Fuqarolik-huquqiy javobgarlik - Юриспруденция - Курсовые работы

Информация о документе

Цена	9000UZS
Размер	38.0KB
Покупки	0
Дата загрузки	09 Февраль 2024
Расширение	docx
Раздел	Курсовые работы
Предмет	Юриспруденция

Fuqarolik-huquqiy javobgarlik

Купить

Fuqarolik-huquqiy javobgarlik Reja: 1. Fuqarolik-huquqiy javobgarlik tushunchasi 2. Javobgarlik shartlari va miqdori 3. Javobgarlikdan ozod qilishining asoslari 1

1. Fuqarolik-huquqiy javobgarlik tushunchasi Fuqarolik-huquqiyjavobgarliktushunchasinianiqlash uchun uni «sanksiya» tushunchasi bilan qarama-qarshi qo’yish zarur. Fuqarolik-huquqiy sanksiyalar qarzdor majburiyatnibajarmaganda yoki lozim darajada bajarmaganda uning uchunqonunda uokishartnomada belgilangan ma’lum oqibatlarning yuzaga kelishi hisoblanadi. Sanksiyalar bir xil bo’lmasdan, ularni ikki guruhga ajratish mumkin. 1) himoya choralari ko’rinishidagi sanksiyalar) Javobgarlik choralari ko’rinishidagi sanksiyalar. Himoya choralari - huquq-tartibotni himoya qilish yoki buzilgan huquq va manfaatlar to’g’risida ogohlantirish yoxud ularni tiklashga yo’naltirilgan choralar hisoblanadi. Bir qator himoya choralari sudlar, xo’jalik sudlari, boshqalari esa vakolatli hisoblangan subyektlarning ; (

yodgorlikka xo’jasizlarcha munosabatda bo’lishini to’xtatish haqida ogohlantiradilar. Agar mulkdor ushbu talabni bajarmasa, tegishli organlarning da’vosiga ko’ra sud yodgorlik davlat mulki bo’lishi haqida qaror chiqarishi mumkin. Bu yodgorlik davlat mulkiga o’tadi. Olib qo’yilgan tarix va madaniyat yodgorligining qiymati mulkdorga kelishuvda belgilanmagan, nizo chiqqan taqdirda esa sud tomonidn belgilangan miqdorda to’lanadi (FKning 190-m.) va boshqalarni aytish mumkin. Fuqarolik huquqi nazariyasida fuqarolik-huquqiy javobgarlikka nisbatan bir qator ta’riflar ishlab chiqilgan: javobgarlik shartnoma nufuzini oshiradi, turli ta’sir choralari yordamida taraflarning buzilgan huquqlarini tiklaydi. Javobgarlik taraflar mulkiy manfaatlarining himoyasini ta’minlaydi, ularning buzilgan huquqlarini

bajarish vazifasi yuklatilgan uchinchi shaxslarning majburiyatini bajarmaganligi yoki lozim darajada bajarilmaganligi uchun qarzdor javob beradi (FK 334-m). M: bosh pudratchi buyurtniachining pudrat shartnomasi ba’yicha o’z majburiyatlarini bajarmaganligi yoki lozimdarajada bajarilganligi (yordamchi pudratchi uchun) uchun uning oldida javobgar hisoblanadi (FK 634-m, 2-q). Ushbu holatni transport ekspeditsiyasi shartnomasida. ham ko’rish mumkin. FKning 730-moddasiga ko’ra, agar transport ekspeditsiyasi shartoomasidan ekspeditoraing o’z majbiiriyatlarini shaxsan bajarishi sharti kelib chiqmasa, ekspeditor o’z majburiyatlarini bajarishga boshqa shaxslarni jalb qilishga haqli. Majburiyatni bajarishni uchinchi shaxs zimmasiga yuklash ekspeditorni transport ekspeditsiyasi shartnomasining bajaril

