Hissiyot. iroda. shaxs - Pedagogika - Slaydlar

Dokument ma'lumotlari

Narxi	3000UZS
Hajmi	3.5MB
Xaridlar	0
Yuklab olingan sana	07 Noyabr 2026
Kengaytma	pptx
Bo'lim	Slaydlar
Fan	Pedagogika

Hissiyot. iroda. shaxs

Sotib olish

HISSIYOT. IRODA. SHAXS.
Reja:
1. Hissiyotga ta`rif
2. Emotsiya
3. Hissiyot
4. Hissiy ton
5. Stenik va astenik

Hissiyot — shaxsning voqelikdagi narsa va
hodisalarga, kishilarga hamda o'z-o'ziga
bo'lgan munosabatlardan kelib
chiqadigan kechinmalari. Shaxs tirik
mavjudot boʻlishi bilan birga jamiyat
aʼzosi hamdir, shuningdek, yakka inson
sifatida teva-rak-atrofdagi narsa va
hodisalarga munosabatini xolisona aks
ettiradi.

Inson munosabatlari uning miyasida his-tuygʻular,
emotsional holatlar, yuksak ichki kechinmalar tarzida
aks etishi hissiyotni yuzaga keltiradi. Hissiyot
tushunchasi kundalik gurmushda va ilmiy manbalarda
har xil maʼnolarda qoʻllanadi. Kun-dalik turmushda
hissiyot tushunchasi oʻrniga sezgilar, anglan-magan
mayllar, xohishlar, tilaklar , talablar , maqsadlar
atamalaridan foydalaniladi. Ilmiy manbalarda esa,
shaxsning ehtiyojini qondiruvchi va unga monelik
qiluvchi narsalarga, kishilarga nisbatan oʻz
munosabatini miyasida aks ettirish maʼnosida
qoʻllanadi. Hissiyot bilan emotsiya bir xil maʼnoda
ishlatilish holatlari ham uchrab turadi.

Kishi tana aʼzolarida ranglarning oʻzgarishi,
lablarning titrashi, kulgi , yigʻi, gʻamginlik,
ikkilanish va boshqa emotsiya ifodasi hisoblanib,
vatanparvarlik, javobgarlik, masʼuliyat. vijdon ,
sevgi kabi yuksak xislatlarni emotsiya tarkibiga
kiritish gʻayritabiiy hodi-sa hisoblanar edi. Ushbu
hissiy kechinmalar oʻzining mohiyati, kuch-
quvvati, davomiyligi, taʼsirchanligi, yoʻnalganligi
bilan bir-biridan keskin farq qiladi. Shu bois
ularning muhim farqi shundaki, birinchisi
(hissiyot) ijtimoiy, ikkinchisi ( emotsiya ) xususiy
ahamiyat kasb etadi.

Shaxsning faoliyati, xulq-atvori, muo-malasi
hamda jamiyat uchun ahamiyatli hisoblangan
narsa va hodisalarni aks ettiruvchi munosabati
hissiyotda mujassamlashadi. Emotsiya faqat
insonlarga emas, mavjudotlarga ham taalluqli
ruhiy holatdir. Hissiyot ijtimoiy muhitdagi
kishilar tomonidan oʻzlashtirilgan gʻoyalar,
meʼyorlar, qonunqoidalar, nizomlar,
qadriyatlarni aks ettiruvchi anglanilgan his-
tuygʻular, murakkab kechinmalarning vujudga
kelishi jarayonidir.

Hissiyotda yuk-sak histuygʻular ongli harakatlarni
bajarishning mazmuni bilan uygʻunlashgan shaxs
holatining murakkab tarkibida kechadi. Mas,
mehnatdan lazzatlanish hislari, axloqiy, aqliy,
nafosat tuygʻulari hissiyotning oʻzagi boʻlib
hisoblanadi. Jonivorlar esa bunday
imkoniyatlarga ega emas. Hissiyotning fiziologik
asosi bosh miya katta yarim sharlari poʻstida va
poʻstloq osti qismida yuzaga keladigan nerv
jarayonlaridir.Hissiyot tuyğular ham hisoblanadi.

Shaxs psixologik strukturasi, nazariyalari, o`zini o`zi
baholashi, nazorat qilishi va boshqarishi. Shaxsni
o`rganish metodlari. Tayanch so`z va iborala: Emotsiya,
hissiyot, kechinma, hissiyot funksiyasi: imprissiv,
eksprissiv tomon, hissiyot shakli: hissiy ton , emotsiya,
kayfiyat, affekt, stress, stenik his, astenik his, yuksak
hislar: intellectual, axloqiy, praksik, iroda, maqsad, tilak,
istak, xohish, irodaviy akt , irodaviy harakat, irodaviy zo`r
berish, shaxs sifati: mustaqillik, dadillik, sabr, bardosh,
Shaxs, individ, individuallik, himoyalanish mexanizmi,
shaxs tuzilishi, shaxs nazariyasi: G.Ayzenk, Z.Freyd,
K.Rodjers, A Maslou, o`zini o`zi baholash, nazorat qilish,
boshqarish, metod: kuzatish, proyektiv texnikalar,
so`rovnomalar va amaliy testlar.

Emotsiya haqida tushuncha. Hissiy holatlarning nerv-fiziologik
asoslari. Insoniy emotsiyalar va hayvonlardagi emotsiyalar.
Odam tashqi muhitdagi turli-tuman narsa va hodisalarni idrok
qilar ekan, hech vaqt bu narsalarga batamom befarq
bo`lmaydi. Odamning aks ettirish jarayoni doimo faol
xarakterga egadir. Aks ettirish jarayoni quyidagilarni qamrab
oladi: a) shaxsning ehtiyojni qondirish imkoniyatiga egaligini;
b) qondirishga yordam beradigan yoki qarshilik ko`rsatadigan
ob`ektlarga sub`ekt sifatida qatnashishi; v) uni harakat
qildiruvchi bilimga intiltiruvchi munosabatlar va hokazo.
Hissiyot tushunchasiga adabiyotlarda turlicha ta`riflar uchraydi
jumladan; A.V.Petrovskiy tahriri ostida chiqqan "Umumiy
psixologiya" darsligida hissiyot - kishining o`z hayotida nimalar
yuz berayotganiga, nimalarni bilib olayotganiga yoki nima bilan
mashg`ul bo`layotganiga nisbatan o`zicha turli xil shaklda
bildiradigan kichik munosabatdir.

Hissiyotning mana shu darak beruvchilik vazifasi
psixologiyada hissiyotning impressiv tomoni deb
ataladi. Impressiv so`zi lotincha taassurot degan
ma`noni anglatadi. I.P.Pavlov tirik mavjudotlarning
atrofimizdagi muhitga moslashuvida hosil qiladigan
buziladigan dinamik streotiplar orqali biror hissiyot
va emosional kechinmalarning ijobiy va salbiy
sifatlarini tushuntirib beradi. Dinamik stereotip
deganda tashqi qaytarilish natijasida hosil qilingan
shartli reflekslar, nerv bog`lanishlarining barqaror
tizimi tushuniladi.

Hissiyot. iroda. shaxs

Sotib olish