Эстетика фанининг объекти ва фалсафий моҳияти - Философия - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	4.1MB
Покупки	0
Дата загрузки	22 Декабрь 2025
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Философия

Эстетика фанининг объекти ва фалсафий моҳияти

Купить

Эстетика фанининг объекти ва фалсафий мо иятиҳ

РЕЖА:  1. “Эстетика” фанининг обьекти ва фалсафий мо ияти. ҳ  2. “Эстетика” а идаги арашлар ҳ қ қ тарихи  3. Эстетика категорияларининг таснифи.

«Эстетика»  атамасини биринчи бўлиб буюк олмон файласуфи Александр Баумгартен (1714—1762) илмий муомалага киритган.  aisthetikos –«ойэстетикос » сўзи «эстетика» (олмонча «еstetik»- «эштетик»)- « ис илиш», ҳ қ «сезиш», « ис ҳ этиладиган» маъноларни билдиради.

Лейбниц инсон маънавий оламини уч со ага ҳ бўлиб, уларнинг ар бирини ҳ ало ида фалсафий жи атдан ҳ ҳ ўрганиш лозимлигини таъкидлайди. А л қ Ихтиёр иссиёт Ҳ

Баумгартен эстетикани иссий идрок этиш ҳ назарияси сифатида илгари сурди. Лекин, кўп ўтмай, у го ҳ «гўзаллик фалсафаси», го ҳ «санъат фалсафаси» сифатида тал ин этила бошланди. қ эстетикани иссий идрок этиш ҳ назарияси сифатида илгари сурди. Лекин, кўп ўтмай, у го ҳ «гўзаллик фалсафаси», го ҳ «санъат фалсафаси» сифатида тал ин этила бошланди. қ

««Эстетика» деган ном муваффа иятсиз чи ани ва қ ққ юзаки экани сабабли бош а қ атама ўллашга уринишлар қ бўлди. Сўзнинг ўз-ўзича бизни изи тирмаслигини қ қ назарда тутиб, биз «эстетика» номини са лаб олишга қ қ тайёрмиз, бунинг устига, у одатий нут а сингишиб ққ кетган. Шунга арамай, қ бизнинг фанимиз мазмунига жавоб берадиган ибора, бу – «санъат фалсафаси» ёки яна ам ани ро илиб ҳ қ қ қ айтганда-«бадиий ижод фалсафаси». егел Ҳ ««Эстетика» деган ном муваффа иятсиз чи ани ва қ ққ юзаки экани сабабли бош а қ атама ўллашга уринишлар қ бўлди. Сўзнинг ўз-ўзича бизни изи тирмаслигини қ қ назарда тутиб, биз «эстетика» номини са лаб олишга қ қ тайёрмиз, бунинг устига, у одатий нут а сингишиб ққ кетган. Шунга арамай, қ бизнинг фанимиз мазмунига жавоб берадиган ибора, бу – «санъат фалсафаси» ёки ян

«Эстетика» • атамасига асос бўлган «нафис», «нафислик», «нафосат» сўзлари ўз амрови билан фан талабига қ тўла жавоб бера олади. • «Нафис» сўзи «Ўзбек тилининг изо ли лу ати»да-гўзал, нозик, ҳ ғ латиф, ё имли, бадиий жи атдан қ ҳ жуда юксак маъноларида изо ланади. ҳ «Эстетика»

«Эстетика» • фа ат санъатдаги гўзалликни эмас, қ балки инсондаги, жамият ва табиатдаги гўзалликни ам ўрганади. ҳ • Шунингдек, гўзалликдан бош а қ улу ворлик, фожиавийлик, ғ кулгилилик, мўъжизавийлик, уй унлик, нозиклик сингари кўпдан- ғ кўп тушунчалар мавжудки, уларни тад и этиш ам эстетика фанининг қ қ ҳ зиммасида. «Эстетика»

Гўзаллик • нафосатнинг бош, етакчи хусусияти исобланади. ҳ • Шу боис у эстетиканинг асосий мезоний тушунчаларидан бири сифатида тад и ва тал ин қ қ қ этилади. • Зеро гўзалликнинг иштирокисиз ю оридаги қ хусусиятларнинг бирортаси нафосатдорлик табиатига эга бўлолмайди.

