Huquqiy davlat tushsunchasi va ta`rifi - Юриспруденция - Курсовые работы

Информация о документе

Цена	9000UZS
Размер	23.2KB
Покупки	0
Дата загрузки	30 Сентябрь 2019
Расширение	doc
Раздел	Курсовые работы
Предмет	Юриспруденция

Huquqiy davlat tushsunchasi va ta`rifi

Купить

Huquqiy davlat tushunchasi va ta’rifi Reja: 1. Demokratik xuquqiy davlat va fuqarolik jamiyati to‘g‘risidagi qarashlarning shakllanishi 2. Nodavlat notijorat tashkilotlarini ximoya qilishning davlat kafolatlari va ularni qo‘llab-quvvatlash masalalari. 3. Xuquqiy demokratik davlat qurish va fuqarolik jamiyatini shakllantirish va jamiyat boshqaruvida jamoatchilik nazoratining axamiyati. 4. Xuquqiy demokratik davlat qurish va fuqarolik jamiyatini shakllantirishga oid qarashlar.

Huquqiy davlat tushunchasi va ta’rifi Bugun tom ma’noda tarixiy davrda yashayapmiz. Istiqlol barchamizga ozod va erkin yashash baxtini, dunyoning chinakam xayratiga sabab bo‘lgan milliy qadriyatlarimiz va madaniyatimizning yangicha yo‘sinda shakllantirish imkonini berdi. Istiqlol yillarining dastlabki kunlaridanoq Prezidentimiz tomonidan xuquqiy demokratik davlat va adolatli fuqarolik jamiyatini barpo etish bosh konsepsiyamiz ekanligi aytib o‘tilgan edi. Bugungi kunda esa, kuchli davlatdan kuchli jamiyat sari degan g‘oya jamiyat xayotining muxim yo‘nalishlaridan biri qilib belgilandi. Yurtboshimiz ilgari surayotgan ushbu g‘oya mamlakatimizning bugungi rivojlanish bosqichidagi eng muxim vazifalardan biri sifatida baxolanmoqda. Jaxonning rivojlangan mamlakatlarida asosan fuqarolik jamiyatini

ma’ruzasida davlatimiz oldida turgan beshinchi ustuvor yo‘nalish sifatida fuqarolik jamiyatini shakllantirishning muxim sharti bo‘lib, bu jamiyat xayotida nodavlat va jamoat tashkilotlarining o‘rni va axamiyatini keskin kuchaytirishdan iborat. Yoki boshqacha qilib aytganda, bu- kuchli davlatdan kuchli jamiyat sari” degan tamoyilni amalda xayotga joriy etish demakdir deb ta’kidlab o‘tgan edilar. Demokratik xuquqiy davlat va fuqarolik jamiyati to‘g‘risidagi qarashlarning shakllanishi Mamlakatimizda demokratik xuquqiy davlat va fuqarolik jamiyati to‘g‘risidagi qarashlar mustaqillikka erishgandan boshlab shakllana boshladi. Demokratik xuquqiy davlat va fuqarolik jamiyati to‘g‘risidagi, jumladan, demokratiya, xuquqiy davlat, demokratik jamiyat, fuqarolik jamiyati xaqida g‘oyalar O‘zbekiston Res

xuquqqa asoslangan bo‘ladi. Xar bir faoliyat Konstitutsiya va qonunlar asosida amalga oshiriladi. Shaxslarning xuquqiy ongi yuksak darajada rivojlangan bo‘ladi. “Xuquqiy davlat masalasi davrimizning o‘ta muxim va dolzarb ilmiy- nazariy xamda siyosiy-amaliy axamiyatga molik muammolaridan bulib, uning bunyod etilishi, faoliyat ko‘rsata borishi jamiyatimiz oldida turgan tarixiy vazifadir. Shu boisdan xam O‘zbekiston Respublikasi amaldagi Konstitutsiyasining muqaddimasida «Insonparvar demokratik xuquqiy davlat barpo etish» maqsadi qonunan mustaxkamlab quyilgan. Bu maqsadning kun tartibiga quyilishi davlatchilik va xuquqni rivojlantirish siyosatidan kelib chiqib, qator omillar va shart-sharoitlar bilan belgilanadi.” “Xuquqiy davlat qurish maqsadi shundan kelib chiqadiki, mustaqillik va bozor mu

