Hozirgi zamon huquqiy tizimi - Юриспруденция - Курсовые работы

Информация о документе

Цена	9000UZS
Размер	29.7KB
Покупки	0
Дата загрузки	30 Сентябрь 2019
Расширение	doc
Раздел	Курсовые работы
Предмет	Юриспруденция

Hozirgi zamon huquqiy tizimi

Купить

Hozirgi zamon huquqiy t izimi Reja: 1. Huquqiy tizim tushunchasi va mohiyati. 2. Yuridik tipologiya va tasniflash. 3. Hozirgi zamon huquq oilalari.

Hozirgi zamon huquqiy t izimi XX asrning so‘nggi 10 yilligi butun insoniyat tarixiga o‘zgarishlar davri sifatida kirdi. O‘zbekiston Respublikasining Prezidenti Islom Karimov ta’kidlaganidek, mazlum xalqning erk uchun kurashi XX asrning g‘oyasiga aylanib, eng asosiy, eng muhim ijtimoiy-siyosiy tamoyil sifatida ajralib turadi. Dunyo xaritasida yangi mustaqil davlatlar paydo bo‘ldi. Ular paydo bo‘lishi bilan hozirgi davr huquqiy tizimlari ham o‘z navbatida shakllanib, takomillashib bormoqda. Huquq tizimlari zamonaviy bozor iqtisodiyotiga bog‘liq bo‘lgan, odamlarning munosib turmush tarzini ta’minlay oladigan, insonning huquq va erkinliklarini himoya qila oladigan chinakam demokratik jamiyat qurishdek murakkab vazifani hal qilishga yordam beradi. Hozirgi zamon asosiy huquqiy tizimlarini mohiya

Dunyoda bir-biriga o‘xshaydigan, lekin tamomila bir xil bulmagan huquq tizimlari mavjud. Ularg alohida xususiyatlari bilan bilan bir - biridan tubdan farq qiladi. Ayrim jihatlari bilan bir – biriga o‘xshab ketadi. Har bir ijobiy narsani salbiy tomoni borligini unutmagan holda hozir duyonda hech bir huquq oilasini mukammal darajada anglamoq mumkin emas. Hozirda amalda bo‘lgan huquq tizimlari jamiyat taraqqiyoti rivojlanishi bilan rivojlanib, o‘z tarkibiy qismlarini to‘ldirib takomillashtirib boradi. Masalan, har bir AQSH Prezidentining tutgan siyosati, uning obruyi, davlatni boshqarishi tizimining rivojlanishiga katta ta’sir ko‘rsatgan. Biz bu haqda tarix kursidan bilamiz. Bugungi kunda juda ko‘p O‘rta Osiyo hududida yashab o‘tgan tarixiy shaxslarni o‘rganmokdamiz va ularning siyosiy-huquki

xaritasini ko‘p jihatdan har tomonlama tahlil qilishning dastlabki zaruriy shartidir. Yuridik tipologiyaning asosiy obyekti kuyidagi tushunchalardir: «dunyo huquqiy xaritasi», «huquqning tarixiy tipi», «huquqiy tizim oilasi», «milliy huquqiy tizim». Huquqiy tizim deganda tor ma’noda «milliy huquqiy tizim» deb ataladigan ma’lum davlatning huquqi tushuniladi. Bunda «huquqiy tizim» tushunchasi «huquq tizimi» tushunchasining sinonimi emas, chunki keyingisi obyektiv va subyektiv omillar bilan belgilanadigan, huquq sohalarining tuzilishi, o‘zaro aloqasi va munosabatini ochib beradigan institutsional tushunchadir. Huquqiy tizim huquq tizimga nisbatan keng tushuncha. U huquqning institutsional tuzilishi (huquq tizimi) bilan birga, jamiyat huquqiy hayotining boshqa qator tarkibiy qismlarini ham o‘z

