Ҳуқуқ нормаларини шарҳлаш - Юриспруденция - Курсовые работы

Информация о документе

Цена	9000UZS
Размер	40.4KB
Покупки	0
Дата загрузки	30 Сентябрь 2019
Расширение	docx
Раздел	Курсовые работы
Предмет	Юриспруденция

Ҳуқуқ нормаларини шарҳлаш

Купить

МУНДАРИЖА КИРИШ ................................................................................................................. . 2 I БОБ. ҲУҚУҚ НОРМАЛАРИНИ ШАРҲЛАШ 1. 1 Ҳуқуқ нормаларини шарҳлаш тушунчаси....................... 6 1. 2 Ҳуқуқ нормаларини шарҳлаш турлари ....................... 15 II БОБ. ҲУҚУҚ НОРМАЛАРИНИ ШАРҲЛАШНИНГ УСУЛЛАРИ 2. 1 Ҳуқуқ нормаларини шарҳлашнинг усуллари ................... 17 ХУЛОСА ............................................................................................................... . 21 ФОЙДАЛАНИЛГАН АДАБИЁТЛАР РЎЙҲАТИ ............................ 25 1

Кириш XX асрнинг сўнгги 10 йиллиги бутун инсоният тарихига ўзгаришлар даври сифатида кирди. Ўзбекистон Республикасининг Президенти Ислом Каримов таъкидлаганидек, мазлум халқнинг эрк учун кураши XX асрнинг ғоясига айланиб, энг асосий, энг муҳим ижтимоий-сиёсий тамойил сифатида ажралиб туради. Дунё харитасида янги мустақил давлатлар пайдо бўлди. Улар ҳозирги тил билан айтганда, социалистик ўтмишга эга бўлган, ўз сиёсий мустақиллигини тинч йўл билан кўлга киритган давлатлардир. Улар дунёдаги бошқа мамлакатлар орасида ўз мавқеини мустаҳкамлашга интилмоқда, жаҳон майдонининг таркибий қисмига айланишга ҳаракат килмоқда. Улар замонавий бозор иқтисодиётига эга бўлган, одамларнинг муносиб турмуш тарзини таъминлай оладиган, инсоннинг ҳуқуқ ва эркинликларини ҳимоя қила оладиган чинакам демократик жам

Ўзбекистон демократик ҳуқуқий давлатни қуриш ва адолатли фукаролик жамиятини шакллантириш йўлида дадил бориб, жаҳон ҳамжамиятида мустаҳкам ўрин эгалламокда. Барқарорлик ва тартиб, миллатлараро тотувлик ва фуқаролар аҳиллиги туфайли ёш давлатимиз ишонч ва ҳурматга сазовор бўлмоқда. Мамлакатимизда иқтисодиёт, сиёсат, давлат қурилиши, ҳуқуқий тизим ва жамиятни маънавий ўзгартириш соҳасида кенг кўламли ислоҳотлар ўтказилмоқда. Ижтимоий-сиёсий ҳаётнинг ҳуқуқий асослари изчиллик билан мустаҳкамланмоқда ва такомиллаштирилмоқда. Давлатимизнинг тараққиёти ва ислоҳотларнинг муваффакияти кўп жиҳатдан ҳалкнинг ҳуқуқий онги ҳамда ҳуқуқ нормаларига ўзининг муносабатини билдира олиши даражасига боғлиқдир. Ислоҳотларга мақсадларга омилидир. Шу боисдан ҳам, мустакилликни кулга киритгандан кейин Ўзбекистон

гуруҳларнинг жипслашувига кўмаклашувчи, жамиятнинг яхлитлигини ҳамда батартиблиги таъминловчи мустаҳкамловчи омилдир. Жамият ва давлат тараққиётининг ҳозирги ҳолати ҳуқуқий муносабатлар ҳар бири иштирокчиларининг ҳуқуқий маданиятини, ҳуқуқий саводхонлигини ҳар томонлама оширишни талаб қилмоқда. Ҳуқуқий маданият ҳуқуқий билим, ҳуқуқий эътиқод ва изчил амалий фаолият мажмуи сифатида жамият ва давлат олдида турган вазифаларинг муваффақиятли ҳал этилишини таъминлайди. Менинг бу мавзуни танлашимга сабаб, ҳозирги кунда аҳолининг ҳуқуқ нормаларига бўлган муносабати, дунёқарашини нг ўзгаргани, жамоат тартибини саклашга, ўз яқинларига нисбатан бурчларни адо этишга, қонунларга, ҳуқуқ идораларнинг карорларига очик карши чиқмаслиги ва бу ўз навбатида қонунларга ҳурматсизлиги оқибатини келтириб чиқариш