jazo boshqa maqsadni ko’zda tutmaydi. U o’ch olish goyasi bilan umumiy emas (qonga-qon; jonga-jon). 3) qoplovchi funksiya. Bu jabrlanuvchi(kreditor)ning ko’rgan noxush oqibatlarini qarzdor hisobidan bartaraf qilishda namoyon bo’ladi. 4) xabar beruvchi funksiya. Huquqbuzarlikning yuzaga kelishiga yordam beruvchi qarzdorning xulq-atvoridagi kamchiliklar haqida guvbhlik beradi. Bu hamkorlarni tanlashda ularni odindan bilishda juda qo’l keladi. Fuqarolik – huquqiy javobgarlikning tamoyillari: 1. Javobgarlikning muqarrarligi-har qanday huquqbuzarlikka nisbatan javobgarlik qo’llaniladi. Fuqarolik huquqida javobgarlikning muqarrarligi da’vo muddatlari cheklanisyi mumkin emas. 2. Fuqarolik – huquqiy javobgarlikning individualligi- harbir javobgarlik ma’lum bir faktlar mavjud bo’lganida vujudga kel

qiladi? FKning 330-m, 1-qismiga ko’ra, qonunda yoki shartnornada boshqacha tartib nazarda tutilgan bo’lmasa, majburiyat lozim darajada bajarilmagan taqdirda neustoyka to’lash va zarami qoplash qarzdorni asl holidagi majburiyatini bajarishdan ozod qilmaydi. Quyidagicha hollarda majburiyat bajarilmagan taqdirda zararni qoplash va uning bajarilmaganligi uchun neustoyka to’Iash qarzdorni majburiyatni asl holida (natura) bajarishdan ozod qiladi Jumladan, kechiktirib yuborish oqibatida o’zi uchun ahamiyatini yo’qotgan, ijroni kreditorning qabul qilishdan bosh tortishi (FK 337r-m, 2-q); voz kechish haqi tarzida belgilangan neustoykani to’Iash (FK 342- m). FKning 342-moddasiga ko’ra, taraflarning kelishuviga muvofiq majburiyat uni bajarish, o’rniga voz kechish haqini berish (pul to’Iash, mol-mulk

ustuhlikka ega bo’ladi, basharti buni aniqlash mumkin bo’lmasa, oldin da’vo qo’zg’atgan kreditor ustunlikka ega bo’ladi. Kreditormajburiyatnarsasi bo’lgan ashyoni o’ziga topshirishni talab qilish o’rnigazararning qoplanishini talab qilishga haqli. 2. Javobgarlik shartlari va miqdori Fuqarolik-huquqiy javobgarlikka tortish uchun qonundanazarda tutilgan ma’lum shartlar mavjud bo’lishi loziml. FKning 333-m, 1-qismiga ko’ra, qarzdor aybi bo’lgan taqdirda majburiyatnibajarmaganligi yoki lozim darajadabajarmaganligi uchun, agar qonun hujjatlarida uokishartnomada boshqacha tartib belgilanmagan bo’lsa, javob beradi. Fuqarolik huquqbuzarlikning to’liq tartibi quyidagi shartlarni o’z ichiga oladi.1) huquqqa xilof xulq-atvor; 2) zararning mavjudligi; 3) huquqqa xilof xulq-atvor bilan zarar o’rtasidag

Quyidagilar zarar keltirib chiqaradigan, biroq huquqqa xilof harakatlar hisoblanmaydi. 1.Biz qator mutaxassislar o’zlariningprofessorial funksiyalarini bajarayotgandagi harakatlari (o’to’chiruvchilar o’t o’chirayotganda mebellarga zarar yetkazgan bo’lsalar). 2. Qonun hujjatlarida belgilangandoirada jabrlanuvchiga uning roziligi bilan zarar yetkazish. M: sog’lom insonda xavfli bo’lgantibbiyeksperimento’tkazish. - 3. Qonun hujjatlarida belgilangan doirada o’zming huquqlarini, amalga oshirish. M: mulkdortomonidan o’z uyining buzib tashlanishi. Fuqarolihuquqida ishlatiladigan «zarar» tushunchasi iqtisodiyot fanlari va xo’jalik amaliyotida qo’llaniladigan zarar tushunchasidan birmuncha farq qiladi.V.I.Kofmanning fikricha, iqtisodiy ma’nodagi zararning kelibchiqishiuchunhuquqbuzarlik bo’lishi sh