Huquq oilasi deganda, bir huquq chegarasida tarixiy shaklla-nishining o‘xshashligi asosida birlashgan milliy huquq, tizimlarining ozmi yoki ko‘pmi keng majmui, huquq manbalari tuzilishi, yetakchi huquq sohalari va huquqiy institutlari, huquqni qo‘llash, yuridik fanning umumiy jihatlari tushuniladi. «Huquqiy tizim» tushunchasi keng ma’noda «huquqning tarixiy tipi» tushunchasiga o‘xshash tushuncha sifatida qo‘llaniladi. Bu tushunchalarning ikkinchisi bir ijtimoiy-iqtisodiy formatsiyadagi huquqiy tizimlarning mohiyatan tavsifini umumlashganligicha qamrab oladi va eng muhimi, shu tizimlarga ham xosligini ifodalaydi. Biroq «huquqning tarixiy tipi» tushunchasi hozirgi zamon huquqiy tizimlarining barcha ko‘rinishlarini qamrab ololmaydi. Huquqiy tizimlarning umumiy belgilari mos kelganda, ayniqsa,

siyosiy tuzum tipologik mezon deb xisoblanishi va u hozirgi zamon huquqiy tizimlarining dunyo miqyosidagi tipologiyasi, ya’ni huquqning tarixiy tipla-rini tuzish uchun asos bo‘lib xizmat qilishi mumkin. Hozirgi zamon huquqiy tizimlarining dunyo miqyosidagi tipologiyasi shu muhim narsani qayd qiladiki, busiz huquqning tarixiy tipi mavjud bo‘lmaydi va bo‘lishi ham mumkin emas. U huquqiy tizimlarni turli shakl va ko‘rinishlarda bo‘ladigan tegashli ijtimoiy-iqtisodiy formatsiyalar-ning tarkibiy qismi deb ta’riflaydi. Yuridik tipologiya muammosi umumiy va maxsus munosabatlar bilan hal etilmaydi, shuningdek oraliq sifatidagi daraja ham mavjud, usiz hozirgi zamon huquqiy tizimlarini o‘rganib bo‘lmaydi. U hozirga zamon huquqiy tizimlarini umumiy va xususiy o‘rganishda o‘zaro aloqadorlik sifatida f

aloqadorligini hisobga olmasligi mumkin emas, va aksincha. Umumiy tipologiya bilan huquqiy tizimlarning tasniflash birligida-gina dunyo huquqiy xaritasi haqida umumiy tushuncha olish mumkin. Tasniflash huquqiy tizimlar darajasida ham, huquqning yetakchi sohalari darajasida ham bo‘lishi mumkin. Hozirgi zamon huquqiy tizimlari tasnifini huquq oilalari tizimi, huquq guruhlari va alohida milliy huquqiy tizimlar tuzilishi bo‘yicha murakkab deb qaramoq lozim. Akademik V.Knapp bunday tasniflashni keltiradi. Masalan, u roman-german huquq oilasida quyidagi huquq tizimlarini farqlaydi: fransuz huquqi, avstriya huquqi, german huquqi, shveytsariya huquqi, skandinaviya mamlakatlari-ning huquqi, huquqning aralash tizimi, kanonik huquq1. Tasniflash asosi bo‘lib birinchidan, ancha keng yoki aksincha juda

umumlashtirgan holda foydalanish zarur. Zamonaviy yuridik fanda R.Davidning tasniflashi mashhur. Masalan: fransuz universitetlarida «Hozirgi zamon asosiy huquqiy tizimlari» o‘quv fanining o‘qitilishi xuddi shu tasnif asosida olib boriladi. Ikkinchi yo‘nalishning ko‘zga ko‘ringan vakili nemis yuristi K.Svaygert hisoblanadi. Tasniflashga besh omil, ya’ni: 1) huquqiy tizimning paydo bo‘lishi va taraqqiyoti; 2) yuridik fikrlashning o‘ziga xosligi; 3) o‘ziga xos huquqiy institutlar; 4) huquq manbalari va ularni sharxlash usullari; 5) mafkuraviy omillarni nazarda tutuvchi «huquqiy uslub» («huquq uslubi») mezon bo‘lib xizmat qiladi. Shu asosda K.Svaygert sakkizta «huquqiy doira»; roman - german, skandinaviya, ingliz-amerika, sotsialistik, islom huquqi, hind huquqini farklaydi. Asosiy huquqiy oila

aktlari bu yerda skandinav davlatlari hamkorligi natijasida qabul qilinadi. Agar ilgari bu qonunchilik hamkorligi faqat xususiy huquqqa tegashli bo‘lsa, endi u butun ommaviy huquq sohasini ham qamrab oladi. Huquqiy tizimlarni tasniflashda umuman huquq sohalari o‘rnini, ayniqsa, konstitutsiyaviy, fuqarolik, savdo, jinoiy, protsessual kabi yetakchi sohalarini e’tiborga olmog‘i lozim. Bir xil huquqiy tizim huquqning qaysi sohasi mezon sifatida olinishiga qarab, turli huquq oilasiga kiritilgan bo‘lishi mumkin. Masalan, xususiy huquq asosida ishlab chiqilgan tasniflashda Lotin Amerikasi davlatlari huquqiy tizimi ba’zi bir farqlanishi bilan roman-german huquq oilasiga mansubligi seziladi. Lekin konstitutsiyaviy huquq asosidagi tasnif-lashda bu mamlakatlarning ko‘pchiligi umumiy huquq tizimidaga

