Ҳуқуқий давлат тушунчаси ва тарифи - Юриспруденция - Курсовые работы

Информация о документе

Цена	9000UZS
Размер	50.3KB
Покупки	0
Дата загрузки	30 Сентябрь 2019
Расширение	docx
Раздел	Курсовые работы
Предмет	Юриспруденция

Ҳуқуқий давлат тушунчаси ва тарифи

Купить

МУНДАРИЖА КИРИШ ................................................................................................................. . 2 I БОБ. ҲУҚУҚИЙ ДАВЛАТ ТУШУНЧАСИ ВА ТАЪРИ ФИ 1. 1 Демократик хуқуқий давлат ва фуқаролик жамияти тўғрисидаги қарашларнинг шаклланиши………………. 4 1. 2 Нодавлат нотижорат ташкилотларини химоя қилишнинг давлат кафолатлари ва уларни қўллаб- қувватлаш масалалари……………………………………. 11 II БОБ. ХУҚУҚИЙ ДЕМОКРАТИК ДАВЛАТ ҚУРИШ ВА ФУҚАРОЛИК ЖАМИЯТИНИ ШАКЛЛАНТИРИШ 2. 1 Хуқуқий демократик давлат қуриш ва фуқаролик жамиятини шакллантириш ва жамият бошқарувида жамоатчилик назоратининг ахамияти… …………….. 15 2. 2 Хуқуқий демократик давлат қуриш ва фуқаролик жамиятини шакллантиришга оид қарашла……………. 23 ХУЛОСА ..........................................................................

Кириш Бугун том маънода тарихий даврда яшаяпмиз. Истиқлол барчамизга озод ва эркин яшаш бахтини, дунёнинг чинакам хайратига сабаб бўлган миллий қадриятларимиз ва маданиятимизнинг янгича йўсинда шакллантириш имконини берди. Истиқлол йилларининг дастлабки кунлариданоқ Президентимиз томонидан хуқуқий демократик давлат ва адолатли фуқаролик жамиятини барпо этиш бош концепциямиз эканлиги айтиб ўтилган эди. Бугунги кунда эса, кучли давлатдан кучли жамият сари деган ғоя жамият хаётининг мухим йўналишларидан бири қилиб белгиланди. Юртбошимиз илгари сураётган ушбу ғоя мамлакатимизнинг бугунги ривожланиш босқичидаги энг мухим вазифалардан бири сифатида бахоланмоқда. Жахоннинг ривожланган мамлакатларида асосан фуқаролик жамиятининг институтлари, хусусан, нодавлат нотижорат ташкилотлар жамият бошқарув

мухим вазифалар қолади. Давлатнинг бугунги кундаги мухим вазифалари нодавлат нотижорат ташкилотлар, ўзини ўзи бошқариш органлари ва бошқа демократик институтларга ўтказиб борилади. Нодавлат нотижорат ташкилотлар ва фуқаролик жамиятининг бошқа тизимлари жамият бошқарувини таъминлайдиган алохида тизим сифатида ривожланиб боради. Республикамиз Президенти Олий Мажлиснинг II чақириқ IX сессиясида “Ўзбекистонда демократик ўзгаришларни янада чуқурлаштириш ва фуқаролик жамияти асосларини шакллантиришнинг асосий йўналишлари мавзусида қилган маърузасида давлатимиз олдида турган бешинчи устувор йўналиш сифатида фуқаролик жамиятини шакллантиришнинг мухим шарти бўлиб, бу жамият хаётида нодавлат ва жамоат ташкилотларининг ўрни ва ахамиятини кескин кучайтиришдан иборат. Ёки бошқача қилиб айтганда, бу- ку

