Kirish Roʻyxatdan oʻtish

Docx

  • Referatlar
  • Diplom ishlar
  • Boshqa
    • Slaydlar
    • Referatlar
    • Kurs ishlari
    • Diplom ishlar
    • Dissertatsiyalar
    • Dars ishlanmalar
    • Infografika
    • Kitoblar
    • Testlar

Dokument ma'lumotlari

Narxi 2000UZS
Hajmi 45.9KB
Xaridlar 0
Yuklab olingan sana 07 Noyabr 2026
Kengaytma docx
Bo'lim Referatlar
Fan Pedagogika

Sotuvchi

Bohodir Jalolov

Gulli o‘simliklarning changlanishi va urug‘lanishi. qo‘shaloq urug‘lanish

Sotib olish
MAVZU:  GULLI O‘SIMLIKLARNING ChANGLANIShI VA
URUG‘LANIShI. QO‘ShALOQ URUG‘LANISh.
Reja:
1. Gulli o‘simliklarning changlanishi .
2. Gulli o‘simliklarda qo‘shaloq urug‘lanish. Gul   gulkurtakdan   hosil   bo‘ladi.   Ochilmagan   gulkurtak   g‘uncha   deb
ataladi.   G‘unchada   gul   a’zolari   ekzogen   bo‘rtmalar   ko‘rinishida   akropetal
ravishda   rivojlanadi.   G‘unchaning   to   gulga   aylanguncha   bo‘lgan   davri   bir
necha bosqichlarga bo‘linadi. J.M.Armstrong (1935) beda guli ochilishida 4
boskichni,   I.Vozniy   (1937)   esa   7   boskichni,   V.B.Enken   (1959)   soya   guli
rivojlanishida   6,   N.V.Kazanseva   (1978)   bo q lada   3,   X.Karshiboev
shirinmiyalarda   8,   B.Normatov   (1988)   esparsetlar   guli   taraqqiyotida   9   ta
bosqichni   ajratadi.   Esparsetlar   gunchalari   rivojlanishi   bosqichlari   va   shu
bosqichda   changdonda   va   urug‘kurtakda   bo‘layotgan   o‘zgarishlar
tasvirlangan.   Rivojlanishning   1-boskichida yoq   esparset   turlari   orasida
mikrosporogenez   va   megasporogenez   turlicha   tezlikda   borishi   bilan   yaqqol
farqlanib   turadi.   5-6-bosqichlarda   chang   yetilib   bo‘ladi,   to‘liq   shakllangan
murtak xaltasi esa 7-bosqichda kuzatiladi. 
G‘uncha rivojlanishining dastlabki bosqichlarida gul a’zolarining tashqi
qismida   joylashgan   kosachabarglar   tezrok   o‘sadi,   shuning   uchun   guncha
yopiq   xolatda   qoladi.   Rivojlanishning   keyingi   bosqichlarida   gulning   ichki
a’zolari   tezroq,   taraqqiy   qilib,   g‘unchani   ochilishga   sabab   bo‘ladi.   G‘uncha
ochilgandan   to   gultojlar   so‘ligangacha   bo‘lgan   davr   gullash   deb   ataldi.
Gullash   davri   15-20   minutdan   (ayrim   ko‘zacha   gullilarda)   to   2-3   oygacha
(orxideydoshlarda)   cho‘ziladi.   Ko‘pchilik   o‘simliklar   guli   6-8   soatdan   to   1
sutkagacha ochilib turadi. Shuni aytib o‘tish kerakki, o‘simliklarning gullashi
changlanish   jarayoni   bilan   uzviy   bog‘liqdir.   O‘simlik   gulidagi   turli
morfologik va fiziologik moslashmalar, uning mavsumiy va sutkalik ochilish
xarakteri   shu   o‘simlik   gulini   qaysi   tipda   va   qanday   vositalar   yordamida
changlanishini   belgilab   beradi.   Gullash   jarayonining   bu   tomonlarini