фукаролар онгида ҳуқуқ нормаларига бўлган муносабатни мустаҳкамлаш, истиқлол тушунчаси моҳиятини тушуниб етишга ва ўз вақтида кадрига етишга ундаш даркор. Бу йўлда кўйиладиган дастлабки қадам фуқароларда ҳуқуққа нормасига бўлган муносабатни шакллантириш, уларни ҳуқуқий маданиятли инсонлар қилиб етказишдир. Шу боисдан ҳам мен ўз курс ишимни ёзишда "Ҳуқуқий нормаларни шарҳлаш-" мавзусини танладим. Бундан мақсадим, ҳуқуқий нормаларни шарҳлаш тушунчасининг моҳиятини имкон қадар очиб бериш, ҳуқуқий нормаларни шархлашнинг жамият ва фукаролар ҳаётида тутган ўрни, тараққиётга эришувидаги аҳамияти қай даражада эканлигини аниқлаб беришга ҳаракат қилишдир. 5

I БОБ. ҲУҚУҚ НОРМАЛАРИНИ ШАРҲЛАШ 1.1. Ҳуқуқ нормаларини шарҳлаш тушунчаси Ўзбекистон Республикаси мустақилликка эришгач, иқтисодий ва ижтимоий соҳаларда туб ўзгаришлар ўтказиш, ҳуқуқий демократик давлат қуриш даврига кирди. Ўзгариб бораётган шарт-шароитларни ҳисобга олиб, Ўзбекистон Республикасининг Конституцияси қабул қилинди ва шу асосда ҳуқуқий ислоҳот ўтказилиб, кўпгина янги қонунлар кабул килинмоқда. Бу ҳакда Республика Президенти И. А. Каримов шундай дейди: "Қабул қилинган бу муҳим қонунлар миллий давлатчиликни барпо этишга, эркин бозор иқтисодиётини ривожлантиришга, жаҳон ҳамжамиятидаги давлатлар билан фаол ҳамкорлик килишга қаратилгандир". Бу қонун ва бошқа норматив-ҳуқуқий актларни, ҳар бир нормани ҳаётга татбиқ қилиш, қўллаш, яъни улар билан жамиятда, кишилар ўртасидаги т

Сўнгра, фуқаролар ва юридик шахслар ўртасидаги тегишли ижтимоий муносабатларни тартибга соладиган ҳуқуқий нормаларни шарҳлаш лозим. "Норма" сўзи лотинча булиб, у ўзбекчада "меъёр", "қоида", "намуна" 1 деган маъноларни англатади. Хақиқатан ҳам ҳар бир норма ўзида бирон бир ҳаракатни, юриш-туриш қоидасини, моделини ифодалайди. Қонун ва бошка ҳуқуқий актлар матнидаги сўз ва ибораларни грамматик, мантиқий ва юридик жиҳатдан талқин этиш, тушуниб олиш муҳимдир. Бунда татбиқ этилаётган норманинг, ҳар бир моддасининг таъсир этиш доирасини белгилаш, булар билан тегишли муносабатларни тартибга солиш учун сиёсий ва юридик малака талаб этилади. Амалиётда ҳуқуқий нормалар кўлланиб ҳал қилинадиган ишлар суд, прокуратура, тергов ва суриштирув органлари томонидан кўрилаётга