Xuquqiy davlatning belgilari mavjud bo‘lib ularga xuquqning xukmronligi, Konstitutsiya va qonunlarning ustunligi, inson xuquq va erkinliklarining ta’minlanishi, davlat va fuqaroning o‘zaro mas’uliyati, xokimiyatning qonuniyligi va uning bo‘linishi, sudning mustaqilligi va uning faqat qonunga bo‘ysunishi, xuquqiy ong xamda madaniyatning yuksak darajada bo‘lishi va boshqalarni kiritish mumkin. Shunday qilib, xuquqiy davlatning asosiy belgisi shuki, bu davlat xuquq doirasida faoliyat yuritadi, uning jamiyat va inson bilan bo‘lgan barcha munosabatlari xuquqiy normalariga asosida olib boriladi. O‘z navbatida xuquq ixtiyoriy va davlat ta’siri orqali ijro etib boriladi. Xuquqiy davlat shakllanishi va faoliyat ko‘rsatishida davlat organlari, mansabdor va yuridik shaxslar, jamoat birlashmalari xamd

«Fuqarolik jamiyati inson xuquqlarini, davlat esa fuqarolarning xuquqlarini ta’minlaydi”. Fuqarolik jamiyati xam xuquqiy davlat kabi o‘zining asosiy belgilariga ega. Bular asosan uning iqtisodiy, siyosiy, ijtimoiy va ma’naviy jixatlarida namoyon bo‘ladi. Birinchi jixatda-xususiy mulkchilikka keng yo‘l ochib beruvchi va unga asoslanuvchi bozor iqtisodiyoti munosabatlariga, erkin iqtisodiy faoliyat ta’minlangan shart-sharoitga tayanadi. Ikkichi jixatda-siyosiy-xuquqiy tizim va boshqaruvning mazmun-moxiyatini xuquqiy davlatchilikni ifoda etadi. Uchinchi jixatda-oila, o‘zini o‘zi boshqarish organlari, jamoatchilik fikrini aniqlash, shakllantirish va ifoda etishning madaniylashgan tartiblari yotadi. To‘rtinchi jixatda-ma’naviy, yuksak madaniy insoniy munosabatlar zamiriga tayanadi. X.Odilqoriye

jamiyatini shakllantirish murakkab jarayondir. Fuqarolik jamiyatida davlatning roli sezilarli darajada kamayadi lekin davlat o‘zining asosiy vazifalarni qo‘lida saqlab qoladi. Masalan xavfsizlikni, mamlakat xududining daxlsizligini ta’minlash, davlat moliya masalalarini xal qilish va b. Mamlakat xayoti uchun dolzarb bo‘lgan yo‘nalishlarni davlat o‘z qo‘lida saqlab turishiga sabab, agar bu soxalar turli tashkilotlar qo‘liga o‘tib ketsa xar xil manfaatlarga xizmat qilishi mumkin. Fuqarolik jamiyati o‘zining strukturalari orqali davlatning u yoki bu xarakatiga ta’sir o‘tkaza olishi, axoli fikri-uning qaror qabul qilishida ko‘proq axamiyatga ega bo‘lishi e’tiborga molik xolatlardan biridir. Shuni ta’kidlash kerakki, Fuqarolik jamiyati faqatgina teng xuquqli fuqarolardan iborat jamiyatgina emas

beradigan, qonunlar ustivor bo‘ladigan, davlatning ma’lum funksiyalarini amalga oshiradigan jamiyatdir. Nodavlat notijorat tashkilotlarini ximoya kilishning davlat kafolatlari va ularni ko‘llab-quvvatlash masalalari Davlatimiz raxbari I.Karimov ikkinchi chaqiriq Uzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining sakkizinchi sessiyasida qilgan ma’ruzasida referendum yakunlari, uning moxiyati va kelgusi xayotimizdagi ta’siri faqat referendumga qo‘yilgan masalalar bilan cheklanib qolmasligi, balki davlat va jamiyat xayotidagi ko‘pgina soxalarga tegishli ekanligini uqtirib o‘tdi. Xususan, «Kuchli davlatdan kuchli jamiyat sari» g‘oyasining amalga oshirilishida nodavlat notijorat tashkilotlarning o‘rni xaqida Prezident tomonidan bildirilgan fikrlar barchamizga ushbu masalaning moxiyatini keng jamoatchilik

