Gorizontal va qiya yo'naltirilgan quduqlar va ularni ishlash - Геология - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	127.6KB
Покупки	0
Дата загрузки	10 Февраль 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Геология

Gorizontal va qiya yo'naltirilgan quduqlar va ularni ishlash

Купить

Gorizontal va qiya yo‘naltirilgan quduqlar va ularni ishlash Reja 1. Gorizontal quduqlarni burg‘ilash. 2. Gorizontal quduqlarni burg‘ilash texnologiyasi asosiy parametrlarini asoslash. 3. Gorizontal quduqlarni ng profili. 4. Gorizontal quduqlarni burg‘ilashda ekologik muhofazasi masalalari.

Аdabiyotlar  Akramov B.Sh, Yuldashev T.R, Ermatov N.X, Mirzayev E.S, Ashurov M.X. “Neft va gaz ishi asoslari” Darslik Toshkent 2022 y  Akramov B.Sh., Sidiqxo‘djayev R.K. “Neft va gaz ishi asoslari” fanidan ma’ruza matnlar to‘plami.Toshkent 1999 y  Akramov B.Sh ”Neft va gaz quduqlarini ishlatish” Darslik Toshkent 2020  Sidiqxo‘djayev R.K. “Neft va gaz ishi asoslari” fanini o‘rganish bo‘yicha uslubiy ko‘ratma Toshkent 2002 y  Akramov B.Sh., Buronov M.X, Meyliyev A.M. “Neft va gaz ishi asoslari” Toshkent. 2002 y 19b  Akramov B.Sh., Sidiqxo‘djayev R.K. “Neft va gaz ishi asoslari”. Darslik - Toshkent: 2003. 203 b  Akramov B.Sh., Umedov Sh.X. Neft qazib olish bo‘yicha ma’lumotnoma. - Toshkent: Darslik Ilm-ziyo, 2004.

 Neft qazib olish va kondan neftni to‘liqroq olishni jadallashtirishning eng samarali usullaridan biri gorizontal quduqlardan (GQ) foydalanib konlarni ishlatish hisoblanadi.  Gorizontal quduqlarni burg‘ilash birinchi marta Rossiyada Boshqirdiston Respublikasida boshlangan. Krasnokom konida 1947 yilda quduqni tik ustunidan ikkita gorizontal 30 m va 35 m li ustunlar qatlamga burg‘ilangan.

 Samara viloyatidagi Yablonovskiy konida 1957 yili gorizontal ustunining uzunligi 145 metr bo‘lgan № 617 quduq burg‘ilangan.  Ma’lumki boshqa turdagi quduqlar kabi gorizontal quduqlarni sanoatda qo‘llash keng tus olmadi.  Shu bilan bir vaqtda AQS h , Kanada va G‘arbiy Yevropada gorizontal quduqlarni burg‘ilash ishlari keng o‘zlashtirildi, mukammallashtirildi va xozirgi kunda o‘zining o‘rnini topdi. 2000 yil holati bo‘yicha jahonda 20000 dan ortiq gorizontal va yon gorizontal ustunli quduqlar burg‘ilandi.

O‘zbekistonda 2000 yildan boshlab faqatgina 20 taga yaqin gorizontal quduqlar burg‘ilandi. Hozirgi kunda Janubiy Kemachi va Ko‘kdumaloq konlarida 20 tadan ko‘p gorizontal quduq ishlab turibdi.  Har xil jinsli kollektorlarda har xil sabablarga ko‘ra qatlamchalar, bir butun va boshqa sohalar ishlanmasdan qoladi.  Kon va geofizik tadqiqotlari ma’lumotlari shuni ko‘rsatadiki, ko‘pgina qazib olinuvchi va haydovchi quduqlar yordamida qatlam ishlatilganda tog‘ jinsi qatlamlarda har xil jinsli bo‘lganligi uchun ishlatish murakkab olib boriladi. Shuning uchun yuqori o‘tkazuvchan qatlamlar yaxshi ishlanadi.

Quduq qirqimi mahsuldor qatlam qismining 60% i va undan ham yuqoriroq qismini ishlatishni qamraydi. Suv neft tutashuvi (SNT) va gaz neft tutashuvi (GNT) bir-biriga yaqinligi sababli, mahsuldor tog‘ jinsining qatlamlari ochilmaydi, ya’ni bu qatlamlarni odatdagi usullar bilan ishlatishga qo‘shib bo‘lmaydi. Agarda mahsuldor qatlam SNT chegarasida ochilsa, suvning tezlik bilan quduqqa yorib kirishi va gaz qatlamidan neftli qatlamga gazning oqib kirishi sodir bo‘ladi.