Санъат • эстетиканинг объекти сифатида ўзига хос олам. • У инсонни ўргатади, даъват этади, гўзаллаштиради. • Бу вазифаларни бажаришда эстетика санъатнинг кўмакчиси, етакчиси исобланади.ҳ

«Эстетика» • 1. санъатнинг пайдо бўлишидан тортиб, унинг турлари, жанрларини ўрганади. • 2. санъат учун умумий онун - оидаларни ишлаб қ қ чи ади ва тадби этади. қ қ • 3. санъат асарини идрок этаётган киши ру идаги ҳ ўзгаришларни нафосат ну таи назаридан тад и қ қ қ илади. қ «Эстетика» • 1. санъатнинг пайдо бўлишидан тортиб, унинг турлари, жанрларини ўрганади. • 2. санъат учун умумий онун - оидаларни ишлаб қ қ чи ади ва тадби этади. қ қ • 3. санъат асарини идрок этаётган киши ру идаги ҳ ўзгаришларни нафосат ну таи назаридан тад и қ қ қ илади. қ

фалсафий фан сифатида, барча санъатшунослик фанлари эришган юту лардан умумий қ хулосалар чи ариб, шу қ хулосалар асосида инсонни гўзаллик ор али а и атга қ ҳ қ қ етиштиришга хизмат илади. қ «Эстетика» фалсафий фан сифатида, барча санъатшунослик фанлари эришган юту лардан умумий қ хулосалар чи ариб, шу қ хулосалар асосида инсонни гўзаллик ор али а и атга қ ҳ қ қ етиштиришга хизмат илади. қ «Эстетика»

ахло ийлик қ - ички гўзаллик нафосат - таш и қ гўзаллик «Эстетика» учун « адрдон» фан қ Этикадир

Арасту • “ эзгулик фа ат аракатда, қ ҳ гўзаллик эса, аракатсиз ҳ ам намоён бўлади”. ҳ • ахло ийлик фа ат инсоннинг хатти- қ қ аракати, илмиши ор али юзага ҳ қ қ келади; одам токи аракатсиз экан, ҳ биз унинг на яхшилигини, на ёмонлигини биламиз; муаяйн хатти- аракат содир илинганидан ҳ қ кейингина биз уни ё эзгулик, ё ёвузлик, ё яхшилик, ё ёмонлик сифатида ба олаймиз. ҳ Арасту

ахло қ учун Умумийлик мавжудлик шарти исобланади ҳ . нафосат уч Муайянлик мавжудлик шарти исобланади ҳ . ахло қ учун нафосат уч

фалсафа этика психология социологи я диншуносли кпедагогика семиотикаэкология санъатшуносл ик фанлари эстетика фалсафа этика психология социологи я диншуносли к педагогика семиотика экология санъатшуносл ик фанлари эстетика

Эстетиканинг инсон ва жамият аётида ўзига хос амалий ҳ а амияти бор ҳ  жамиятимизнинг ар бир ҳ аъзоси гўзалликни чу ур қ ис этадиган, уни ҳ асрайдиган нафис дид эгалари бўлишлари лозим; а и ий бадиий асар билан ҳ қ қ савияси паст асарни фар лай билишлари, қ «оммавийчилик санъати»ни рад ила олишлари лозим. қ

Эстетиканинг категориялари Гўзаллик Хунуклик Улу ворлиғ кФожеалил икКулгилил ик Гўзаллик Хунуклик Улу ворлиғ к Фожеалил ик Кулгилил ик