Shu yo‘nalishda kanonik huquqning ta’siri ham ko‘zga tashlanadi. Roman-german huquq oilasi uchun yozma huquqning mavjudligi, huquq asoslarining bir butun iyerarxik tizimi, uning ommaviy va xususiy huquq sohalariga bo‘linishi, shuningdek huquq tizimlarining sohalarga bo‘linishi xosdir. Roman-german huquqi oilasidagi barcha mamlakatlar huquqi uchun uni tizimlashtiruvchi xususiyati - ozmi-ko‘pmi bir xil huquq tamoyillarining yakka tizimi umumiy sanaladi. Bu mamlakatlarning barchasida yozma konstitutsiyalar mavjud bo‘lib, ulardagi normalar orqali oliy yuridik nufuz tan olinadi. Ko‘pchilik davlatlarda bu nufuz odatdagi qonunlarning konstitutsiyaga mosligi yuzasidan sud nazoratini o‘rnatish bilan mustahkamlanadi. Konstitutsiyalar turli davlat organlarining qonunchilik vakolatlarini belgilaydi va

deb qaralishi mumkin. Halqaro aloqalarning rivojlanishi bilan milliy huquqiy tizimlar uchun xalqaro huquq katta ahamiyatga ega bo‘lmokda. Ba’zi bir davlatlarda xalqaro shartnomalarga, ichki qonunlarga nisbatan, katta yuridik kuch berilmokda. GFR ning 1949 yildagi Konstitutsiyasida «xalqaro huquqning umumiy tamoyillari» qonunga nisbatan ustunlikka egaligi to‘g‘ridan-to‘g‘ri aytiladi. Shunday qilib, iyerarxiya tizimining yagona chizmasi doirasida aksentlarning mohiyat aralashuvi bo‘lsada, roman-german oilasiga kiruvchi davlatlar uchun bunday chizmalar xosdir. Xuddi shunday huquqiy tizim haqida uning sohalarga bo‘linishini aytish mumkin. Roman-german oilasiga kiruvchi barcha davlatlarda huquqni ommaviy va xususiyga bo‘lish tan olinadi. Bunday bo‘linish umumiy xarakterga ega va oxirgi paytlard

ta’sir ko‘rsatgan. B) Angliya-Amerika huquqiy tizimlari (umumiy huquq oilasi) Asosiy huquq manbai harakatga kiritilgan qonun hisoblangan roman-german huquqiy davlatlaridan farq qilib, ingliz-sakson huquqiy oilasiga kiruvchi davlatlarda sudyalar tomonidan shakllantirilgan va sud pretsedentlarida ifodalangan norma huquqning asosiy manbai bo‘lib xizmat qiladi. Ingliz-amerika umumiy huquqi, rim huquqi kabi «himoya bor joyda huquq bor» tamoyiliga asosan rivojlangan «Adolat huquqi» qoidalari bilan to‘ldirilgan va takomillashtirilgan ingliz umumiy huquqini kodifikatsiya qilishning barcha urinishlariga (I. Bentam) qaramasdan, u sudlar tomonidan tuzilgan pretsedent huquqi hisoblanadi. Bu statut (qonunchilik) huquqi rolining o‘sishini istisno qilmaydi. Shunday qilib, ingliz huquqi uch xil tuzilishga

deb qarasalar, inglizlar uchun esa, u asosan, sud nima qarorga kelsa shuni bildiradi. Qit’ada yuristlar, avvalambor, bu holat qanday sharhlanishi bilan qiziqsalar, Angliyada esa sud to‘g‘ri qarori chiqarishi uchun u qaysi tartibda qurilishi bilan qiziqishadi. Fransiya-da, Germaniyada, Italiyada, roman-german huquq oilasiga kiruvchi barcha davlatlarda odil sudlov doimo universitetlarning yurist diplomiga ega bo‘lgan sudyalar tomonidan amalga oshirilgan. Hatgo Angliyada XIX asrgacha «yuqori sudlar»da ham yuridik universitet ma’lumotiga ega bo‘lish shart emas edi; ular advokat bo‘lib ishlash, sudlov ishlari amaliyo-tini o‘rganish jarayonida mutaxassislikni egallar edilar. Faqat bizning davrimizda advokat yoki sudya bo‘lish uchun universitet diplomini olish zarur odat bo‘lib qoldi. Yuridik kas

