Geologiya -qidiruv ishlarida qo‘llaniladigan tog‘ lahmlari, ularni o‘tish usullari - Геология - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	1.2MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	Геология

Geologiya -qidiruv ishlarida qo‘llaniladigan tog‘ lahmlari, ularni o‘tish usullari

Купить

1-Mavzu1-Mavzu
Geologiya -qidiruv ishlarida
qo’llaniladigan tog‘ lahmlari, ularni o’tish
usullari

Foydali qazilma konlarini qidiruv
ishlarida, asosan razvedka ishlarida,
tog’ jinslarining tub ochilmalari
muhim ahamiyatga ega. Bu
ochilmalar o’rganilayotgan
xududimizda tarqalgan tog’ jinslari
xaqida to’liq ma ’ lumot olishga
yordam beradi.

Geologik qidiruv ishlarida tog’ jinslari
ochilmalarining quyidagi turlari qo’llaniladi:
1) tabbiy ochilmalar - bu tub tog’ jinslarining tabbiy
jarayonlar natijasida yer yuzasiga chiqqan qismi;
2) sun ’ iy ochilmalar - ekzogen jarayonlar natijasida
qoplama tog’ jinslari bilan yopilgan tub tog’
jinslarini tog’ lahmlari o’tish yordamida ochilgan
qismi.

Tog’ jinslarining sun’iy ochilmalari Tog’ jinslarining sun’iy ochilmalari
tog’ lahmlari (rasm 1) va burg’u tog’ lahmlari (rasm 1) va burg’u
quduqlari (rasm 2) yordamida quduqlari (rasm 2) yordamida
amalga oshiriladi. Qidiruv ishlarida amalga oshiriladi. Qidiruv ishlarida
qo’llaniladigan tog’ lahmlari xar xil qo’llaniladigan tog’ lahmlari xar xil
o’lcham va ko’rinishga ega. Ulardan o’lcham va ko’rinishga ega. Ulardan
keng tarqalgani quyidagilar:keng tarqalgani quyidagilar:

Rasm 1. Rasm 1.
Tog‘ lahmlari: a — kopusha; b—kanava; Tog‘ lahmlari: a — kopusha; b—kanava;
vv
— shurf; — shurf;

g – buylama g – buylama
shtolnya;shtolnya;
d d
— kundalang shtolnya; — kundalang shtolnya;

e—shurf va kvershlag; j — shurf va e—shurf va kvershlag; j — shurf va
shtrek; z — shurf va ort; i—shaxta, gezenk (k) va yukorilovchi (l). Kora rang shtrek; z — shurf va ort; i—shaxta, gezenk (k) va yukorilovchi (l). Kora rang
– ma’dan tanasi.– ma’dan tanasi.

Rasm 2Rasm 2
. Burg‘u quduqlari va ularning . Burg‘u quduqlari va ularning
o’o’
tilish ytilish y
o’o’
nalishlari:nalishlari:
a a

— tik;— tik;
b b
——
qq
iya;iya;
v v
— gorizontal: 1-3— foydali — gorizontal: 1-3— foydali
qq
azilma tanalari,azilma tanalari,

44
— —
qq
oplama jinslar,oplama jinslar,
5 5
——
88
——
qq
amrovchi jinslar.amrovchi jinslar.

KopushaKopusha
-yumshoq va -yumshoq va
to’kiluvchan qoplama tog’ to’kiluvchan qoplama tog’
jinslarida yer yuzasidan jinslarida yer yuzasidan
o’tiladigan kichik o’tiladigan kichik
vorankasimon chuqurcha (0,5-vorankasimon chuqurcha (0,5-
0,8m).0,8m).

Kanav aKanav a
- yer yuzasida tub tog’ jinslarini - yer yuzasida tub tog’ jinslarini
ochish uchun o’tiladigan ochish uchun o’tiladigan
ariqsimon ariqsimon
tog’ tog’
lahimi, chuqurligi odatda1-3m. lahimi, chuqurligi odatda1-3m.
gumbazsimon bo’lishi mumkin. Ma’dan gumbazsimon bo’lishi mumkin. Ma’dan
tanasiga nisbatan ko’ndalang va bo’ylama tanasiga nisbatan ko’ndalang va bo’ylama
turlari bo’ladi.turlari bo’ladi.