antekologiya   bo‘limi   o‘rganadi.   «Antekologiya»   terminini   fanga
Sh.Robertson   (1904)   kiritgan.   U   bu   termin   bilan   gullash   va   changlanish
ekologiyasini   tushingan   edi.   Shuni   aytish   kerakki,   gul   biologiyasi   juda   xam murakkab   bo‘lib,   uni   faqat   tabiat   qo‘ynida   tirik   ob’ektlardagina   o‘rganish
mumkindir.   Bunda   ko‘pincha   gulning   quyidagi   asosiy   belgi   va   xossalari   ga
e’tibor qilinadi (Ponomarev, 1960): 
  gulkurgonning shakli va rangi, uning o‘zgarib borishi; 
  gultojda nektardonni ko‘rsatuvchi dog‘lar bor-yo‘qligi; 
  gullarda jinslarning bo‘linishi; 
  tumshuqchaning o‘ziga xos tuzilishi va xossalari; 
  changning shakli va kattaligi, o‘ziga xos xususiyatlari; 
  gulda changdon va tumshuqchaning o‘zaro joylashuvi; 
  changdon va tumshuqchaning qaysi vaqtda yetilishi; 
  geterostiliya (changchi va urug‘chining turli balandliklarda joylanishi)
xodisasi bor-yo‘qligi; 
  nektardonlarning tuzilishi, joylanishi va nektar ajralishi; 
  gulda maxsus tuzilmalar bor-yo‘qligi; 
  mavsumiy va sutkalik gullash ritmikasi va x.k. 
Gulqurg‘on   qismlarining   tuzilishi,   ularning   rangi   yoki   gulqurg‘on
qismlarining   reduksiyalanib   ketganligi   gulda   kaysi   vositalar   yordamida
changlanish jarayoni amalga oshishini ko‘rsatib beradi. K.Fegri va L.Vander
Peyl   (1982)   gullarni   funksional   strukturasiga   ko‘ra   quyidagi   guruxlarga
ajratdi: 
   gulqo‘rg‘oni   ko‘rimsiz   gullar.   Bu   gullarda   changlanish   abiotik
vositalar (shamol, suv) yordamida amalga oshadi. Masalan: tol, terak, uzum
va x.k. 
  gulqo‘rg‘oni chiroyli va yaqqol ko‘zga tashlanuvchi gullar 
  Bu gullar shakliga ko‘ra: 
  tarelkasimon (atirgul guli);    qo‘ng‘iroqsimon (qo‘ng‘iroqgul); 
  labli (yalpiz guli); 
  kapalaksimon (yantok, beda, nuxat guli); 
  trubkasimon (kungaboqar guli) va x.k.larga bo‘linadi. 
Bu   gullarda   changlanish   biotik   vositalar   (xasharot,   xayvonlar)
yordamida amalga oshadi. Ma’lumki, gulli o‘simliklarning ko‘pchiligida xam
changchi, xam urug‘chi bitta gulning o‘zida joylashgan bo‘ladi. Bunday gul
qo‘sh jinsli gul  deb ataladi. ko‘sh jinsli gullar guli o‘simliklarning qariyib 72
%   da   uchraydi.   Shuning   bilan   birga   bitta   gulda   faqat   urug‘chi   yoki
changchilar   joylashgan   gullar   xam   bo‘lib,   bunday   gullar   ayrim   jinsli   gullar
deb nomlanadi. Ayrim jinsli gullar   urg‘ochi   (faqat urg‘ochisi bor) va   erkak
(fakat   changchilari   bor)   gullarga   ajratiladi.   Bu   gullarning   uchrashiga   qarab
o‘simliklar quyidagi guruxlarga ajratiladi (Rozanova, 1935): 
1.   Bir   uyli   o‘simliklar .   O‘simlikda   yo   kush   jinsli,   yo   ayrim   jinsli
gullarning ikkalasi xam uchraydi. Bu guruxga quyidagi kenja guruxlar kiradi:
