Huquqiy munosabatlar tushunchasi va turlari - Юриспруденция - Курсовые работы

Информация о документе

Цена	9000UZS
Размер	164.3KB
Покупки	0
Дата загрузки	30 Сентябрь 2019
Расширение	doc
Раздел	Курсовые работы
Предмет	Юриспруденция

Huquqiy munosabatlar tushunchasi va turlari

Купить

O`zbekiston Respublikasi Adliya Vazirligi Toshkent Davlat Yuridik Instituti. Kafedra : Davlat va huquq nazariyasi KURS ISHI Mavzu : H UQUQ IY MUNOSABATLAR TUSHUNCHASI VA TURLARI

R E J A : KIRISh……………………………………………………3 ASOSIY QISM: 1 Huquqiy munosabatlar tushunchasi, asosiy belgilari va turlari…………………………………………………..….5 2 Huquqiy munosabatlarning subyektlari…………….…12 3 Huquqiy munosabatlaring obyektlari………………….13 4 Huquqiy subyektlik tushunchasi va uning tarkibiy qismlari…………………………...….17 5 Subyektiv huquq va yuridik majburiyat tushunchasi…………………………………………..20 6 Yuridik fakt huquqiy munosabatlarni vujudga keltiruvchi manba sifatida……………....... 24 7 Huquqiy munosabatlarda yuridik tarkib tushunchasi va uning turlari……………………………………………………26 X U L O S A……………………………………………..27 Foydalanilgan adabiyotlar ro`yxati…………………………………………………..28 2

KIRISh Men, kurs ishini yozishda mavzuimning «Davlat va huquq nazariyasi» fanida tutgan o`rni va boshqa yuridik fanlar bilan bog`liqligini e`tiborga oldim. Chunki bo`lajak huquqshunos uchun dastlabki yuridik fundamental bilimlar «Davlat va huquq nazariyasi» fanidan berila boshlanadi. Shuni hisobga olgan holda, har bir mavzuni puxta o`rganmog` lozim. Huquqiy tafakkur, siyosiy va huquqiy dunyoqarash, ong hamda yuridik madaniyatni shakllantirish, jamiyatdagi davlat va fuqaro o`rtasidagi huquqiy munosabatlar xususidagi muntazam tizimli bilimlar berish bu fanning asosini tashkil etadi. Men kurs ishi mavzusini «Davlat va huquq nazariyasi» fanining dolzarb mavzularidan biri bo`lmish «Huquqiy munosabatlar» mavzusi haqida yozishga qaror qildim. Uning dolzarbligi shundaki – huquqiy munosabatlar bu

kiritish talab etilmoqda. Bugungi kunga kelib juda ko`p olimlar va fan nomzodlari jumladan: A.X.Saidov, U.Tojixonov, X.T.Odilqoriyev, Z.M.Islomov va rus olimlari S.S.Alekseev, A.B.Vengrov, V.V.Lazarev va boshqa bir qator olimlarning ilmiy asarlari va maqolalarida huquqiy munosabatlar masalasi o`rganib chiqilib nazariy jihatdan asoslab berilgan. Ushbu kurs ishini yozishda yuqorida nomlari ko`rsatilgan olimlar va fan nomzodlarining ilmiy asarlaridan, ularning izlanishlari natijasida vujudga kelgan maqolalar va monografiyalardan, va asrlar osha shakllanib kelayotgan boy huquqiy merosimizga ham izchil tayanilgan. Kurs ishini maqsadi va vazifalari mavzuimning mohiyati ilmiy yangiliklar, olingan natijalar va xulosalar-kirish, 6 qismdan iborat asosiy qism va xulosa qismlarida bayon qilingan. Bund