yo‘q. Shuning uchun ingliz yuristiga huquq bir xil bo‘lib ko‘rinadi. Ingliz doktrinasi huquqning tarkibiy bo‘linishi haqidagi munozarani bilmaydi. Amerika inqilobi birinchi o‘ringa o‘zining «inglizcha o‘tmishidan» voz kechuvchi mustaqil amerika huquqini barpo etish g‘oyasini surdi. 1787 yilda yozma federal konstitutsiyaning va AQSH tarkibiga kirgan shtatlar konstitutsiyalari-ning qabul qilinishi bu yo‘lda birinchi va muhim qadam bo‘ldi. Ingliz huquqida shu bilan birga pretsedent tamoyilidan va umumiy huquqning boshqa xarakterli belgilaridan butunlay voz kechish ko‘zda tutiladi. Lekin Amerika huquqi roman-german oilasiga o‘tmaydi. Faqat ba’zi shtatlar, ya’ni sobiq fransuz va ispan mustamlakalari bo‘lgan shtatlarda (Luiziana, Kaliforniya) roman tipidagi kodekslar qabul qilindi, ular baribir

ko‘proq erkin munosabat, Amerika sud-larining (mashhur ingliz sudlari emas) qonunlarni konstitutsiyaga moslashtirishni nazorat qilishi alohida ahamiyat kasb etadi. Shtat oliy sudi yoki AQSH Oliy sudi shunday qilib konstitutsion sharxlash pretsedentidan voz kechishi mumkin. Oliy sud tomonidan, ayniqsa, faol ishlatiladigan konstitutsiyaviy nazorat huquqi nisbatan katta obro‘ga ega va qo‘proq ahamiyatli. Bu avvalo yozilgan konstitutsiyaning borligi, aniqrog‘i konstitutsiyalarning butun tizimi: ikki yuz yil amalda bo‘lib kelgan federal va turli yoshdagi shtatlar konstitutsiyalari bilan bog‘liq. Shunga qo‘shimcha ravishda yuqorida aytib o‘tildiki, shtatlarga ancha keng qonunchilik vakolati berilgan va ular undan faol foydalanishmokda. Shundan katta hajmdagi qonunchilik hujjatlari shtat darajasi

vujudga keltirdi. Bu bilan ular-ning huquqiy tizimlari o‘xshashligi ham yuzaga keldi. Shuning uchun ham Lotin Amerikasi huquqi haqida gapirish mumkin. Lotin Amerikasi huquqi o‘z asosida - kodifikatsiyalangan huquq, xususan kodekslar ovrupocha nusxada tuzilgan. Bu, esa birinchi navbatda uning roman-german huquq oilasiga yaqinligi haqida gapirish imkonini beradi. Shundan va boshqa o‘xshash belgilari - deyarli o‘xshash huquq, huquq normasining umumiy xarakteridadir. Xuddi ovrupocha, avvalo, kodifikatsiyaning fransuzcha modelini qabul qilishga Lotin Amerikasi davlatlari ma’lum darajada kolonial huquq, o‘z tarixiy rivojlanishi bo‘yicha fransuz huquqiga yaqin turadigan va Amerika qit’asiga bosqinchilar tomonidan olib kelingan ispan va portugal huquqi xarakteri bilan tayyorlangan edilar. Xarakter

konstitutsiyaviy namunani ular AQShda top-dilar. Bu davlatlar konstitutsiyalari amerikacha boshqaruv shakli - prezidentlik respublikasi, boshqa konstitutsiyaviy institutlarni o‘zlashtirgan. AQSH, Lotin Amerikasi davlatlarida, xususan, tanlash imkoni ham yo‘q edi. AQSH konstitutsiyasi o‘sha davrda birdan-bir yozilgan amaldagi respublika konstitutsiyasi edi. Shu bilan bir vaqtda Amerika konstitutsiyaviy namunasini qabul qilish Lotin Amerikasining «dualizmi», unga yevropacha va amerikacha model qo‘shilganligini gapirishga asos yaratadi. Lekin shuni alohida qayd qilish kerakki, AQShdan farq kilib, Lotin Amerikasi davlatlari uchun konstitutsiyaviy barqarorlik xos emas. Masalan, Venesuelada 168 yil ichida (birinchi konstitutsiya qabul qilingan vaqtdan boshlab) yigirmata konstitutsiya, Boliviyada