  qo‘sh jinsli gulli o‘simliklar (olma, yantoq, bug‘doy); 
  ayrim jinsli gulli o‘simliklar (makkajo‘xori, bodring); 
  qo‘sh jinsli va erkak gulli usimliklar (arpa); 
  qo‘sh jinsli va urg‘ochi gulli o‘simliklar (astra); 
  qo‘sh jinsli va erkak, urg‘ochi gulli o‘simliklar (orxidey). 
II.   Ikki   uyli   o‘simliklar .   Ayrim   jinsli   gullar   turli   o‘simliklarda
joylashgan. 
  xaqiqiy ikki uyli o‘simliklar (kanop, nasha); 
   qo‘sh   jinsli   va   ayrim   jinsli   gullari   turli   o‘simliklarda   joylashgan
(gledichiya):  III.   Ko‘p   uyli   o‘simliklar .   ko‘sh   jinsli,   urg‘ochi   va   erkak   gullari   turli
o‘simliklarda joylashgan (sovuno‘t). 
O‘simliklarning   gullash   biologiyasini   o‘rganishda   o‘simlikning
mavsumiy   va   sutkalik   gullash   ritmikasini   o‘rganish   muxim   axamiyatga
egadir.   Chunki   gullash   biologiyasini   o‘rganish   bir   tomondan   bizga   tur   va
formalarni   hosil   bo‘lishini   anglashga   yordam   bersa,   ikkinchi   tomondan
seleksiya   uchun   qo‘l   keladi.   O‘simliklar   o‘z   xayotida   bir   yoki   ko‘p   marta
gullashi   mumkin.   Bir-ikki   yillik   o‘simliklar,   ayrim   ko‘p   yillik   o‘simliklar
(forula,   agava,   xurmo,   bambuk)   umrida   bir   marta   gullaydi   va   meva   beradi.
Keyin   esa   xalok   bo‘ladi.   Bunday   o‘simliklar   monokarpik   (mono   -   bitta,
karpos - meva) o‘simliklar deb nomlanadi. Ko‘p yillik o‘simliklar o‘z xayoti
davomida   bir   necha   marta   gullab,   meva   beradi.   Bu   o‘simliklar   polikarpik
(poli - ko‘p) o‘simliklar deb ataladi. 
O‘simliklarning ko‘pchiligi fakat ma’lum davrda: baxor, yoz yoki kuzda
gullaydi.   Bu   o‘simliklarning   gullashidagi   mavsumiylik   bo‘lib,   u   xar   bir
o‘simlik   turi   uchun   o‘zgarmasdir.   O‘simliklarning   mavsumiy   gullashi   o‘z
ichiga   o‘simlikda   birinchi   gul   ochilgandan   to   oxirgi   gul   ochilib   bo‘lgancha
bo‘lgan vaqtni oladi. 
Shuningdek, o‘simliklarga   sutkalik   gullash dinamikasi xam xosdir. Xar
bir   o‘simlik   turi   guli   sutkaning   ma’lum   bir   vaqtida   ochiladi.   O‘simliklar
gullashning   sutkalik   dinamikasini   boshqaruvchi   asosiy   faktorlar
temperatura,   nisbiy   namlik   va   yoruglikdir .   Yantoq   gullarining   eng   ko‘p
ochilgan   vaqti   tushki   paytda   kuzatiladi.   Bu   davrda   temperaturaning   eng
yuqori   va   nisbiy   namlikning   eng   quyi   darajalari   qayd   qilingan.   Yantoqdan
farqli   o‘larok   saksovulda   (Demyanova,   1975)   gullashning   eng   baland
cho‘qqisi   erta   bilan   soat   9   dan   11   gacha   davom   qiladi.   Qovun   o‘simligi
gullari   tushdan   keyin   ochila   boshlaydi.   Kechasi   gullaydigan   o‘simliklarga namoshomgulni   misol   qilishimiz   mumkin,   chunki   uning   guli   kechqurun