Sht rekSht rek
- Foydali qazilmalarni - Foydali qazilmalarni
qidirish, razvedka qilish va qidirish, razvedka qilish va
ekspluatatsiya maqsadida ekspluatatsiya maqsadida
boshqa lahmdan o’tilganboshqa lahmdan o’tilgan
gorizontal tog lahmi, yer gorizontal tog lahmi, yer
yuzasiga chiqmaydi.yuzasiga chiqmaydi.

VrezVrez
— kanava tog’ yon — kanava tog’ yon
bag’ridan gorizontal bag’ridan gorizontal
o’tilgan xolat, bitta o’tilgan xolat, bitta
devori bo’lmaydi.devori bo’lmaydi.

ShurfShurf
- vertikal va qiya - vertikal va qiya
(quduqsimon) kichik xajmdagi (quduqsimon) kichik xajmdagi
tog’ lahmi bo’lib yer yuzasidan tog’ lahmi bo’lib yer yuzasidan
konlarni razvedka qilish, konlarni razvedka qilish,
portlatish ishlari va yordamchi portlatish ishlari va yordamchi
lahmlar sifatida o’tiladi.lahmlar sifatida o’tiladi.

SHt olny aSHt olny a
- yer yuzasidan - yer yuzasidan
gorizontal o’tilgan tog’ lahmi gorizontal o’tilgan tog’ lahmi
bo’lib foydali qazilma konlarini bo’lib foydali qazilma konlarini
razvedka qilish va yer osti razvedka qilish va yer osti
ishlarini o’tkazishda yordamchi ishlarini o’tkazishda yordamchi
vazifalar uchun o’tiladi. vazifalar uchun o’tiladi.
Shtoliyalar kesimi Shtoliyalar kesimi
to’rtburchakli, trapetsiyalito’rtburchakli, trapetsiyali

Kv ershlagKv ershlag
- Odatda foydali - Odatda foydali
qazilma tanasi yo’nalishiga qazilma tanasi yo’nalishiga
ko’ndalang ravishda boshqa ko’ndalang ravishda boshqa
lahmdan o’tilgan gorizontal tog lahmdan o’tilgan gorizontal tog
lahmi.lahmi.

OrtOrt
- Foydali qazilma tanasi - Foydali qazilma tanasi
gorizontal qalinligi bo’ylab gorizontal qalinligi bo’ylab
boshqa lahmdan o’tilagan boshqa lahmdan o’tilagan
gorizontal tog’ lahmi. yer gorizontal tog’ lahmi. yer
yuzasiga chiqmaydi.yuzasiga chiqmaydi.

Vosst ay ushiy (y uqorilov chi )Vosst ay ushiy (y uqorilov chi )
- -
boshqa tog’ lahmlaridan boshqa tog’ lahmlaridan
yuqoriga qarab o’tiluvchi tog’ yuqoriga qarab o’tiluvchi tog’
lahmi.lahmi.

G e z e n k —G e z e n k —
foydali qazilma foydali qazilma
yo’nalishi bo’yicha vertikal va yo’nalishi bo’yicha vertikal va
qiya o’tiladigan tog’ lahmi, qiya o’tiladigan tog’ lahmi,
boshqa lahmlardan o’tiladi.boshqa lahmlardan o’tiladi.

R a z v e d k aR a z v e d k a
shaxtalari — katta shaxtalari — katta
o’lchamdagi kvadrat yoki to’rtburchak o’lchamdagi kvadrat yoki to’rtburchak
shaklidagi vertikal tog’ lahmi. Shaxtadan shaklidagi vertikal tog’ lahmi. Shaxtadan
albatta boshqa tog’ lahmlari o’tiladi, ko’p albatta boshqa tog’ lahmlari o’tiladi, ko’p
gorizontli bo’ladi. SHurfdan farqi shaxta gorizontli bo’ladi. SHurfdan farqi shaxta
tushunchasiga yer yuzidagi va yer tushunchasiga yer yuzidagi va yer
tagidagi shahtaga xizmat qiluvchi barcha tagidagi shahtaga xizmat qiluvchi barcha
yordamchi qurilmalar va inshootlar kiradi.yordamchi qurilmalar va inshootlar kiradi.