kundagi dolzarb masalalardan biridir. Nodavlat, jamoat tuzilmalarini qo‘llab- quvvatlash, bu institutlarning mustaqilligini ta’minlash uchun qonun asosida maxsus moliyaviy jamg‘arma tashkil etish to‘g‘risidagi Prezidentimiz taklifi barcha olimlar, mutaxassislar va nodavlat notijorat tashkilotlar oldiga katta vazifa yuklaydi. Bunday maxsus jamg‘armaning bo‘lishi nodavlat notijorat tashkilotlar, o‘zini o‘zi boshqarish organlari, demokratik institutlarning to‘liq mustaqilligini ta’minlaydi. Yangi tuzilayotgan nodavlat, jamoat tuzilmalarining qisqa muddatlarda jamiyatda o‘z o‘rnini topishi, manfaatli dastur va loyixalarini tegishli tartibda moliyalash, ularning moddiy texnika bazasini mustaxkamlab olishi kelgusida xar jixatdan shu jamg‘armaga bog‘liq bo‘ladi. Yangi qonun loyixasida ushbu jamg‘

Komissiyaning maqomi esa tegishli qonunlarda belgilangan. Nodavlat notijorat tashkilotlar, fuqarolik jamiyati boshqa institutlarining to‘la mustaqilligini ta’minlash yuqorida zikr etilgan jamg‘armaning tashkiliy- xuquqiy tuzilishiga xam bog‘liqdir. Nazarimizda jamg‘arma mablag‘ini barcha xo‘jalik yurituvchi subyektlar, davlat organlari va tashkilotlar, tadbirkorlar, fuqarolar tomonidan beg‘araz o‘tkazib turiladigan xayriya tushumlari va ajratmalar, qonun bilan yo‘l qo‘yilgan boshqa manbalar tashkil etadi. Nodavlat notijorat tashkilotlarning faoliyatini yanada kuchaytirish, ularni ma’naviy va moddiy jixatdan qo‘llab- quvvatlash erkin, ochiq fuqarolik jamiyatini qurish yo‘lidagi asosiy xarakatlardan biri xisoblanadi. Prezidentimiz aytganidek, «ayni paytsa, nodavlat, jamoat tuzilmalarini yara

Xuquqiy demokratik davlat qurish va fuqarolik jamiyatini shakllantirish va jamiyat boshqaruvida jamoatchilik nazoratining axamiyati Mamlakatimiz Prezidenti Islom Karimovning Konstitutsiyamizning 10 yilligiga bag‘ishlangan tantanali marosimda so‘zlagan nutqida isloxotlarni yanada chuqurlashtirish, xuquqiy demokratik davlat barpo etishda nazorat tizimini yanada mustaxkamlash va uni izchil takomillashtirib borishning axamiyatiga aloxida e’tibor berdi. Mamlakatimiz raxbari, ayniqsa, fuqarolik jamiyatining muxim omili xisoblangan jamoatchilik nazoratini kuchaytirish, bu soxaning nazariy va amaliy jixatlarini taxlil etish, uning faol xarakatini ta’minlash dolzarb vazifa ekanligini uqtirib o‘tdi. Darxaqiqat, adolatli jamiyatni shakllantirish jarayonida jamoat nazoratining axamiyati beqiyosdir. C