I БОБ . ҲУҚУҚИЙ ДАВЛАТ ТУШУНЧАСИ ВА ТАЪРИ ФИ 1.1. Демократик хуқуқий давлат ва фуқаролик жамияти тўғрисидаги қарашларнинг шаклланиши Мамлакатимизда демократик хуқуқий давлат ва фуқаролик жамияти тўғрисидаги қарашлар мустақилликка эришгандан бошлаб шакллана бошлади. Демократик хуқуқий давлат ва фуқаролик жамияти тўғрисидаги, жумладан, демократия, хуқуқий давлат, демократик жамият, фуқаролик жамияти хақида ғоялар Ўзбекистон Республикаси Президенти И.А.Каримовнинг асарларида, маърузаларида, нутқларида асослаб берилди. Хозирги вақтда республикамиз олимлари томонидан бу борада тадқиқотлар, изланишлар олиб борилмоқда. “Демократиянинг асл мохияти-инсон қадр-қиммати, хурмати хамма нарсадан улуғ, деган ақидадан иборат бўлмоғи лозим”. 1 “Чинаккам демократиянинг олий мазмуни эса шахслараро, миллатлар

фа қ ат Конституция ва қо нунларда кўзда тутилган тартибда ва улар асо си да тузилган идоралар ор қ алигина амалга оши ри лишини билдиради. Давлат идоралари фа қ ат қо нунда кўрсатилган ваколатлари доирасидаги на фаолият кўрсатади ” 3 . Ушбу фикрдан демократия қарор топган давлат албатта хуқуққа асосланган бўлади. Хар бир фаолият Конституция ва қонунлар асосида амалга оширилади. Шахсларнинг хуқуқий онги юксак даражада ривожланган бўлади. “ Хуқуқий давлат масаласи давримизнинг ўта му хим ва долзарб илмий- назарий хамда с и ё сий-ама лий ахамиятга молик муаммоларидан булиб, унинг бун ё д этилиши, фаолият кўрсата бориши жамиятимиз олдида турган тарихий вазифадир. Шу боисдан хам Ў збекистон Республикаси амалдаги Конституциясининг муқаддимасида «Инсон парвар демократик хуқуқий давлат барпо этиш

хуқуқнинг роли ортиши билан эмас, балки мамлакатни бошқаришда давлатнинг хам жиддий хиссаси борлигини к ў рсатади. ” 5 “Хуқуқий давлат-бу хуқуқий асосда ташкил топадиган ва жамият хаётининг барча сохаларида хуқуқ устуворлик қиладиган давлатдир.” 6 “Хуқуқий давлат-хуқуқнинг хукмронлиги, қонуннинг устунлиги, барчанинг қонун ва мустақил суд олдида тенглиги таъминланадиган, инсон хуқуқлари ва эркинликлари кафолатланадиган, хокимият ваколатларнинг бўлиниши принципи асосида ташкил этилган демократик давлат.” 7 Юқоридаги таърифлардан кўриниб турибдики, хуқуқий давлатда қонун устувор бўлиб, инсонларнинг хуқуқ ва эркинликлри таъминлаб берилади ва уларнинг эркин камол топиши учун барча шарт-шароитлар яратиб берилади. Хуқуқий давлатнинг белгилари мавжуд бўлиб уларга хуқуқнинг хукмронлиги, Конститутци

Уларни бир-бирисиз тасаввур қилиш мумкин эмас. Бу жараён жамиятнинг ижтимоий-иқтисодий, маданий тараққиёти, унинг илимй ва техникавий асосларини яратиш билан белгиланади. “Хуқуқий давлат ўз мохиятига кўра, фуқаролик жамиятининг сиёсий ифодасидир. Бир-биридан ажралмас хамда бир-бирига сингиб кетадиган фуқаролик жамияти ва хуқуқий давлат жамият яхлитлиги тимсоли бўла олади” 8 . “ Фуқаролик жамияти юксак даражали фуқароликни моддий, маданий ва интеллектуал ривожланишнинг юқори босқичига кириб боришини тақозо қилади. Фуқаролик жамияти аъзолари ўз мулки, хуқуқ ва эркинликларига тўлиқ эгадирлар. Улар қўрқув ва зўравонлик интизоми билан кишанланган эмаслар. Шунинг учун хам улар инсон ва жамият фаровонлиги ва хавфсизлигининг таъммнлаш масъулиятини ўз зиммасига олган давлатнинг қонун ва қадриятлари