Burg’u quduqlariBurg’u quduqlari
- kichik, - kichik,
yumaloq o’lchamli lahmlar yumaloq o’lchamli lahmlar
bo’lib, maxsus moslamalar bo’lib, maxsus moslamalar
yordamida o’tiladi. Ular yordamida o’tiladi. Ular
asbobning asbobning
ay lanma ay lanma
yoki yoki
urilma usullarida o’tiladi.urilma usullarida o’tiladi.

Kichik o‘lchamli (3-5 sm), Kichik o‘lchamli (3-5 sm),
portlovchi modda joylashtirish portlovchi modda joylashtirish
uchun o‘tilgan burg‘u quduguchun o‘tilgan burg‘u qudug
’’
i i
shpurshpur
deb ataladi. deb ataladi.

Tog‘ lahmlari Tog‘ lahmlari
qq
uyidagi uyidagi
qq
ismlardan iborat:ismlardan iborat:
Lahm ning boshlanishi (og‘zi)Lahm ning boshlanishi (og‘zi)
- -
yy
er osti lahmining er osti lahmining
yy
er yuzasi er yuzasi
yoki boshqa tog‘ lahmi bilan tutashgan joy;yoki boshqa tog‘ lahmi bilan tutashgan joy;
ZaboyZaboy
– lahmni o‘tish ishlari olib borilayotgan joy, ya’ni lahm – lahmni o‘tish ishlari olib borilayotgan joy, ya’ni lahm
tugagan joy. Lahmni o‘tish jarayonida zaboy kerakli tugagan joy. Lahmni o‘tish jarayonida zaboy kerakli
yo‘nalishda surilib boradi.yo‘nalishda surilib boradi.
LahmLahm
t t
anasi (st v ol) - anasi (st v ol) -
lahmning boshlanishi bilan zaboy lahmning boshlanishi bilan zaboy
orasidagi joy, lahmning devoriorasidagi joy, lahmning devori
..
Tog‘ lahmlarini o‘tishda yana Tog‘ lahmlarini o‘tishda yana
qq
uyidagi tushunchalar mavjud:uyidagi tushunchalar mavjud:
Tog‘ ishlari - Tog‘ ishlari -
tog‘ lahmi o‘tilayotgan paytdatog‘ lahmi o‘tilayotgan paytda

asosiy massivdan asosiy massivdan
tog‘ jinsining bir qismini ajratib olib tashqariga chiqarib tog‘ jinsining bir qismini ajratib olib tashqariga chiqarib
tashlash.tashlash.
Tog‘Tog‘
lahmlarini o‘t ish lahmlarini o‘t ish
(proxodka) - lahmlarni o‘tish (proxodka) - lahmlarni o‘tish
jarayonida kerakli yo‘nalishda davom ettirish.jarayonida kerakli yo‘nalishda davom ettirish.

Geologiya -qidiruv ishlarida qo‘llaniladigan tog‘ lahmlari, ularni o‘tish usullari

Купить

Похожие документы
Antarktidaning Geografik o‘rni, o‘rganilishi, geologik tuzilishi, foydali qazilmalari, relyefi
Avstraliyaning Geografik o‘rni, o‘rganilishi, geologik tuzilishi, foydali qazilmalari va relyefi
Yerning geologik rivojlanish tarixidagi mesoproterozoy bosqichi
Afrika Materigi Geologik Va Relef Xususiyatlari
Shimoliy Amerika materigiga umumiy geografik tavsif. Geologik tuzilishi va relefi. Shimoliy Amerikaning iqlimi va ichki suvlari. Shimoliy Amerikaning tabiat zonalari