bugun «jamoat nazorati» deb aytayotgan demokratik institutning bu soxasi u yoki bu ko‘rinishda faoliyat ko‘rsatganligini shoxidi bo‘lamiz. Soxibqiron Amir Temur davlatni idora qilishda fozil xalq vakillariga katta xuquq bergan. Jumladan, «Temur tuzuklar»ida shunday bitiklar bor: «Xar bir diyor axolisining axvolidan ogox bo‘lib turdim. Xar bir mamlakatning axvolini, sipoxu raiyat kayfiyatini, turish -turmushini, qilish-qilmishlarini, o‘rtalaridagi aloqalarni xatga bitib, menga bildirib turishlari uchun diyonatli, to‘g‘ri yozuvchi kishilarni belgiladim. Bordi-yu egri yozganlari menga bildirilsa ularni jazoladim. Xokimlaru sipoxlardan qay birining xalqqa jabr - zulm yetkazganini eshitsam, ularga nisbatan darxol adolatu insof yuzasidan chora ko‘rdim». Ko‘rinib turibdiki, temuriylar saltanatida

o‘zini o‘zi boshqarish organlari faoliyatiga oid masalalar yuzasidan xisobotlarini eshitib borishlari va shunga o‘xshash boshqa vakolatlarga ega bo‘ldilar. O‘zbekiston Respublikasining «Nodavlat, notijorat tashkilotlari to‘g‘risida»gi qonuni xam kuchli fuqarolik jamiyatini shakllantirish sharoitida qonun ustuvorligini ta’minlashga, inson xuquqlari va erkinliklarini ro‘yobga chiqarish yuzasidan jamoat nazoratini kuchaytirishga qaratilgan ta’sirchan mexanizmlarni nazarda tutadi. Jamoat nazoratining muxim xuquqiy mexanizmlaridan biri saylovlarga doir qonunchilikda o‘z ifodasini topgan. Saylovlarga tayyorgarlik ko‘rish va uni o‘tkazishga doir barcha tadbirlarda siyosiy partiyalardan, xokimiyat vakillik organlaridan, fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlaridan, saylovchilar tashabbuskor g

jabxalarida, soxalarida amalga oshirilishi; - jamoat nazoratining ommaviyligi, ya’ni xar bir fuqaro, fuqarolar guruxlarining bunday nazoratda beistisno ishtirok eta olish imkoniyati ta’minlanishi; - jamoat nazoratidagi oshkoralik, ya’ni uni amalga oshirish jarayoni xam, uning yakuniy natijalari xam barcha uchun ochiqligi, xammaning nigoxi va kuzatuvida amalga oshirilishi; - jamoat nazoratidagi ixtiyoriylik tamoyili, ya’ni xech kim jamoat nazoratiga boshqa shaxs tomonidan majbur qilinmasligi; - jamoat nazoratyda davlat organlari, uning mansabdor shaxslari, xo‘jalik yurituvchi subyektlar faoliyatiga bevosita aralashilmasligi va shu kabilardir. Jamoat nazorati davlat nazorati kabi barqaror faoliyat ko‘rsatuvchi, qat’iy tizimga ega bo‘lmasdan, xar bir muayyan xolatda turli shakl va mazmun kasb

xodisalardan biri xisoblanadi. Jamoat nazorati orqali aniqlangan qonun buzish xolatlarini ommadan yashirib bo‘lmaydi. Yuqoridagilardan ko‘rinib turibdiki, jamoat nazorati davlat nazoratiga qaraganda bir qancha afzalliklarga ega va uning ta’sirchanligi xam yuqori. Bu - davlat nazoratini umuman yo‘q qilish kerak degan fikr emas. Albatta kuchli va samarali davlat nazorati xar bir jamiyatda muxim soxadir. Jamiyatimiz rivoji uchun zarur bo‘lgan jamoat nazoratining yanada samarali bo‘lishichi quyidagi omillarda ko‘rish mumkin degan fikrdamiz. Birinchidan, jamoat nazoratini amalga oshiruvchi subyektlardan biri bo‘lgan nodavlat notijorat tashkilotlari faoliyatining samarasiga ko‘p narsa bog‘liq. Chunki, bu tuzilmalar kuchli fuqarolik jamiyatining asosiy xarakatlanturivchi kuchi xisoblanadi. Prezid