MDH va chet el davlatlarida gorizontal neft va gaz quduqlarini ishlatish tajribalaridan foydalanish ma’lumotlaridan quyidagi xulosalarni chiqarish mumkin:  1. Sizilish maydonining kattaligi hamda neft va gaz oqimining jadallashuvi hisobiga neftoluvchanlikning oshishi, qatlamga ta’sir etishini samaradorligi kuchayishi.  2. Sizilish maydonining kengayishi hisobiga tik quduqlarga nisbatan neft va gaz olish debitining katta qiymatda yuqoriligi.  3. Neft quduqlaridagi suvsiz yoki kam suvli davrlardan o‘tish.

 4. Neft konlarini so‘ngan bosqichida mahsuldorligini tiklash.  5. Harakatda bo‘lmagan va kon debitini ko‘paytirish imkoniyati.  6. Yer osti gaz omborlarini yaratish va ishlatish samaradorligini ko‘tarish.  7. Neft va gaz konlarini ishlatishda burg‘ilash ishlari hajmini kamaytirish.  8. Botqoq va o‘rmonli joylarda kapital sarf- harajatlarning hajmini kamaytirish imkoniyatini beradi.

 Hozirgi paytda chet davlatlarda neft va gaz konlarini ishlashda asosan gorizontal quduqlar qo‘llanilmoqda. Masalan, Rossiyada gorizontal quduqlarni burg‘ilash yordamida mahsuldor qatlam qalinligi 6 00 metr bo‘lgan va zahirasi 4 mlrd tonna neft–gaz va neft konlarida quduqlar qazish ishlari rejalashtirilgan.  Buning natijasida 2,5 mlrd tonna og‘ir neft, 2,3 mlrd tonna – suv bosgan neft konlaridan neft zahiralarini qazib olish kutilmoqda.  1970 yildan boshlab Rossiya davlatida ko‘proq qiya – yo‘naltirilgan quduq burg‘ilash ishlari qabul qilina boshladi.

 AQS h va Kanada davlatlaridagi 1995 yilgi ma’lumotlariga asosan 334 konlar gorizontal quduqlar yordamida ishlatilmoqda.  Tabiiy egrilantirish deb mahsuldor qatlamning belgilangan nuqtasiga yetib borish uchun quduq stvolini rejalashtirilgan holda burilishiga aytiladi.  Tabiiy holda quduq ustunining egrilantirishi – qiya, gorizontal–tarmoqli, ko‘p ustunli ko‘rinishlarda bo‘ladi.

 Bunday quduqlarni ko‘proq quyidagi hollarda qo‘llash mumkin.  - okean, dengiz, ko‘l, daryo va yirik suv xavzalari tagida joylashgan neft konlarini ishlashda;  - mahalliy rel y efning (tog‘lar, jarliklar) kuchli kesishgan joylarida quduqlarni burg‘ilashda;  - neft va gazlarning ochiq otilmasida yong‘inni bartaraf qilishda;  - haydaladigan yerlarni saqlab qolish, konni burg‘ilashda va obodonlashtirishda kapital sarflanma xizmat harajatlarini kamaytirish uchun;  - tuzli qatlamlar tagidagi uyumlarni burg‘ilashda va shu kabilar.

 Qiya yo‘naltirilgan va gorizontal quduqlarni burg‘ilashda tub dvigateli sifatida turboburlar, vintli va elektro- dvigatellar qo‘llaniladi. Quduq yon devor ustunini burg‘ilashda og‘diruvchi qurilmalar sifatida og‘dirgichlardan foydalaniladi.  Og‘diruvchi qurilma burg‘iga og‘diruvchi kuchlanish beradi. Gorizontal quduqlarni tub dvigateli bilan burg‘ilashda og‘dirgich qurilmasi sifatida turbinli og‘dirgichlar, vintli tub dvigateli bazasidagi og‘dirgichlar, egrilantirish mexanizmlari, qoplamali og‘dirgichlar, ekssentrik nipelli tub dvigatellari qo‘llaniladi.

Т  Rotorli burg‘ilashda og‘diruvchi ponalar, sharnirli og‘dirgichlardan foydalaniladi.  Rotorli usulda va tub dvigateli bilan yo‘naltirilgan burg‘ilashda quduqning azimut burchagi doimiy bo‘lganda zenit burchagini o‘zgartirish uchun og‘diruvchi qurilma sifatida burg‘ilash tizmasini pastki qismini to‘g‘ri chiziqli jamlanmasi qismiga barqarorlashtirgich va parametrli kalibratorlardan foydalaniladi.

Og‘dirgich R-1. Nakladkali og‘dirish qurilmasi. 1– burg‘ilash quvuri; 2–egri uzatma; 3–turbobur; 4– qoplama; 5–burg‘i.

Rotorli burg‘ilashda qo‘llaniladigan egdiruvchi moslamalar. a–egdiruvchi pona bilan ishlatish; 1–ponani o‘rnatish; 2–quduq ustunini burg‘ilash 3–pona bilan chiqarib olish; 4–quduq stvolini kengaytirish. b–sharnirli egdiruvchi bilan ishlatish; 1–og‘dirgichni o‘rnatish; 2, 3 – quduq ustunini burg‘ilash; 4–quduq ustunini kengaytirish.