1. Huquqiy munosabatlar tushunchasi, asosiy belgilari, turlari. Huquqiy munosabatlar muammosi davlat va huquq nazariyasi fanining markaziy masalalaridan biridir. Huquqiy munosabatlar huquq bilan bog`liq bo`lgan huquqiy asosdagi munosabatlardir. Ular tabiiy huquq va majburiyatlar bilan birgalikda vujudga keladi, davlat paydo bo`lishi bilan esa ularning eng muhimlari qonun tusini oladi. “ Huquqiy munosabat - kishilarning o’zaro subyektiv huquqlar va yuridik majburiyatlar vositasidagi aloqalaridir. Bu aloqaning alohida shakli. Ya’ni, huquq normalari bilan mustahkamlangan huquq va majburiyatlar orqali amalga oshadigan aloqadir. ” 1 Huquq tabiiy narsa sifatida amaldagi qonun ideali. U bilan aloqada bo`lgan huquqiy munosa batlar esa qonun bilan tartibga solib turiladigan ijtimoiy munosabat ideal

tegishli ish haqi to`lash majburiyati paydo bo`ladi. Ayni paytda ikkala sohib ham qonunda belgilangan qator huquqlardan foydalanadilar. 3 Yuridik adabiyotlarda huquqiy munosabatlarning tabiati masalasi ancha munozarali. Bir guruh olimlar huquqiy munosabatlarni ijtimoiy munosabatlarning alohida bir turi deb hisoblaydilar (L.S.YAvich, 1 V.K.Babaev, 2 YU.I.Grevsev 3 va boshqalar). Boshqa mutahasislarning ta’kidlashicha:”Huquqiy munosabatlar ijtimoiy munosabatlarning alohida shakli emas, ya’ni ular mulkiy, hodim, oilaviy, boshqaruv munosabatlari silsilasida mustaqil o`rin tutmaydi: huquqiy munosabatlar faqat ularning yuridik shakli ifodasi sifatida namoyon bo`ladi. Ijtimoiy munosabatlar huquqiy shaklga ega bo`lishi mumkin, bunda ular huquqiy munosabatlar deb atladi 1 ”. Shunday qilib, huquqiy

karaladi. Bu, bizningcha, to`gridir. Har qanday ijtimoiy munosabatlar kabi huquqiy muno sabatlar ham insonning ongli faoliyati natijasidir. Insonlar o`rtasidagi huquqiy aloqalar ongli ravishda bo`ladi va ular insonning idrokli faoliyati natijasida yuzaga keladi. Uziga xos ijtimoiy munosabatlr bo`lgan huquqiy munosabatlar ko`p kirrali ijtmoiy hayot ta’sirida vujudga keladi. Huquqiy munosabatlar nafaqat moddiy, balki, huquqni jonlantiruvchi hayotiy vaziyatlarda yashiringan bo`ladi. Huquqiy munosabatlarning tarixan zuravonlikka asoslangan munosabatlardan keyin paydo bo`lganligi shubxasizdir. Odatda, huquqiy munosabatlarniing mafko`raviy xislatini, ularning uziga xos belisi deyishadi. Mafko`ra muayyan manfaat va inilishlarni ifodalasa-da, sinfiylik bilan bir xil emas. Chunki, u ijtimoiy hayotg

rivojlanishning oqibati,ularning zaruriy, mohiyatiga oid maxsus belgisi bo`lganligidir” 1 Uchinchi belgi . “Huquqiy munosabatlar — kishi lar o`rtasidagi subyektiv huquq va yuridik majburiyatlar vositasidagi aloqalardir” 4 . Bu aloqalarning alohida shakli, obyektiv huquq normalarida mustaxkamlangan huquq va majburiyatlar orqali namoyon bo`ladi. Subyektiv huquq egasi - shaxs, huquqiy majburiyat egasi, majburiyatli shaxsdir. Huquqiy munosabatlarda vakolatli shaxsga majburiyatli shaxs boshqa kishimi, tashkilotmi, davlat organi yoki davlatning uzi bo`lishidan kat’i nazar, karama- karshi turadi.Bu ma’noda huquqiy muno sabatlar individuallashtirilgan aloqalardir. Bunda individuallashtirish ikki shaklda amalga oshiriladi: birinchidan, nomma-nom. Bunda huquq subyektlari o`zining to`liq ismi (famili