Биринчи жихатда-хусусий мулкчиликка кенг йўл очиб берувчи ва унга асосланувчи бозор иқтисодиёти муносабатларига, эркин иқтисодий фаолият таъминланган шарт-шароитга таянади. Иккичи жихатда-сиёсий-хуқуқий тизим ва бошқарувнинг мазмун- мохиятини хуқуқий давлатчиликни ифода этади. Учинчи жихатда-оила, ўзини ўзи бошқариш органлари, жамоатчилик фикрини аниқлаш, шакллантириш ва ифода этишнинг маданийлашган тартиблари ётади. Тўртинчи жихат да- маънавий, юксак маданий инсоний муносабатлар замирига таянади. Х.Одилқориев фуқаролик жамиятига шундай таъриф беради: “фуқаролик жамияти-хар бир инсон манфаатини устувор билувчи, хуқуқий анъана ва қонунларга хурмат мухити шакллантирилган, умуминсоний қадриятлар эъзозланган, инсон хуқуқлари ва эркинликлари сўзсиз таъминланадиган, давлат хокимиятининг самарали

асослари бўлиши зарур. Буларсиз фуқаролик жамиятини шакллантириш мураккаб жараёндир. Фуқаролик жамиятида давлатнинг роли сезиларли даражада камаяди лекин давлат ўзининг асосий вазифаларни қўлида сақлаб қолади. Масалан хавфсизликни, мамлакат худудининг дахлсизлигини таъминлаш, давлат молия масалаларини хал қилиш ва б. Мамлакат хаёти учун долзарб бўлган йўналишларни давлат ўз қўлида сақлаб туришига сабаб, агар бу сохалар турли ташкилотлар қўлига ўтиб кетса хар хил манфаатларга хизмат қилиши мумкин. Фуқаролик жамияти ўзининг структуралари орқали давлатнинг у ёки бу харакатига таъсир ўтказа олиши, ахоли фикри-унинг қарор қабул қилишида кўпроқ ахамиятга эга бўлиши эътиборга молик холатлардан биридир. Шуни таъкидлаш керакки, Фуқаролик жамияти фақатгина тенг хуқуқли фуқаролардан иборат жамиятгина

Фуқаролик жамиятида шахс марказий ўринни эгалловчи жамият бўлиб, бунда шахсларнинг хуқуқий онги ва маданияти етарли даражада шаклланган ва унинг шаклланиши учун барча чоралар кўрилган хамда шарт-шароитлар яратиб берилган бўлади. Хар бир шахс ўтказилаётган хар бир ислохотга ўзининг нуқтаи-назаридан муносабатини билдириш имкониятига эга бўлади. Шундай қилиб фуқаролик жамияти жамият ривожининг маълум бир босқичида шаклланадиган, инсон хуқуқ ва эркинликларини, муносиб хаёт тарзини таъминлаб берадиган, қонунлар устивор бўладиган, давлатнинг маълум функцияларини амалга оширадиган жамиятдир. 10

1.2. Нодавлат нотижорат ташкилотларини химоя килишнинг давлат кафолатлари ва уларни кўллаб-қувватлаш масалалари Давлатимиз рахбари И.Каримов иккинчи чақириқ Узбекистон Ре с публикаси Олий Мажлисининг саккизинчи сессиясида қилган маърузасида референдум якунлари, унинг мохияти ва келгуси хаётимиздаги таъсири фақат референдумга қўйилган масалалар билан чекланиб қолмаслиги, балки давлат ва жамият хаётидаги кўпгина сохаларга тегишли эканлигини уқтириб ўтди. Хусусан, «Кучли давлатдан кучли жамият сари» ғоясининг амалга оширилишида нодавлат нотижорат ташкилотларнинг ўрни хақида Президент томонидан билдирилган фикрлар барчамизга ушбу масаланинг мохиятини кенг жамоатчиликка тушунтириб бериш масъулиятини юклайди. Кучли фуқаролик жамиятини шакллантириш учун эса «давлатимизнинг марказий ва юқори бошқа

Бундай мухим масалаларни хал этиш учун эса, Президентимизнинг нодавлат нотижорат ташкилотларга етарли эътибор берилиши ва улар фаолиятининг тегишли хуқуқий асоси яратилиши лозимлиги тўғрисидаги фикрлари қонунчиликда ўз ифодасини топиши керак. Шу жихатдан, «Нодавлат, жамоат тузилмалари ва уюшмаларини ривожлантириш, фуқаролик жамияти институтларининг фаолият кўрсатиш кафолатлари ва шартлари тўғрисида»ги қонун лойихаси ишлаб чиқилиши хозирги кундаги долзарб масалалардан биридир. Нодавлат, жамоат тузилмаларини қўллаб- қувватлаш, бу институтларнинг мустақиллигини таъминлаш учун қонун асосида махсус молиявий жамғарма ташкил этиш тўғрисидаги Президентимиз таклифи барча олимлар, мутахассислар ва нодавлат нотижорат ташкилотлар олдига катта вазифа юклайди. Бундай махсус жамғарманинг бўлиши нодавлат

