Formula va funktsiyalar bilan ishlash. Hujjatlarni yaratish, saqlash va yuklash. Oddiy jadvallarni hosil qilish

Mavzu:  Formula va funktsiyalar bilan ishlash.  Hujjatlarni yaratish, saqlash
va yuklash. Oddiy jadvallarni hosil qilish .
Reja:
1. Excel jadv al muxarriri t ezk or t ugmalar bilan t anishish.
2. Excel formulalar v a formulalar y ordamchisi bilan ishlash.
  Excel formulalar v a formulalar y ordamchisi bilan ishlash .
             Jadvallarda xar xil funksiya va formulalarni ishlatish mumkin. Ularni 
yozishdan avval  =  belgisini kuyishingiz kerak. Funksiyalarda  + (kushish), - 
(ayirish), * (kupaytirish), / (bulish), ^ (darajaga kutarish)  belgilarini 
ishlatishingiz mumkin. Formulalarda xonalar nomi fakat lotin xarflar bilan berilishi
shart.
             Masalan agar  A1  va  V12  xonalardagi sonlarni bir biriga kushish kerak bulsa u 
xolda formulamiz kuyidagicha buladi:  =A1+V12
         Asosiy funksiyalar:
MIN  ( xonalar ) xonalardagi sonlarni minimalini topish
MAKS  ( xonalar ) xonalardagi sonlarni maksimalini topish
SRZNACh  ( xonalar ) xonalardagi sonlarni urtachasini topish
SUMM  ( xonalar ) xonalardagi sonlarni ygindisini topish
YeSLI  ( shart ,  tugri ,  notugri ) shart buyicha amalni bajarish
SChYoTZ ( xonalar ) bush bulmagan xonalar sonini aniklash
SChYoTESLI ( xonalar, shart ) shartga javob beruvchi xonalar sonini aniklash
SEGODNYa  ( ) bugungi kunni kuyish
STEPEN ( son ,  daraja ) kursatilgan sonni kerakli darajaga kutarish
ZNAK ( xona ) kursatilgan xona ichidagi malumatlar ishorasini aniklash
COS ( son ) kursatilgan sonni kosinusini aniklash
SIN ( son ) kursatilgan sonni sinsini aniklash
         Formulalarda bir nechta xonalar kursatilgandap ular urtasidagi  :  belgi "dan 
gacha" ma’noni bildiradi. Shu bilan birga  ;  belgisi esa "bilan" ma’noni bildiradi.
Masalan: =SUMM(A1:F11)  bu  A1  dan  F11  gacha turtburchak soxadadagi 
ma’lumotlar summasini topish ma’noni bildiradi.
=SUMM(A11;C15)  bu  A11  va  C15  xonalardagi sonlar summasini topish ma’noni 
bildiradi.
         Xonalarni sichkoncha yordamida kurganimizda  SHIFT  tugma bilan 
tanlanganlar "dan gacha",  CTRL  bilan esa "va" ma’nosini bildiradi. Formulalarda 
kushtirnok  « »  ichida yozilgan mantlar uzgartirilmasdan ekranda chikariladi. Masalan: =YeSLI(A1=5, "A’lo", "A’lo emas" )  bu agar  A1  xonadagi son 5 ga 
teng bulsa u xolda formula xonasida "a’lo" suzi yoziladi, aks xolda esa "a’lo emas"
suzi yozilish ma’nosini bildiradi.
         Formula bor xonani avtoruyxat bilan tuldirganimizda ichidagi formula uzgarish 
satri yoki ustunga karab uzgaradi.
Masalan: Agar  =YeSLI(A1=5, "A’lo", "A’lo emas" )  formulasi bor xonani 
pastka avtoruyxat bilan yuli bilan tuldirsak, u xolda pastki xonada bu formula 
=YeSLI(A2=5, "A’lo", "A’lo emas" )  ga uzgaradi. Agar uni ung tomonga 
tuldirsak u xolda ung tomondagi xona formulasi  =YeSLI(B1=5, "A’lo", "A’lo 
emas" )  ga uzgaradi.
         Agar sizga avtotuldirish yoki nusxa olish natijasida xosil bulgan formulada 
biror bir xona nomi uzgarmas bulishi kerak bulsa, u xolda uning nomi oldida  $  
belgisini kuyishingiz kerak.
Masalan:
=YeSLI($A$2=5, "A’lo", "A’lo emas" )  formulada  A2  xona nomi uzgarmas. 
Agar  $A$2  urniga  $A2  u xolda fakat satr nomeri uzgaruvchan, agar esa  $A$2  
urniga  A$2  bulsa u xolda fakat ustun nomi uzgaruvchan buladi.
         Formulalar bilan ishlashda bizga yordam beruvchi va kulayliklar yaratuvchi 
Excel  formulalar masterini (yordamchisini) ishga tushirish uchun yordamchi 
asboblar (tugmalar) satrida joylashgan tugmani bosishimiz kerak.  Natijada 
kuyidagi dialog oynasi xosil kilinadi.          Ushbu oynada formula yaratishning birinchi kadamda biz formula yoki 
funksiyani tanlashimiz kerak.  KATEGORIYa  nomli berk ruyxatda kerakli 
formulalar guruxini tanlaymiz:
1) 10 nedavno ispolzovavshixsya - 10 oxirgi ishlatilgan formulalar
2) poln ы y alfavitn ы y perechen - alfavit buyicha formulalarning tulik ruyxati
3) finansov ы ye - iktisodiy formulalar ruyxati
4) data i vremya - vart va sana bilan ishlash formulalar
5) matematicheskiye - matematik formulalar
6) statisticheskiye - statistik formulalar
7) ss ы lki i masiv ы  - giperyullanmalar va massivlar bilan ishlash formulalar.
8) rabota s bazoy dann ы x - ma’lumotlar ombori bilan ishlash formulalar
9) tekstov ы ye - matn bilan ishlash formulalar
10) logicheskiye - mantikiy formulalar
11) proverka svoystv i znacheniy - xonalar ichidagi ma’lumotlarni tekshiruvchi 
formulalar.
         Formula tanlangandan keyin oynaning pastki kismida shu formulaning ma’nosi 
yoki yordamchi ma’lumotlar chikariladi.  Birinchi kadam bajarilgandan keyin 
ikkinchi kadamga utamiz.
         Ushbu kadamda kuyidagi oyna xosil kilinadi. Ushbu oynada formulaning 
elementlarini kursatishimiz kerak. Ularni klaviaturadan yoki sichkoncha 
yordamida kursatishimiz mumkin. Sichkonchadan foydalanish uchun ma’lumotlar 
kiritish soxasining ung tomondagi tugmaga bosamiz natijada dialog oyna 
kichkinalashtirilib siz sichkoncha yordamida ish soxaning ixtiyoriy xonani  tanlashingiz mumkin. Xona tanlangandan keyin yana shu tugmani bosib formula
yordamchisi bilan ishlashni davom etishingiz mumkin. Formula   tayyor   bulgandan  
keyin   OK   tugmani   bosishimiz   kerak .