Masalan, huquqni muxofaza qiluvchi organlar tomonidan jinoyat ishi kuzgatilishi. Beshinchi belgi . Huquqiy munosabatlar- dav lat tomonidan himoya qilinadigan munosabatlar dir. Davlat yuridik normalar talablarini bajarishni ta’minlagan holda, shu normalar asosida yuzaga keluvchi munosabatlarni ham himoya qiladi. Davlat tomonidan himoya qilinadigan huquqiy munosabatlar Har qanday jamiyat qonunchiligining asosini tashkil etadi. Huquqiy munosabatlarni ko`pgina asoslarga ko`ra, har xil turlarga bo`lish mumkin 5 . Huquqiy munosabatlarni quyidagi turlarga bo`lish maqsadga muvofiqdir: Tartibga soluvchi va muxofaza qiluvchi huquqiy munosabatlar. Tartibga soluvchi huquqiy munosabatlar subyektlarning qonunga muvofiq xatti- Harakatlari, ya’ni qonun asosida yuzaga keladigan va ularga to`liq mos keluvch

hodim va boshqa huquq tarmoqlari ko`rsatmalariga ko`ra vujudga keladi. Tarmoq huquqiy munosabatlari . Bunday turlashning asosi huquqning tarmoqlarga bo`linishidir. Huquqning kancha tarmogi bo`lsa, huquqiy munoabatlarning ham shuncha turlari mavjud, masa-lan, konstitutsiyaviy, fuqarolik, ma’muriy, jinoiy, hodim, oila huquqi kabilar. Huquqiy munosabatlarni tarmoqlarga ajratishda moddiy-huquqiy va protsessual huquqiy munosabatlarga ajratish katta ahamiyatga ega. Moddiy-huquqiy munosabatlar . Moddiy huquq normalari asosida vujudga keladi. Ularning mazmuni - huquq subyektlari manfaatlarining predmetini tashkil etuvchi huquq va majburiyatlardir. Yuridik faoliyatning mohiyati esa fuqarolik huquqiy, konstitutsiyaviy-huquqiy, ma’ muriy-huquqiy va boshqa moddiy-huquqiy munosabatlardan iborat. Protse

protsessual munosabatlar tegishli protsessual normalar borligi tufayli mavjud. Bu normalar tegishli harakatlar tartibini ko`zda tutadi, ular kassatsiya ishlarini yuritish, tegish li huquqiy munosabatlar, sud hukmi, qarorlarni rad etish va bekor qilish to`g`risidagi protsessual normalar borligi uchun ham marjuddir. Yuridik adabiyotlarda huquqiy munosabatlar, mutlaq va nisbiy, umumiy va aniq, turlarga bo`linadi. Nisbiy huquqiy munosabatlarda barcha qatnashchilar majburiyatli shaxslar ham (Haridor va sotuvchi, buyurtmachi va pudratchi) aniq, belgilangan. Mutlaq huquqiy munosabatlarda esa bitta shaxs ma’lum - subyektiv huquq egasi. Qolgan hamma subyektlar majburiyatlardir, ya’ni vakolatli shaxsning o`z subyektiv huquqini amalga oshirishga to`sqin bo`lmasliklari kerak. Bunday huquqiy munosabatl