 Гўзаллик - эстетиканинг асосий тушунчаси.  Гўзаллик - нафосат оламининг ма зи, бош ғ хоссаси, мо ияти, асосини ҳ ташкил илади. Шунинг учун қ бўлса керак, эстетика, эстетика, гўзаллик фалсафаси тарзида ам ҳ тал ин этиб келинади қ Гўзаллик Гўзаллик

 Афлотун таълимотида гўзаллик жонли, иссиётли, ўзгарувчан ҳ нарсалар оламида ажралиб олган абадий қ ру – оя сифатида ҳ ғ таърифланади. Гўзаллик

 мусулмон маданиятида давом эттирилиб, гўзаллик мо ияти ҳ ёл из Алло ғ ҳ иродасига бо ли ғ қ илиб қ ифодаланади. Гўзаллик

 Гегел фикрича, ис-ҳ туй у обилятига эга ғ қ бўлган мутла ру - оя, қ ҳ ғ яъни порлаб турган нарсагина гўзалдир. Санъат гўзалликнинг асл маконидир. Гўзаллик ўзининг ифодаси бўлган санъат каби ривожланиш хусусиятига эга. Гўзаллик

 Инглиз файласуфи Д.Юм гўзаллик нарсаларнинг сифатини билдирмайди, балки нарсаларнинг мушо ада ҳ илаётган инсон ру ий қ ҳ даражасида амал илади, деб қ у тиради. Бунда ар бил одам қ ҳ ру и ўзи белгилаган, таниган, ҳ англаган гўзалликни кўради. Юм таълимотига кўра, инсон ўзининг ис-туй улари билан таш и дунё ҳ ғ қ одисаларини ба раманд илади. ҳ ҳ қ Гўзаллик

 адимги юнон мутафакари Қ Арасту гўзалликни реал во елик инъикоси сифатида қ тал ин этади. Арасту қ гўзалликни моддий оламнинг мослик, ани лик, қ амо англик, мезон- ҳ ҳ ўлчовлик каби ми дорли ва қ маконли тавсиялари билан бо ли мушохада илади. ғ қ қ Гўзаллик

Гўзаллик бу во елик (табиат, қ жамият, санъат) одисаси бўлиб, ҳ ани иссий таъсир ўтказиш ор али қ ҳ қ инсонда жисмоний ва маънавий кучлар о имининг кўпайишига, қ шодлик, зав ланиш, тўла маънавий қ они иш олати вужудга келишига қ қ ҳ имкон яратади. Гўзаллик Гўзаллик бу во елик (табиат, қ жамият, санъат) одисаси бўлиб, ҳ ани иссий таъсир ўтказиш ор али қ ҳ қ инсонда жисмоний ва маънавий кучлар о имининг кўпайишига, қ шодлик, зав ланиш, тўла маънавий қ они иш олати вужудга келишига қ қ ҳ имкон яратади. Гўзаллик

Гўзаллик Шаклнинг мазмунга мос келиши санъатдаги гўзалликнинг мезони.

 эстетика категорияси, гўзалликнинг акси, инсон гўзаллиги, шаъни, адр-қ иммати табиатнинг са ийлиги, қ ҳ сўлимлиги ва идеал тасаввурларга хилоф келадиган хусусият, нарса – одисаларни ҳ ифодалайдиган тушунча. Хунуклик

Хунуклик ни идрок этиш киши албида қ турли хил салбий ис – туй у, кайфият ҳ ғ ўз атади. қ ғ Хунуклик гўзалликка исман бир қ жи атдангина терс бўлса у кишида ҳ баьзан тассуф, азаб, баьзан турли ғ характердаги кулги ( увно , аччи ) қ қ қ уй отади; ғ гўзалликка батамом зид келса жирканчли, атто да шатли одисага ҳ ҳ ҳ айланиб кишида шунга яраша нафратли иссий муносабатни осил ҳ ҳ илади. қ Хунуклик ни идрок этиш киши албида қ турли хил салбий ис – туй у, кайфият ҳ ғ ўз атади. қ ғ Хунуклик гўзалликка исман бир қ жи атдангина терс бўлса у кишида ҳ баьзан тассуф, азаб, баьзан турли ғ характердаги кулги ( увно , аччи ) қ қ қ уй отади; ғ гўзалликка батамом зид келса жирканчли, атто да шатли одисага ҳ ҳ ҳ айланиб кишида шунга яраша нафратли иссий муносабатни осил ҳ ҳ илади. қ