tahlil etishida ishlatiladi. «Vred» va «ubtka» tushunchalari bir-biriga moskelmaydi. Vred keng tushuncha bo ’ lib , u mulkiyva nomulkiy zarar ( vred ) ni ham huquqinitiklash uchunqilgan yoki qilishi lozim bo ’ lgan sarf - xarajatiari , uning mol - mulkiningyo ’ qolishi yoki shikastlanishi , shuningdek , qarzdor majburiyatini bajarganida u olishi mumkinbo ’ lgan lekin , ololmay qolgandaromadlar tushuniladi . Demak, yetkazilganzararni shartliravishda ikki qismga ajartish mumkan: 1) qililingan sajfxarajatlar mulkning, yo’qolishi yoki shikastlanishi (haqiqiy zarar); 2) olinmay qolgan daromad (boy berilganfoyda). Haqiqiy zarar - agar shaxsning sog’ligiga zarar yetkazgan bo’lsa, dori-darmon olish uchun, kuchli oyqatanish uchun, kurortlarda davolanish uchun qilgan xarajatlari va boshqalar kiradi.

hosildorligiga esa ob-havo hamda boshqa obyektiv omillar bilan birga turli xil subyektiv omillar ham ta’sir etadi. Sababiy bog’lanish hodisasini aniqlash nihoyatda murakkabhisoblanadi. M: mijozning sifatsiz doridan vafot etishi. Biroq uni kimdir yozgan, kimdir bergan, ishlab chiqargan; sifatininazorat qilgan; kimdir uni ishlab chiqarish uchun uskunalarini tayyorlaganvaboshqalarnikeltirishmumkin. Muammoshundan iboratki, qayerda va qachono’rganilayotganhodisaning sababini va tekshiruvni ajratibolishkerak. Fandasababiy bog’lanishni aniqlashning «aniq formulasi» yo’q. Ba’zibir ishlarda sababiy boglanishni aniqlashda "ekspertizagatayaniladi. Sudtibbiyot, sud-tovarshuhoslik, sud-texnika ekspertizalari xulosasi aniq xarakter kasb etadi. Fuqarolik - huquqiy javobgarlikka tortishishning muhim s

aksincha qarzni tan olib, uni to’lashga harakat qilganligi, qarzini tasdiqlovchi taqqoslash dalolatnomalarini imzolaganligi va h.k. aybdorlik darajasini yengillashtiruvchi holatlar sifatida baholanishi lozim. Fuqarolik-huquqiy javobgarlikning shakli ikkiga ajraladi: 1)Zararni to’lash 2)Neustoyka undirish Yetkazilgan mulkiy zarar uchun neustoykaning miqdoriqonunda yoki shartnomaning o’zida to’g’ridan-to’g’ri belgilab qo’yiladi. Shu sababli neustoyka hisoblash qiyinchilik tug’dirmaydi. Shu sababli kpeditor taraflar kelishuvida ko’zda tutilmagan bo’lsada, qonunda nazarda tutilgan neustoykani to’lashnitalabqilishga haqli. Zararni undirish miqdorini aniqlashda quyidagilar hisobgaolinadi: a) qarzdordan zararni, ixtiyoriy yoki majburiy undirish (sud orqali) kreditorning talabini qondiradimi? b) m

ashyonitaqdim etish, shikastlangan ashyoni tuzatish vahokazo) yuklashi mumkin (FK 1003 -m). Shartnomaviy majburiyatlarda, sotib oluvchiga sifati tegishli darajada bo’lmagan tovar sotilganida u xuddi shu markadagi (modeldagi, artikuldagi) sifati tegishli darajada bolgan tovarga almashtirishni talab qilisli huquqiga ega (FK 434m, l-q). Bu holat qarzdor chun noxush mulkiy oqibatlar keltirib chiqaradi. Chunki u bu kamchiliklarni o’zining hisobidan amalga oshiradi. Javobgarlik miqdorini kamaytirish barcha mavjud vaziyatlarga nisbatan qo’llanilishi mumkin. Unda quyidagi holat e’tiborga olinadi. 1) Majburiyatnibajarmaslikyokilozimdarajadabajarmaslikdaikkalatarafni ngh amaybibo’lsa (aralashjavobgarlik). konservazavodsudgayetkazilganzararnifermerxo’jaligidanundirishniso’rabda’v obila nmurojaatqilya

