иштирокида Оролни қутқариш, Орол буйида экологик шароитларни соғломлаштириш буйича таъсирчан чора — тадбирларни амалга ошириш, мазкур минтака иқтисодиёти ва

йўналтирилган сиёсатни олиб бориш; республика иқтисодиётига капитал маблагларни тугридан — тутри кенг жалб этишни таъминловчи ҳуқуқий, ижтимоий — иқтисодий ва бошка шароитларни янада такомиллаштириш; республикамизга жахон андозалари даражасидаги технологияларни етказиб берувчи, халқ хужалигини замонавий таркибини яратишга кумаклашувчи хорижий инвесторларга нисбатан очик эшиклар сиёсатини огишмай олиб бориш, суверен Марказий Осиё давлатлари билан дустлик, кардошлик алокаларини мустаҳкамлаш, улар билан ижтимоий — иқтисодий муносабатларни чукурлаштириш ва янада ривожлантириш, илмий ва маданий айирбошлашни кенгайтириш — Ўзбекистон ташқи сиёсатининг муҳим йўналишидир. Мусулмон давлатлари билан ўзаро муносабатларни, шу жумладан кўп томонлама асосдаги муносабатларнии янада чукурлаштириш, Жанубий

Хозирги замон давлатларининг аксарияти ўз мудофаа доктринасига эга. Бунинг аҳамияти бошка давлат ёки бир гурух давлатлар томонидан содир этилиши мумкин бўлган агрессиянинг олдини олиш учун энг макбўл даражада етарли куч ва воситаларни вужудга келтиришда ўз ифодасини топади. Шу муносабат билан Республикамиз Президенти Олий Мажлиснинг 1 — сессиясида сўздаган нуткида шундай таъкидлаган эди: «Армиямиз, куроллик кучларимиз, харбий доктринамиз давлатимиз хавфсизлигининг муҳим каофлатидир». 28 Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 125-моддасида: «Ўзбекистон Қуроллик кучлари Ўзбекистон Республикаси давлат суверенитетини ва ҳудудий яхлитлигини, аҳоли тинч ҳаётини ва хавфсизлигини ҳимоя қилиш учун тузилади» — деб езиб куйилган. Давлатнинг мудофаа функцияси унинг харбий доктринасига боглик бўлиб,

сабабли бизнинг яхши тайерланган ва куроланган истиклолимиз ва чегараларимизни ҳимоя қилиша кодир армиямиз бўлиши керак». • Қуроллик кучларнинг харбий таълими — шу мақсадда давлат харбий хисобида турган шахсларни вакти —вакти билан ҳарбий қайта тайргарликдан утказиб туради. Бу армияни жанговар тайергарлик холатида ушлаб туриш имконини беради. Олий ва ўрта укув юртларида олиб бориладиган кушиндан ташкари харбий тайергарлик ҳам муҳим аҳамиятга эга. Президент И.Каримовнинг таъкидлашича: «Сунгги пайтларда Ўзбекистонда куролли кучлар учун энг зарур ва юксак малакали зобитлар тайерлашга мулжалланган бир қанча харбий укув юртлари ташкил этилди. • Фуқароларнинг мудофаасини ташкил этиш — ушбу тадбир душман оммавий киргина куроллари билан зарба берадиган яшаш жойларидан аҳолини эвакуация қилишни наз

колаверади. Чунки замон ўзгариши билан, ижтимоий муносабатлар мураккаблашуви билан жамиятни бошкарувчи тизим — давлат ҳам ўзгариб боади яъни унинг моҳияти ва мазмуни янгиланиб боради. Шу боис давлат функцияларини урганиш хар қандай давр учун ҳам долзарб. Давлат функциялари бу — давлат фаолиятининг энг муҳим йўналишлари бўлиб уларда давлатнинг моҳияти ва ижтимоий аҳамияти.жамиятни бошкариш юзасидан мақсад ва вазифалари ўзининг ифодасини топади. Юкорида, мен ўз курс ишимда давлат функциялари тушунчаси, уларнинг турлари, ўзгарувчанлиги каби масалаларни тахлил этишга харакат қилдим. Дастлабки мустақил ишим бўлгани учун хато ва камчиликлар бўлиши мумкин деб уйлайман. Уларни кейинги ишларимда тузатишга харакат қиламан. Мавзуни урганиб чикиб куйидагиларни умумлаштириб айтиб утишни лозим деб хиобл

ўтади. Менинг фикримча давлат функцияларини ўрганиш, менинг, умуман давлат тугрисидаги билимларимни кенгайтиради ва мустаҳкамлайди ҳамда давлатдек мураккаб ижтимоий — сиёсий ходисани яхши англаб олишга, унинг моҳиятини тушуниб етишга ёрдам беради . ФОЙДАЛАНИЛГАН АДАБИЁТЛАР РЎЙХАТИ: II. Рахбарий адабиётлар 1. Каримов И. А. (Мамлакатимизда демократик ислохатларни янада 30

чук,крлаштириш ва фук,оролик жамиятини ривожлантириш) консецяси. 2010йил 12 декабр 2. Каримов И. А. Мамлакатни модернитзация килиш ва иктисодиётимизни баркарор ривожлантириш йули Тошкент Ўзбекистон 2007 48б. 3. Каримов И. А. Ўзбек халки хеч качон хеч кимга карам булмайди Т 13 Тошкент Ўзбекистон 2005 - 400 б. III. Махсус адабиётлар: 1. Муаллифлар жамоаси. Давлат ва ҳукук назарияси. ТДЮИ, Тошкент, 2007. 2. Саидов А., Тожихонов У. Давлат ва ҳуқуқ назарияси, 2 жилдли, ИИВА, Тошкент, «Адолат», 200 5 й. 3. Саидов А., Тожихонов У., Одилқориев X. «Давлат ва ҳуқуқ асослари». ИИВА, Тошкент, «Шарқ» нашриёти, 2005 й. 4. Исломов3. «Давлат ва ҳуқуқ: умумназарий масалалар», Тошкент, «Адолат», 2007 й. 5. Бобоев Х.Б. ва Одилкориев Х.Т. умумий тахрири остида. Давлат ва ҳуқук. Назарияси. ТДЮИ. 2007 й. 6. Юри

2 011 , 18 апрел. 2012, 10 декабр 32

Купить