ijtimoiy - normativ tartibga soluvchi islom tizimi asosiga kuriladi. Shariat ikki qismdan - diniy , ya’ni e’tiqod tamoyillaridan (aqida) va huquqdan (fiqh) iborat. Fiqh, ya’ni musulmon huquqi ikki qismga bo‘linadi; birinchisi, musulmonning o‘ziga o‘zgalar munosabatiga nisbatan xulqiy qarashiga ko‘rsatma beradi (muomalat), ikkinchisi esa, musulmonning Olloh oldidagi majburiyatini (ibodat) belgilaydi. Bu ikkala qism ham huquqiy maktablar tomonidan qanday aniqlangan va o‘rganilgan bo‘lsa, xuddi shunday ko‘rinishda yuridik fanlar predmetini tashkil qiladi. Fiqhning asosiy vazifasi musulmon davlati qonunchiligi bilan uning birlamchi manbalari orasidagi uzviy bog‘liklikni saqlab qolishdir. Musulmon yuridik fanlari bilan dunyoning yuridik fanlari orasidagi farq, musulmon huquqiy tizimi Kur’ondan

dalillarga asoslanadi. Musulmon huquqshunoslari qaysidir tomondan tasodifiy yoki noaniq bo‘lgan hamma narsani qoralaydilar. Huquq ma’lum normalar yig‘indisi sifatida, islom paydo bo‘lgan-dan keyingi dastlabki ikki asr davomida tashkil topdi. Keyingi asrlar-da amalda hech bir yangalik kiritilmagan. Bu turg‘unlik «Insonlar xatti-harakati»ga berk eshik - «ijtihod» nomi bilan ifodalanadi. Ammo shi’alar maktabi ushbu «berk eshik»ni hech qachon tan olmagan. Shuning uchun shialar huquqi sunniylar maktabi amal qilgan huquqqa nisbatan ancha moslashuvchan bo‘lgan. Shunday bo‘lishiga qaramay, XIX asrgacha bo‘lgan butun davr mobay-nida musulmon huquqi anglash evolyutsiyasi, shariatning an’anaviy holati va tamoyillarining hech qachon odatiy ma’nosini o‘zgartirmay hamda to‘g‘ridan- to‘g‘ri yuz o‘garmay

yig‘indisiga jinoyat huquqi, sudlov huquqi va oila huquqi kiradi. Musulmon jinoyat huquqi, avvalambor, og‘ir belgilangan (had) va obro‘sizlantiradigan (ta’zir) jazolarning farqlanishiga asoslanadi. O‘ta qat’iy jazo chorasi quyidagi jinoyatlar uchun belgilangan: qotillik, xiyonat qilish, xiyonat qilgan deb yolg‘on ayblov, o‘g‘irlik, spirtli ichimlik iste’mol qilish, bosqinchilik va isyon. Yuqorida sanab o‘tilgan jazolardan tashqari qozi o‘z nuqtai nazariga ko‘ra, qonunning boshqa hamma buzilishlariga ham jazo belgalashi mumkin. Shunday qilib, unga ishni ko‘rib chiqishda katta erkinlik berilib, qator normalar xuddi shu yo‘l bilan yaratilgan. Musulmon sud tuzilishi o‘zining oddiyligi bilan ajralib turadi. Sudyaning yakka o‘zi hamma turdagi ishlarni ko‘ra olgan. Sudlarda iyerar-xiya mavjud bo‘

Hindu huquqi mustaqillikka ega emas, mohiyatan aniq, hayot tarzini tahmin qiluvchi, aniq jamiyat tartibini, aniq ijtimoiy tashkilotlar yoki tuzil-malarni, umuman olganda turli diniy oqimlar va urflarni, axloqiy, falsafiy va boshqa g‘oyaviy qadriyatlarni qamrab oluvchi o‘ziga xos voqelik - hinduizmning ajralmas tarkibiy qismidir. Dunyoda huquqning hindu tizimi eng qadimgi tizimlardan biridir. Eramizgacha bo‘lgan ikki ming yillik va undan ham oldingi davrlarda yaratilgan qadimiy Vedalar - hind diniy qo‘shiqlar to‘plami, ibodatlar, gimnlar va matallarning matnlarida, alohida misralarida axloq qoida-lari ifodalangan. Hindular Vedalarni xudoning inoyati va o‘z dinlari va huquqining manbai deb hisoblasada, ularning hindu aholisining ma’naviy hayotiga amaliy ta’siri juda kam ahamiyatlidir. Qadimg

