G‘arbiy va Sharqiy Sibir - Pedagogika - Slaydlar

Dokument ma'lumotlari

Narxi	3000UZS
Hajmi	12.0MB
Xaridlar	0
Yuklab olingan sana	07 Noyabr 2026
Kengaytma	pptx
Bo'lim	Slaydlar
Fan	Pedagogika

G‘arbiy va Sharqiy Sibir

Sotib olish

G‘arbiy va Sharqiy Sibir

G‘arbiy Sibir
•
G‘arbiy Sibirga shu nomdagi
pasttekislik va Kara
dengizidagi bir qancha
kichikroq orollar kiradi. U
shimoldan janubga 2 500 km
ga, g‘arbdan sharqqa 1 900
km ga cho‘zilgan.

•
G‘arbiy Sibirning zamini paleozoy erasida vujudga kelgan plitadan
iborat. Uning usti mezozoy va kaynozoy eralarining turli xil qalinlikdagi
yotqiziqlari bilan qoplangan. Paleozoy davri yotqiziqlari G‘arbiy Sibir
pasttekisligining chekka qismlarida ko‘zga yaqqol tashlanadi. Neft va
ko‘mir hududning asosiy foydali qazilmalarini tashkil qiladi.
•
G‘arbiy Sibir hududi janubdan shimolga tomon salgina nishab. G‘arbiy
Sibir hududida uzunchoq, cho‘ziq do‘ngliklar ko‘p. Umuman, o‘lka
hududining mutlaq balandligi 300 m dan oshmaydi.

•
G‘arbiy Sibir hududida qishda arktika, yozda esa mo‘tadil
mintaqaning havo massalari hukmronlik qiladi. Shu sababdan o‘rtacha
yillik havo harorati qishda –25 –30 °C ni, yozda +22 °C ni tashkil
etadi. Yillik o‘rtacha yog‘in miqdori 480 — 550 mm ga yetadi.

•
Ob, Irtish, Taz va Pur kabi daryolar G‘arbiy Sibirning eng yirik daryolaridir.
Umuman, hududdagi deyarli barcha daryolar Shimoliy Muz okeani
havzasiga kiradi.

•
G‘arbiy Sibirning shimolida tundra-gleyli, podzol va
botqoq tuproqlar, janubiy qismida esa unumdor qora
tuproqlar tarqalgan. Pasttekislik hududida pakana qayin,
qutb tollari, kedr,pixta, tilog‘och, kaklik o‘ti kabi
o‘simliklar o‘sadi. Hayvonlardan oq ayiq, oq kaklik,
shimol bug‘usi, lemming, qutb tulkisi,rosomaxa kabilar
yashaydi.

Sharqiy Sibir
•
U Sibirning markaziy qismini
egallab, g‘arbda G‘arbiy Sibir
pasttekisligidan sharqda Kolima
daryosining vodiysigacha davom
etadi.
•
Sharqiy Sibirning markaziy
qismini egallagan qattiq va
mustahkam Sibir platformasi
arxey erasida vujudga kelgan.
Uning g‘arbiy qismi paleozoy,
sharqiy qismi esa mezozoy
eralarida ko‘tarilgan.

•
O‘lkaning relyefi, asosan, yassi tog‘liklardan iborat. Sharqiy Sibirning
markaziy qismida O‘rta Sibir yassi tog‘ligi joylashgan.Uning yuzasi
dengiz sathidan o‘rtacha 400 — 600 m baland.Putorana tog‘larida
balandlik 1 701 m ga yetadi.

Putorana tog‘lari

•
Sharqiy Sibir uchta — arktika, subarktika va mo‘tadil iqlim
mintaqalarida joylashgan. O‘lka iqlimining G‘arbiy Sibir iqlimidan farqli
jihati uning keskin kontinentalligidir. Bu yerda yillik havo harorati
tafovuti juda katta (qishda –20 –40 °C, yozda +16 +18 °C). Oymyakonda
qishda harorat –71 °C ga, yozda esa +36 °C ga yetganligi qayd etilgan.

•
Sharqiy Sibir daryolarga boy. Yevrosiyoning yirik daryolaridan Yenisey,
Lena, Aldan, Kolima, Taymir, Xatanga, Vilyuy, Anabar shular
jumlasidandir.

•
O‘lka hududida arktika sahrolari, tundra va o‘rmon-
tundra zonalarining landshaftlari tarkib topgan. Asosiy
tuproqlari tundra-gleyli va torfli gleyli, botqoq va
podzol tuproqlardir. O‘lkaning shimoliy qismida ko‘p
yillik muzloq yerlar katta maydonni egallaydi.

Topshiriq
•
1. Mavzuni o`qish
•
2. Muhim ma’lumotlarni
bulut ko`rinishida
tavsiflav kelish

G‘arbiy va Sharqiy Sibir

Sotib olish