этилаётган лойихаларни кўриб чиқиш тартиби, жамғарманинг давлат органлари билан муносабати каби бир қатор мухим масалалар ўз аксини топиши лозим. Масалан, Англияда нодавлат нотижорат ташкилотларга имтиёз бериш, грантлар ажратиш, солиқ солиш масалалари Жамоат ташкилотлари билан ишлаш комиссияси томонидан кўриб чиқилади. Комиссия давлат манфаатларини химоя қилган холда Нодавлат нотижорат ташкилотлар уюшмаси билан тегишли музокаралар олиб боради. Хар қандай жамоат ташкилоти тегишли қўшимча имтиёзларга айнан шу комиссиянинг хулосаси ва розилигига асосан эга бўлиши мумкин. Комиссиянинг мақоми эса тегишли қонунларда белгиланган. Нодавлат нотижорат ташкилотлар, фуқаролик жамияти бошқа институтларининг тўла мустақиллигини таъминлаш юқорида зикр этилган жамғарманинг ташкилий-хуқуқий тузилишига хам

сиёсатини юритишда чуқур ва пухта ўйланган илмий-назарий концепцияни хам ишлаб чиқиш лозим бўлади. Концепция асосини эса, шубхасиз, Президентимиз И.Каримов томонидан нодавлат нотижорат ташкилотларни ривожлантириш, фуқаролик жамиятини шакллантириш, инсон хуқуқларини химоя қилиш, демократик институтларнинг бу сохадаги вазифаларига оид кўплаб билдирган назарий таклифлари ва ғоялари ташкил этиши керак. Концепцияда миллий истиқлол ғоясини хар томонлама мустахкамлашга қаратилган кўпфикрлилик, бағрикенглик ва хамжихатликни ўзида мужассамлаштирган қоидалар бўлиши мухимдир. Умуман олганда, нодавлат, жамоат тузилмаларини ривожлантиришга давлатимиз рахбари томонидан берилаётган катта эътибор кучли фуқаролик жамиятини барпо этишдаги мухим қадамлардан бири хисобланади. 14

II БОБ. ХУҚУҚИЙ ДЕМОКРАТИК ДАВЛАТ ҚУРИШ ВА ФУҚАРОЛИК ЖАМИЯТИНИ ШАКЛЛАНТИРИШ 2.1. Хуқуқий демократик давлат қуриш ва фуқаролик жамиятини шакллантириш ва жамият бошқарувида жамоатчилик назоратининг ахамияти Мамлакатимиз Президенти Ислом Каримовнинг Конституциямиз - нинг 10 йиллигига бағишланган тантанали маросимда сўзлаган нутқида ислохотларни янада чуқурлаштириш, хуқуқий демократик давлат барпо этишда назорат тизимини янада мустахкамлаш ва уни изчил такомиллаштириб боришнинг ахамиятига алохида эътибор берди. Мамлакатимиз рахбари, айниқса, фуқаролик жамиятининг мухим омили хисобланган жамоатчилик назоратини кучайтириш, бу соханинг назарий ва амалий жихатларини тахлил этиш, унинг фаол харакатини таъминлаш долзарб вазифа эканлигини уқтириб ўтди. Дархақиқат, адолатли жамиятни шакллантириш жараё