вилоятлар, туманлар, шаҳарлар ҳокимлари, турли вазирликлар ва давлат қўмиталари, ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар-суд, прокуратура, адлия, ички ишлар идоралари ва бошқалар, жамоат бирлашмалари, мансабдор шахслар ва фуқаролар);  Татбиқ қилинадиган ҳуқуқий нормаларнинг мазмунини аниқлаш учун мантиқий, грамматик, тарихий, ва систематик усуллар кўлланилади;  Татбиқ этилаётган нормаларнинг ҳажми бўйича ва юридик кучига қараб шархлаш. Ҳуқуқий нормаларни шарҳлаш илмий томондан ишлаб чиқилган ва ҳаётда синаб кўрилган бир қатор махсус усуллар орқали амалга оширилади. Бу усуллар ҳуқуқий нормаларнинг маъноси ва мазмунини очишга ёрдам беради. Ҳуқуқий нормаларнинг мазмунини аниқлаш учун қуйидаги усуллар ишлатилади: 1) грамматик усул ( Филологик ) ; 2) мантиқи й усул; 3) тарихий-сиёсий усул; 4) систе

 ҳуқуқий норманинг ҳуқуқ тизимида тутган ўрни ва ҳоказо 1 . Грамматик усулда кўлланиладиган ҳуқуқий норма мазмуни унинг матни грамматик-филология, тил қоидаларига асосан таҳлил қилиб берилади. Ҳуқуқий норма матнидаги сўз ва ибораларнинг, масалан, Ўзбекистон Республикасининг Жиноят кодексидаги «ёмон оқибатлар», «игво қилиш», «жиноят таркиби» ва бошқаларнинг мазмуни аниқпанади. Бунда ҳуқуқ нормаси матнидаги ҳар бир сўз ва жумланинг мазмуни грамматик жиҳатдан тўғри ва нотўғрилиги таҳлил қилинади. Грамматик усулда татбиқ қилинадиган ҳуқуқий норма турли жойларда учрайдиган сўз ва ибораларнинг тўғрилигига, уларнинг ўхшашлик ва боғликлик томонларига эътибор бериб, ҳуқуқий нормаларнинг мазмунини аниқлаб, кейин улар шарҳланади. Мантиқий усулда-татбиқ этиладиган ҳуқуқий нормаларнинг мазмуни мантиқ

Тарихий-сиёсий усулда татбик этилаётган ҳуқуқий норманинг мазмуни қайси тарихий шароитда, давлатнинг қайси органи томонидан, қандай мақсадда чиқарилганлиги аниқланади. Ҳозирги ҳаракатдаги, 1994 йилда қабул қилинган ЎзР ЖКнинг 227-моддаси 1-қисмида безорилик жиноятига қуйидагача таъриф берилиб, унда юқоридаги сўзлар олиб ташланган: «Безорилик, яъни жамоат жойларида тартиб-қоидаларга қасддан ҳурматсизлик билдириш, уриш-дўппослаш, баданга енгил шикаст етказиш ёки ўзга-нинг мулкига шикаст етказиш ёхуд нобуд қилиш жиддий зарар етказиш билан боғлиқ ҳолда содир этилса - энг кам ойлик иш ҳақининг эллик бараваридан юз бараваригача микдорда жарима ёки уч йилгача ахлоқ тузатиш ишлари ёхуд олти ойгача қамоқ билан жазоланади». Тарихий-сиёсий усулда ҳар бир ҳуқуқий норманинг қандай шароитда, қандай мақс

билан солиштирилиб, етказилган зарарнинг ундирилиши масаласи ўзР ФКнинг 479-моддаси билан эмас, балки 321-моддаси билан ҳал этилади. Махсус юридик усул – юридик фан ва қонунчиликда махсус терминлар ва тушунчалар мавжудлиги билан белгиланади. Кўпчилик фуқаролар учун “ субъектив ҳуқуқ, гипотеза, даво муддати, презумция, акцпт каби тушунчалар нотаниш бўлади. Шу Билан бирга мутахасис юристлар ҳам ўзлари учун қонунлардаги етарли бўлмаган ибораларни аниқлаш лозим бўлади. М: “Йирик” ва “Йирик бўлмаган” ўзлаштириш тушунчаоари ўртасида аниқ фарқ йўқ. Теологик (Мақсадли) усул - муайян норматив ҳуқуқий актни қабул қилишда қонун чиқавчи назарда тутган мақсадларини аниқлаштиришга хизмат қилади. Кўпинча бу мақсадлар қонуннинг ўзида кўпинча, муқаддимада кўрсатилади. Функционал усул – Ҳуқуқий нормаларнинг