ochilib, ertalab yopiladi. 
Yuqorida   ta’kidlab   o‘tilgandek,   gullash   davomida   changlanish   jarayoni
amalga   oshiriladi.   Changning   changdondan   chiqib   urug‘chi   tumshuqchasiga
tushishiga   changlash   deyiladi.   O‘simliklarda   changlanishning   2   ta   tipi
kuzatiladi (28-rasm): 
  o‘z-o‘zidan changlanish (avtogamiya); 
  chetdan changlanish (ksenogamiya). 
Agar   bir   gulning   changi   shu   guldagi   urug‘chi   tumshuqchasiga   kelib
tushsa,   bu   jarayon   o‘z-o‘zidan   changlanish   yoki   avtogamiya   (autos   -   uz-
o‘zidan,   gamos   -   qo‘shilish)   deyiladi.   O‘z-o‘zidan   changlanishini   no‘xat,
loviya, yeryong‘oq, arpa, suli, sholi, orxidey va boshka o‘simliklarda ko‘rish
mumkin.   Gunafsha   o‘simligidda   o‘z-o‘zidan   changlanish   xali   ochilmagan
g‘uncha ichida amalga oshadi. Bu xodisaga  kleystogamiya  (kleistos – yopiq)
nomi berilgan. 
O‘simliklarning   asosiy   qismi   chetdan   changlanadi.   Bunda   bir   o‘simlik
gulining   changi   ikkinchi   o‘simlik   guli   urug‘chisi   tumshuqchasiga   borib
tushadi.   Bu   jarayon   chetdan   changlanish   yoki   ksenogamiya   (xenos   -
chetdan) nomi bilan ataladi. O‘simliklar uchun chetdan changlanish biologik
jixatdan   afzaldir,   chunki   u   genlar   rekombinatsiyasi   uchun   keng   imkoniyat
yaratadi   va   shu   tur   populyatsiyalarini   geterozigota   xolatida   bo‘lishini
ta’minlaydi. Shuning uchun o‘simliklarda o‘z-o‘zidan changlanmaslik uchun
turli moslamalar kuzatiladi. Bular quyidagilardir: 
dixogamiya   - guldagi changchi va urug‘chining turli vaqtlarda yetilishi.
Dixogamiya   ikki   formada   uchraydi.   Protoandriya   (changchilarning   oldin
yetilishi)   kupchilik   oilalarda:   soyabonguldosh,   dukkakdosh,
murakkabguldosh,   labguldoshlar   va   boshqalarda   kuzatiladi.   Protoginiya (urug‘chining   oldin   yetilishi)   esa   karamdosh,   atirguldosh   va   zirkdoshlarda
uchraydi. 
geterostiliya   -   gulda   changchi   va   urug‘chilarni   turli   balandliklarda
joylanishi (masalan grechixada); 
gultoj   va   changchilarning   o‘ ziga   xos   joylanishi   (masalan
labguldoshlarda); 
bepushtlik   xususiyati,   ya’ni   gul   o‘z   changi   bilan   changlanganda
urug‘lanish   sodir   bo‘lmaydi   va   meva   tugmaydi.   Bu   xususiyatni   javdar,
karam, ko‘ksagiz o‘simliklarida kuzatish mumkin. 
O‘simliklarda   chetdan   changlanish   turli   vositalar   yordamida   amalga
oshadi Uning quyidagi xillari ajratiladi: 
1.   Entomofiliya   -   h asharotlar   yordamida   changlanish.   H asharotlar
yordamida   changlanuvchi   o‘simliklar   guli   yirik   va   rangli   bo‘ladi.   Masalan,
Arnoldi   raffleziyasi   guli   diametri   1   m.   gacha   boradi.   Agar   o‘simlik   guli