устиворлигини таъминлашда, қонун бузишлик холатларининг олдини олишда, уларни келтириб чиқарувчи сабаб ва шароитларни аниқлашда, фуқароларни қонун меъёрларига қатьий риоя қилиш рухида тарбиялашда катта ахамиятга эга. Аслида жамоат назоратининг ўзи нима, у қандай холатларда намоён бўлади, деган саволга қуйидагича жавоб бериш мумкин. Аввало шуни айтиш керакки, фуқароларнинг давлат идоралари устидан назоратини йўлга қўйиш кеча ёки бугуннинг гапи эмас. Тарихга назар ташласак, биз бугун «жамоат назорати» деб айтаётган демократик институтнинг бу сохаси у ёки бу кўринишда фаолият кўрсатганлигини шохиди бўламиз. Сохибқирон Амир Темур давлатни идора қилишда фозил халқ вакилларига катта хуқуқ берган. Жумладан, «Темур тузуклар»ида шундай битиклар бор: «Хар бир диёр ахолисининг ахволидан огох бўлиб ту

Номи халққа боғланган ва фуқароларнинг хуқуқ ва манфаатларини химоя қилишга қаратилган ташкилотлар хам, аслида, давлат манфаатларинигина химоя қилар, ўзларининг ташкилий шаклланишлари, фаолият дастурлари, мақсад ва вазифаларига кўра чинакам давлат тузилмалари бўлиб, халқ манфаатларини химоя қила олмас эди лар. Ўзбекистоннинг мустақилликка эришиб, Конституциямизнинг қабул қилиниши чинакам фуқаролик жамиятининг мухим институтларидан бири бўлган жамоат назоратини амалга ошириш имкониятларини берди. Утган йиллар давомида мамлакатимизда жамоат назоратини амалга оширишнинг хуқуқий асослари маълум маънода яратилди. «Фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари тўғрисида»ги қонунга биноан фуқаролар йиғинлари туман, шахар хокимликлари рахбарларининг ўзини ўзи бошқариш органлари фаолиятига оид масалал

«Оммавий ахборот воситалари тўғрисида»ги қонун ва бошқа бир қатор қонун хужжатларида оммавий ахборот воситаларида жамоат назоратини амалга оширишга катта ўрин берилган. Улар жамоатчилик фикрини ифодалаш, шакллантириш ва йўналтириш орқали жамоатчилик назоратига таъсир этади. Узбекистон Республикасининг «Прокуратура тўғрисида»ги қонунига мувофиқ прокурорлар халқ депутатлари тегишли Кенгашларига, зарурат бўлган холларда эса фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органларига қонунийлик хамда жиноятчиликка қарши курашнинг холати тўғрисида хар йили ахборот беришлари лозим. Мазкур талаб хам маълум маънода жамоат назоратини амалга оширишнинг ўзига хос кўринишлардан биридир. Юқоридагилардан кўриниб турибдики, жамоат назорати амалдаги қонунчиликда у ёки бу тарзда ўз аксини топган. Жамоат назорати ўзига хо

қатъий тизимга эга бўлмасдан, хар бир муайян холатда турли шакл ва мазмун касб этади. Давлат назоратининг субъекти давлат органлари ёки уларнинг мансабдор шахслари бўлса, жамоат назоратининг субъекти биринчи навбатда фуқаролар, шунингдек, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари, нодавлат-нотижорат ташкилотлари, оммавий ахборот воситалари ва бошқалардир. Давлат назорати муайян давлат органининг хокимият ваколатларига эга бўлган мансабдор шахслари (назоратчилари) томонидан амалга оширилса, жамоат назоратида эса бундай эмас. Шу боис, жамоат назорати субъектининг хуқуқий мақоми хар доим назорат объектига боғлиқ холда ўзгариб туради ва хеч қачон у «назоратчи»га айланмайди. Табиийки, жамоат назорати субъекти бўлиш учун «назоратчи» каби махсус билим ёки ихтисос талаб этилмайди. Улар давлат том

субъектлардан бири бўлган нодавлат нотижорат ташкилотлари фаолиятининг самарасига кўп нарса боғлиқ. Чунки, бу тузилмалар кучли фуқаролик жамиятининг асосий харакатлантуривчи кучи хисобланади. Президентимиз таъкидлаганидек,«бугунги кунда хаётимизда ижтимоий назорат вазифасини бажараётган нодавлат ташкилотлари фаолиятини қўллаб - қувватлаш билан бирга, янги тузилаётган жамоат бирлашмаларига хам зарур шарт-шароит, қонуний имконият туғдириб бериш биз учун долзарб вазифа бўлмоғи керак». Иккинчидан, жамоатчилик назоратини ташкил этишда етарли даражада салохият ва имкониятларга эга бўлган ўзини-ўзи бошқаришнинг махалла тизими ишига хам кўп жихатдан боғлиқ. Учинчидан, суд-хуқуқ ислохотини янада чуқурлаштириш, фуқароларнинг суд томонидан химоя қилиш кафолатларини кенгайтириш, одил судловнинг самара