bo`lmagan shaxslar mustaqil davlat fuqarolari kabi huquqiy munosa batlarga kirishadilar, biroq, bu yerda chegaralashlar bo`lishi mumkin, Masalan, ular saylash va saylanish huquqiga hamda Qurolli kuchlarda xizmat qilish huquqiga ega emas. Huquq subyektlari doimo kishilardir. Biroq. o`rta asrlarda va undan keyingi davrlarda ham xayvonlar va jonsiz predmetlar huquq subyekt lari deb tan olingan. Taniqli ingliz elshunos olimi Dj. Frezer xayvonlar ustidan o`tkazilgan sud jarayonlarini tuzgan. Masalan, 1457 yilda Fransiyada cho`chqa va uning oltita bolasi J. Mar tin degan kishini ataylab uldirdi deb sudga berilgan. Guvohlarning ko`rsatmalarini eshitgan sud chuchqani «qiyshiq daraxtga orqa oyoqlaridan osish» orqali uldirishga hukm qilgan. Hukm sud ko`rsatmasiga qatiy rioya etilgan holda ijro qilin

Ikkinchidan, davlat tashkilotlari jamiyat va davlatning ijtimoiy-siyosiy hayotida qatnashadilar. Bunda tashkilot, birlashma, partiya, uyushma va boshqa tuzilmalar vakolatlarini emas (bu ularda umuman yuk), balki ularning nizomida ko`zda tutilgan huquqlarni amalga oshiradilar. Uchinchidan, xo`jalik va mulkiy faoliyatning amalga oshirilishi. Bu xolatda tashkilot huquq subyekti bo`lish uchun yuridik shaxs makomiga ega bo`lishi kerak. Yuridik shaxs deb, uz mulkiga yoki to`la xo`jalik yuritishda, operativ boshqarishda uziga xos mulkka ega bo`lgan, ana shu mulk bilan uz majburiyatlari buyicha javob beradigan, sudda va xo`jalik sudida uz nomidan qatnasha oladigan tashkilot tan olinadi.Odatda yuridik shaxs deb tashkilotlar tan olinar edi. Mustaqil O`zbekistonning «Dexkon fer mer xujaligi to`grisi

Obyektni bunday tushunish huquq. soxasiga ham taalluqlidir. Faqat shuni nazarda tutish kerakki, agar falsafiy talkinda, inson faoliyatiga aralashuvchi, inson tomonidan uzlashtiriluvchi va urganiluvchi narsalar obyektga aylansa, huquq soxasidagi obyekt tushunchasi ancha tor. Huquq obyekti — ijtimoiy munosabatlar. Ular huquqiy tartibga solish predmeti bo`la oladi va huquqiy tartibga solishni talab qiladi. Huquqiy munosa batlar tushunchasi esa yanada tor bo`lib, huquq. obyektiga nisbatan ancha aniqrok.. Bu ma’lum shaxs-larning faoliyati yunaltirilgan munosabatlar, ijtimoiy munosabatlarning bir bo`lagidir. Huquq obyekti ancha mavxum tushuncha. Huquqiy munosa batlar obyekti aniqrok., chunki u ijtimoiy mu nosabatlar tizimida subyektlarning o`zaro munosabatiga sabab bo`layotgan elementdir. Shunda

bo`la oladi. Birinchidan, moddiy dunyo predmetlari. Ularga ashyolar kiradi. Yuridik ma’noda ashyolar tabiiy xolatda saklangan hamda insonning hodim fao liyati jarayonida yaratilgan va ular sababli huquqiy munosabatlar paydo bo`ladigan buyumlardir. Ashyolarga: ishlab chiqarish vositalari, iste’mol buyumlari, pul, qimmatli qog`ozlar va xokazolarni o`z ichiga oladi. Iste’mol buyumla ri, sanoat mollarining oldi-sotdisi, ayirboshlash, xadya qilish, meros koldirish kabi moddiy dunyo predmetlari huquqiy munosabatlar obyek tiga aylangan ayrim misollardir. Ikkinchidan, ma’naviy ijod maxsulotlari. Bu insonning akdiy hodimi natijasida yaratilgan, san’at, adabiyot asarlari, suratlar, kino va boshqalardir. Ular sababli huquqiy munosabatlar paydo bo`ladi. Aynan ular muzey, kurgazma, kutubxona, mushoira