 Умуммажбурий характерга эга;  Компитентли давлат органлари томонидан чиқарилади;  Шаклий аниқликка эга ;  Бажарилиши давлат томонидан таъминланади ;  Фармонлар, қарорлар, йўриқномалар кўринишида ифодаланади. Шарҳлаш актларининг норматив ҳуқуқий актлардан фарқ қилувчи белгилари қуйидагиларда намоён бўлади:  Уларда ҳуқуқ нормалари мавжуд бўлмайди;  Ҳуқуқ манбаи ва шакли ҳисобланмайди;  Қоида бўйича мансабдор шахсга қаралтирилган бўлади;  Қонун ости характерига эга;  Уларнинг мақсади ҳуқуқни яратиш эмас, балки шарҳлашдан иборатдир;  Норматив ҳуқуқий акт мустақил ҳолда мавжуд бўла олади, шарҳлаш акти эса ўз объектидан мустақил эмас;  Норматив ҳуқуқий акт бекор бўлса, шарҳлаш кти ҳам ўз-ўзидан бекор бўлади;  Норматив ҳуқуқий актни ғуқуқ ижодкорлиги субъекти бўлган орган қабул қила

ҳуқуқ ўхшашлиги – аналогияси принципи Билан тартибга солинади. Юридик фанда ҳуқуқ ўхшашлиги ва қонун ўхшаш-лиги тушунчалари мавжуд. Ҳуқуқ аналогияси – ҳаётда учрайдиган тегишли ижтимоий муносабат-ларни ҳуқуқнинг умумий принципларига асосан тартибга солишдир. Қонун аналогияси эса тегишли ишларни шу ишга ўхшаш бўлган қонун билан ҳал қилишдир. Ўхшашлик бўйича ҳуқуқий нормалар жуда кам холларда қўлланилади. Фақат давлат, жамият ва фуқароларнинг манфаатларини ҳимоя қилиш учун ўхшашлик қўлланилади. Ўзбекистон Республикасида жиноят ишларини кўриш учун амалдаги жиноят қонунчилигига асосан нормаларига йўл қўйилмайди. Бу ҳолатни ҳуқуқ нормасига нисбатан оладиган бўлсак, бунда типлаштириш маълум шароитларда ҳуқуқий ҳолат ёки субъект хатти-ҳаракатидаги мухим, белгиловчи, сифатий жихатларни ажратиб кўр

кўрсатилган. Худди шундай модда ЎзР ФКнинг бошқа моддасида ҳам кўрсатилиб, унда шундай дейилади: "Низоли муносабатни тартибга соладиган қонун бўлмаган тақдирда, суд шу муносабатларга ўхшаш муносабатни тартибга соладиган қонунни татбиқ этади, бундай қонун ҳам бўлмаган такдирда эса суд қонунларнинг умумий асослари ва маъносига таянади". Ўхшашлик бўйича ҳуқуқий нормаларни кўллаш ва ҳаётда содир бўладиган тегишли ишларни ҳал қилишнинг мажбурий шартлари қуйидагича: 1. Тегишли ижтимоий муносабатларни кўриб, ишни ҳал қилаётганда, шу масалага оид ҳуқуқий норманинг йўқлиги; 2. Пайдо бўлган ҳодисани – яъни ижтимоий муносабатларни тегишли ҳуқуқий тартибга солишни талаб қилишлиги; 3. Ҳаётдаги шу ҳодисанинг ёки ижтимоий муносабатларнинг ҳал этилиши жамият, давлат ва фукаро манфаатлари билан боғ

1.2. Ҳуқуқ нормаларини шарҳлаш турлари Ҳуқуқ нормаларини шарҳлаш масаласи ҳуқуқнинг мазмунини очиш, тушунтириш ва ҳуқуқий ҳужжатлар юридик моҳиятини ҳуқуқини субъектлар ёритишга қаратилган фаолиятдир. Буни амалга оширишда ҳуқуқий нормаларни шарҳловчи субъектларнинг роли катта. Ўзбекистон Республикасида нормаларни шарҳлайдиган қуйидаги-лардан иборат:  давлат органлари – давлат ҳокимиятининг олий ва маҳаллий вакиллик органлари,  ижро этувчи органлар – Президент, Вазирлар Маҳкамаси, вилоятлар, туманлар,шаҳарлар ҳокимлари, турли вазирликлар ва давлат кўмиталари,  ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар – суд, прокуратура, адлия, ички ишлар идоралари ва бошқалар, жамоат бирлашмалари, мансабдор шахслар ва фуқаролар. Шу субъектлар ҳуқуқий нормаларни шарҳлаганда уларнинг мазмунини тўғри тушуниб, ҳуқу