фикрини билиш, уни доимо тадқиқ эитиб бориш мақсадга мувофиқ хисобланади. Шуни таъкидлаш жоизки, сўнгги йилларда нодавлат нотижорат ташкилотилар томонидан жамоат назоратини таъминлашда бир қатор силжишлар сезилмоқда. Атроф -мухитни мухофаза қилиш, оналик ва болаликни химоя қилиш, маданият ва соғломлаштириш сохасида тузилган баъзи нодавлат ташкилотларининг фаолияти бунга мисол бўла олади. Шунингдек, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари хам илгари давлат органлари бажариб келган бир қатор вазифаларни мувафаққиятли бажариб келмоқда. Лекин, булар билан кифояланиб бўлмайди. Юқоридаги тахлиллардан кўриниб турибдики, жамоат назорати хилма-хил бўлиб, у турли фаолият йўналишларида турли субъектлар томонидан, ижтимоий хаётнинг турли сохаларида, турли шакл ва услубларда олиб борилади. Шу сабабл

Хулоса қилганда, жамоатчилик назорати фуқароларнинг ўз хуқуқлари ва бурчларини бошқалар билан биргаликда адо этадиган, жамият бошқарувини шакллантирадиган, инсон - жамият - давлат ўртасидаги мувозанатни ушлаб туришга хизмат қиладиган ижтимоий институтдир. 22

2.2. Хуқуқий демократик давлат қуриш ва фуқаролик жамиятини шакллантиришга оид қарашлар Кучли фуқаролик жамиятини шакллантириш, унинг механизмларини яратиш ва такомиллашгириб бориш олимлар хамда мутахассисларнинг диққат марказида турибди. Кўпчилик олимлар кучли фуқаролик жамиятини шакллантиришда сиёсий партияларнинг ўрни юқори бўлиши керак деган қарашни илгари сурадилар. Профессор С.Жўраев, сиёсий фанлар номзоди, доцент М.қирғизбоевлар сиёсий партиялар бошқа жамоат ташкилотларига кўра анча фаол ва улар асосан сиёсий масалалар билан шуғулланиб келаётгани учун уларнинг ўрни баланд бўлиши керак деб эътироф этадилар. Сиёсий фанлар доктори, профессор И.Эргашев эса кучли фуқаролик жамиятида баркамол шахс ва унинг маънавий етклиги мухим рол ўйнашини илгари суради. У агарда шахс маънавий жихатдан

ташкил этишни рағбатлантиришлари лозим. Токи одамларимиз ижтимоий- сиёсий хаётда бунёдкорлик ишларида, фуқаролик жамиятини қуришда, турмушимизнинг мазмун-мохиятини белгиловчи қадриятларни шакллантиришда кўпроқ ва фаолроқ қатнашсинлар. Ана ўшанда четдан туриб томоша қилувчилар, танқидчилар камаяди», деб айтиб айтган эди. Демократик институтларни ривожлантиришдан бош мақсад - кўпчиликни мумкин қадар жамият қурилишига жалб этиш, уларни ўз тақдирлари, ўз келажакларининг тўлақонли эгаларига айлантиришдан иборатдир. Я қинда бўлиб ўтган Олий Мажлиснинг тўққизинчи сессиясида Президентимиз ўз қарашларини яна бир марта баён этиб, қуйидагиларни масалаларга жамоатчилик эътибори қаратди. Бизнинг олдимизда турган яна бир мухим ва долзарб вазифа - у хам бўлса, «Кучли давлатдан кучли жамиятга ўтиш» деган