Yuqoridagilardan tashqari, fuqarolarning ijtimoiy ongini o‘stirish, xuquqiy madaniyatini yuksaltirish, ommaviy axborot vositalarining jamiyatdagi nufuzini, to‘g‘ri ijtimoiy fikrning shakllanishidagi ta’sirchanligini oshirish xam jamoat nazoratini olib borishda muxim rol o‘ynaydi. Ushbu qayd etilgan xolatlar masalani moxiyatini to‘la-to‘kis ochib beradi, degan fikrlardan yiroqmiz. Bu masala xususida keng jamoatchilik fikrini bilish, uni doimo tadqiq eitib borish maqsadga muvofiq xisoblanadi. Shuni ta’kidlash joizki, so‘nggi yillarda nodavlat notijorat tashkilotilar tomonidan jamoat nazoratini ta’minlashda bir qator siljishlar sezilmoqda. Atrof - muxitni muxofaza qilish, onalik va bolalikni ximoya qilish, madaniyat va sog‘lomlashtirish soxasida tuzilgan ba’zi nodavlat tashkilotlarining faoli

ketmasligiga erishilsa, jamoat nazorati uchun asos qilib olinsa, jamoat nazoratining ta’sirchanligi, samaradorligi g‘oyat oshgan bo‘lur edi. Xulosa qilganda, jamoatchilik nazorati fuqarolarning o‘z xuquqlari va burchlarini boshqalar bilan birgalikda ado etadigan, jamiyat boshqaruvini shakllantiradigan, inson - jamiyat - davlat o‘rtasidagi muvozanatni ushlab turishga xizmat qiladigan ijtimoiy institutdir. Xuquqiy demokratik davlat qurish va fuqarolik jamiyatini shakllantirishga oid qarashlar Kuchli fuqarolik jamiyatini shakllantirish, uning mexanizmlarini yaratish va takomillashgirib borish olimlar xamda mutaxassislarning diqqat markazida turibdi. Ko‘pchilik olimlar kuchli fuqarolik jamiyatini shakllantirishda siyosiy partiyalarning o‘rni yuqori bo‘lishi kerak degan qarashni ilgari suradila

yurtboshimiz «jamoat va nodavlat tuzilmalari xayot taqozosi bilan, davr talabiga ko‘ra tashkil etilishi kerak. Xokimiyatning maxalliy va markaziy boshqaruv organlari esa bu jarayonga to‘siq bo‘lmasliklari, aksincha, bu yangi demokratik va jamoat tuzilmalarini tashkil etishni rag‘batlantirishlari lozim. Toki odamlarimiz ijtimoiy-siyosiy xayotda bunyodkorlik ishlarida, fuqarolik jamiyatini qurishda, turmushimizning mazmun-moxiyatini belgilovchi qadriyatlarni shakllantirishda ko‘proq va faolroq qatnashsinlar. Ana o‘shanda chetdan turib tomosha qiluvchilar, tanqidchilar kamayadi», deb aytib aytgan edi. Demokratik institutlarni rivojlantirishdan bosh maqsad - ko‘pchilikni mumkin qadar jamiyat qurilishiga jalb etish, ularni o‘z taqdirlari, o‘z kelajaklarining to‘laqonli egalariga aylantirishdan

Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati: 1. O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi. – T.: O‘zbekiston, 2003. – 40 b. 2. Karimov I. A. O‘zbekiston: milliy istiqlol, iqtisod, siyosat, mafkura. T. 1. – T.: O‘zbekiston, 1996. – 364 b. 3. Karimov I. A. Inson, uning huquq va erkinliklari hamda manfaatlari eng oliy qadriyat. Xalq so‘zi, 2005 yil 10 dekabr. 4. K.Baxriyev. «Demokratiya va inson xuquqlari». 1999, «Sharq» nashriyoti. 5. M.Qirg‘izboyev. Fuqarolik jamiyati: siyosiy partiyalar, mafkuralar, madaniyatlar. 1998, «Sharq» matbaa-nashriyot konserni. 6. A.Saidov, U.Todjixonov. Xuquqiy madaniyat nazariyasi, 2000, Toshkent “Akademiya”. 7. R.Jumayev. Davlat va jamiyat: demokratlashtirish yo‘lida. 1998,

Купить