ҳуқуқи кафили сифатида, яъни шу ҳуқуқнинг курикчиси ва бажарилишини таъминловчи кафил тарикасида ўзини намоён этади. Ҳуқуқ нормаси мазмунан ва ижтимоий аҳамияти боис давлат амри- иродасини ифодалайди. Унинг бу мохиятий жихати, ўз навбатида шакл масаласига, яъни ҳуқуқий норманинг ифодаланиш шаклига ва услубига қатъий талаб куяди. Шу боис, ҳуқуқий нормалар шаклан аниқлик, яъни маълум бир шаклда мустахкамланган бўлади . II БОБ. ҲУҚУҚ НОРМАЛАРИНИ ШАРҲЛАШНИНГ УСУЛЛАРИ 2.1. Ҳуқуқ нормаларини шарҳлашнинг усуллари 16

Ҳуқуқ нормаларини шарҳлаш уларни қўллайдиган субъектига қараб, икки гуруҳга: расмий ва норасмий шарҳлашга бўлинади. Расмий шарҳлаш – турмушда кўлланиладиган ҳуқуқий нормаларни расмий шарҳлаш ваколатли давлат органлари томонидан амалга оширилади. Бу шарҳ барча субъектлар учун мажбурий бўлади. Ўзбекистон Республикасида ҳуқуқий нормаларни шарҳлаш билан ўз ваколати доирасида қуйидаги давлат органлари шуғулланади: Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси, Президент, Вазирлар Маҳкамаси. Вазирликлар, давлат қўмиталари, Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгеси ва Вазирлар Кенгаши. Расмий шарҳлаш иккига бўлинади: ■ аутентик шарҳлаш ■ норматив шарҳлаш Аутентик шарҳлаш – давлат ҳудудида ҳуқуқ нормаларини бир хилда қўллаш мақсадида, кайси давлат органи чиқарган бўлса, шу органнинғ ўзи шарҳлайди. Бу ша

нормаларни тўғри кўллаш учун уммуммажбурийлик кучига қараб, бир хилда шарҳлашдир. Норматив шарҳлаш Ўзбекистон Республикасининг Конституциявий суди Конституция ва қонун нормаларни юридик кучига қараб шарҳлайдиган ягона органдир. Бу шарҳлаш барча давлат органлари, корхоналар ташкилотлар, жамоат бирлашмалари, мансабдор шахслар ва фуқаролар учун мажбурийдир. Ҳуқуқий нормаларни казуал шарҳлашда суд органлари ҳар бир фуқаролик жиноий, маъмурий ва бошқа ишларни кўраётганда тегишли ҳуқуқий нормалар билан бу ишларни кўриб, ҳал қилиш чоғида хуқукий нормаларни шарҳлайди. Суднинг хар бир фуқаролик иши бўйича чиқарган карори ёки жиноий ишлар бўйича чикаргаи ҳукми ҳуқуқий нормани казуал (казус) шарҳлаш асосида амалга ошади. Бу норасмий шарҳлашдир. Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленуми суд амалиётини

масалан, тайинланган нафака (пенсия) ни тулаш,берилган орденни такиб юриш ҳуқуки ва бошқалар, бирок улар аниқ бир шахсга каратилганлиги боис норматив характерга эга б ў лолмайди. Давлат органлари ва махаллий ўзини-ўзи бошқариш органларининг индивидуал ҳуқуқий қоидалари ижро, суд ва махаллий ўзини-ўзи бошқариш функцияларини амалга ошириш учун зарурдир. Бирок уларнинг ёрдамида қонун яратиш, ҳуқуқ ижодкорлик фаолияти амалга ошмайди: бундай қоидалар ҳуқуқни вужудга келтира олмайди, чунки ҳуқуқнинг бош вазифаси жамиятда ва давлатда мавжуд муносабатларнинг ягона тартибини ўрнатишдан иборатдир. Шу боис факат умумий, бир неча марта қўлланиладиган ҳуқуқ нормаларигина жамиятнинг ва хар бир инсоннинг хаётининг асосини ташкил этувчи, доимо такрорланиб турадиган, турли характердаги хатти-ҳаракат, юриш-