Egdiruvchi moslamalar xususiyatiga o‘xshash bo‘lgan turbinali og‘diruvchilar, shpindelli og‘diruvchilar - elastik og‘dirgichlar ham qo‘llaniladi . Rotorli burg‘ilash usulida egdiruvchi moslamalardan quduq ustuniga kerakli yo‘nalishni berishda foydalaniladi. Egdiruvchi moslamalar burg‘ini qiya yo‘naltiruvchi uchun ponali shakldagi qurilmadir.

Odatda hamma qatlam umumiy filtr bilan ochiladi va ishlov beriladi. Lekin ishlovda neftga to‘yingan qatlamlarning 40-60% igina qatnashadi. Ishlov jarayonida asosan yuqori o‘tkazuvchan qatlamlar egallanadi. Bundan tashqari quduq ustuni atrofida suv oqimlari hosil bo‘lib, uyum zahirasining bir qismi qolib ketadi. Suv oqimlarining paydo yuo‘lishini to‘xtatish vaqtinchalik tavsifga ega va ko‘p holatlarda yaxshi samara bermaydi.

 Yon gorizontal ustunlarni burg‘ilash usulini qo‘llashdan asosiy maqsad ko‘p qatlamli yaxlit bo‘lmagan uyumlarni qurshab olish natijasida neft oluvchanlikni oshirish; hamda harakatsiz, to‘xtab qolgan, past mahsuldor, samarasiz va kuchli suvlangan quduqlarni to‘liq qamrab olish kabilardan iborat.  Qo‘yilgan maqsadga erishishda quyidagi umumiy jarayonlar yechiladi:

 Qo‘yilgan maqsadga erishishda quyidagi umumiy jarayonlar yechiladi:  - kech bosqichda ishlovga beriladigan uyum to‘xtatiladi, oldin perforatsiya qilingan quduqlardan bittasi bosim bilan sementlanadi va yangi ustunning ostida sement ko‘prigi barpo qilinadi;  - sementlash yuqori bosimda amalga oshiriladi, ustun zonasida suv yoki flyuid paydo bo‘lishiga yo‘ l qo‘yilmaydi;  - ishlatish tizmasi germetiklikka sinaladi, ko‘p qatlamli neft uyumining yuqori qismidan yangi ishlatish tizmasi burg‘ilanadi va yangi qiya yo‘naltirilgan ustun ochiladi;  - yangi ustunni burg‘ilash va oldingi ochilgan ustunni to‘xtatish hisobiga paydo bo‘ladigan oqimlarning oldini oladi;

 Neft va gazni qiya yoki gorizontal quduqlar yordamida qazib olish ishlari 1940 yillarda boshlangan. 1979 yilga kelib bunday quduqlar juda ko‘p burg‘ilandi.  Bu vaqtgacha sanoatda tik quduqlar va gidro yorish usulida neft mahsulotlarini olish amalga oshirilgan.  Gorizontal quduqlar yoki o‘qiga nisbatan burilishi kuchaytirilgan quduqlar yuqori darajada neft olish imkoniyatini beradi, ya’ni quduq ustuni mahsuldor qatlam yuzasi bilan tutashish yuzasining maksimal qiymatini ta’minlaydi

 Gorizontal quduqlarni juda kichik radiusli egishd a tarmoqlangan quduqlarni ng egilish radiusi 30-60 m bo‘lib, burg‘ilash jarayonida quduq stvolini kamida 60 m tik qismida 2 – 3 metrgacha kengaytirish talab qilin adi .  Undan keyin 30 – 60 m balandli kda quduq 4 – 5 sm li diametrda gidravlik yorish yordamida burg‘ilanadi.

 Quduqlarni kichik radiusda egish 6 – 12 m bo‘lib, quduq stvolini ng uzunligi 60–200 mni tashkil etadi.  Tik quduqlarni burg‘ilashda birinchi boshlang‘ich deraza tirqishi tik mustahkamlash tizmasi 4,5–6 m ni tashkil etib, quduqni ng tik bo‘lmagan stvoli deraza tirqishi orqali o‘tadi.  Kichik radius orqali gorizontal uchastkaga chiqishda quduq og‘dirgichlar va egilgan burg‘ilash konduktoridan foydalanib silliq egri bo‘yin shakllantiriladi.

Quduqlarni o‘rtacha egi li shi da burish radiusi 90–150 m bo‘lib, gorizontal quduqning gorizontal uchastkasi esa 450 m ni tashkil etadi. Bunday quduqlar odatda gidroturbinali quduq tubi dvigateli yordamida burg‘ilanib gorizontallikka burishda egiluvchan burg‘ilash tizmasidan foydalaniladi. Quduqning qiyaligi har 30 metrga 2 º С dan burib borilib, undan keyin gorizontal uchastkasi burg‘ilanadi.

Купить