Insonning xatti-harakati – uning atrof-muxit bilan o`zaro munosabatidir. Bu harakatda (faol xatti-xarakat) yoki harakatsizlikda (passiv xatti-Harakat) uz aksini topadi. Xatti-harakat huquqiy munosabatlarning obyekti bo`lishi mumkin. Biroq, u monistik nazariya vaqillari hisoblaganidek yagona emas, balki ko`plab obyektlarning biri bo`lishi mumkin. Odatda, majburiyatli shaxsning xatti- harakati, juda kam xollarda esa vakolatli shaxsning xat ti-harakati huquqiy munosabatning obyekti bo`la oladi. Masalan, ma’muriy qonunchilikka muvofiq, ichki ishlar organlari jazoni o`tash joylaridan bo`shatilgan shaxslar, ya’ni xavfli ji noyatchilar, ogir jinoyatchilar uchun sudlanganlar ustidan ma’muriy nazorat o`rnatadilar.Nazoratning maqsadi — ular yangi jinoyat so dir etishlarining oldini olishdir. Bu shax

— barcha talablarga javob beradigan binoning kurib bitkazilishi muhimdir. 4. Huquqiy subyektlik tushunchasi va uning tarkibiy qismlari. Tashkilot yoki shaxs huquqiy munosabatlar subyekti bo`lishi uchun subyektlik huquqiga ega bo`lish kerak. “Huquqiy subyektlik — huquq subyekti bo`la olish qobiliyatidir. Huquq normasi, huququkiy subyektlik va yuridik fakt huquqiy munosabatlar vujudga kelishining shart-sharoitlari hisoblanadi.” 6 Davlat va nodavlat tashkilotlar va umuman, davlatga nisbatan olganimizda huquqiy subyektlik ular vakolatlarida uz ifodasini topadi. Vakolatlar - tashkilotlar va davlatga uz vazifalarini bajarishi uchun berilgan huquq va majburiyatlar yigindisidir. Har bir tashkilot vakolati aniq belgilangan doirada bo`ladi va normativ-huquqiy xujjatlar bilan belgilanadi. Davlat bosh

majburiyatlarni bajara olish qobiliyati. Muomala layoqati insonning ruxiy xolati va yoshiga bog`lik. Muomala layoqati voyaga yetgan vaktdan to`la kuchga kiradi, bungacha esa, (usmir) qisman muomala layoqatiga ega bo`ladi. 15 yoshga yetmaganlar O`zbekiston Respublikasining Fuqarolik kodeksiga muvofiq mustaqil ravishda kichiq maishiy bitimlar tuzish huquqiga ega, 15 yoshdan 18 yoshgacha bo`lganlar esa, o`z ish haqi va nafaqalaridan mustaqil foydalanish huquqiga ega. Delikt layoqati — shaxsning o`z xatti-harakatlari, eng avvalo, huquqbuzarligi uchun javob bera olish qobiliyatidir. «Delikt» lotincha delictum suzidan olingan bo`lib sodir etilgan huquq buzulishi,jinoyat uchun javob bera olish layoqatini anglatadi Huquqiy layoqat va muomala layoqati odatda, bir shaxsda bir vakdda sodir bo`lishi m

Huquqiy subyektlik insonning jamiyatdagi urnini belgilaydi, uning makomi barqarorligining sharti hisoblanadi. Fuqarolik huquqida, masalan, ruxiy kasallik yoki aqliy zaiflik oqibatida uz Harakatining ahamiyatini tushuna olmaydigan yoki ularni idora qilolmaydigan fuqaro sud tomonidan muomalaga layoqatsiz deb tan olinadi. Sud, shuningdek, spirtli ichimliklarni yoki narkotik moddalarni iiste’mol qiluvchi Fuqarolarning muomala layoqatini ham cheklab quyishi mumkin. Huquqiy subyektlik tarkibida huquqiy layoqat asosiy o`rinda turadi, bundan muomala va zararni qoplash layoqati kelib chiqadi. Agar shaxs huquqiy layoqatga ega bo`lmasa, bajarilmagan majburiyatlar uchun huquq va burchlarni amalga oshirish buyicha uning faoliyati xususida gap ham bo`lishi mumkin emas. Umumiy va maxsus huquqiy subyektli