ҳуқуқий норманинг мазмуни ёзилган матнига қараб, ҳеч нарса қўшмасдан қўллаш тушунилади. 2) Чекланган шарҳлаш – бунда татбиқ этилаётган ҳуқуқий норманинг ўз матнида чекланганлиги белгилаб қўйилади. 3) Кенг маънода шарҳлаш – бунда татбиқ этилаётган ҳуқуқий норманинг мазмуни унинг ёзилган матнига нисбатан кенгроқ қилиб шарҳланади. Ўзбекистон бозор иқтисодиётига ўтаётган ҳозирги замонда кишилар ўртасидаги турли ижтимоий муносабатлар ҳуқуқ нормалари билан тартибга солинади. Бунда ҳуқуқ нормаларини шарҳлаш-аввало турли усуллар билан уларнинг мазмунини аниқлаш ва ҳуқуқий нормаларнинг ҳажми, юридик кучига қараб шарҳлаш катта ёрдам беради. Бу эса аҳолининг ҳуқуқий нормаларни яхшироқ тушуниб, уларга амал қилишликка, хуқудий тарбия ва ҳуқуқий маданиятнинг юқори даражада бўлишига олиб келади. Турмушда

Бу ҳолда ҳуқуқда бўшлиқ пайдо бўлади. Ана шундай вақтда турмушдаги ижтимоий муносабатларни ҳал қилиш ҳуқуқ ўхшашлиги - нормалар принципи билан тартибга солинади. 21

Х у л о с а Мустақиллик йилларида ҳуқуқий янгиланиш ва ҳуқуқий прогресснинг мустакил ўзига хос йўли танланди. Ҳозирги кунда мамлакатдаги демократик жараёнларни ва ижтимоий-иқтисодий ислоҳотларни давлат-ҳуқуқий тартибга солишни яхлит тизими шаклланмоқда 1 . Жамиятнинг ҳуқуқ нормаларини шарҳлашга нисбатан қарашлари таърифланадиган бўлса, мустақиллик даврида ушбу муносабатларнинг жиддий ўзгаришларга учраганлиги, унинг даражаси кўтарилганлиги, унинг мазмуни демократик кадриятлар ва ғоялар билан бойиганлиги тўғрисида хулоса қилиш мумкин. Агар қисқача айтадиган бўлсак, ҳуқуқка муносабат ўзгарди. Бироқ яна кўп ишларни қилиш керак бўлади. Менимча, ҳуқуқ нормаларини шарҳлашни такомиллашиши, ривожланиши унинг барча таркибий қисмларини комплекс ислоҳ қилиш ва такомиллаштириш асосида кечади. Ҳуқуқ нор

шархлай олиш жамият учун муҳимлигини, унинг маданиятни тезлаштириши ёки секинлаштириши мумкин бўлган омиллар сифатида қараш лозим. Вазифалар ва мақсадларни белгилаб олмасдан туриб жамиятнинг ҳуқуқий ривожланишини тасаввур этиб бўлмайди. Ҳуқуқий давлатни шакллантириш вазифасини юксак ҳуқуқий маданиятсиз амалга ошириб бўлмайди. Худди шунингдек, ҳуқуқ ўзига муносиб олий қадрият ўрнини олмас экан, демократик фуқаролик жамиятини яратиб бўлмайди. Ҳозирги вактда халқаро ҳуқуқнинг жаҳонда тан олинган принциплари ва нормаларининг миллий ҳуқуқдан устунлиги эътироф этилмоқда, бу бизнинг ҳуқуқий онгимизни барча илғор ва тараққийпарвар ўзгаришлар учун очмокда, халкаро ҳуқуқ ўз ифодасини топган умуминсоний кадриятлар ва идеаллар ҳуқуқий муносабатларимиз ривожланиши учун мезон ва мўлжал сифатида тасдикла