mayda   rangsiz   bo‘lsa,   ko‘pchilik   xolda   to‘pgullar   shaklida   to‘planadi.
H asharotlarni   guldagi   chang   va   nektar   jalb   qiladi.   Chang   va   nektar
h asharotlarga   ozuqa   manbai   bo‘lib   xizmat   qiladi.   Gul   changi   tarkibida   turli
oqsillar,   yog‘lar,   uglevodlar,   ferment   va   vitaminlar   bo‘ladi.   Ayniqsa
na’matak, ko‘knor, mimoza, kayratuek, pionlar gulida juda ko‘p chang hosil
bo‘ladi.   Juda   ko‘pchilik   o‘simlik   gullari   o‘zidan   shirin   suyuqlik   -   nektar
ajratadi.   Nektar   nektardon   deb   ataluvchi   maxsus   bezlardan   ajraladi.
Nektarning   60-80%   kandli   uglevodlar   tashkil   qiladi.   Nektar   ajralib   chiqishi
sutkaviy   ritmikaga   ega   bo‘lib,   ko‘pchilik   o‘simliklarda   u   ertalab   yoki
kechkurun   kuzatiladi.   Nektardonlarning   shakli   va   gullaridan   joylanishi
turlichadir. Nektardonlar gultojda, gulo‘rnida, chang ipida, mevabargchalarda
joylashadilar.  H asharotlarni   gullarga   jalb   qilishda   gulning   o‘ziga   xos   xidlari   va   rangi
xam aloxida rol o‘ynaydi.  H ozirgi kunda gulli o‘simliklarda 500 dan ortiq xid
borligi   aniqlangan.   Ularning   asosiy   qismini   turli   efir   moylar   va   aminlar
tashkil   qiladi.   N.N.Blagoveshenskaya   bergan   ma’lumotlarga   qaraganda
o‘simlik   gullarida   300   dan   ortiq   ranglar   ajratilib,   ular   xasharotlar   uchun
signal   vazifasini   o‘taydi.   Ayniqsa   siz   uchun   rangi   bir   xil   bo‘lib   ko‘ringan
gullarda   o‘ziga   xos   shunday   nuqtalar   borki,   ulardan   qaytgan   ultrabinafsha
nurlar xasharotlar uchun yo‘naltiruvchi mayoq rolini o‘ynaydi. 
Xasharotlar   bir   guldan   ikkinchisiga   o‘tar   ekan   u   o‘zi   bilan   birga   shu
o‘simlik   changlarini   xam   olib   o‘tadi,   natijada   xasharot   yordamida
changlanish ro‘y beradi. 
2.  Ornitofiliya  - qushlar yordamida changlanish 
kushlar   yordamida   changlanish   tropikada   o‘suvchi   evkolipt,   akatsiya,
kaktus   turlarida   kuzatiladi.   Bu   o‘simlik   gullari   ochik   rangli,   jalb   qiluvchi
ranglarga bo‘yalgan bo‘ladi. Ular o‘zlaridan suyuq nektar chiqarib, qushlarni
o‘ziga   jalb   qiladi.   kushlardan   qolibri,   nektarchi   va   kichik   to‘tikushlar
changlanish jarayonini amalga oshiradi. 
3.  Xiropterofiliya  - ko‘rshapalaklar yordamida changlanish. 
Janubiy   Afrika   tropik   o‘rmonlarida   o‘suvchi   turli   liana,   baboab
daraxtida,   banan   va   agavalar   gullari   changlanishida   asosiy   rolni
ko‘rshapalaklar   bajaradi.   Bu   o‘simliklar   gullari   ancha   ko‘rimsiz   bo‘lib,
kechasi ochiladi. Ular o‘zidan juda ko‘p mikdordagi suyuq nektarni ajratadi.
Bu nektar bilan oziqlanish uchun kelgan ko‘rshapalak changlanish jarayonini