huquq imkoniyat darajasidagi xatti-Harakatdir, ya’ni bunday Harakatning qilinishi to`la-tukis vakolatli shaxsning ixtiyori va istagi bilan bog`lik.. Biroq, imkoniyat doirasi va manfaatning amalga oshish doirasi obyektiv huquq normalari bilan aniq, belgilab quyilgan. Aynan shu sababli ham subyektiv huquqni tavsiflash uchun «chora» suzi kullaniladi ya’ni, imkoniyat daraja sidagi chora. Har qanday subyektiv huquq bunga misol bo`la oladi. Fuqaro kat’iy o`rnatilgan tartibda ish haqi oladi, aniq, belgilangan muddatli ta’tilda bo`ladi, bir vaktning uzida faqat bir kishi bilan ro`yhatidan o`tkazilgan nikoxda bo`ladi va h.k. Subyektiv huquq erkinlik bilan bevosita aloqada. Bu erkinlik me’yoridir. Agar erkinlik me’yori nolga teng bo`lsa munosabat huquqiy xususiyatini yukotadi. Subyektiv huquq hamish

iste’molchining subyektiv huquqi beshta vakolatdan iboratdir. Agar subyektiv huquq boshqa shaxs yoki tashkilot tomonidan buzilsa, u holda vakolatli shaxsda o`zining buzilgan huquqini himoya qilishlarini surab, murojaat etish imkoniyati paydo bo`ladi. Bu davlatning muxofaza qilish, himoyalash mexanizmini Harakatga keltirishi mumkin. Bu imkoniyat da’vo deb ataladi. Da’vo subyektiv huquqning tarkibiy qismi. U huquqni muxofaza qiluvchi organlar tomonidan ta’minlanadi. Subyektiv huquqning buzilishi, umuman huquqning buzilishi hamdir. Shu bois «kimki uz huquqini himoya qilayotgan bo`lsa, u tor doirada umuman huquqni ham himoya qiladi», deb yozgandi nemis huquqshunosi R. Iering 1 Yuridik majburiyat - huquqiy munosabatlar subyektning subyektiv huquq egasi manfaatlarini kondirish uchun zarur bo`lga

yurtiga kirish huquqiga va huquqiy layoqatga ega bo`lgan Fuqaro yuridik fakt mavjud bo`lgan holda kirish imtixonini muvaffakiyatli trpshirib o`quv yurtiga kirgan taqdirdagina bu huquqni ruyobga chiqarishi va o`quv yurti bilan huquqiy munosabatga kirishishi mumkin. Odatda, huquqiy normalarda belgilangan hayotiy shart-sharoitlar yuridik faktga aylanadi. “ Yuridik fakt inson irodasiga bog’liq yoqibog’liq emasligiga qarab ikki guruhga bo’linadi;yuridik hodsalar va yuridik harakatlar. Hodisalar sababi paydo bo’ladigan yuridik faktlar insonga bog’liq bo’lmagan holda tabiat va jamiyat kuchlari tufayli paydo bo’ladi.” 11 FXDYO organlaridagi nikoxni kayd etish fakti - yuridik fakt, machitda nikoxlash marosimi hayotiy shart-sharoit, lekin yuridik fakt emas. Chunki yuridik normalar oqibatida huquqiy