• фуқароларни ҳуқуқ нормаларига итоаткорлик руҳида тарбиялаш, ҳар кимда қонунга ҳурмат туйғусини шакллантириш, уларнинг онгига "Қонунга садоқат ўз Ватанига ва халқига садоқатдан устун туради" деган ғояни сингдириш ; Ҳар бир кишининг қонунийлик ва адолат тантана қилишига бўлган катъий ишончи шунга асосланиши керакки, қонунни бузган шахс жазосиз колмайди ва ҳар ким бузилган ҳуқуқи тикланишини ҳамда унга етказилган моддий ва маънавий зарарнинг қоплашини талаб қила олиши учун шарт-шароитнинг иложи борича соддарок механизмини яратиш; аҳоли ҳуқуқий онг ва маданият даражасининг оширилиши қонун чикарувчи, ижро этувчи этувчи ва суд ҳокимияти ходимларининг билимдонлигига кўп жиҳатдан боғлиқ аҳолининг ҳуқуқий маърифатли қилишга профессионал юристларнинг кучларини жалб қилиш; юридик таълим бе

ФОЙДАЛАНИЛГАН АДАБИЁТЛАР РУЙХАТИ I. Раҳбарий адабиётлар I.1. Каримов И. А. Ўзбекистон: миллий истиқлол, иқтисод, сиёсат, мафкура. Т. 1. – Т.: Ўзбекистон, 1996. – 364 б. I.2. Каримов И. А. Бунёдкорлик йўлидан. Т. 4. – Т.: Ўзбекистон, 1996. – 394 б. Каримов И. А. Янгича фикрлаш ва ишлаш – давр талаби. Т. 5. – Т.: Ўзбекистон, 1997. – 384 б. I.3. Каримов И. А. Озод ва обод Ватан, эркин ва фаровон ҳаёт пировард мақсадимиз. Т. 8. – Т.: Ўзбекистон, 2000. – 525 б. I.4. Каримов И. А. Биз танлаган йўл – демократик тараққиёт ва маърифий дунё билан ҳамкорлик йўли. Т. 11. – Т.: Ўзбекистон, 2003. – 320 I.5. Каримов И.А. Мамлакатимизда демократик ислохотларни янада чукурлаштириш ва фукоролик жамиятини ривожлантириш консепсияси. - Тошкент: Ўзбекистон, 2010. II. Норматив

II.5. «Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатаси тўғрисида»ги Қонун. « Халқ сўзи », 281-283(3109-3110)- сон , 2002 йил 2 7 декабрь. III. Асосий адабиётлар 3.1 . Давлат ва ҳуқуқ назарияси. Масъул муҳаррирлар Ҳ.Б.Бобоев, Ҳ.Т.Одилқориев -Т.: “Иқтисодиёт ва ҳуқуқ дунёси” нашриёт уйи, 2000. 3.2. Davlat va huquq nazariyasi. Mas’ul muharrirlar: H.B.Boboyev, H.T.Odilqoriyev. – T.: TDYI, 2005. 3.3. Саидов А., Тожихонов У. Давлат ва ҳуқуқ назарияси. I-жилд. Давлат назарияси. -Т.: Адолат, 2001. –336 б. 3.4. Саидов А., Тожихонов У. Давлат ва ҳуқуқ назарияси. II-жилд. Ҳуқуқ назарияси. -Т.: Адолат, 2001. –560 б. 3.5. Исломов З.М. Давлат ва ҳуқуқнинг умумназарий муаммолари: ҳуқуқни тушуниш, ҳуқуқий онг ва ҳуқуқ ижодкорлиги.Т.:ТДЮИ,2005. –187 б. 3.6. Исломов З.М. Ўзбекистон модернизациялаш

IV.1. Юридик энциклопедия //Таджиханов У. тахрири остида, Тошкент, «Шарқ» нашриёт-матбаа акциядорлик компанияси бош тахририяти, 2001. IV.2. Чиркин В.Е. «Конституционное право зарубежн ы х стран». Москва, «Юрист», 1994. V. WEB ресурслар V.1. http://lex.uz V.2. http://gov.uz V.3. http://pravo/uz 27

Купить