 нафосатли ва а ло ий ҳ қ мезонлар билан бо ланиб, ғ ни оя даражада я ол ва ҳ ққ бевосита амал идадиган қ нафосатли мезоний тушунчани ташкил этади.  Улу ворлик табиатда, ғ жамиятда, инсон ишларида, унинг фаолият ма сулотларида ҳ жамлангандир. Улу ворлик ғ Улу ворликғ

 Улу ворлик белгисига эга ғ бўлган барча нарсаларнинг, одисаларнинг аммасига ҳ ҳ хос бўлган умумийлик- уларнинг меъёрий баркамоллиги, шу адарки, ундан таш арида қ қ меъёр онуни бузилиши қ мумкин. Улу ворлик ғ

 Улу ворликғ исси ўз-ўзидан ҳ нафосатли мазмунга эга бўлмаган увонч, қ айратланиш, э тиром, тан ҳ ҳ бериш туй уларини ўз ичига ғ амраб олади. қ  Буларга баъзида ўр ув ам қ қ ҳ ўшилади, лекин у инсонни қ камситмайди.  Балки тўси ларни енгиб қ ўтишга туртки беради. Улу ворлик ғ

 аётнинг чу ур ҳ қ зиддиятлари ва тў нашувлари. қ  Унда аёт ва ўлим, ҳ эркинлик ва зарурат, а л ва туй у, онун ва қ ғ қ бурч, шахсий ва ижтимоий томонлар намоён бўлади. Фожеалилик

 Санъатда улу ворлик ғ фожеалилик билан кўпинча ёнма-ён туради ва намоён бўлади, сирасини айтганда, бу иики эстетик категория ўртасида ўзига хос диалектик ало адорлик қ мавжуд бўлиб, унда умумийлик ва фар ли қ томонлари ам бордир. ҳ Фожеалилик

 Инсонннинг дунё- во еа- одисаларига қ ҳ ўзига хос муносабатларидан бири-дунёга кулгили ниго билан ҳ арашдир. Бундай қ арашни мавжуд қ во елик ва унинг қ беўхшов томонлари тўлдиради . Кулгилилик

 Кулгилилилик бош а қ нафосатли одисалар ҳ сингари фа ат қ объектив томонга эга бўлмай, субъектив томонларни ам ўзида ҳ бирлаштиради. Кулгилиликнинг субъектив томони-кенг маънодаги азил ҳ (юмор) туй усидир. ғ Кулгилилик

Масхара мазмунининг хусусияти унинг мубола а (ғ гипербола ) ва аройибот ажви ғ ҳ ( гротеск ) каби кескин бўрттириш воситаларидан келиб чи ади. қ

Кулгилининг бадиий шакллари орасида мас ара (сатира) ҳ ало ида ҳ ўринга эга. Умумэстетик маънода мас ара во еликни ҳ қ бадиий тасвирлаш тури бўлиб, унда аётнинг ҳ салбий одисалари устидан ҳ кулиш-бундай одисалар ҳ асосида юксак инсоннинг орзуларига зид эканлигини бўрттириб кўрсатиш ма сади ётади. қ

Кулгили санъат турлари ва хиллари орасида азил туй уси ҳ ғ (юмор) ам ҳ ало ида ўринга ҳ эга.

Эътиборингиз учун ра мат!ҳ

Купить