Ular huquq yul kuygan va yul kuymagan Harakatlarga bo`linadi. Huquq yul kuygan yuridik faktlar, uz navbatida, yuridik xujjatlar va yuridik xatti- Harakatlarga bo`linadi. Yuridik hujjat - yuridik oqibatlarni keltirib chiqarish maqsadida amalga oshirishga huquq yul kuygan Harakatdir. Yuridik faktlarning aso-siy qismi yuridik xujjatlardir, ya’ni ular ataylab huquqiy munosabatlarning paydo bo`lishi, uzgarishi yoki bekor qilinishi uchun yunaltirilgan. Bu davlat bitimlari (xadya qilish, oldi-sotdi), davlat organlari, mansabdor shaxs va boshqalarning topshiriklaridir. Yuridik xatti-harakatlar - muayyan huquqiy oqibatning yuzaga kelishiga karatilgan bo`lsada, bunday oqibatlar qonun bilan nazarda tutilgan ligi sababli, vujudga keladigan huquq yul kuygan Harakatlardir. Yuridik xatti- Harakatga noshi

faktlardir. Masalan, biror binoda o`tkinchi aybi bilan tasodifan yongin chiqishi. Bu holda agar mulk suro`rta qilingan bo`lsa jabrlanuvchi (shu mulk egasi) bilan sugo`rta organi o`rtasida huquqiy mu nosabat paydo bo`ladi. Bu holda yongin faktik hodisadir. Chunki u huquqiy munosabatlar qatnashchilarining (jabrlanuvchi va sugo`rta organi) erki bilan bog`lik emas, balki boshqa kishilar erki bilan bog`lik. Mutlaq hodisalar — kelib chiqishi inson erki bilan umuman bog`lik, bo`lmagan hodisalardir (ma salan, tabiiy ofat vaki utishi, inson ulimi). 7. Yuridik tarkib tushunchasi va turlari. Ko`pincha huquq normalarida ko`zda tutilgan yuridik oqibatlarning yuzaga kelishi uchun bitta yuridik fakt emas, balki ularning yigindisi talab qilinadi. Normada ko`zda tutilgan huquqiy oqibatlar ke lib chiqishi u

Yuridik tarkibga kiruvchi faktlarning huquqning kaysi soxasiga tegishliligiga karab ularni oddiy va murakkab tarkiblarta bo`lish mumkin. Oddiy yuridik tarkib huquqning bir soxasiga tegishli bo`lgan faktlarni uz ichiga oladi. Masalan, nikoxdan utish uchun faktlarning butun bir yigindisi zarur: shaxslarning o`zaro roziligi, nikox, yoshiga yetganligi, ularning Har biri FXDYO organlarida avval nikoxdan utmaganligi, nikoxdan o`tayotgan taraflarning muomalaga layoqatliligi. Bu faktlarning hammasi huquqning bir soxasi — oila huquqida ko`zda tutilgan. Murakkab yuridik tarkibga nafaka huquqiy munosabati misol bo`lishi mumkin. Unda qonunda belgilangan yoshga yetganlik va zarur hodim staji bo`lishi hodim huquqi normalarida ko`zda tu tilgan, ijtimoiy ta’minot organining qarori esa ma’muriy huquq soxas

tashkilotlarga, uyushmalarga a’zo bo`ldi. Bir kancha davlatlar bilan diplomatik, madaniy , iktisodiy aloqalarga kirishdi. Bo`larning hammasi , albatta, davlat va xalk manfaatlarini kuzlab amalga oshirilgan huquqiy munosabatlar edi. Huquqiy munosabatlar davlatli jamiyatga xos hodisadir.Ular davlat siyosati, hohish - irodasi bilan chambarchars bog`likdir. Huquq vositasida davlat ijtimoiy munosabatlarni huquqiy tartibga soladi; zarur xollarda huquqiy munosabatlarni ruyobga chiqarish, muxofaza etish uchun davlatning majburlash kuchi ishga solinadi. Har qanday jamiyatda huquqiy munosabatlarning kay darajada rivojlangani usha jamiyat Fuqarolarining huquqiy ongi va huquqiy madaniyati bilan belgilanadi. Ayni paytda milliy taraqqiyotning XXI asr boshlari asosiy stra tegik ustuvor yo‘nalishlaridan b