Хулос а Хулоса қилиб шуни айтиш мумкинки, республикамизда қурилаётган эркин, демократик хуқуқий давлат хар жихатдан турли институтлар, жумладан нодавлат нотижорат ташкилотларнинг ривожланишига хам боғлиқ. Кучли фуқаролик жамиятини ривожлантириш айнан нодавлат нотижорат ташкилотларнинг жамиятда муносиб ўрнини топиб олиши, улар фаолиятининг давлат томонидан кафолатланиши, уларнинг хар томонлама қўллаб-қувватланишига боғлиқдир. Кучли фуқаролик жамияти жамият аъзоларининг дунёқараши, маънавияти, сиёсий фаоллиги асосида шаклланади ва ривожланади. Бу сохада баркамол авлодни ва эркин фикрлайдиган шахсни тарбиялаб, вояга етказиш бош масалалардан бири хисобланади. Нодавлат нотижорат ташкилотлар, ўзини ўзи бошқариш органлари, бошқа демократик институтлар ўз фаолияти ва дастурларини аввало эркин шахс

кучайтириш зарур” деб кўрсатиб ўтган эдилар. Нодавлат тузилмаларни давлат томонидан қўллаб-қувватлаш, уларнинг эркин фаолият юритиши учун қулай шароит яратиш, жамият бошқарувида уларнинг эркин қатнашувига эришиш хар биримизнинг фуқаролик бурчимизга айланмоғи лозим. 26

ФОЙДАЛАНИЛГАН АДАБИЁТЛАР РУЙХАТИ I. Раҳбарий адабиётлар I.1. Каримов И. А. Ўзбекистон: миллий истиқлол, иқтисод, сиёсат, мафкура. Т. 1. – Т.: Ўзбекистон, 1996. – 364 б. I.2. Каримов И. А. Бунёдкорлик йўлидан. Т. 4. – Т.: Ўзбекистон, 1996. – 394 б. Каримов И. А. Янгича фикрлаш ва ишлаш – давр талаби. Т. 5. – Т.: Ўзбекистон, 1997. – 384 б. I.3. Каримов И. А. Озод ва обод Ватан, эркин ва фаровон ҳаёт пировард мақсадимиз. Т. 8. – Т.: Ўзбекистон, 2000. – 525 б. I.4. Каримов И. А. Биз танлаган йўл – демократик тараққиёт ва маърифий дунё билан ҳамкорлик йўли. Т. 11. – Т.: Ўзбекистон, 2003. – 320 I.5. Каримов И.А. Мамлакатимизда демократик ислохотларни янада чукурлаштириш ва фукоролик жамиятини ривожлантириш консепсияси. - Тошкент: Ўзбекистон, 2010. II. Норматив

II.5. «Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатаси тўғрисида»ги Қонун. « Халқ сўзи », 281-283(3109-3110)- сон , 2002 йил 2 7 декабрь. III. Асосий адабиётлар 3.1 . Давлат ва ҳуқуқ назарияси. Масъул муҳаррирлар Ҳ.Б.Бобоев, Ҳ.Т.Одилқориев -Т.: “Иқтисодиёт ва ҳуқуқ дунёси” нашриёт уйи, 2000. 3.2. Davlat va huquq nazariyasi. Mas’ul muharrirlar: H.B.Boboyev, H.T.Odilqoriyev. – T.: TDYI, 2005. 3.3. Саидов А., Тожихонов У. Давлат ва ҳуқуқ назарияси. I-жилд. Давлат назарияси. -Т.: Адолат, 2001. –336 б. 3.4. Саидов А., Тожихонов У. Давлат ва ҳуқуқ назарияси. II-жилд. Ҳуқуқ назарияси. -Т.: Адолат, 2001. –560 б. 3.5. Исломов З.М. Давлат ва ҳуқуқнинг умумназарий муаммолари: ҳуқуқни тушуниш, ҳуқуқий онг ва ҳуқуқ ижодкорлиги.Т.:ТДЮИ,2005. –187 б. 3.6. Исломов З.М. Ўзбекистон модернизациялаш

IV. Қўшимча адабиётлар IV.1. Юридик энциклопедия //Таджиханов У. тахрири остида, Тошкент, «Шарқ» нашриёт- матбаа акциядорлик компанияси бош тахририяти, 2001. IV.2. Чиркин В.Е. «Конституционное право зарубежн ы х стран». Москва, «Юрист», 1994. V. WEB ресурслар V.1. http://lex.uz V.2. http://gov.uz V.3. http://pravo/uz 29

Купить