ta’minlaydi. 
4.  Anemofiliya  - shamol yordamida changlanish. 
Gulli   o‘simliklarning   20%   yaqini   shamol   yordamida   changlanadi.   Bu
o‘simliklarda   gulqo‘rg‘onlarning   bo‘lmasligi,   mayda   ko‘p   miqdordagi
gullarning   hosil   bo‘lishi,   changning   yengil   va   uchuvchan   bo‘lishi, tumshuqcha   yuzasi   keng   bo‘lishi,   gullarning   turli   jinsli   bo‘lishi   va   boshqa
xususiyalar   kuzatiladi .   Anemofiliya   g‘alla   ekinlarida,   tol,   terak,   sho‘ra,
oqqayin, zarang, shuvoq, kanop, tut va boshqa o‘simliklarda kuzatiladi. 
5.  Gidrofiliya  - suv yordamida changlanish. 
Suv   yordamida   changlanish   vallisneriya,   suv   chumasi,   dengiz   o‘ti   deb
ataluvchi   o‘simliklarda   uchraydi.   Misol   tarikasida   vallisneriya   o‘simligini
olib   ko‘rsak,   u   ayrim   jinsli   gullarga   ega.   Bu   o‘simlikning   urg‘ochi   gullari
suvda suzib yuradi. Erkaklik guli yetilgandan keyin suv yuziga qalqib chiqadi
va   urg‘ochi   gulga   yaqinlashadi.   Agar   urg‘ochi   gulga   erkak   gul   changchisi
tegib ketsa, urg‘ochi gul changlanadi. 
QO‘Sh   URUG‘LANISh   JARAYoNI .   Ko‘pchilik   o‘simlik   gullarida
urug‘chi   tumshuqchasi   o‘ziga   kelib   tushgan   changlarni   maxsus   yelimsimon
shira   yordamida   ushlab   qoladi.   Tumshuqchaga   kelib   tushgan   chang   ma’lum
vaqtdan keyin o‘sa boshlaydi.   Chang  porasidan intina  o‘sib chiqib chang
naychasini   hosil   qiladi.   Chang   naychasi   asta-sekin   tumshuqcha   to‘qimalari
ichiga botib kiradi. Agar changdonda yetilgan chang ikki hujayrali, vegetativ
va   generativ   hujayralardan   iborat   bo‘lsa,   chang   naychasiga   avval   vegetativ
hujayra   yadrosi,   uning   ketidan   generativ   hujayra   yadrosi   o‘tib,   chang
naychasida   generativ   hujayra   ikkiga   bo‘linadi   va   ikkiga   spermiyni   hosil
qiladi.   Uch   hujayrali   changlarda   bu   bo‘linish   jarayoni   changning   o‘zida
amalga   oshgani   uchun   kuzatilmaydi.   Chang   naychasi   avval   urug‘chi
ustunchasi,   keyin   urug‘kurtak   qismlari   orqali   murtak   xalta   tomon   o‘sib   kira
boshlaydi. Chang naychasini urug‘kurtak orqali murtak xaltasiga kirishida 3
ta tip ajraladi: 
   porgamiya   -   chang   naychasi   urug‘kurtak   mikropilesi   orqali   murtak
xaltaga kiradi; 
   xalazogamiya   -   chang   naychasi   urug‘kurtakning   xalaza   tomonidan,
uning to‘qimalari orqali o‘sib kiradi;     mezogamiya   -chang   naychasi   urug‘kurtakning   yon   tarafidan,
urug‘kurtak integumentlari orqali o‘rtak xalta tomon o‘sib boradi. 
Chang   naychasi   murtak   xaltasiga   yetib   kelgach   o‘z   maxsulotini   tuxum
apparati sinergid hujayralaridan biriga to‘kadi. Bu jarayonda sinergid hujayra