munosabatlarga bog`lab boorish zarur. Ana shundagina huquq normalari jamiyat huqiy munosabat ishtirokchilari manfaatlariga hizmat qiladi. Xulosa qilib aytadigan bo`lsam, men ham yuqorida o`z fikrlarini bildirgan L.S.YAvich, V.K.Babaev, YU.I.Grevsev va o`zimizning huquqshunos- larimizdan bo`lmish Saburov, Odilqoriyevlarning fikrlariga qo`shilaman. Chunki ular huquqiy munosabatlarni ijtimoiy munosabatlarning bir qismi ya`ni bir turi deb hisoblaydilar. Ijtimoiy munosabatlar barcha kishilar o`rtasidagi ongli munosabatlarning mahsuli. Huquqiy munosabatlar esa ijtimoiy munosabatlarning huquq bilan tartibga solingan turi hisoblanadi. Huquqiy munosabatlar ham huquq singari u buzilgan taqdirda, davlatning majburlov kuchiga tayanishi kekak. Hozirgi kunda huquqiy munosabatlarning turli xil ko`rinishl

1. Каримов И. А. Ватан равнақи учун ҳар биримиз масъулмиз. Т. 9. – Т.: Ўзбекистон, 2001. – 439 б. 2. Каримов И. А. Биз танлаган йўл – демократик тараққиёт ва маърифий дунё билан ҳамкорлик йўли. Т. 11. – Т.: Ўзбекистон, 2003. – 320 б. 3. Каримов И. А. Озод ва обод Ватан, эркин ва фаровон ҳаёт пировард мақсадимиз. Т. 8. – Т.: Ўзбекистон, 2000. – 525 б. 4. Каримов И.А. Барча режа ва дастурларимиз Ватанимиз тараққиётини юксалтириш, халқимиз фаровонлигини оширишга хизмат қилади. –Тошкент: Ўзбекистон, 2011. -48 б. 5. Каримов И . А . Ўзбекистон мустақилликка эришиш остонасида . – Тошкент : Ўзбекистон , 2011. – 440 б . 6. Karimov I . А. Yuksak ma’naviyat –yengilmas kuch. – Т.:Ma’naviyat, 2008. 7. Каримов .И.А. Мамлакатимизда демократик ислоҳотларни янада чуқурлаштириш ва фу

172 б. 2. Ҳ.Т. Одилкориев , И.Т. Тутлеев , М.И. Сувонкулов ва бошк . “ Давлат ва Ҳукук назарияси ” T . 2010. – 336 б. 3. З. М. Исломов “ Давлат ва Ҳукук назарияси ” T . 2007. – 921 б. 4. Mualliflar jamoasi. “Davlat va Huquq nazariyasi” T. 2005. – 470 b. 5. Нажимов M., Муҳиддинов З. “ Давлат ва Ҳукук назарияси ” T . 2009. – 178 б 6. Axmedshaeva M., Davlat mexanizmi va hokimiyatlar bo‘linishi. O‘quv qo‘llanma. -T.: TDYuI, 2005 - 66b. 7. Qonun chiqaruvchi hokimiyat bilan ijro hokimiyati o‘zaro munosabati. // J avliev N.B. TDYuI Axborotnomasi. – 2006. – №2. -B. 10-13. 8. Javliev N.B. Huquqning mohiyati: an'anaviy va zamonaviy nazariyalar. O‘quv-qo‘llanma. –T.: TDYuI, 2010. -96 b 9. Х.Р. Ирсанов “ Давлат ва Ҳукук назарияси ” Навоий 2010 й. 102 бет 10. Келзен . “чистое учение о праве” Ганза

Купить