Qarz sud tartibida undirib olinganida sud kreditorning talabini da’vo qo’zg’atilgan kundagi yoki qaror chiqarilgan kundagi bank foizining hisob stavkasiga qarab qondirishi mumkin. Fuqarolik-huquqiy javobgarlikning alohida yana bir shakli bu neustoyka hisoblanadi. Neustoyka atamasi rus tilidan olingan bo’lib, ne ustoyal, ya’ni «vzyal slovo, obyazatelstvo, no ne v ы polnil» degan ma’noni beradi. O’zbek ulida bergan so’zing, va’dangning ustidan chiqmading, ya’ni subutsizlik degan, tushunchani bildiradi 7 . Majburiyatni buzgan shaxslarga nisbatan qonunda va shartnomada belgilangan hollarda jarima va penya ko’rinishida neustoyka qo’llanilishi mumkin. Fuqarolik kodeksining 260-moddasiga ko’ra, qonun hujjatlari yoki shartnoma bilan belgilangan, qarzdor majburiyatni bajarmagan yoki lozim darajada

neustoyka ham zarar kabi fuqarolik-huquqiy javobgarlik kelib chiqishi uchun zarur bo’lgan shartlar mavjud bo’lgandagina qo’llaniladi; majburiyatni buzgan qarzdorning neustoyka to’lash majburiyati davlat majburlovi bilan ta’minlanadi, shu sababli u fuqarolik huquqlarini sud orqali himoya qilish vositalari qatoriga kiradi 8 . Neustoyka kreditorga yetkazilgan zararning qoplashni eng qulay vositasi hisoblanadi. Neustoykaning bu xususiyati uning quyidagi belgilarida ko’riladi. 1) Neustoyka miqdori oldiridan belgilanadi hamda majburiyatlar vujudga kelish vaqtida neustoykaning miqdori uning taraflariga ma’lum bo’ladi. 2) Neustoykani undirish imkoniyati kreditorga yetkazilgan zarar va uni isbotlashga bogliq bo’lmagan holda, huquqbuzarlik faktining mavjud bo’lishi yetarli bo’ladi. Neustoyka miqdori

Jarima bilan penyaning farqi Fuqarolik kodeksida belgilanmagan. Qarzdor majburiyatlarni baj. armagan yoki lozim darajada bajarmagan hollarda to’laydigan va qoida tariqasida qat’iy pul summasida hisoblatiadigan neustoyka jarima hisoblanadi. Qarzdor majburiyatlarning bajarilishini kechiktirib yuborganida to’laydigan va o’tkazib yuborilgan muddatning bar bir kuni uchim majburiyatning bajarilmagan qismiga nisbatan foiz bilan hisoblanadigan neustoyka penya hisoblanadi. Neustoyka, kim tpmonidan o’rnatilishiga qarab: 1) qonuniy neustoykaga; 2) shartnomaviy neustoykaga ajraladi. Neustoyka to’g’risiciagi kelishuv uning summasidan cjat’i nazar yozma shaklda tuzjladi. uning yozma shakliga: rjoya qilmaslik neustoyka haqidagi kelishuvni haqiqiy emasligiga olib keladi. Shuni ta’kidlash kerakki, «Xo’jali

1.Hisobgao’tkaziladiganneustoyka.Bundazararning neustoyka bilan qoplanmagan qismi to’lanadi. 2. Alohida neustoyka: Bunda zarar undirilmasdan faqat neustoykaning o’zi undiriladi. 3. Jarimali neustoyka. Bu kreditorga qarzdordan neustoykaning o’zini, shuningdek, neustoykadan tashqari zararni ham tola hajmda undirish huquqini beradi. 4. Alternativ neustoyka. Bunda kreditor yo yetkazilgan zararni yoki neustoykani to’lashni talab qiladi. Neustoykaning miqdori qonun yoki shartnoma bilan o’natilishiga qaramasdan kamaytirilishi mumkin. Neustoykani to’liq to’lashdan ozod qilishga yo’l qo’yilmaydi. Neustoyka miqdorini kamaytirish huquqi sudga tegishli bo’lib, u quyidagi vaqlda yuzaga keladi. Agar tolanishi lozim bo’lgan neustoyka kreditorning majburiyatlarini buzish oqibatlariga nomutanosibligi ko’ri