huquqiy tan olishga arziydigan odat-larni aniqdashda shubhasiz muhim rol o‘ynaganlar. «Ingliz-hindu huquqi»ga o‘xshash huquq kelib chiqdi. Shunga qaramay, hindu huquqining butunlay siqib chiqarilishi sodir bo‘lsada, uning qator an’anaviy norma hamda institutlari harakatda davom etdi. Mustaqillik uchun kurash ketayotgan davrda xindu huquqini butunlay kodifikatsiyalash rejasi muhokama qilindi, 1947 yildа mustaqillikka erishilgandan keyinoq, Hindiston hukumati oila va meros huquqini o‘zida mujassamlashtirishi kerak bo‘lgan «Hindu kodeqsi»ning loyiha- sini parlamentga ko‘rib chiqish uchun takdim qildi. Biroq konservativ kuchlarning qarshiligi va joylardagi qarshi natijalar tufayli loyiha kun tartibidan chiqarib tashlandi, hukumat alohida qonun loyihalarini tayyorlash yo‘lidan ketdi, bunday tak

qo‘llanilayotgan eski diniy huquq (musulmon, hindu), odat huquqi unsurlarini o‘zida saqlab qolgan yangi huquqni shakllantirdi. Hozirgi davrga qadar Afrika qitasining ko‘pchilik aholisi odat huquqi normalariga rioya qiladi. Odat huquqining tutgan o‘rniga to‘g‘ri baho berish Afrika qit’asi huquqiy xaritasida yuz berayotgan jarayonlarning qonuniyat ekanligani anglashda, Afrika davlatlari milliy huquqining rivojlanishidagi tavsifiy belgi va an’analarni tushunishda yordam beradi. Ko‘pgina holatlarda «odat huquqi» atamasidan Afrika xalqlari-ning mustamlakachilik davrigacha mavjud bo‘lgan an’anaviy huquqini ifodalash uchun foydalanilgan. An’anaviy huquq, «qabila qonunchiligi» ning ancha kam sonli misollaridan tashqari, og‘zaki ravishda avloddan avlodga o‘tkazib kelingan yozilmagan qoidalar majmui

alohida e’tiborga loyikdir. Bu ikki yoklama: а) oila yoki qarindoshlar guruhi tomonidan o‘zlarining alohida a’zosi qilgan nojo‘ya xatti-harakat oldidagi javobgarligi (o‘zganing aybini yuvish). b) shaxsning sodir qilgan huquqbuzarligi guruh a’zolarining huquq va majburiyatlariga dahldor bo‘ladigan holat sifatida o‘zini namoyon qiladi. Bizning fikrimizcha, individualizm va undan kelib chiqadigan «subyektiv huquq» tushunchasi an’anaviy odat huquqiga mos kelmaydi. U shaxsning huquqqa rioya qilishini hech qancha ta’minlamay, uning guruh kishilari bilan munosabatini tartibga soladi. An’anaviy huquq institutlari orasida oila, yer mulki, meros alohida o‘rin egallaydi. Yuqorida qayd etilganidek, odat huquqi bo‘yicha, nikoh avvalambor, shaxslar ittifoqi emas, balki ikki oila guruhlari-ning kelishuvi

Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati: 1. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi. Toshkent, «O‘zbekiston», 2003 yil. 2. Karimov I.A. O‘zbekiston XXI asrga intilmoqda. Toshkent, «O‘zbekiston», 1998. 3. Karimov I.A. O‘zbekiston: milliy istiqlol, iqtisod, siyosat, mafkura. 1-tom. Toshkent, «O‘zbekiston», 1996. 4. Saidov A, Tojixonov U, Odilqoriyev X. «Davlat va huquq asoslari». IIVA, Toshkent, «Sharq» nashriyoti, 2002. 5. Islomov 3. «Davlat va huquq: umumnazariy masalalar». Toshkent, «Adolat», 2000. 6. Boboyev X.B. va Odilqoriyev X.T. umumiy taxriri ostida. Davlat va huquq nazariyasi. Toshkent, TDYUI, 2000 y. 7. Yuridik atamalar qomusiy lug‘ati, mualliflar jamoasi. TDYUI, Sharq nashriyoti, 2003. 25

Купить