shikastlanib,   u   tezda   reduksiyalanib   ketadi   (31-rasm).   Chang   naychasidan
bo‘shagan   ikki   spermiydan   biri   tuxum   hujayra   bilan,   ikkinchisi   markaziy
hujayra   yadrosi   bilan   qo‘shiladi.   Bu   jarayonga   qo‘sh   urug‘lanish   deyiladi.
ko‘sh   urug‘lanish   xodisasini   1898   yili   ulug‘   rus   olimi   S.G.Navashin
liliyadoshlarda   kuzatib,   bu   xodisani   sharxlab   berish   uchun   o‘zining
enantiomorfizm   gipotezasini yaratadi. Bu gipotezaga muvofiq hosil bo‘lgan
ikkala   spermiylar   o‘zining   fiziko-ximiyaviy   xususiyatlariga   ko‘ra   farq   qilib,
ulardan biri tuxum hujayra, 2-chisi markaziy hujayra yadrosini urug‘lantirish
qobiliyatiga egadir. 
Q o‘sh   urug‘lanish   natijasida   hosil   bo‘lgan   ikki   hujayradan   biri   zigota
(tuxum   hujayra   va   spermiy   qo‘shilishdan   hosil   bo‘ladi)   o‘zida   diploid
xromosomalar   to‘plamini   (2n)   saklasa,   ikkinchisi   -   triploid   xromosomalar
to‘plamini   (3n)   saqlaydi,   chunki   u   ikkita   qutb   yadrolari   qo‘shilishidan   hosil
bo‘lgan markaziy hujayra yadrosi bilan spermiyni o‘zaro birikuvidan yuzaga
keladi. Аdabiyotlar
1. Ашурметов   О.А.,   Қаршибоев   Ҳ.Қ.   Ўсимликлар   эмбриологияси.   Махсус   курсидан   ўқув
қўланма. Гулистон, 2002. 68 б.
2. Қаршибоев Ҳ.Қ., Ашурметов О.А. Ўсимликлар кўпайиш биологияси. Гулистон, 2003. 99 б.
3. Ашурметов   О.А.,   Бўриев   Х.Ч.   Репродуктивная   биология   представителей   семейства
Cucurbitaceae   Juss .  Ташкент: Фан, 2002. 154 с.
4. Баранов П.А. История эмбриологии растений. Изд-во АН . М.1957 .
5. Данжар П. Цитология растений и общая цитология. ИЛ.М.: 1954
6. Икромов М.И., Нормуродов Х.Н., Юлдашев А.С. Ботаника .  Т ошкент,  «Ўзбекистон» .  2002.  -  322
б .
7. Поддубная   –   Арнольд   В.А.   Цитоэмбриология   покрытосеменных   растений.   М.   Наука,   1976.   –
507 с .
8. Flowerin Plant Embroyology.   Nels R. Lersten. 2004 Blackwell Publishing USA
9. Umurzakova Z.I., Nomozova Z.B., Jalov X.H., Norqulov M.M. Botanika. O’simliklar morfologiyasi
va anatomiyasidan amaliy mashg’ulotlar.  O’quv qo’llanma – Самарқанд. СамДУ нашриёти. 2019. 136 б.

Gulli o‘simliklarning changlanishi va urug‘lanishi. qo‘shaloq urug‘lanish

Sotib olish
  • O'xshash dokumentlar

  • Maktabgacha ta‘lim tashkilotida ovqatlanish ratsionini tashkil etish
  • Umumta‘lim maktablarida Imom Buxoriy hadislarini o‘rganishning ahamiyati
  • 2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
  • 1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
  • 1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi

Xaridni tasdiqlang

Ha Yo'q

© Copyright 2019-2026.

  • Balansdan chiqarish bo'yicha ko'rsatmalar
  • Biz bilan aloqa
  • Saytdan foydalanish yuriqnomasi
  • Fayl yuklash yuriqnomasi
  • Русский