Qaroraing 3-bandidaagarbittamajburiyatbuzilganbo’lib, buninguchunshartnomadahamjarimashaklidaneustoykato’lashnazardatutilganh ollar da, qonunchilikdaboshqachaholatnazardatutilmaganbo’lsa, kreditorfaqatginabirshakldagineustoykaqo’llanilishinitalabqilishgahaqliekanli giko’rs atilgan. Sudlar tomonidan neustoyka miqdorini belgilashda Oliy xo’jalik sudi Plenumining 2002-yil 4-martdagi «Xo’jalik yurituvchi subyektlar faoliyatining shartnomaviy-huquqiy bazasi to’g’risida»gi qonunini xo’jalik sudlari amaliyotida qo’llashning ayrim masalalari haqida»gi qarori 9 muhim amaliy ahamiyatga ega. Uning 13-bandida ko’rsatilishieha, sudlar neustoyka (penya, jarima) miqdorini aniqlashda shartnomaning qaysi band talablari qanchalik darajada buzilganligi, taraflar taqdim etayotgan hisob-kitoblarda qaysi davr u

3. Javobgarlikdan ozod qi1ish asoslari Ma’lumki, majburiyatlar umumiy qoidalarga ko’ra, majburiyat shartlariga va qonun hujjatlari talablariga muvofiq, bunday shartlar va, talablar bo’lmaganida esa - ish muomalasi odatlariga yoki odatda qo’yiladigan boshqa talablarga muvofiq lozim darajada bajarilishi kerak. Agar majburiyatni bajarmaganligi yoki lozim darajada bajarmaganligi uchun qonunhujjatlaridayokishartnomadaboshqachatartibbelgilanmagan bo’lsa, qarzdor aybi bo’lgan taqdirda, javob beradi. Basharti, qonunda yoki shartnomada boshqacha tartib nazarda tutilgan bo’lmasa, tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirishda majburiyatni bajarmagan yoki lozim darajada bajarmagan shaxs majburiyatni lozim darajada bajarishga yengib bo’lmaydigan kuch, ya’ni favqulodda va muayyan sharoitlarda oldini olib b

ish joylarini bosib olishiar, korxonadagi ish tashlashlar; d) hokimiyatning qonuniy va noqonuniy harakatlari; Qarzdorning shartlashuvchi sheriklari tomonidan majburiyatlarning buzilishi, majburiyatni bajarish uchun zarur tovarlarning bozorda yo’qligi, qarzdordazarurpul mablag’larining bo’lmaganligi fors -major sifatida baholanmasligi lozim.Majburiyat-huquqiy munosabatlaridakreditomingshartnoma bo’yicha o’ziga tegishli narsani qabul qilkhni kechiktirib yuborishi natijasida qarzdorga yetkazilgan zararni undirib olish huquqini beradi.Shu bilan birga qarzdor o’z zimmasiga olgan majburiyatini lozim darajada bajara olmasa javobgarlikdan ozod bo’ladi.Istisno tariqasida qarzdoming qasddan ish tutishi yoki qo’pol ehtiyotsizlik qilish hollari bunday huquqni unga .bermaydi.Pul majburiyatlar yuzasidan

Foydalanilgan adabiyotlar 1. Vikipediya ma’lumotlari. 2. Lex.uz rasmiy sayti. 3. Keksalari har tomnlama qo’llab quvvatlash to’g’risida gi qonun. 4. Insin huquqlari umumjahon diklaratsiyasi. 5. Xotin –qizlar va erkaklar uchun teng huquq va imkoniyatlar kafolatlari to’g’risidagi qonun. 6. O’zbekiston Respublikasi 2017-2021 ga mo’ljallangan harakatlar strategyasi. 7. Nogironligi bo’lgan shaxslarni qo’llab quvvatlash to’g’risidagi qonun.

Купить